SlideShare ist ein Scribd-Unternehmen logo
Bedrijfsleven ontdekt publieke zaak




No business as usual
“The business of business is business”, stelde Nobelprijswinnaar                                                         door Karl Bijsterveld


Friedman eind vorige eeuw nog. Maar dat beeld is aan het kantelen.
                                                                                                   keling, zoals sommige projectontwikke-
Geen enkele onderneming kan tegenwoordig goed opereren zonder een                                  laars. Anderen zijn weer heel zichtbaar,
                                                                                                   zoals architecten, maar die worden meer
                                                                                                   beoordeeld op hun uiteindelijk resultaat
formeel én maatschappelijk gedragen license to operate. Dat beweert                                dan op hun positie in de vastgoedsector als
                                                                                                   partij. Onbekend maakt onbemind. Waar-
Steven de Waal in zijn nieuwe boek Strategisch management voor de                                  schijnlijk kon de vastgoedsector zich dit
                                                                                                   ook veroorloven, omdat veel projecten zich
                                                                                                   buiten het blikveld en de directe bemoeie-
publieke zaak. Hierin behandelt hij de belangrijkste strategische keuzen                           nis van burgers afspeelden. In te ontwik-
                                                                                                   kelen nieuwbouwlocaties, op grote bedrij-
voor bedrijven in relatie tot het maatschappelijk belang. Een boek, dat                            venterreinen of op sloopterreinen van voor-
                                                                                                   heen grote fabrieken en dergelijke.”
                                                                                                   Maar nu vastgoedontwikkeling zich meer
ook de vastgoedsector waardevolle aanknopingspunten biedt.                                         naar de stad verplaatst en te maken krijgt
                                                                                                   met bestaande buurten en bewoners zal
                                                                                                   dat veranderen, denkt De Waal. “De licen-
                                                                                                   se to operate zal harder moeten worden
Voor ik met Steven de Waal in gesprek raak         ontdekt, stelt De Waal: “Geen enkele on-        verdiend. Partijen die daar nu al direct
over de vastgoedsector en de publieke zaak         derneming kan opereren zonder een for-          meer te maken hebben, scherpen bewust
legt hij uit dat de relatie tussen het bedrijfs-   mele maar ook maatschappelijk gedragen          hun maatschappelijke opstelling en hun
leven en publieke sector over het algemeen         license to operate. Veel overheidsregelgeving   public relations hierover aan, zoals wo-
conceptueel vaak nogal moeizaam is. De             gericht op ondernemingen, is alleen te be-      ningcorporaties, projectontwikkelaars met
Waal: “Wat hebben beide nu precies met             invloeden als het betrokken bedrijfsleven       een stedelijke positie (Proper-Stok Groep),
elkaar te maken, is dan de vraag. Goed, het        ook zelf actie onderneemt en onderstreept       maar ook bouwers in renovatie zoals de
bedrijfsleven vertegenwoordigt een groot           dat er een maatschappelijk probleem is.         Knaapen Groep uit Eindhoven, met het
publiek belang door bijvoorbeeld belasting         Veel consumenten wensen een goed gevoel         project ‘De Bakkerij’, dat door minister
te betalen en werkgeverschap. Maar verder          bij een product niet alleen te baseren op       Vogelaar eervol is omschreven op de re-
zouden we het bedrijfsleven in de ogen van         prijs-kwaliteitverhoudingen van het pro-        cente Dag van de Huismeester.” De Waal
vele marktadepten vooral met rust moeten           duct zelf, maar ook op het imago van de         gaat verder: “Het mes snijdt hierbij aan
laten om concurrentie aan te kunnen en de          onderneming, de bijdrage aan een schoon         twee kanten: het is goed voor de burgers
continuïteit veilig te stellen.” Hij vervolgt:     klimaat, aan goede arbeidsverhoudingen et       én het bedrijf. Het geeft ze in het huidig
“De Amerikaanse Nobelprijswinnaar voor             cetera.”                                        maatschappelijk klimaat en ten opzichte
de economie Milton Friedman zei eind vo-                                                           van politieke opdrachtgevers en buurtbe-
rige eeuw nog: ‘The business of business is        Geen uitgesproken                               woners een mentale voorsprong. Vaak
business.’ Anno nu kantelt dat beeld. De           maatschappelijk imago                           worden ze daardoor ook beter en meer on-
werkelijkheid heeft ook nooit aan dit ideo-        De Waal meent dat ook de vastgoedsector         derscheidend in de processen waarmee ze
logisch verlangen recht heeft gedaan. Be-          en de publieke zaak, oftewel het maatschap-     moeten omgaan met die buurten en hun
drijven die ofwel geprivatiseerd zijn door         pelijk belang, veel met elkaar te maken         bewoners. Uiteraard bovenop hun vak-
de overheid ofwel diensten leveren door            hebben. “Het gaat bij vastgoed om een           manschap in vastgoedtechnieken. Daar-
middel van contracten, aanbestedingen of           groot ruimtebeslag en de woon- en werk-         mee wordt ‘strategisch management voor
veilingen, leveren immers vaak publieke            omgeving zijn voor mensen zeer belang-          de publieke zaak’ ook een terecht onder-
goederen. Veel innovatie en strategie spe-         rijk. Bovendien gaat het om veel geld en        deel van de aanpak van allerlei vastgoed-
len zich hier af. Daarnaast zijn bedrijven in      worden trends en ontwikkelingen vaak voor       bedrijven.
hun dagelijks functioneren zeer afhanke-           twintig of meer jaren ‘gestold’ in stenen en
lijk van de kwaliteit van de publieke dien-        fysieke infrastructuur.” Toch heeft de vast-    De belangrijkste tactieken
sten en maatschappelijk gedrag. Denk aan           goedsector volgens De Waal niet echt een        Maar wat moeten we verstaan onder strate-
goed onderwijs, goede regelingen voor wer-         uitgesproken maatschappelijk imago. “Be-        gisch management voor de publieke zaak?
keloosheid en ontslag, goede arbeidsmoraal         langrijke partijen zoals beleggers en eige-     En hoe kan het bedrijfsleven, in dit geval
en duidelijke milieuregels.”                       naren van winkelcentra zijn onbekend. An-       de vastgoedsector, daarmee uit de voeten?
Maar ook aan de kant van het bedrijfsleven         dere partijen doen maar relatief kort hun       Dat beschrijft De Waal in zijn nieuwe boek
zelf wordt toenemend de publieke zaak              werk in de hele cyclus van vastgoedontwik-      Strategisch management voor de publieke


buildingbusiness februari 2009                                         62
zaak. Hoe burgers, bedrijven, non-profitor-




