Diese Präsentation wurde erfolgreich gemeldet.
Wir verwenden Ihre LinkedIn Profilangaben und Informationen zu Ihren Aktivitäten, um Anzeigen zu personalisieren und Ihnen relevantere Inhalte anzuzeigen. Sie können Ihre Anzeigeneinstellungen jederzeit ändern.

Zakres Lekarskiego Obowiązku

1.863 Aufrufe

Veröffentlicht am

Veröffentlicht in: Gesundheit & Medizin
  • Login to see the comments

  • Gehören Sie zu den Ersten, denen das gefällt!

Zakres Lekarskiego Obowiązku

  1. 1. Anestezjologia i Ratownictwo 2009; 3: 454-462 Temida / Themis A R T Y K U Ł P O G L Ą D O W Y / R E V I E W PA P E R Wpłynęło: 27.05.2009 • Poprawiono: • Zaakceptowano: © Akademia Medycyny Zakres lekarskiego obowiązku informowania pacjenta Scope of the physician’s professional duty to inform the patient Jędrzej Bujny Dr nauk prawnych, adiunkt na Wydziale Prawa i Administracji, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Streszczenie Rozważania dotyczące relacji pomiędzy lekarzem a pacjentem od pewnego czasu ogniskują się wokół pro- blematyki praw pacjenta i lekarskich obowiązków, ponieważ prawie każde prawo pacjenta koresponduje z odpo- wiednim lekarskim obowiązkiem. Tytułem przykładu, pacjent ma prawo do otrzymania przystępnej informacji o wszelkich dostępnych metodach leczenia, w tym o prawdopodobieństwie powodzenia leczenia, ryzyku z nim związanym, potencjalnych skutkach ubocznych, problemach wynikających z procesu rekonwalescencji. Natomiast lekarz opiekujący się pacjentem winien poinformować go o wszelkich dostępnych i możliwych metodach leczenia, a także o korzyściach i ryzykach z nich wynikających. Ponadto, lekarz ma obowiązek poinformować pacjenta o alternatywnych (tj. możliwych do wykonania) metodach leczenia w sposób pozwalający pacjentowi na podjęcie świadomej decyzji co do przebiegu leczenia. Anestezjologia i Ratownictwo 2009; 3: 454-462. Słowa kluczowe: informacja, obowiązek, zasady wykonywania zawodu, prawa pacjenta Summary Discussions of the physician/patient relationship have for several years centered on the rights of patients and the duties of physicians (Hull T. Richard: Informed Consent: Patient’s Right or Patient’s Duty? The Journal of Medicine and Philosophy 1985; 10: 183), because almost every patient right implicates a corresponding or corre- lative physician duty. For instance, patient has a legal right to a clear, concise explanation in layperson’s terms of all proposed procedures, including the possibilities of any risk of mortality or serious side effects, problems related to recuperation, and probability of success (Annas, G.J., The Rights of patients: the authoritative ACLU guide to the rights of patients. 3rd ed.: 14). On the other hand any physician who treats a patient shall inform the patient about the availability of all alternate, viable medical modes of treatment and about the benefits and risks of these treatments. Moreover, it is the obligation of a physician to communicate alternate viable modes of treatment to a patient: the communication shall include the nature of the recommended treatment, alternate viable treatments, and risks or complications of the proposed treatment sufficient to allow the patient to make a prudent decision. Anestezjologia i Ratownictwo 2009; 3: 454-462. Keywords: information, professional duty, rules of professional conduct, rights of patient 454
