Diese Präsentation wurde erfolgreich gemeldet.
Wir verwenden Ihre LinkedIn Profilangaben und Informationen zu Ihren Aktivitäten, um Anzeigen zu personalisieren und Ihnen relevantere Inhalte anzuzeigen. Sie können Ihre Anzeigeneinstellungen jederzeit ändern.

Chương 4: hệ thống thông tin tổ chức theo cấp bậc quản lý

Giáo trình "Giáo Trình Hệ Thống Thông Tin Quản Lý" được viết cho đối tượng là các nhà quản lý kinh tế chứ không phải cho đối tượng chuyên tin học. Do đó các vấn đề được lựa chọn để trình bày đều xuất phát từ quan điểm của nhà quản lý. gồm 9 chương sau: Chương 1: Một số vấn đề cơ bản về hệ thống thông tin quản lý Chương 2: Phân tích hệ thống thông tin Chương 3: Thiết kế hệ thống thông tin quản lý Chương 4: Cài đặt hệ thống thông tin quản lý Chương 5: Hiệu quả kinh tế của hệ thống thông tin quản lý Chương 6: Các hệ thống thông tin trong kinh tế và thương mại Chương 7: Các tính toán kinh tế - tài chính trong hệ thống thông tin quản lý Chương 8: Sử dụng cơ sở dữ liệu trong hệ thống thông tin quản lý Chương 9: Nghiên cứu tình huống

Ähnliche Bücher

Kostenlos mit einer 30-tägigen Testversion von Scribd

Alle anzeigen

Ähnliche Hörbücher

Kostenlos mit einer 30-tägigen Testversion von Scribd

Alle anzeigen
  • Loggen Sie sich ein, um Kommentare anzuzeigen.

Chương 4: hệ thống thông tin tổ chức theo cấp bậc quản lý

  1. 1. CHƯƠNG 4 Hệ thống thông tin tổ chức theo cấp bậc quản lý
  2. 2. Nội Dung 1. CÁC CẤP RA QUYẾT ĐỊNH CỦA TỔ CHỨC 2. CÁC LOẠI HỆ THỐNG THÔNG TIN TỔ CHỨC THEO CẤP BẬC QUẢN LÝ & THEO CHỨC NĂNG NGHIỆP VỤ 3. CÁC LOẠI HTTT THEO CẤP QUẢN LÝ  Hệ xử lý giao dịch (Transaction Processing Systems - TPS)  Hệ thống thông tin quản lý (Management Information Systems - MIS)  Hệ thống hỗ trợ ra quyết định – Decision Support System (DSS)  Hệ thống trợ giúp lãnh đạo (Executive Support System - ESS)  Hệ tự động văn phòng (Office Automation System - OAS)  Hệ thống quản lý tri thức (Knowledge Management System - KWMS)  Trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence - AI)  Hệ chuyên gia (Expert System - ES)
  3. 3. Cấp Chiến lược (Excutive level) Cấp Chiến thuật (Managerial level) Cấp tác nghiệp (Operational level) - Người ra QĐ : Nhà QL tầm trung và QL chức năng (Mid-level Managers and Function Managers) - HTTT : Tự động hóa việc giám sát và kiểm soát những hoạt động ở mức điều hành. - Mục tiêu : Cải tiến năng lực của tổ chức. - Người ra QĐ : Quản đốc (Foreman) hoặc Giám sát (Supervisor) - HTTT : Tự động hóa những sự kiện và hoạt động lập đi lập lại hàng ngày. - Mục tiêu : Cải tiến năng lực của tổ chức. - Người ra QĐ : Nhà quản lý cấp Lãnh đạo (Executive-level Managers) - HTTT : Tổng hợp những dữ liệu thống kê của tổ chức và dự đoán trong tương lai. - Mục tiêu : Cải tiến chiến lược và kế hoạch của tổ chức… Mô hình các cấp quản lý và việc sử dụng hệ thống thông tin trong việc ra quyết định. CÁC CẤP RA QUYẾT ĐỊNH CỦA TỔ CHỨC
  4. 4. CÁC HỆ THỐNG THÔNG TIN TỔ CHỨC THEO CẤP BẬC QUẢN LÝ & THEO CHỨC NĂNG NGHIỆP VỤ
  5. 5.  HT cấp tác nghiệp (Operational-level system): Giám sát các giao dịch & các hoạt động cơ bản của tổ chức  HT cấp chuyên gia & văn phòng (Knowledge-level system): hổ trợ chuyên gia & nhân viên văn phòng  HT cấp chiến thuật (management-level system): hỗ trợ giám sát, kiểm soát, ra quyết định & các hoạt động quản trị của nhà quản lý cấp trung  HT cấp chiến lược (strategic-level system): hỗ trợ các hoạt động lập kế hoạch dài hạn của nhà quản lý cấp cao CÁC HỆ THỐNG THÔNG TIN TỔ CHỨC THEO CẤP BẬC QUẢN LÝ & THEO CHỨC NĂNG NGHIỆP VỤ