                                                   Fotografie: Sjaak Ramakers
ganisaties en overheid gezamenlijk proble-
men oplossen. Hierin kiest De Waal met
het Public SPACE Model een ‘meerpartij-
eninvalshoek’ voor de beschrijving van stra-
tegieën in het publieke domein. Een van
die partijen is het bedrijfsleven, dat in dit
artikel centraal staat. Volgens De Waal zijn
er twee op de publieke sector gerichte stra-
tegieën voor bedrijven sterk in opkomst:
bedrijfsburgerschap en maatschappelijk
verantwoord ondernemen. De Waal: “Bij
bedrijfsburgerschap willen bedrijven zich
uitdrukkelijk positioneren als goed burger.
Denk aan acties als vrijwilligerswerk van
het eigen personeel voor de buurt of spon-
soring voor stedelijke voorzieningen. Zo
steunde een belangrijke vastgoedpartij als
de Utrechtse Jaarbeurs jarenlang de sport-
vereniging en sporthal in de wijk Kanalen-
eiland/Transwijk, gericht op opvang van
moeilijke jongeren in een sportomgeving.
Geen direct eigenbelang, maar wel goed
nadenken over wat je voor en in de buurt
kunt doen.”
Een nog verdergaande bemoeienis en be-
trokkenheid bij de publieke sector ontstaat
als een bedrijf inzet op een strategie van al-
lianties en maatschappelijk verantwoord
ondernemen (MVO). De Waal: “MVO is
een tactiek waarbij een onderneming zich
niet alleen richt op maximale winst of
maximale return on investment voor de di-
recte aandeelhouders, maar op een goede
balans tussen mens, milieu en markt. Ook
richt het zich op een bredere groep van be-
langhebbenden.” Als voorbeeld van een
MVO-aanpak noemt De Waal in zijn boek
                                                 Steven de Waal
De Woonplaats, een Enschedese woning-
corporatie. Uit haar mission statement valt
op te maken dat permissive society op zijn                                           Over Steven de Waal
retour is. Onder invloed van de culturele
revolutie in de jaren zestig, leefde Neder-       Steven de Waal is ondernemer, onafhankelijk strateeg en publicist/wetenschapper in
land bijna een halve eeuw in de veronder-         en over de publieke sector. Als ondernemer was hij negentien jaar verbonden aan Boer
stelling dat alles moet kunnen.                   & Croon, het laatst als bestuursvoorzitter. Als strateeg is hij werkzaam in de volle
Volgens De Woonplaats zijn we te ver door-
                                                  breedte van de publieke en nonprofit sector, met een accent op vraagstukken van
geschoten in het aan de klant aanbieden
                                                  marktwerking, ondernemerschap, strategische positionering en corporate governance.
van vooraf bepaalde oplossingen. Gevolgen:
het vermogen van de klant om initiatief te        Hij is oprichter en bestuurder van de Public SPACE Foundation, Centre on Srategies
nemen is afgenomen en zijn afhankelijk-           for Public And Civil Entrepreneurs, een onafhankelijke denktank die zich richt op
heid is juist toegenomen. Om dit te door-         onderzoek, inzicht en debat inzake innovatieve strategieën tussen overheid, burger en
breken geeft De Woonplaats met het                bedrijfsleven. Naast De Waal maken onder anderen Loek Hermans, Aart Jan de Geus,
Goldservice-programma extra privileges            Arthur Docters van Leeuwen, Ed van Thijn en René Scherpenisse deel uit van deze
aan mensen die kiezen voor eigen verant-          denktank.
woordelijkheid, goed huurderschap en in-          Als publicist/wetenschapper schreef hij vele boeken over bestuur en ondernemer-
vesteren in de gemeenschap. Te denken             schap, waaronder Nieuwe Strategieën voor het Publieke Domein (Samson, 2000) en
valt aan kortingen bij winkels en cadeau-         Strategisch management voor de publieke zaak (Lemma, 2008). Hij is uitvinder van
cheques, maar met name onderwijs en
                                                  het concept ‘de maatschappelijke onderneming’.
werktoeleidingsprogramma’s in achter-
standswijken zijn concrete vormen van
dienstverlening die goed passen binnen de        dienstverlening, maar dan volgens de wet-     Procesmanagement
door De Woonplaats uitgewerkte missie            telijke bepalingen. Het Goldservice-pro-      Nog verdergaande bemoeienis en betrok-
(‘menselijke waardigheid wordt bepaald           gramma probeert De Woonplaats deze            kenheid ontstaan als bedrijven expliciet
door het vermogen van de mens om zelf            huurders uit te dagen hun gedrag zodanig      proberen zaken los te trekken in de publie-
het roer van het eigen leven in handen te        te verbeteren, dat ze in aanmerking komen     ke sector, en dan maximaal hun expertise
hebben’). ‘Nalatige’ huurders staan echter       voor het Goldservice-programma en de ‘ge-     en relatieve ongebondenheid en zelfstan-
niet in de kou, lezen we in De Waals boek.       noegens van menselijke waardigheid weer       digheid inzetten. Dit is goed zichtbaar in
Ook zij kunnen wonen en ontvangen                mogen proeven’.                               de tactiek van procesmanagement, een >>