  2. 2. Anestezjologia i Ratownictwo 2009; 3: 454-462 Temida / Themis Wstęp czerwca 2008 r. (III CSK 16/08) stwierdził, że „każdy lekarz ma obowiązek właściwych kompetencji i obo- W rozważaniach dotyczących zakresu lekarskiego wiązek udzielania informacji. Chodzi o kompetencje obowiązku informowania pacjenta wyjść trzeba od rzeczywiste i merytoryczne, pozwalające na właściwą przywołania art. 31 ust. 1 ustawy z 5 grudnia 1996 r. ocenę stanu pacjenta i zastosowanie niezbędnych o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2005 metod diagnostycznych oraz leczniczych, a obowiązek r., Nr 226, poz. 1943 ze zm., zwana dalej „uzl”), w myśl rzetelnej informacji powinien być realizowany w taki którego lekarz ma obowiązek udzielać pacjentowi sposób, by dostarczyć pacjentowi dostatecznych i zro- lub jego ustawowemu przedstawicielowi przystępnej zumiałych informacji koniecznych do podjęcia przez informacji o jego stanie zdrowia, rozpoznaniu, propo- niego decyzji o dalszym postępowaniu. Pacjent ma nowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych, prawo do samodzielnego decydowania w sprawach leczniczych, dających się przewidzieć następstwach osobistych o najistotniejszym znaczeniu, obowiązkiem ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia zaś lekarza jest dostarczenie mu rzetelnych, obiek- oraz rokowaniu. Nie sposób nie zauważyć, iż z tak tywnych i zrozumiałych informacji pozwalających zarysowanym obowiązkiem skorelowane jest prawo na podjęcie takiej decyzji oraz wydanie skierowania pacjenta do informacji o swoim stanie zdrowia wyra- na badania, które pozwolą na postawienie właści- żone w art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o zakładach opieki wej diagnozy. Wszystko to lekarz powinien uczynić zdrowotnej [1]. z własnej inicjatywy, pacjent bowiem - niemający Ramy i cel niniejszego opracowania uniemożliwiają na ogół wiedzy medycznej - może nie tylko nie mieć przeprowadzenie obszernej analizy prawa pacjenta do świadomości swojego stanu zdrowia, lecz także nie informacji, niemniej należy wyraźnie podkreślić, że wiedzieć o metodach diagnostycznych mogących ten prawo do informacji – obok prawa do wyrażenia zgody stan wyjaśnić. Nieudzielenie przez lekarza wskazanych - jest jednym z najistotniejszych narzędzi służących informacji, udzielenie informacji nierzetelnych, dez- kreacji właściwej tj. opartej na fundamencie poszano- informacja oraz niewydanie skierowania na badania wania autonomii pacjenta, relacji pomiędzy lekarzem specjalistyczne, gdy jest to konieczne do określenia a pacjentem. Co więcej, prawo do informacji trzeba stanu pacjenta, stanowi o winie lekarza” [4]. postrzegać jako czynnik o podstawowym znaczeniu dla realizacji przysługującego pacjentowi prawa do samo- Zakres informacji w świetle orzecznictwa stanowienia. Innymi słowy, dostęp do informacji jawi polskich sądów się jako skuteczny instrument ochrony pacjenta przed paternalistycznym podejściem ze strony osób wyko- Przystępując do określenia spectrum spoczywają- nujących zawody medyczne. Pacjent tylko wówczas cego na lekarzu obowiązku informacyjnego wypada stanie się podmiotem a nie przedmiotem interwencji odwołać się do bogatego orzecznictwa rodzimych medycznej, gdy będzie wyposażony w szeroko pojętą sądów. Z katalogu orzeczeń dotyczących omawianej informację o swoim stanie zdrowia, w oparciu o którą problematyki wyłania się dość konsekwentne sta- świadomie i dobrowolnie podejmie autonomiczną nowisko, w świetle którego zakres tego obowiązku decyzję o dalszym leczeniu [2]. W tym kontekście uzależniony jest od charakteru