  6. 6. CÁC HỆ THỐNG THÔNG TIN TỔ CHỨC THEO CẤP BẬC QUẢN LÝ & THEO CHỨC NĂNG NGHIỆP VỤ
  7. 7.  Hệ xử lý giao dịch (Transaction Processing Systems - TPS)  Các hệ thống thông tin quản lý (Management Information Systems - MIS)  Hệ thống hỗ trợ ra quyết định (Decision Support System - DSS)  Hệ thống trợ giúp lãnh đạo (Executive Support System - ESS)  Hệ tự động văn phòng (Office Automation System - OAS)  Hệ thống quản lý tri thức (Knowledge Management System - KMS)  Hệ chuyên gia (Expert System - ES) CÁC LOẠI HỆ THỐNG THÔNG TIN TỔ CHỨC THEO CẤP BẬC QUẢN LÝ
  8. 8. Hệthống xửlý giaodịch (Transactions Processing System,TPS)  Mục đích • TPS giúp cho tổ chức/doanh nghiệp thực hiện và/hoặc theo dõi những hoạt động hàng ngày (các giao dịch). • hệ thống thu thập và lưu trữ dữ liệu giao dịch; có thể kiểm soát các quyết định được tạo ra như một phần trong giao dịch • Dùng ở cấp tác nghiệp • Tự động hóa các hoạt động xử lý thông tin lặp lại; gia tăng tốc độ xử lý, gia tăng độ chính xác; dạt hiệu suất lớn hơn  Các vấn đề TPS thường đặt ra • TPS (xây dựng từ năm 50s) giúp nhà quản lý  Xử lý các giao dịch tự động VD: Xử lý đơn hàng  Truy vấn các thông tin liên quan tới các giao dịch đã được xử lý VD: Khách hàng X có bao nhiêu đơn đặt hàng? Giá trị là bao nhiêu? Khách hàng X có mua hàng trong tháng tới (có đơn đặt hàng chưa)? Danh sách các khách hàng
  9. 9. Hệthống xửlý giaodịch (tt) (Transactions Processing System,TPS)  Hệ TPS:  TPS trực tuyến (online) Nối trực tiếp giữa người điều hành và chương trình TPS. Hệ thống trực tuyến sẽ cho kết quả tức thời.  TPS theo lô (batch) Tất cả các giao dịch được tập hợp lại với nhau và được xử lý chung 1 lần.  Nhập liệu: • Thủ công • Bán tự động • tự động
  10. 10. Hệthống xửlý giaodịch (tt) (Transactions Processing System,TPS)  Cấu trúc của TPS trực tuyến (on-line) Caùcsöï kieän/ giao dòch Bieåu (forms) Baùo caùo (reports) Ñònh kyø Cô sôû döõ lieäu cuûaTPS Giao dieän Chöông trình TPS
  11. 11. Hệthống xửlý giaodịch (tt) (Transactions Processing System,TPS)  Cấu trúc của TPS theo lô (batch) Các sự kiện/ giaodịch Tậptin giaodịch Tậptin giaodịch được sắp xếp Chương trình sắp xếp Chương trình TPS Định kỳ Cơ sở dữ liệu của TPS Giao diện
  12. 12. Hệthống xửlý giaodịch (tt) (Transactions Processing System,TPS)  Ðặc diểm các thành phần của hệ thống TPS Thaønh phaàn Ñaëcñieåm Ñoáitöôïngsöû duïng Caùc nhaân vieânvaø caùc nhaø quaûn lyùcaáp thaáp (caùctaùcnghieäp) Döõlieäu Caùc giao dòch haøng ngaøy (cuïtheå,chitieát) Thuû tuïc Coù caáu truùc vaøchuaån hoùa
  13. 13. Hệthống xửlý giaodịch (tt) (Transactions Processing System,TPS)
  14. 14. Hệ thống xử lý giao dịch (tt) (Transactions Processing System, TPS) Các HT TPS
  15. 15. Hệthống thôngtin quản lý (ManagementInformationSystem,MIS)  Mụcđích  Tạo ra các báo cáo thường xuyênhoặc theo yêu cầu dưới dạng tóm tắt về hiệu quả hoạtđộng nội bộ của tổ chức hoặc hiệu quả đóng góp của các đối tượng giao dịch (khách hàng và nhà cung cấp).  Vấn đềđặt ra  MIS phục vụ cho công tác quản lý (hoạchđịnh, thực hiện và kiểm soát).  MIS chỉ quan tâm đến hiệu quả hoạt độngcủa các đốitượng trong và ngoài tổ chức để có các biện pháp đối xử và phân bổ nguồnlực thích hợp.