                                                                                63                         februari 2009 buildingbusiness
voor het bedrijfsleven belangrijk instru-
ment waar we dieper op in zullen gaan. De                     nOg meer StrategiSche keuzen vOOr Bedrijven
Waal schetst de achtergrond die de op-                               in relatie tOt de PuBlieke zaak
komst van deze tactiek verklaart: “Door de
toegenomen individualisering, en daarmee
                                                  •   Bedrijfsfilantropie: het geven door bedrijven met als doel het (belangeloos)
samenhangend het gedifferentieerder ra-
                                                      bijdragen aan het algemeen nut. Voordelen: positief effect op imago van bedrijf,
ken van de problemen van wensen en bur-
gers, is de samenleving steeds ingewikkel-            creëert mogelijkheid om met non-profitorganisaties duurzame allianties en/of
der geworden. De traditionele tweedeling              tijdelijke samenwerkingsverbanden te sluiten. Nadelen: sterk conjunctuurgevoelig,
overheid en markt volstaat niet meer in               kan tot argwaan leiden over de motieven van het donerende bedrijf met als gevolg
deze situatie. Besluitvormingsprocessen               reputatieschade.
worden dan ook steeds vaker zodanig inge-         •   Private collectieven: ondernemingen richten een permanent samenwerkings-
richt dat zo veel mogelijk relevante partijen,        verband in, om een belangrijk maatschappelijk probleem waar ieder veel mee
overheden én private partijen, deelgenoot             te maken heeft, gezamenlijk op een bedrijfsmatige manier aan te pakken. Bijvoor-
zijn.” Dit resulteert volgens De Waal steeds          beeld milieuvraagstukken en veiligheidsvraagstukken bij bedrijventerreinen. Voor-
vaker in pps-constructies. “Om dit soort              delen: zeer flexibele structuur, leden blijven zelfstandig. Nadelen: free-rider-gedrag,
complexe samenwerkingsvormen in goede
                                                      maatschappelijk belang en doel kunnen in loop der tijd vervagen doordat nieuwe
banen te leiden wordt in toenemende mate
                                                      participanten alleen met een puur direct financieel doel toetreden.
procesmanagement toegepast. Vooral waar
het gaat om ongestructureerde problemen           •   Business-to-non-profit-samenwerking: duurzame en synergetische allianties tussen
die in een netwerk moeten worden opge-                één of meer partijen uit het bedrijfsleven en één of meer non-profitpartijen, met als
lost en/of dynamisch van aard zijn.”                  doel elkaar aan te vullen in het bereiken van een combinatie van maatschappelijke
Inherent aan problemen die procesma-                  en bedrijfsdoelen. Voordelen: consument heeft positiever beeld van een merk dat
nagement vergen, is dat eenduidige infor-             zich achter een goed doel zet, verbetert relaties en imago. Nadelen: onderling
matie ontbreekt en informatie door betrok-            vertrouwen kan snel onder druk staan, ontstaan van onenigheid over de verdeling
kenen op strategische wijze wordt ingezet             van de waarde die uit het partnerschap rolt.
in dienst van het eigenbelang. De Waal:           •   Publiek-private onderneming: meest intensieve vorm van pps, waarbij de overheid
“Ook worden verschillende normen en                   een duurzaam samenwerkingsverband aangaat met het bedrijfsleven in de vorm
waarden gebruikt om uiteenlopende me-
                                                      van een onderneming, om gezamenlijk maatschappelijke en commerciële doelen
ningen te onderbouwen en goed te praten.
                                                      te realiseren. Voordelen: synergie, beter kunnen benutten van kennis en creativiteit
Procesmanagement wordt in dit geval inge-
zet om de neuzen met enige haast dezelfde             van bedrijven omdat traditionele aanpak van aanbestedingen (waarin overheid veel
kant op te krijgen, tot besluiten te komen            voorschrijft) wordt losgelaten. Nadelen: vergt subtiele en transparante omgangs-
en ervoor te zorgen dat alle relevante par-           vormen en veel rollen kunnen door elkaar gaan lopen, vooral aan de kant van de
tijen worden betrokken bij het proces van             publieke partijen.
probleemformulering tot de keuze van een
oplossing.”
Het toepassen van een procesbenadering           stuurlijke samenwerking: een gebrek aan         Succes en gevaar van procesmanagement
betekent volgens De Waal wel dat er bereid-      slagvaardigheid. De Waal: “Het procesma-        Procesmanagement kent veel voordelen.
heid bij de betrokkenen moet zijn om een         nagement van de planvorming rond de             De Waal: “Zo levert het draagvlak op omdat
stukje autonomie en procesverantwoorde-          N201 bood de oplossing. Geen integrale          alle relevante partijen worden betrokken bij
lijkheid in te leveren. “Deze bereidheid         aanpak in extreme vorm – in de zin van al-      het proces. Ook reduceert het de inhoude-
wordt meestal gevonden wanneer er niet           les met alles verbinden – wat een grote rem     lijke onzekerheid, omdat voor- en tegen-
alleen sprake is van politieke motieven en       op slagvaardig optreden zou zetten – maar       standers relevante informatie aandragen.”
motieven van eigenbelang, maar er ook de         ook niet het geïsoleerd oppakken van een        Het inzetten van een gezaghebbende, des-
wens is om te sturen op voortgang en re-         enkel beleidsonderwerp. Er werd gekozen         kundige buitenstaander is een randvoor-
sultaat.”                                        voor een bewuste variatie tussen beide ex-      waarde om het succes te bereiken. Cultu-
                                                 tremen, gebaseerd op een hanteerbare af-        reel ligt het inschakelen van zo’n buiten-
Procesmanagement bij vernieuwing/                bakening van het vraagstuk. Daardoor kre-       staander dichter bij de zakelijke cultuur
omlegging N201                                   gen de partijen de mogelijkheid om, on-         van betrokken partijen. De Waal: “Cruciaal
Om te verduidelijken hoe procesmanage-           danks veertig jaar onenigheid, gezamenlijk      voor het succes is wel een grote betrokken-
ment werkt, haalt De Waal in zijn boek als       tot de kern te komen: de keuze te maken         heid van alle partijen bij de selectie, de op-
voorbeeld de vernieuwing en omlegging van        voor omlegging van de N201 rond Aalsmeer        dracht en de aansturing. Het succes van
de N201 tussen Hoofddorp en Amstelhoek           en Uithoorn.” Bij de planvorming hielden        procesmanagement staat of valt met het
aan. Over de aanpak van de drukste provin-       de betrokken partijen grondig rekening          vermogen om een procesontwerp te maken
ciale weg in de regio werd maar liefst veertig   met de uitvoerbaarheid van de planonder-        dat voldoende openheid, veiligheid, voort-
jaar gediscussieerd. De besluitvorming was       delen: de bevoegdheden en verantwoorde-         gang en inhoud weet te garanderen.”
lastig, omdat het ging om een dichtbevolkt       lijkheden zijn verdeeld, de financiële verde-   Grootste gevaren bij inzet van dit instru-
gebied met grote (inter)nationale belangen,      lingsvraagstukken zijn opgelost en er is een    ment is dat partijen achteroverleunen,
zoals Schiphol en de Aalsmeerder bloemen-        risicofonds opgezet. De Waal: “De bekosti-      meer bezig zijn met zich in te dekken en
veiling, een hoge bestuursdichtheid, de ster-    ging van de nieuwe weg vindt plaats uit de      het elkaar de schuld geven, dan met voor-
ke vervlechting van maatschappelijke opga-       inkomsten die uit de gebiedsontwikkeling        waarts opereren, en dat de oplossing van de
ven en een beperkte doorzettingsmacht. De        (in de vorm van bedrijventerreinen) vloei-      procesmanager te technisch is. De Waal:
Waal: “Daar kwam nog bij dat telkens nieu-       en. De provincie Noord-Holland nam het          “Als het goed gaat, hebben echter alle par-
we partijen toetraden en partijen afhaakten      voortouw bij de uitvoering en koos voor de      tijen er belang bij dit allemaal te voorko-
of van mening veranderden.”                      aanleg van de nieuwe weg voor een pps-          men en wordt er sneller een betere oplos-
De deelnemende overheden worstelden              constructie in de vorm van een design &         sing bereikt dan zonder procesmanage-
met een bekend probleem in politiek-be-          construct-contract.”                            ment!” µµ


                                                                     65                                       februari 2009 buildingbusiness

Weitere ähnliche Inhalte

Andere mochten auch

Essay 'Een land in angst en zonder koers' Juni 2011
Essay 'Een land in angst en zonder koers' Juni 2011Essay 'Een land in angst en zonder koers' Juni 2011
Essay 'Een land in angst en zonder koers' Juni 2011
Association of Corporate Governance of Organizations in Education (VTOI)
 
Zorg voor een gezond leven
Zorg voor een gezond levenZorg voor een gezond leven
Public SPACE Een betere zorg voor jeugd (Over Decentralisatie Jeugdzorg)
Public SPACE Een betere zorg voor jeugd (Over Decentralisatie Jeugdzorg)Public SPACE Een betere zorg voor jeugd (Over Decentralisatie Jeugdzorg)
Public SPACE Een betere zorg voor jeugd (Over Decentralisatie Jeugdzorg)
Association of Corporate Governance of Organizations in Education (VTOI)
 
Rapid Circle Roundtable - Mobiele Sociale Werkplek en Sociaal Intranet voor Z...
Rapid Circle Roundtable - Mobiele Sociale Werkplek en Sociaal Intranet voor Z...Rapid Circle Roundtable - Mobiele Sociale Werkplek en Sociaal Intranet voor Z...
Rapid Circle Roundtable - Mobiele Sociale Werkplek en Sociaal Intranet voor Z...
Wilco Turnhout
 
EHMA Innovations in home care
EHMA Innovations in home careEHMA Innovations in home care
Gastcollege: innovatiemanagement in de zorg
Gastcollege: innovatiemanagement in de zorgGastcollege: innovatiemanagement in de zorg
Gastcollege: innovatiemanagement in de zorg
Zorginnovatieplatform
 