i rodzaju świadczeń wypada przywołać orzeczenie Sądu Najwyższego 23 zdrowotnych, które będą udzielane pacjentowi. listopada 2007 r. (IV CSK 240/07) [3], w którym także I tak, w wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu zwrócono uwagę na ową zależność m. in. stwierdzając, z dnia 29 września 2005 r. (I ACa 236/05) [5] zwrócono że w procesie leczenia wola pacjenta wyznacza zakres uwagę, iż „zakres udzielanych pacjentowi informacji i warunki ingerencji medycznej, ergo zgoda pacjenta musi być uzależniony od rodzaju wykonywanego na leczenie – rzecz jasna wymagająca uprzedniego, zabiegu, przy czym zakres ten najdalej sięga w przy- odpowiedniego poinformowania pacjenta - staje się padku zabiegów, za którymi nie przemawiają bez- zasadniczym elementem umocowującym aksjologicz- względne wskazania, a są przeprowadzane głównie nie i prawnie działania lekarzy. dla celów estetycznych. Wymaganie zgody pacjenta na Należy odnotować, iż na związek pomiędzy tytu- podjęcie zabiegu głównie dla celów estetycznych jest łowym obowiązkiem a przywołanym wyżej prawem zachowane wtedy, gdy został on uprzednio dostatecznie wskazał także Sąd Najwyższy, który w orzeczeniu z 12 poinformowany także o szczególnych - czyli wszelkich 455
  3. 3. Anestezjologia i Ratownictwo 2009; 3: 454-462 Temida / Themis mniej lub bardziej możliwych do przewidzenia skut- drugim wypadku lekarz nie może udzielać pacjentowi kach zabiegu. Podkreślić więc trzeba, że lekarz odpo- tego rodzaju informacji o możliwych powikłaniach wiada nie tylko za winę w samym procesie leczenia, lecz operacyjnych, które mogłyby wpłynąć ujemnie na także za każdą winę nie dotyczącą techniki medycznej, psychikę chorego, a tym samym zwiększyć ryzyko a więc i za niedoinformowanie pacjenta o ryzyku i skut- operacji” [8]. W wyroku z 20 listopada 1979 r. (IV CR kach zabiegu. Samo zaś uzyskanie formalnej zgody 389/79) Sąd Najwyższy orzekł, że „spoczywający na pacjenta bez poinformowania go o ryzyku i skutkach lekarzu obowiązek wyjaśnienia pacjentowi konsekwen- zabiegu powoduje, że jest to zgoda „nieobjaśniona” cji zabiegu operacyjnego ma na celu takie zapoznanie i jako taka jest wadliwa, wskutek czego lekarz działa pacjenta ze stanem jego zdrowia i następstwami tego bez zgody i naraża się na odpowiedzialność cywilną za zabiegu, ażeby pacjent podejmował decyzję o wyra- szkodę wyrządzoną pacjentowi, nawet gdy postępuje żeniu zgody na ten zabieg z pełną świadomością, na zgodnie z zasadami sztuki lekarskiej. Pacjent musi co się godzi i czego się może spodziewać. W związku znać przedmiot zgody, musi wiedzieć o proponowanej z tym lekarz powinien wyjaśnić pacjentowi cel i rodzaj metodzie leczenia, ryzyku zabiegu i jego następstwach. zabiegu oraz zwykłe jego następstwa, natomiast nie Zakres obowiązku informacji nie zależy od tego, co potrzebuje, a często nawet ze względu na samopoczucie lekarz sądzi, ile pacjent powinien wiedzieć, lecz od i zdrowie pacjenta nie powinien zapoznawać go z nie- tego, co rozsądna osoba będąca w sytuacji pacjenta typowymi następstwami, nie objętymi normalnym obiektywnie potrzebuje usłyszeć od lekarza, aby podjąć ryzykiem podejmowanego zabiegu, które w szcze- „poinformowaną” i inteligentną decyzję wobec propo- gólnych wypadkach powikłań mogą wystąpić”[9]. nowanego zabiegu.” Natomiast w orzeczeniu z 5 września 1980 r. (II CR Co ważne, także Sąd Najwyższy (vide orzeczenie 280/80) stwierdzono, że wymaganie zgody pacjenta z 1 kwietnia 2004 r., II CK 134/03 [6]) stanął na sta- na podjęcie zabiegu operacyjnego wyłącznie dla celów nowisku, że zakres udzielanych pacjentowi informacji estetycznych (polepszenia wyglądu zewnętrznego) jest musi być uzależniony od rodzaju zabiegu, w szczegól- zachowane tylko wtedy, gdy zostanie on uprzednio ności od tego, czy w danym wypadku za jego przepro- dostatecznie poinformowany także o szczególnych wadzeniem przemawiają bezwzględne, czy względne - czyli wszelkich mniej lub bardziej możliwych do wskazania, czy też chodzi jedynie o zabieg kosmetyczny przewidzenia - skutkach interwencji, niestwarzającej oraz przyjął, że zakres ten sięga najdalej w przypadku dla niego ryzyka wyższego od przeciętnego [10]. zabiegów operacyjnych przeprowadzanych wyłącznie Co godne podkreślenia, w przywołanym już dla celów estetycznych. Nota bene przedmiotowe wyroku z 1 kwietnia 2004 r. znalazło się ważkie zale- stanowisko wielokrotnie było prezentowane we wcze- cenie, iż „w sytuacji, w której zachodzi bezwzględna śniejszych orzeczeniach. Tytułem przykładu wskazać konieczność operacji, lekarz powinien wyjaśnić trzeba na wyrok z 28 sierpnia 1973 r. (I CR 441/73), pacjentowi tylko cel i rodzaj zabiegu oraz zwykłe jego w którym Sąd Najwyższy sformułował pogląd, iż „nie następstwa; nie potrzebuje, a nawet ze względu na można domagać się od lekarza, by uprzedzał pacjenta samopoczucie i zdrowie pacjenta nie powinien zapo- o wszelkich mogących wystąpić komplikacjach, zwłasz- znawać go z nietypowymi następstwami, nieobjętymi cza takich, które zdarzają się niezmiernie rzadko. normalnym ryzykiem podejmowanego zabiegu, które Takie uprzedzenie mogłoby prowadzić do zbędnego w szczególnych wypadkach powikłań mogą wystąpić. pogorszenia samopoczucia pacjenta i do bezpodstaw- Jeżeli operacja jest niezbędna dla ratowania życia nej odmowy wyrażenia zgody na dokonanie zabiegu. chorego lekarz nie powinien udzielać pacjentowi infor- Sposób pouczenia przy odbieraniu zgody na zabieg macji o powikłaniach, które zdarzają się niezmiernie (operacji czy też badania) musi być uzależniony od rzadko, ponieważ mogłoby to wpłynąć ujemnie na rodzaju zabiegu”[7]. Z kolei w orzeczeniu z 11 stycznia psychikę chorego i doprowadzić do bezpodstawnej 1974 r. (II CR 732/73) Sąd Najwyższy zauważył, że odmowy wyrażenia zgody na dokonanie zabiegu albo „obowiązek lekarza uprzedzenia chorego o możliwych do zwiększenia ryzyka operacji.” komplikacjach zamierzonej operacji inaczej przedsta- Nie sposób nie zauważyć, że SN akceptując pogląd, wia się w sytuacji, gdy chodzi o operację mającą na celu zgodnie z którym pacjent nie może być traktowany tylko poprawę stanu zdrowia, a inaczej, gdy operacja jak przedmiot rozstrzygnięć innej osoby i nie może jest niezbędna dla ratowania życia chorego. W tym być pozbawiony swobody decyzji dotyczącej swojego 456
  4. 4. Anestezjologia i Ratownictwo 2009; 3: 454-462 Temida / Themis zdrowia, jednoznacznie stwierdził, iż takie podejście udzielić mu pełnej informacji o powziętych podej- nie oznacza, że w każdym wypadku lekarz ma obowią- rzeniach, konieczności poszerzenia diagnostycznego zek informowania o wszelkich możliwych skutkach w warunkach szpitalnych oraz o ewentualnych konse- zabiegu operacyjnego niezależnie od rodzaju zabiegu kwencjach zdrowotnych, do jakich może doprowadzić i prawdopodobieństwa ich wystąpienia. W opinii odmowa lub spóźnione zastosowanie się do zaleceń. SN sprzeciwia się temu zarówno wzgląd na ochronę chorego, jak i na ochronę lekarza, wszak