  16. 16. Hệthống thôngtin quản lý (ManagementInformationSystem,MIS)  Hệ thống thông tin quản lý (MIS) – cung cấp thông tin cho việc quản lý tổ chức  Lấy và tổng hợp dữ liệu từ TPS  Cho phép các nhà quản lý kiểm soát và điều khiển các tổ chức  Cung cấp những thông tin phản hồi chính xác  Cung cấp các báo cáo đặc biệt trên cơ sở đã được lập kế hoạch
  17. 17. Hệthống thôngtin quản lý (tt) (ManagementInformationSystem,MIS)  Cấutrúc chungcủaMIS Truyvaán (queries) Baùo caùo (reports) Bieåu (forms) Nhaøquaûn lyù caáp trung Cô sôû döõ lieäu cuûaTPS Cô sôû döõ lieäu MIS -Ñònh kyø -Baát thöôøng (adhoc) -Ngoaïi leä Chöông trìnhMIS
  18. 18. Hệthống thôngtin quản lý (tt) (ManagementInformationSystem,MIS)  Đặc điểmMIS  TPS Hỗ trợ cho trong xửlý và lưu trữ giao dịch  MIS sử dụng CSDL hợp nhất và hỗ trợ cho nhiều chức năng trong tổ chức  MIS đủ mềm dẻo để có thể thích ứng đượcvới những nhucầu về thông tin của tổ chức  MIS tạo lớp vỏ an toàn cho HT và phân quyềncho việc truy nhập HT  MIS cung cấp thông tin theo thời gian cho các nhà QL, chủ yếu là các thông tin có cấu trúc
  19. 19. Hệthống thôngtin quản lý (tt) (ManagementInformationSystem,MIS)  Đặcđiểmcác thànhphầncủaMIS Thaønh phaàn Ñaëcñieåm Ñoái töôïng söû duïng CaùcnhaøQL caáp trung.Nhaø QL hôïp taùc vôùi phaân tích vieân trong quaù trình xaây döïng MIS. Döõ lieäu Coùcaáu truùc. Töø 2nguoàn: (1) töø TPS, (2) töø nhaøquaûn lyù (keá hoaïch). Thuûtuïc Coùcaáu truùc. Thoângtincaàn taïo ra: (1) Baùo caùo toùm taét ñònh kyø,(2) Baùo caùo theo yeâu caàu, (3) Baùo caùongoaïi leä.