Andere mochten auch (7)

Essay 'Een land in angst en zonder koers' Juni 2011
Essay 'Een land in angst en zonder koers' Juni 2011Essay 'Een land in angst en zonder koers' Juni 2011
Essay 'Een land in angst en zonder koers' Juni 2011
 
Zorg voor een gezond leven
Zorg voor een gezond levenZorg voor een gezond leven
Zorg voor een gezond leven
 
Visitatie van woningcorporaties
Visitatie van woningcorporatiesVisitatie van woningcorporaties
Visitatie van woningcorporaties
 
Public SPACE Een betere zorg voor jeugd (Over Decentralisatie Jeugdzorg)
Public SPACE Een betere zorg voor jeugd (Over Decentralisatie Jeugdzorg)Public SPACE Een betere zorg voor jeugd (Over Decentralisatie Jeugdzorg)
Public SPACE Een betere zorg voor jeugd (Over Decentralisatie Jeugdzorg)
 
Rapid Circle Roundtable - Mobiele Sociale Werkplek en Sociaal Intranet voor Z...
Rapid Circle Roundtable - Mobiele Sociale Werkplek en Sociaal Intranet voor Z...Rapid Circle Roundtable - Mobiele Sociale Werkplek en Sociaal Intranet voor Z...
Rapid Circle Roundtable - Mobiele Sociale Werkplek en Sociaal Intranet voor Z...
 
EHMA Innovations in home care
EHMA Innovations in home careEHMA Innovations in home care
EHMA Innovations in home care
 
Gastcollege: innovatiemanagement in de zorg
Gastcollege: innovatiemanagement in de zorgGastcollege: innovatiemanagement in de zorg
Gastcollege: innovatiemanagement in de zorg
 

Ähnlich wie Building Business febr. 2009

Nieuwe aanbieders van maatschappelijk vastgoed schönau 2011
Nieuwe aanbieders van maatschappelijk vastgoed schönau 2011Nieuwe aanbieders van maatschappelijk vastgoed schönau 2011
Nieuwe aanbieders van maatschappelijk vastgoed schönau 2011
Wicher F. Schönau
 
Real estate magazine 2010 - Maatschappelijk vastgoed luxe of noodzaak
Real estate magazine 2010 - Maatschappelijk vastgoed luxe of noodzaakReal estate magazine 2010 - Maatschappelijk vastgoed luxe of noodzaak
Real estate magazine 2010 - Maatschappelijk vastgoed luxe of noodzaak
Wicher F. Schönau
 
Microsoft word essay rosalie de boer mcd9 -1
Microsoft word   essay rosalie de boer mcd9 -1Microsoft word   essay rosalie de boer mcd9 -1
Microsoft word essay rosalie de boer mcd9 -1
Rosalie de Boer
 
interview Rijksbouwmeester Van Dongen
interview Rijksbouwmeester Van Dongeninterview Rijksbouwmeester Van Dongen
interview Rijksbouwmeester Van Dongen
Karl Bijsterveld
 
Kiemkracht voor de Toekomst
Kiemkracht voor de ToekomstKiemkracht voor de Toekomst
Kiemkracht voor de Toekomst
Peter Fraanje
 
Presentatie Nederlandse Vereniging van Business centers en Economische Ontwik...
Presentatie Nederlandse Vereniging van Business centers en Economische Ontwik...Presentatie Nederlandse Vereniging van Business centers en Economische Ontwik...
Presentatie Nederlandse Vereniging van Business centers en Economische Ontwik...
Sebastiaan Willemsen
 
Ebook, social buildings, building brands
Ebook,  social buildings, building brandsEbook,  social buildings, building brands
Ebook, social buildings, building brands
De Hollandsche Meesters
 
Werken aan de waarden van stadslandbouw
Werken aan de waarden van stadslandbouwWerken aan de waarden van stadslandbouw
Werken aan de waarden van stadslandbouw
Nieuwe Business Modellen
 
2010 11 stipo corporatie 2020 algemeen
2010 11 stipo corporatie 2020 algemeen2010 11 stipo corporatie 2020 algemeen
2010 11 stipo corporatie 2020 algemeen
Stipo
 
Mark Verhijde - De Participatiesamenleving is een grote kans voor bedrijven e...
Mark Verhijde - De Participatiesamenleving is een grote kans voor bedrijven e...Mark Verhijde - De Participatiesamenleving is een grote kans voor bedrijven e...
Mark Verhijde - De Participatiesamenleving is een grote kans voor bedrijven e...
Mark Verhijde
 
Impact Investing Nieuws Medio April 2017
Impact Investing Nieuws Medio April 2017Impact Investing Nieuws Medio April 2017
Impact Investing Nieuws Medio April 2017
Drs Alcanne Houtzaager MA
 
Het einde van de onderneming (as we knew it)
Het einde van de onderneming (as we knew it)Het einde van de onderneming (as we knew it)
Het einde van de onderneming (as we knew it)
Erik Stam
 
Outlook 2015 2016 - beleggen in Nederlands vastgoed & hypotheken
Outlook 2015 2016 - beleggen in Nederlands vastgoed & hypothekenOutlook 2015 2016 - beleggen in Nederlands vastgoed & hypotheken
Outlook 2015 2016 - beleggen in Nederlands vastgoed & hypotheken
Syntrus Achmea Real Estate & Finance
 
Bestuurlijke vernieuwing in Nederland: relevantie en schaal heroverwogen’
Bestuurlijke vernieuwing in Nederland: relevantie en schaal heroverwogen’ Bestuurlijke vernieuwing in Nederland: relevantie en schaal heroverwogen’
Bestuurlijke vernieuwing in Nederland: relevantie en schaal heroverwogen’
Jo Horn
 
C2 cn meeting 260510_verslag
C2 cn meeting 260510_verslagC2 cn meeting 260510_verslag
C2 cn meeting 260510_verslag
OVAM
 
Professionelere marketing onmisbaar voor vastgoedwereld - PropertyNL - maart ...
Professionelere marketing onmisbaar voor vastgoedwereld - PropertyNL - maart ...Professionelere marketing onmisbaar voor vastgoedwereld - PropertyNL - maart ...
Professionelere marketing onmisbaar voor vastgoedwereld - PropertyNL - maart ...
Richard Splinter
 
Rv 09 2011 Nieuwe Werken
Rv 09  2011 Nieuwe WerkenRv 09  2011 Nieuwe Werken
Rv 09 2011 Nieuwe Werken
TTRademaker
 
Tekst lezing herman wijffels 2011
Tekst lezing herman wijffels 2011Tekst lezing herman wijffels 2011
Tekst lezing herman wijffels 2011
pmstienen
 

Ähnlich wie Building Business febr. 2009 (20)

Nieuwe aanbieders van maatschappelijk vastgoed schönau 2011
Nieuwe aanbieders van maatschappelijk vastgoed schönau 2011Nieuwe aanbieders van maatschappelijk vastgoed schönau 2011
Nieuwe aanbieders van maatschappelijk vastgoed schönau 2011
 
Real estate magazine 2010 - Maatschappelijk vastgoed luxe of noodzaak
Real estate magazine 2010 - Maatschappelijk vastgoed luxe of noodzaakReal estate magazine 2010 - Maatschappelijk vastgoed luxe of noodzaak
Real estate magazine 2010 - Maatschappelijk vastgoed luxe of noodzaak
 
Microsoft word essay rosalie de boer mcd9 -1
Microsoft word   essay rosalie de boer mcd9 -1Microsoft word   essay rosalie de boer mcd9 -1
Microsoft word essay rosalie de boer mcd9 -1
 
interview Rijksbouwmeester Van Dongen
interview Rijksbouwmeester Van Dongeninterview Rijksbouwmeester Van Dongen
interview Rijksbouwmeester Van Dongen
 
Kiemkracht voor de Toekomst
Kiemkracht voor de ToekomstKiemkracht voor de Toekomst
Kiemkracht voor de Toekomst
 
Presentatie Nederlandse Vereniging van Business centers en Economische Ontwik...
Presentatie Nederlandse Vereniging van Business centers en Economische Ontwik...Presentatie Nederlandse Vereniging van Business centers en Economische Ontwik...
Presentatie Nederlandse Vereniging van Business centers en Economische Ontwik...
 