co do zasady Podsumowanie każdy zabieg operacyjny pociąga za sobą pewne ryzyko wystąpienia powikłań, gdyż - obok zwykłych, Mając na względzie przytoczone powyżej orzecze- typowych następstw, możliwych do przewidzenia nia warto przywołać - jeszcze przed sformułowaniem w konkretnym wypadku - mogą wystąpić następstwa końcowych wniosków – poglądy prezentowane przez nadzwyczajne, nieprzewidziane i mało prawdopo- wybranych przedstawicieli doktryny. I tak, P. Daniluk dobne. W konsekwencji - zdaniem SN - obarczanie stoi na stanowisku, iż podstawą do różnicowania pacjenta, dla którego zabieg operacyjny jest jedynym zakresu udzielanej pacjentowi informacji jest cel środkiem leczniczym ratującym życie, informacjami towarzyszący danej czynności lekarskiej, który może o tej drugiej kategorii następstw mogłoby prowadzić być terapeutyczny lub nieterapeutyczny [12]. Zdaniem do pogorszenia jego stanu zdrowia i w efekcie wpłynąć przywołanego Autora „o ile w przypadku czynności ujemnie na cały proces leczenia; natomiast obarcza- leczniczych, w ściśle określonych okolicznościach, nie lekarza obowiązkiem udzielania maksymalnie możliwe jest ograniczenie udzielanej przez lekarza wyczerpujących informacji o wszelkich teoretycznie informacji, o tyle przy czynnościach nieleczniczych możliwych następstwach zabiegu operacyjnego, pod jest to bezwzględnie zabronione. Brak jest tu bowiem, rygorem uznania tego zabiegu za bezprawny, oznacza- uzasadnionej tylko wobec zagrożenia życia lub zdro- łoby często nałożenie na niego obowiązku praktycznie wia pacjenta, obawy, że nadmiar informacji może niewykonalnego, który mógłby ponadto dodatkowo zaszkodzić terapii. A ponadto, biorąc pod uwagę to, zwiększać ryzyko zabiegu. że czynności nieterapeutyczne nie są konieczne dla Na zakończenie tego fragmentu niniejszych ratowania życia lub zdrowia, pacjent powinien podjąć rozważań należy raz jeszcze przywołać orzeczenie w pełni świadomą i przemyślaną decyzję, czy warto z 23 listopada 2007 r. (IV CSK 240/07) [11], w którym poświęcać bądź narażać na niebezpieczeństwo swoje Sąd Najwyższy podjął niejako „pionierską” próbę spre- dobra prawne dla osiągnięcia celów pozaleczniczych” cyzowania zakresu informacji, jakie lekarz powinien [13]. Innymi słowy, w sytuacji podejmowania czyn- udzielić pacjentowi na etapie udzielania pierwszej ności nieterapeutycznej należy informować w całej pomocy. W opinii SN nie ulega wątpliwości, że pacjent rozciągłości o jej istocie, przebiegu, znaczeniu i skut- powinien uzyskać niezbędne informacje o tym, co kach. Przy czym zakresu informacji o skutkach nie wyznacza jego decyzję, nie mając pełnej orientacji powinno się ograniczać do skutków typowych, lecz może bowiem bagatelizować dolegliwości i zrezygno- obejmować nim także skutki nietypowe, w tym także te wać z poddania się terapii, na którą byłby skłonny się występujące szczególnie rzadko [14]. Ponadto w opinii zdecydować, gdyby miał pełny wgląd w dokonane roz- P. Daniluka stanowisko dopuszczające różnicowanie poznanie i jego konsekwencje. Nie sposób nie zauwa- zakresu informacji w zależności od znaczenia danej żyć, iż Sąd jedynie warunkowo zaakceptował pogląd, czynności leczniczej dla życia i zdrowia pacjenta nie że na etapie udzielania pierwszej pomocy nie zachodzi jest właściwe, gdyż ufundowane jest na przesłankach w ogóle potrzeba informowania pacjenta o wynikach paternalistycznych i dopuszcza ograniczenie informa- leczenia lub rokowaniu, gdyż obowiązek taki powstaje