  20. 20. Hệthống thôngtin quản lý (tt) (ManagementInformationSystem,MIS) Ví dụ về HTTT quản lý
  21. 21. Hệthốngthôngtinquảnlý(tt) (ManagementInformationSystem,MIS) Ví dụ: • Dự báo bán hàng (Sales forecasting) • Dự báo & quản lý tài chánh (Financial management and forecasting) • Lập lịch & lập kế hoạch sản xuất (Manufacturing planning and scheduling) • Lập kế hoạch & quản lý tồn kho (Inventory management and planning) • Định giá sản phẩm & Quảng cáo (Advertising and product pricing)
  22. 22. Hệhỗ trợ quyết định (Decision SupportSystem,DSS) Các dạng quyết định  Quyết định có cấu trúc: những quyết định có thể đưa ra thông qua một loạt các thủ tục thực hiện được xác định trước, thường có tính lặp lại và theo thông lệ VD: Xác định số lượng đặt hàng, thời điểm mua nguyên vật liệu  Máy tính hóa hoàn toàn (HTTT xử lý giao dịch)  Quyết định bán cấu trúc: các nhà quản lý ra quyết định một phần dựa trên kinh nghiệm đã có, ít có tính lặp lại. VD: Dự báo bán hàng, Dự trù ngân sách, Phân tích rủi ro  Con người ra quyết định với sự hỗ trợ của máy tính  Quyết định phi cấu trúc: nhà quản lý phải tự đánh giá, và hiểu rõ các vấn đề được đặt ra, thường không có tính lặp lại. VD: Thăng tiến cho nhân sự, Giới thiệu công nghệ mới  Con người ra quyết định, máy tính có thể hỗ trợ một số phần việc
  23. 23. Hệhỗ trợ quyết định (Decision SupportSystem,DSS) Định nghĩa:  DSS là sự kết hợp giữa tri thức của con người với khả năng của MT, cải thiện chất lượng QĐ, là 1 HT hỗ trợ dựa trên MT giúp cho những nhà QL giải quyết những vấn đề bán cấu trúc.  DSS là hệ hỗ trợ RQĐ cho các nhà QL về các vấn đề bán cấu trúc trong 1 hoàn cảnh nhất định / không thường xuyên.  HTTT hỗ trợ ra quyết định (DSS)– một hệ thống thông tin tương tác cung cấp thông tin, các mô hình, và các công cụ xử lý dữ liệu hỗ trợ cho quá trình ra các quyết định có tính nửa cấu trúc và không có cấu trúc
  24. 24. Hệhỗ trợ quyết định (tt) (Decision SupportSystem,DSS)  Vấn đề đặt ra DSSdùngđểtrả lờinhữngcâuhỏibấtthường(lâu lâumớiđặtravàkhônglặp lại) CácvấnđềDSSgiảiquyếtlà báncấutrúc. Mục tiêu khôngrõ hoặc nhiều mục tiêu Số liệu thu thập được không chính xác Quá trình xử lý số liệu khôngchặt chẽ, khôngrõ ràng Trongquátrình giảiquyếtvấnđề,sự thamgiacủa ngườiRQĐlà cựckỳquantrọng.
  25. 25. Hệhỗ trợ quyết định (Decision SupportSystem,DSS) Các thành phần chính  CSDL: tập hợp các dữ liệu được tổ chức sao cho dễ dàng truy cập  Các mô hình cơ sở: Các mô hình phân tích và toán học giải đáp; ví dụ: mô hình nếu – thì và các dạng phân tích dữ liệu khác  Hệ thống phần mềm hỗ trợ quyết định: cho phép người sử dụng can thiệp vào CSDL & cơ sở mô hình
  26. 26. Hệhỗ trợ quyết định (Decision SupportSystem,DSS)
  27. 27. Hệhỗ trợ quyết định (tt) (Decision SupportSystem,DSS)  CấutrúcchungcủaDSS Người sử dụng DSS Quaûnlyù moâ hình Quaûn lyù döõ lieäu Quaûn lyù ñoái thoaïi Döõ lieäu töø MIS Caùcmoâ hình DSS Chöông trìnhDSS Töông taùc -Khaùchhaøng -Ñoái thuû -Ngaønhcoâng nghieäp -Neànkinhteá Dòch vuï döõ lieäu ngoaøi
  28. 28. Hệhỗ trợ quyết định (tt) (Decision SupportSystem,DSS)  Đặc điểm của DSS I. Linhñoäng (Flexible) II.Töông taùc giöõa ngöôøi vaø maùy (interactive) III.Khoâng thay theá ngöôøiRQÑ IV. Thôøi giansoáng ngaén V. Moâ phoûng theosöïthay ñoåi cuûa theá giôùi thöïc VI. Tính ñeán hieän taïivaø döï baùo töông lai VII. Chuù yù ñeán keátquaû giaûi quyeátvaán ñeà VIII.Ngöôøikhoâng chuyeân coù theå laøm
  29. 29. Hệhỗ trợ quyết định (tt) (Decision SupportSystem,DSS)  ĐặcđiểmcácthànhphầncủaHTDSS Thaønh phaàn Ñaëcñieåm Ñoái töôïng söû duïng Caùcnhaø QL caùc caáp (thaáp/trung/cao). NSD cuõng laø ngöôøi taïo ra DSS. Döõ lieäu 2 loaïi döõ lieäu: töø beân trong (TPS/MIS), töø beân ngoaøi (nghieân cöùu thò tröôøng, thoáng keâ,…) Thuû tuïc Caùcmoâ hình/coâng cuï cuûa DSS. Thoâng tin caàntaïo ra: Ñoä nhaïy vaø Daïng thöùc/quan heä.