Ebook, social buildings, building brands
Ebook,  social buildings, building brandsEbook,  social buildings, building brands
Ebook, social buildings, building brands
 
Werken aan de waarden van stadslandbouw
Werken aan de waarden van stadslandbouwWerken aan de waarden van stadslandbouw
Werken aan de waarden van stadslandbouw
 
Wat is maatschappelijk ondernemen?
Wat is maatschappelijk ondernemen?Wat is maatschappelijk ondernemen?
Wat is maatschappelijk ondernemen?
 
2010 11 stipo corporatie 2020 algemeen
2010 11 stipo corporatie 2020 algemeen2010 11 stipo corporatie 2020 algemeen
2010 11 stipo corporatie 2020 algemeen
 
Mark Verhijde - De Participatiesamenleving is een grote kans voor bedrijven e...
Mark Verhijde - De Participatiesamenleving is een grote kans voor bedrijven e...Mark Verhijde - De Participatiesamenleving is een grote kans voor bedrijven e...
Mark Verhijde - De Participatiesamenleving is een grote kans voor bedrijven e...
 
Impact Investing Nieuws Medio April 2017
Impact Investing Nieuws Medio April 2017Impact Investing Nieuws Medio April 2017
Impact Investing Nieuws Medio April 2017
 
Het einde van de onderneming (as we knew it)
Het einde van de onderneming (as we knew it)Het einde van de onderneming (as we knew it)
Het einde van de onderneming (as we knew it)
 
Outlook 2015 2016 - beleggen in Nederlands vastgoed & hypotheken
Outlook 2015 2016 - beleggen in Nederlands vastgoed & hypothekenOutlook 2015 2016 - beleggen in Nederlands vastgoed & hypotheken
Outlook 2015 2016 - beleggen in Nederlands vastgoed & hypotheken
 
Bestuurlijke vernieuwing in Nederland: relevantie en schaal heroverwogen’
Bestuurlijke vernieuwing in Nederland: relevantie en schaal heroverwogen’ Bestuurlijke vernieuwing in Nederland: relevantie en schaal heroverwogen’
Bestuurlijke vernieuwing in Nederland: relevantie en schaal heroverwogen’
 
C2 cn meeting 260510_verslag
C2 cn meeting 260510_verslagC2 cn meeting 260510_verslag
C2 cn meeting 260510_verslag
 
Professionelere marketing onmisbaar voor vastgoedwereld - PropertyNL - maart ...
Professionelere marketing onmisbaar voor vastgoedwereld - PropertyNL - maart ...Professionelere marketing onmisbaar voor vastgoedwereld - PropertyNL - maart ...
Professionelere marketing onmisbaar voor vastgoedwereld - PropertyNL - maart ...
 
Rv 09 2011 Nieuwe Werken
Rv 09  2011 Nieuwe WerkenRv 09  2011 Nieuwe Werken
Rv 09 2011 Nieuwe Werken
 
Tekst lezing herman wijffels 2011
Tekst lezing herman wijffels 2011Tekst lezing herman wijffels 2011
Tekst lezing herman wijffels 2011
 
Community development nieuwe stijl
Community development nieuwe stijlCommunity development nieuwe stijl
Community development nieuwe stijl
 

Mehr von Association of Corporate Governance of Organizations in Education (VTOI)

Stand van de stadlezing 2009 rene boomkens
Stand van de stadlezing 2009 rene boomkensStand van de stadlezing 2009 rene boomkens
The future of professional entrepreneurship in primary care
The future of professional entrepreneurship in primary careThe future of professional entrepreneurship in primary care
The future of professional entrepreneurship in primary care
Association of Corporate Governance of Organizations in Education (VTOI)
 
An exploration of future hospital care in 10 countries
An exploration of future hospital care in 10 countriesAn exploration of future hospital care in 10 countries
An exploration of future hospital care in 10 countries
Association of Corporate Governance of Organizations in Education (VTOI)
 
Medisch curatieve zorg in 2010
Medisch curatieve zorg in 2010Medisch curatieve zorg in 2010
Visie op de toekomst van de maatschappelijke onderneming
Visie op de toekomst van de maatschappelijke ondernemingVisie op de toekomst van de maatschappelijke onderneming
Visie op de toekomst van de maatschappelijke onderneming
Association of Corporate Governance of Organizations in Education (VTOI)
 
Zijn de Nederlandse ziekenhuizen klaar voor Liberalisering?
Zijn de Nederlandse ziekenhuizen klaar voor Liberalisering?Zijn de Nederlandse ziekenhuizen klaar voor Liberalisering?
Zijn de Nederlandse ziekenhuizen klaar voor Liberalisering?
Association of Corporate Governance of Organizations in Education (VTOI)
 
Het Experiment 4/2005
Het Experiment 4/2005Het Experiment 4/2005
Recensie 'Naar een intelligente en verbonden overheid'
Recensie 'Naar een intelligente en verbonden overheid'Recensie 'Naar een intelligente en verbonden overheid'
Recensie 'Naar een intelligente en verbonden overheid'
Association of Corporate Governance of Organizations in Education (VTOI)
 
Jeugdgezondheidszorg: zijn we op de goede weg?
Jeugdgezondheidszorg: zijn we op de goede weg?Jeugdgezondheidszorg: zijn we op de goede weg?
Jeugdgezondheidszorg: zijn we op de goede weg?
Association of Corporate Governance of Organizations in Education (VTOI)
 

Mehr von Association of Corporate Governance of Organizations in Education (VTOI) (19)

Ondernemerschap in de eerste lijn
Ondernemerschap in de eerste lijnOndernemerschap in de eerste lijn
Ondernemerschap in de eerste lijn
 
Stand van de stadlezing 2009 rene boomkens
Stand van de stadlezing 2009 rene boomkensStand van de stadlezing 2009 rene boomkens
Stand van de stadlezing 2009 rene boomkens
 
De professionele praktijk als onderneming
De professionele praktijk als ondernemingDe professionele praktijk als onderneming
De professionele praktijk als onderneming
 
Stand van de stadlezing 2010 Ulf Hackauf
Stand van de stadlezing 2010 Ulf HackaufStand van de stadlezing 2010 Ulf Hackauf
Stand van de stadlezing 2010 Ulf Hackauf
 