cji w imię swoiście rozumianego dobra pacjenta [15]. dopiero po pogłębionej diagnozie. Aprobata dla Z kolei tacy przedstawiciele doktr yny jak powyższego poglądu jest możliwa jedynie w sytuacji, M. Nesterowicz i M. Safjan zwracają uwagę, iż zakres w której pacjent podporządkuje się zaleceniom lekarza i rodzaj interwencji lekarskiej oraz jej znaczenie dla i wyrazi zgodę na przewiezienie go do szpitala w celu pacjenta determinują zakres przekazywanej pacjen- przeprowadzenia badań i wdrożenia stosownego lecze- towi informacji. Zdaniem tego pierwszego obowiązek nia. Natomiast w przypadku, gdy pacjent sprzeciwia informacji idzie o wiele dalej w sytuacji, gdy lekarz się hospitalizacji to wówczas lekarz zobligowany jest dokonuje eksperymentu badawczego lub klinicznego, 457
  5. 5. Anestezjologia i Ratownictwo 2009; 3: 454-462 Temida / Themis zabiegu z dziedziny chirurgii estetycznej czy zabiegów szczegółowym zakresie. Co ważne, w takiej sytuacji nieleczniczych; w takim przypadku jest on zmuszony lekarz jest zobowiązany wyczerpująco poinformować precyzyjnie poinformować pacjenta o ryzyku zabiegu pacjenta o wszelkich możliwych skutkach i ryzyku i wszelkich mniej lub bardziej możliwych skutkach zabiegu [20]. Z kolei w sytuacji udzielania świadczeń i powikłaniach [16]. W opinii cytowanego Autora zakres zdrowotnych pozbawionych powyższych przymiotów i szczegółowość informacji zależy od rodzaju zabiegu, lekarz winien kierować się wskazaniami sformułowa- stanu pacjenta, nagłości i konieczności operacji [17]. nymi w wyroku Sądu Najwyższego z 28 września 1999 Co do zasady podobny pogląd prezentuje drugi z w/w r., w którym to SN uznał, że „informacja udzielana Autorów stwierdzając, że badania i zabiegi o charak- przez lekarza przed zabiegiem powinna zawierać terze nowatorskim, eksperymentalnym, pozbawione takie dane, które pozwolą pacjentowi podjąć decyzję korzyści dla pacjenta bądź interwencje, w których skala o wyrażeniu zgody na zabieg z pełną świadomością ryzyka jest nieproporcjonalnie duża w porównaniu tego, na co się godzi i czego może się spodziewać. do spodziewanych korzyści, winny być poprzedzone Lekarz powinien poinformować pacjenta o rodzaju informacją o możliwie największym stopniu szczegó- i celu zabiegu oraz o wszystkich jego następstwach, łowości, w tym i o wszelkich możliwych komplikacjach które są zwykle skutkiem zabiegu, tj. pożądanych - ze [18]. Co ciekawe niejako naprzeciw zaprezentowanym względu na jego cel - skutkach zabiegu, jak i o innych poglądom wychodzi prawodawca stanowiąc, że osoba, jego skutkach (tzw. skutkach ubocznych). Informacja która ma być poddana eksperymentowi medycznemu, powinna w szczególności obejmować te dające się jest uprzednio informowana o celach, sposobach przewidzieć możliwe następstwa zabiegu, zwłaszcza i warunkach przeprowadzenia eksperymentu, spo- jeżeli są to następstwa polegające na znacznym i istot- dziewanych korzyściach leczniczych lub poznawczych, nym uszczerbku zdrowia, które - jako skutek uboczny ryzyku oraz o możliwości odstąpienia od udziału - wprawdzie występują rzadko lub bardzo rzadko, w eksperymencie w każdym jego stadium (zob. art. 24 ale nie można ich wykluczyć, i powinna określać ust. 1 uzl). Równie szeroki zakres informacji określony stopień prawdopodobieństwa ich wystąpienia. W tym został przez przepisy ustawy z 1 lipca 2005 r. o pobie- wypadku nie można jednakże wymagać, by informa- raniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, cja