  30. 30. Hệhỗ trợ quyết định (tt) (Decision SupportSystem,DSS)
  31. 31. Hệhỗ trợ quyết định (tt) (Decision SupportSystem,DSS) Ví dụ về HTTT hỗ trợ ra quyết định American Airlines Lựa chọn giá và tuyến bay Công ty vốn Equico Đánh giá đầu tư Công ty dầu Chaplin Lập kế hoạch và dự báo Frito-Lay, Inc. Định giá, quảng cáo, & khuyến mại Juniper Lumber Tối ưu hóa quá trình sản xuất Southern Railway Điều khiển tàu & tuyến đi Kmart Đánh giá về giá cả SP United Airlines Lập kế hoạch các chuyến bay Bộ quốc phòng Mỹ Phân tích hợp đồng cho quốc phòng
  32. 32. Hệthông tin hỗ trợ lãnh đạo (ExecutiveSupport System,ESS)  Địnhnghĩa Là 1 HTTTđáp ứng nhucầu thông tin của các nhà quản trị cấp cao (chiến lược), nhằm mục đích hoạch định và kiểm soát chiến lược.  Hệ thống thông tin hỗ trợ lãnh đạo (ESS) = một hệ thống tương tác cao cho phép truy cập thông tin từ các kết quả kiểm soát và tình trạng chung của doanh nghiệp
  33. 33. Hệthông tin hỗ trợ lãnh đạo (ExecutiveSupport System,ESS)  Mục tiêu  Phục vụ nhu cầu TT cho ban lãnh đạo, Sử dụng cả thông tin bên trong và thông tin cạnh tranh  Giao tiếp cực kỳ thân thiện với NSD  Được thiết kế cho những nhu cầu riêng của CEO  Đáp ứng được phong cách RQĐ của từng nhà lãnh đạo  Có khả năng theo dõi và giám sát đúng lúc và hiệu quả  Có khả năng đi từ vấn đề khái quát đến các chi tiết  Có khả năng lọc, nén, và tìm kiếm những dữ liệu và TT quan trọng Ví dụ: 􀂅 ROYAL BANK OF CANADA: Hệ thống theo dõi các danh mục đầu tư cung cấp các thông tin về rủi ro 􀂅 U.S. GENERAL SERVICES ADMINISTRATION: nhanh chóng, dễ dàng xem các tài sản*
  34. 34. Hệthông tin hỗ trợ lãnh đạo (tt) (ExecutiveSupport System,ESS)  CấutrúcchungcủamộtESS CSDL moâi tröôøng/ dòch vuï döõ lieäu tröïc tuyeán OASdata Laõnh ñaïo/ Nhaøquaûn lyù Chöông trình ESS Ngöôøi quaûn lyù chöông trình MISdata DSS models Ñoà thò Baùo caùo
  35. 35. Hệthông tin hỗ trợ lãnh đạo (tt) (ExecutiveSupport System,ESS)  Đặcđiểmcác thànhphầncủaESS Thaønh phaàn Ñaëcñieåm Ñoáitöôïngsöû duïng Caùc nhaø QL caáp cao. NSDcoù íthieåu bieátveà coâng ngheä thoâng tin. Döõ lieäu 2 loaïi döõ lieäu:töø beân trong (TPS/MIS/DSS),töø beân ngoaøi(nghieân cöùu thò tröôøng, thoáng keâ,…) Thuû tuïc Toång hôïp cao, caùc phöông tieänbieåu dieãn deãnhìn, deã söûduïng.