Het Ziekenhuis van de Toekomst
Het Ziekenhuis van de ToekomstHet Ziekenhuis van de Toekomst
Het Ziekenhuis van de Toekomst
 
The future of professional entrepreneurship in primary care
The future of professional entrepreneurship in primary careThe future of professional entrepreneurship in primary care
The future of professional entrepreneurship in primary care
 
An exploration of future hospital care in 10 countries
An exploration of future hospital care in 10 countriesAn exploration of future hospital care in 10 countries
An exploration of future hospital care in 10 countries
 
Medisch curatieve zorg in 2010
Medisch curatieve zorg in 2010Medisch curatieve zorg in 2010
Medisch curatieve zorg in 2010
 
Visie op de toekomst van de maatschappelijke onderneming
Visie op de toekomst van de maatschappelijke ondernemingVisie op de toekomst van de maatschappelijke onderneming
Visie op de toekomst van de maatschappelijke onderneming
 
Zijn de Nederlandse ziekenhuizen klaar voor liberalisering?
Zijn de Nederlandse ziekenhuizen klaar voor liberalisering? Zijn de Nederlandse ziekenhuizen klaar voor liberalisering?
Zijn de Nederlandse ziekenhuizen klaar voor liberalisering?
 
Zijn de Nederlandse ziekenhuizen klaar voor Liberalisering?
Zijn de Nederlandse ziekenhuizen klaar voor Liberalisering?Zijn de Nederlandse ziekenhuizen klaar voor Liberalisering?
Zijn de Nederlandse ziekenhuizen klaar voor Liberalisering?
 
Het Experiment 4/2005
Het Experiment 4/2005Het Experiment 4/2005
Het Experiment 4/2005
 
De geest van marktwerking ziekenhuizen
De geest van marktwerking ziekenhuizenDe geest van marktwerking ziekenhuizen
De geest van marktwerking ziekenhuizen
 
Advies auditraad visitatie woningcorporaties
Advies auditraad visitatie woningcorporatiesAdvies auditraad visitatie woningcorporaties
Advies auditraad visitatie woningcorporaties
 
Belle van Zuijlen presentatie
Belle van Zuijlen presentatieBelle van Zuijlen presentatie
Belle van Zuijlen presentatie
 
Visitatie woningcorporaties vt wjuni08
Visitatie woningcorporaties vt wjuni08Visitatie woningcorporaties vt wjuni08
Visitatie woningcorporaties vt wjuni08
 
Stand vd stad_-_agnes_verweij
Stand vd stad_-_agnes_verweijStand vd stad_-_agnes_verweij
Stand vd stad_-_agnes_verweij
 
Recensie 'Naar een intelligente en verbonden overheid'
Recensie 'Naar een intelligente en verbonden overheid'Recensie 'Naar een intelligente en verbonden overheid'
Recensie 'Naar een intelligente en verbonden overheid'
 
Jeugdgezondheidszorg: zijn we op de goede weg?
Jeugdgezondheidszorg: zijn we op de goede weg?Jeugdgezondheidszorg: zijn we op de goede weg?
Jeugdgezondheidszorg: zijn we op de goede weg?
 