wymieniała wszystkie możliwe objawy następstw tkanek i narządów [19]. Otóż kandydat na dawcę przed zabiegu i zawierała ich opis. Wystarczające jest ogólne wyrażeniem zgody musi zostać szczegółowo, pisemnie określenie rodzaju możliwych następstw zabiegu oraz poinformowany o rodzaju zabiegu, ryzyku związanym wskazanie, czy zagrażają życiu pacjenta ewentualnie z tym zabiegiem i o dających się przewidzieć następ- jaki mogą mieć wpływ (doniosłość) na prawidłowe stwach dla jego stanu zdrowia w przyszłości przez funkcjonowanie organizmu” [21]. Ponadto należy lekarza wykonującego zabieg oraz przez innego lekarza stwierdzić, że uzależnianie zakresu przekazywanych niebiorącego bezpośredniego udziału w pobieraniu pacjentowi informacji od tego, jakie znaczenie ma dla i przeszczepieniu komórek, tkanek lub narządu (art. niego dany zabieg nie tylko wydaje się postawą wąt- 12 ust. 1 pkt 5), natomiast kandydat na biorcę winien pliwą opartą na subiektywnych przesłankach i stanowi być poinformowany o ryzyku związanym z zabiegiem w istocie przejaw paternalistycznej wizji budowy relacji pobrania komórek, tkanek lub narządu oraz o możli- z pacjentem, ale może także generować dla lekarza róż- wych następstwach pobrania dla stanu zdrowia dawcy norodne problemy prawne związane z różnicą w ocenie (art. 12 ust. 1 pkt 9). wagi danego zabiegu dla pacjenta. Reasumując, nie ulega wątpliwości, że zakres informacji przekazywanych pacjentowi przez lekarza Adres do korespondencji uzależniony jest od rodzaju i charakteru udzielanych Dr Jędrzej Bujny świadczeń zdrowotnych. Innymi słowy, udzielanie Katedra Prawa Administracyjnego świadczeń zdrowotnych o charakterze eksperymental- I Nauki o Administracji, WPiA UAM nym, nieleczniczym, obarczonych wysokim ryzykiem, ul. Św. Marcin 90, 61-809 Poznań; winno być - tak w interesie pacjenta jak i lekarza - Tel.: (+48 22) 627 39 86 poprzedzone udzieleniem informacji o ekstensywnym, E-mail: bujny@amu.edu.pl 458
  6. 6. Anestezjologia i Ratownictwo 2009; 3: 454-462 Temida / Themis Piśmiennictwo 1. Ustawa z 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2007 r., Nr 14, poz. 89 ze zm.), zwana dalej „uzoz”. Zob. także art. 18 ust. 3 pkt 1 uzoz, który przyznaje pacjentowi uprawnienie do wglądu w dokumentację medyczną. 2. Bujny J. Prawa pacjenta. Między autonomią a paternalizmem. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck. 3. OSNC 2009, nr 1, poz. 16. 4. OSNC 2009, nr 3, poz. 48. Zob. także wyrok SN z 13 października 2005 r. (IV CK 161/05), OSP 2006, nr 6, poz. 71. 5. LEX nr 175206. 6. LEX nr 355344. 7. OSNC 1974/7-8/131. 8. Wyrok SN z 11.01.1974 r., II CR 732/73, OSP 1975, nr 1, poz. 6. 9. OSNC 1980/4/81. 10. OSP 1981/10/170. 11. OSNC 2009, nr 1, poz. 16. 12. Daniluk P. Glosa do wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 29 września 2005 r. Palestra 2007; 5-6: 321. 13. Ibidem: 322. 14. Ibidem: 322. 15. Daniluk P. Glosa do wyroku SN z dnia 26 kwietnia 2007 r., II CSK 2/07. Orzecznictwo Sądów Polskich 2009; 1: 37. 16. Nesterowicz M. Prawo medyczne. Toruń; 2001: 121. 17. Nesterowicz M. Glosa do wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 29 września 2005 r., Prawo i Medycyna 2008; 1: 137. 18. Safjan M. Prawo i medycyna. Ochrona praw jednostki a dylematy współczesnej medycyny. Warszawa; 1998: 70. 19. Dz. U. Nr 169, poz. 1411. 20. Bujny J. Prawa pacjenta. Między autonomią a paternalizmem. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck. 21. LEX nr 453701. 459

×