  36. 36. Hệthông tin hỗ trợ lãnh đạo (tt) (ExecutiveSupport System,ESS) Đặc điểm chính của ESS 􀂅 Truy cập được thực trạng hiện tại 􀂅 Thư điện tử 􀂅 CSDL bên ngoài 􀂅 Xử lý văn bản 􀂅 bảng tính 􀂅 Tự động lập file 􀂅 Phân tích xu hướng 􀂅 Các cách trình bày kết quả khác nhau
  37. 37. Hệthông tin hỗ trợ lãnh đạo (tt) (ExecutiveSupport System,ESS) Lợi ích:  Linh hoạt  Có khả năng phân tích, so sánh, và xác định các xu hướng  Hỗ trợ đồ họa để khám phá các tình huống  Thực hiện kiểm soát  Cập nhật, cho phép dòng dữ liệu theo sát các hoạt động
  38. 38. Hệ thông tin hỗ trợ lãnh đạo (tt) (Executive Support System, ESS)
  39. 39. HTTT tự động hóa văn phòng (OAS)  HTTT tự động hóa văn phòng là một hệ thống dựa trên máy tính nhằm thu thập, xử lý, lưu trữ, và gửi thông báo, tin nhắn, tài liệu, và các dạng truyền tin khác giữa các cá nhân, các nhóm làm việc, và các tổ chức khác nhau
  40. 40. HTTT tự động hóa văn phòng (OAS)
  41. 41. HTTT tự động hóa văn phòng (OAS) Ví dụ về hệ thống thông tin tự động hóa văn phòng
  42. 42. HTTT tự động hóa văn phòng (OAS)  Ưu điểm • Truyền thông hiệu quả hơn • Truyền thông trong thời gian ngắn hơn • Giảm thời gian lặp lại các cuộc gọi, tránh khả năng người nhận chưa sẵn sàng nhận tin (SMS, Fax) • Loại bỏ việc thất lạc thư trong quá trình gửi  Nhược điểm • Chi phí cho phần cứng khá lớn • Người sử dụng ít có khả năng quan sát vai trò của công việc • An toàn thông tin của doanh nghiệp bị đe dọa và thường nhận được những thông tin không mong muốn, gây gián đoạn công việc
  43. 43. HTTT quản lý tri thức (KMS) Tri thức là "những cảm nhận, hiểu biết và bí quyết thực tế mà chúng ta có-là nguồn lực cơ bản cho phép chúng ta hành động một cách thông minh." theo Wiig, 1996. đặc điểm: tri thức được hình thành từ não người, con người sử dụng tri thức để tư duy và ra các quyết định tạo ra giá trị. Quá trình phát triển tri thức luôn gắn liền với học hỏi, đổi mới và sáng tạo.
  44. 44. HTTT quản lý tri thức
  45. 45. HTTT quản lý tri thức Các loại tri thức:  Biết cái gì (Know-what): tri thức về sự kiện.  Biết tại sao (Know-why): tri thức về thế giới tự nhiên, xã hội và suy nghĩ của con người.  Biết ai đó (Know-who): về thế giới của các quan hệ xã hội, là tri thức về ai biết cái gì và ai đó được những gì. Việc biết được những người cần thiết đôi khi còn quan trọng đối với quản lý hơn là biết được các nguyên tắc quản lý.  Biết chỗ và biết thời gian (Know-where và Know when): đang ngày càng quan trọng trong nền kinh tế linh hoạt và năng động.  Biết cách làm (Know-how): các kỹ năng và khả năng thực hành thành thạo công việc.