Building Business febr. 2009

  • 1. Bedrijfsleven ontdekt publieke zaak No business as usual “The business of business is business”, stelde Nobelprijswinnaar door Karl Bijsterveld Friedman eind vorige eeuw nog. Maar dat beeld is aan het kantelen. keling, zoals sommige projectontwikke- Geen enkele onderneming kan tegenwoordig goed opereren zonder een laars. Anderen zijn weer heel zichtbaar, zoals architecten, maar die worden meer beoordeeld op hun uiteindelijk resultaat formeel én maatschappelijk gedragen license to operate. Dat beweert dan op hun positie in de vastgoedsector als partij. Onbekend maakt onbemind. Waar- Steven de Waal in zijn nieuwe boek Strategisch management voor de schijnlijk kon de vastgoedsector zich dit ook veroorloven, omdat veel projecten zich buiten het blikveld en de directe bemoeie- publieke zaak. Hierin behandelt hij de belangrijkste strategische keuzen nis van burgers afspeelden. In te ontwik- kelen nieuwbouwlocaties, op grote bedrij- voor bedrijven in relatie tot het maatschappelijk belang. Een boek, dat venterreinen of op sloopterreinen van voor- heen grote fabrieken en dergelijke.” Maar nu vastgoedontwikkeling zich meer ook de vastgoedsector waardevolle aanknopingspunten biedt. naar de stad verplaatst en te maken krijgt met bestaande buurten en bewoners zal dat veranderen, denkt De Waal. “De licen- se to operate zal harder moeten worden Voor ik met Steven de Waal in gesprek raak ontdekt, stelt De Waal: “Geen enkele on- verdiend. Partijen die daar nu al direct over de vastgoedsector en de publieke zaak derneming kan opereren zonder een for- meer te maken hebben, scherpen bewust legt hij uit dat de relatie tussen het bedrijfs- mele maar ook maatschappelijk gedragen hun maatschappelijke opstelling en hun leven en publieke sector over het algemeen license to operate. Veel overheidsregelgeving public relations hierover aan, zoals wo- conceptueel vaak nogal moeizaam is. De gericht op ondernemingen, is alleen te be- ningcorporaties, projectontwikkelaars met Waal: “Wat hebben beide nu precies met invloeden als het betrokken bedrijfsleven een stedelijke positie (Proper-Stok Groep), elkaar te maken, is dan de vraag. Goed, het ook zelf actie onderneemt en onderstreept maar ook bouwers in renovatie zoals de bedrijfsleven vertegenwoordigt een groot dat er een maatschappelijk probleem is. Knaapen Groep uit Eindhoven, met het publiek belang door bijvoorbeeld belasting Veel consumenten wensen een goed gevoel project ‘De Bakkerij’, dat door minister te betalen en werkgeverschap. Maar verder bij een product niet alleen te baseren op Vogelaar eervol is omschreven op de re- zouden we het bedrijfsleven in de ogen van prijs-kwaliteitverhoudingen van het pro- cente Dag van de Huismeester.” De Waal vele marktadepten vooral met rust moeten duct zelf, maar ook op het imago van de gaat verder: “Het mes snijdt hierbij aan laten om concurrentie aan te kunnen en de onderneming, de bijdrage aan een schoon twee kanten: het is goed voor de burgers continuïteit veilig te stellen.” Hij vervolgt: klimaat, aan goede arbeidsverhoudingen et én het bedrijf. Het geeft ze in het huidig “De Amerikaanse Nobelprijswinnaar voor cetera.” maatschappelijk klimaat en ten opzichte de economie Milton Friedman zei eind vo- van politieke opdrachtgevers en buurtbe- rige eeuw nog: ‘The business of business is Geen uitgesproken woners een mentale voorsprong. Vaak business.’ Anno nu kantelt dat beeld. De maatschappelijk imago worden ze daardoor ook beter en meer on- werkelijkheid heeft ook nooit aan dit ideo- De Waal meent dat ook de vastgoedsector derscheidend in de processen waarmee ze logisch verlangen recht heeft gedaan. Be- en de publieke zaak, oftewel het maatschap- moeten omgaan met die buurten en hun drijven die ofwel geprivatiseerd zijn door pelijk belang, veel met elkaar te maken bewoners. Uiteraard bovenop hun vak- de overheid ofwel diensten leveren door hebben. “Het gaat bij vastgoed om een manschap in vastgoedtechnieken. Daar- middel van contracten, aanbestedingen of groot ruimtebeslag en de woon- en werk- mee wordt ‘strategisch management voor veilingen, leveren immers vaak publieke omgeving zijn voor mensen zeer belang- de publieke zaak’ ook een terecht onder- goederen. Veel innovatie en strategie spe- rijk. Bovendien gaat het om veel geld en deel van de aanpak van allerlei vastgoed- len zich hier af. Daarnaast zijn bedrijven in worden trends en ontwikkelingen vaak voor bedrijven. hun dagelijks functioneren zeer afhanke- twintig of meer jaren ‘gestold’ in stenen en lijk van de kwaliteit van de publieke dien- fysieke infrastructuur.” Toch heeft de vast- De belangrijkste tactieken sten en maatschappelijk gedrag. Denk aan goedsector volgens De Waal niet echt een Maar wat moeten we verstaan onder strate- goed onderwijs, goede regelingen voor wer- uitgesproken maatschappelijk imago. “Be- gisch management voor de publieke zaak? keloosheid en ontslag, goede arbeidsmoraal langrijke partijen zoals beleggers en eige- En hoe kan het bedrijfsleven, in dit geval en duidelijke milieuregels.” naren van winkelcentra zijn onbekend. An- de vastgoedsector, daarmee uit de voeten? Maar ook aan de kant van het bedrijfsleven dere partijen doen maar relatief kort hun Dat beschrijft De Waal in zijn nieuwe boek zelf wordt toenemend de publieke zaak werk in de hele cyclus van vastgoedontwik- Strategisch management voor de publieke buildingbusiness februari 2009 62
  • 2. zaak. Hoe burgers, bedrijven, non-profitor- Fotografie: Sjaak Ramakers ganisaties en overheid gezamenlijk proble- men oplossen. Hierin kiest De Waal met het Public SPACE Model een ‘meerpartij- eninvalshoek’ voor de beschrijving van stra- tegieën in het publieke domein. Een van die partijen is het bedrijfsleven, dat in dit artikel centraal staat. Volgens De Waal zijn er twee op de publieke sector gerichte stra- tegieën voor bedrijven sterk in opkomst: bedrijfsburgerschap en maatschappelijk verantwoord ondernemen. De Waal: “Bij bedrijfsburgerschap willen bedrijven zich uitdrukkelijk positioneren als goed burger. Denk aan acties als vrijwilligerswerk van het eigen personeel voor de buurt of spon- soring voor stedelijke voorzieningen. Zo steunde een belangrijke vastgoedpartij als de Utrechtse Jaarbeurs jarenlang de sport- vereniging en sporthal in de wijk Kanalen- eiland/Transwijk, gericht op opvang van moeilijke jongeren in een sportomgeving. Geen direct eigenbelang, maar wel goed nadenken over wat je voor en in de buurt kunt doen.” Een nog verdergaande bemoeienis en be- trokkenheid bij de publieke sector ontstaat als een bedrijf inzet op een strategie van al- lianties en maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). De Waal: “MVO is een tactiek waarbij een onderneming zich niet alleen richt op maximale winst of maximale return on investment voor de di- recte aandeelhouders, maar op een goede balans tussen mens, milieu en markt. Ook richt het zich op een bredere groep van be- langhebbenden.” Als voorbeeld van een MVO-aanpak noemt De Waal in zijn boek Steven de Waal De Woonplaats, een Enschedese woning- corporatie. Uit haar mission statement valt op te maken dat permissive society op zijn Over Steven de Waal retour is. Onder invloed van de culturele revolutie in de jaren zestig, leefde Neder- Steven de Waal is ondernemer, onafhankelijk strateeg en publicist/wetenschapper in land bijna een halve eeuw in de veronder- en over de publieke sector. Als ondernemer was hij negentien jaar verbonden aan Boer stelling dat alles moet kunnen. & Croon, het laatst als bestuursvoorzitter. Als strateeg is hij werkzaam in de volle Volgens De Woonplaats zijn we te ver door- breedte van de publieke en nonprofit sector, met een accent op vraagstukken van geschoten in het aan de klant aanbieden marktwerking, ondernemerschap, strategische positionering en corporate governance. van vooraf bepaalde oplossingen. Gevolgen: het vermogen van de klant om initiatief te Hij is oprichter en bestuurder van de Public SPACE Foundation, Centre on Srategies nemen is afgenomen en zijn afhankelijk- for Public And Civil Entrepreneurs, een onafhankelijke denktank die zich richt op heid is juist toegenomen. Om dit te door- onderzoek, inzicht en debat inzake innovatieve strategieën tussen overheid, burger en breken geeft De Woonplaats met het bedrijfsleven. Naast De Waal maken onder anderen Loek Hermans, Aart Jan de Geus, Goldservice-programma extra privileges Arthur Docters van Leeuwen, Ed van Thijn en René Scherpenisse deel uit van deze aan mensen die kiezen voor eigen verant- denktank. woordelijkheid, goed huurderschap en in- Als publicist/wetenschapper schreef hij vele boeken over bestuur en ondernemer- vesteren in de gemeenschap. Te denken schap, waaronder Nieuwe Strategieën voor het Publieke Domein (Samson, 2000) en valt aan kortingen bij winkels en cadeau- Strategisch management voor de publieke zaak (Lemma, 2008). Hij is uitvinder van cheques, maar met name onderwijs en het concept ‘de maatschappelijke onderneming’. werktoeleidingsprogramma’s in achter- standswijken zijn concrete vormen van dienstverlening die goed passen binnen de dienstverlening, maar dan volgens de wet- Procesmanagement door De Woonplaats uitgewerkte missie telijke bepalingen. Het Goldservice-pro- Nog verdergaande bemoeienis en betrok- (‘menselijke waardigheid wordt bepaald gramma probeert De Woonplaats deze kenheid ontstaan als bedrijven expliciet door het vermogen van de mens om zelf huurders uit te dagen hun gedrag zodanig proberen zaken los te trekken in de publie- het roer van het eigen leven in handen te te verbeteren, dat ze in aanmerking komen ke sector, en dan maximaal hun expertise hebben’). ‘Nalatige’ huurders staan echter voor het Goldservice-programma en de ‘ge- en relatieve ongebondenheid en zelfstan- niet in de kou, lezen we in De Waals boek. noegens van menselijke waardigheid weer digheid inzetten. Dit is goed zichtbaar in Ook zij kunnen wonen en ontvangen mogen proeven’. de tactiek van procesmanagement, een >> 63 februari 2009 buildingbusiness
  • 3. voor het bedrijfsleven belangrijk instru- ment waar we dieper op in zullen gaan. De nOg meer StrategiSche keuzen vOOr Bedrijven Waal schetst de achtergrond die de op- in relatie tOt de PuBlieke zaak komst van deze tactiek verklaart: “Door de toegenomen individualisering, en daarmee • Bedrijfsfilantropie: het geven door bedrijven met als doel het (belangeloos) samenhangend het gedifferentieerder ra- bijdragen aan het algemeen nut. Voordelen: positief effect op imago van bedrijf, ken van de problemen van wensen en bur- gers, is de samenleving steeds ingewikkel- creëert mogelijkheid om met non-profitorganisaties duurzame allianties en/of der geworden. De traditionele tweedeling tijdelijke samenwerkingsverbanden te sluiten. Nadelen: sterk conjunctuurgevoelig, overheid en markt volstaat niet meer in kan tot argwaan leiden over de motieven van het donerende bedrijf met als gevolg deze situatie. Besluitvormingsprocessen reputatieschade. worden dan ook steeds vaker zodanig inge- • Private collectieven: ondernemingen richten een permanent samenwerkings- richt dat zo veel mogelijk relevante partijen, verband in, om een belangrijk maatschappelijk probleem waar ieder veel mee overheden én private partijen, deelgenoot te maken heeft, gezamenlijk op een bedrijfsmatige manier aan te pakken. Bijvoor- zijn.” Dit resulteert volgens De Waal steeds beeld milieuvraagstukken en veiligheidsvraagstukken bij bedrijventerreinen. Voor- vaker in pps-constructies. “Om dit soort delen: zeer flexibele structuur, leden blijven zelfstandig. Nadelen: free-rider-gedrag, complexe samenwerkingsvormen in goede maatschappelijk belang en doel kunnen in loop der tijd vervagen doordat nieuwe banen te leiden wordt in toenemende mate participanten alleen met een puur direct financieel doel toetreden. procesmanagement toegepast. Vooral waar het gaat om ongestructureerde problemen • Business-to-non-profit-samenwerking: duurzame en synergetische allianties tussen die in een netwerk moeten worden opge- één of meer partijen uit het bedrijfsleven en één of meer non-profitpartijen, met als lost en/of dynamisch van aard zijn.” doel elkaar aan te vullen in het bereiken van een combinatie van maatschappelijke Inherent aan problemen die procesma- en bedrijfsdoelen. Voordelen: consument heeft positiever beeld van een merk dat nagement vergen, is dat eenduidige infor- zich achter een goed doel zet, verbetert relaties en imago. Nadelen: onderling matie ontbreekt en informatie door betrok- vertrouwen kan snel onder druk staan, ontstaan van onenigheid over de verdeling kenen op strategische wijze wordt ingezet van de waarde die uit het partnerschap rolt. in dienst van het eigenbelang. De Waal: • Publiek-private onderneming: meest intensieve vorm van pps, waarbij de overheid “Ook worden verschillende normen en een duurzaam samenwerkingsverband aangaat met het bedrijfsleven in de vorm waarden gebruikt om uiteenlopende me- van een onderneming, om gezamenlijk maatschappelijke en commerciële doelen ningen te onderbouwen en goed te praten. te realiseren. Voordelen: synergie, beter kunnen benutten van kennis en creativiteit Procesmanagement wordt in dit geval inge- zet om de neuzen met enige haast dezelfde van bedrijven omdat traditionele aanpak van aanbestedingen (waarin overheid veel kant op te krijgen, tot besluiten te komen voorschrijft) wordt losgelaten. Nadelen: vergt subtiele en transparante omgangs- en ervoor te zorgen dat alle relevante par- vormen en veel rollen kunnen door elkaar gaan lopen, vooral aan de kant van de tijen worden betrokken bij het proces van publieke partijen. probleemformulering tot de keuze van een oplossing.” Het toepassen van een procesbenadering stuurlijke samenwerking: een gebrek aan Succes en gevaar van procesmanagement betekent volgens De Waal wel dat er bereid- slagvaardigheid. De Waal: “Het procesma- Procesmanagement kent veel voordelen. heid bij de betrokkenen moet zijn om een nagement van de planvorming rond de De Waal: “Zo levert het draagvlak op omdat stukje autonomie en procesverantwoorde- N201 bood de oplossing. Geen integrale alle relevante partijen worden betrokken bij lijkheid in te leveren. “Deze bereidheid aanpak in extreme vorm – in de zin van al- het proces. Ook reduceert het de inhoude- wordt meestal gevonden wanneer er niet les met alles verbinden – wat een grote rem lijke onzekerheid, omdat voor- en tegen- alleen sprake is van politieke motieven en op slagvaardig optreden zou zetten – maar standers relevante informatie aandragen.” motieven van eigenbelang, maar er ook de ook niet het geïsoleerd oppakken van een Het inzetten van een gezaghebbende, des- wens is om te sturen op voortgang en re- enkel beleidsonderwerp. Er werd gekozen kundige buitenstaander is een randvoor- sultaat.” voor een bewuste variatie tussen beide ex- waarde om het succes te bereiken. Cultu- tremen, gebaseerd op een hanteerbare af- reel ligt het inschakelen van zo’n buiten- Procesmanagement bij vernieuwing/ bakening van het vraagstuk. Daardoor kre- staander dichter bij de zakelijke cultuur omlegging N201 gen de partijen de mogelijkheid om, on- van betrokken partijen. De Waal: “Cruciaal Om te verduidelijken hoe procesmanage- danks veertig jaar onenigheid, gezamenlijk voor het succes is wel een grote betrokken- ment werkt, haalt De Waal in zijn boek als tot de kern te komen: de keuze te maken heid van alle partijen bij de selectie, de op- voorbeeld de vernieuwing en omlegging van voor omlegging van de N201 rond Aalsmeer dracht en de aansturing. Het succes van de N201 tussen Hoofddorp en Amstelhoek en Uithoorn.” Bij de planvorming hielden procesmanagement staat of valt met het aan. Over de aanpak van de drukste provin- de betrokken partijen grondig rekening vermogen om een procesontwerp te maken ciale weg in de regio werd maar liefst veertig met de uitvoerbaarheid van de planonder- dat voldoende openheid, veiligheid, voort- jaar gediscussieerd. De besluitvorming was delen: de bevoegdheden en verantwoorde- gang en inhoud weet te garanderen.” lastig, omdat het ging om een dichtbevolkt lijkheden zijn verdeeld, de financiële verde- Grootste gevaren bij inzet van dit instru- gebied met grote (inter)nationale belangen, lingsvraagstukken zijn opgelost en er is een ment is dat partijen achteroverleunen, zoals Schiphol en de Aalsmeerder bloemen- risicofonds opgezet. De Waal: “De bekosti- meer bezig zijn met zich in te dekken en veiling, een hoge bestuursdichtheid, de ster- ging van de nieuwe weg vindt plaats uit de het elkaar de schuld geven, dan met voor- ke vervlechting van maatschappelijke opga- inkomsten die uit de gebiedsontwikkeling waarts opereren, en dat de oplossing van de ven en een beperkte doorzettingsmacht. De (in de vorm van bedrijventerreinen) vloei- procesmanager te technisch is. De Waal: Waal: “Daar kwam nog bij dat telkens nieu- en. De provincie Noord-Holland nam het “Als het goed gaat, hebben echter alle par- we partijen toetraden en partijen afhaakten voortouw bij de uitvoering en koos voor de tijen er belang bij dit allemaal te voorko- of van mening veranderden.” aanleg van de nieuwe weg voor een pps- men en wordt er sneller een betere oplos- De deelnemende overheden worstelden constructie in de vorm van een design & sing bereikt dan zonder procesmanage- met een bekend probleem in politiek-be- construct-contract.” ment!” µµ 65 februari 2009 buildingbusiness