  46. 46. HTTT quản lý tri thức Tri thức tồn tại dưới hai dạng:  Tri thức tường minh: tri thức đã được "mã hoá" và dễ dàng chuyển giao từ người này sang người khác, thường nằm trong hệ thống văn bản của tổ chức, các quy trình, quy tắc, hướng dẫn công việc, chuẩn mực hoạt động, cơ sở dữ liệu,… những tri thức này thường học được qua giáo dục và đào tạo chính quy.  Tri thức ẩn tàng là những tri thức thu được từ sự trải nghiệm thực tế, dạng tri thức này thường ẩn trong mỗi cá nhân và rất khó "mã hóa", thường bao gồm: niềm tin, giá trị, kinh nghiệm, bí quyết, kỹ năng,…
  47. 47. HTTT quản lý tri thức Sơ đồ 2: Sự phân biệt giữa tri thức tường minh và tri thức ẩn tàng Tri thức tường minh (Hổ sơ hóa) Tri thức ẩn tàng (Bí quyết gắn liền với con người) Đặc tính •Dễ dàng được hệ thống hóa Có thể lưu trữ Có thể chuyển giao, truyền đạt •Được diễn đạt và chỉa sẻ một cách dễ dàng Mang tính cá nhân Mang tính bối cảnh cụ thể Khó khăn trong việc chính thức hóa Rất khó tiếp nhận, truyền đạt và chia sẻ Nguồn Các tài liệu chỉ dẫn họat động Các chính sách và thủ tục của tổ chức •Các báo cáo và cơ sở dữ liệu Các quá trình kinh doanh và truyền đạt phi chính thức Các kinh nghiệm cá nhân •Sự thấu hiểu mang tính lịch sử
  48. 48. HTTT quản lý tri thức Quá trình chuyển đổi các tri thức ẩn tàng (mang tính chủ quan) thành các tri thức tường minh được hệ thống hóa (mang tính khách quan), Nonaka và Takeuchi đã nhận dạng 4 quá trình khác nhau:  Chia sẻ tri thức (Xã hội hóa): Quá trình chia sẻ những kinh nghiệm và tạo ra tri thức ẩn tàng;  Thu thập & mã hóa tri thức (Sự ngoại hiện): quá trình nối kết các tri thức ẩn tàng thành các khái niệm rõ ràng;  Tạo tri thức (Kết hợp): quá trình phân lọai và hội nhập thành các tri thức hiện hữu; và  Phân phối tri thức (Sự tiếp thu): quá trình biến các tri thức hiện hữu thành tri thức ẩn tàng.
  49. 49. HTTT quản lý tri thức Nội dung cơ bản trong quản lý tri thức:  Quản lý tri thức là một quá trình bao gồm các hoạt động cơ bản: kiến tạo, khai thác, sử dụng, chia sẻ và phát triển nguồn tài sản tri thức trong tổ chức nhằm tạo ra giá trị.  Quản lý tri thức cần phải quan tâm đến cả 2 loại tri thức: tri thức tường minh và tri thức ẩn tàng.  Quản lý tri thức cần tiếp cận một cách có hệ thống và mang tính chiến lược gắn kết chặt chẽ với chiến lược và mục tiêu kinh doanh.
  50. 50. HTTT quản lý tri thức Các yếu tố cơ bản trong quản lý tri thức  Con người: tạo ra tri thức và sử dụng tri thức để làm việc và tạo giá trị.  Quy trình: quản lý tri thức nhất thiết phải gắn liền với các quá trình kinh doanh cốt lõi của doanh nghiệp.  Công nghệ: CNTT bao gồm cả phần cứng và phần mềm có vai trò cũng rất quan trọng trong quản lý tri thức, nó là công cụ để lưu trữ, chuyên chở, chia sẻ tri thức và qua đó tăng cường khả năng đóng góp của tri thức cho phát triển.
  51. 51. HTTT quản lý tri thức Đặc điểm trong quản lý tri thức  Quản lý tri thức là công việc tốn kém  Quản lý tri thức hiệu quả đòi hỏi phải xây dựng một hệ thống giải pháp lai ghép giữa con người và công nghệ  Quản lý tri thức cần phải có những người quản lý có kiến thức  Quản lý tri thức có lợi từ việc sắp xếp, định hướng nhiều hơn là từ các mô hình, được xây dựng từ thị trường hơn là từ hệ thống cấp bậc  Chia sẻ và sử dụng thông tin thường không phải là một hành động tự nhiên  Quản lý tri thức có ý nghĩa là phát triển quá trình xử lý tri thức  Quản lý tri thức không bao giờ có điểm dừng
  52. 52. HTTT quản lý tri thức  HTTT quản lý tri thức (KWS): các hệ thống được thiết kế để hỗ trợ việc chia sẻ kiến thức hơn là chia sẻ thông tin  Hỗ trợ việc phân loại dữ liệu và thông tin, kiểm soát, thiết kế, lập kế hoạch và lịch hành động, tạo ra các giải pháp khác nhau để giải quyết cho một vấn đề cụ thể cho doanh nghiệp
  53. 53. HTTT quản lý tri thức Vai trò của HTTT quản lý tri thức trong doanh nghiệp Diễn đạt các tri thức ngoài doanh nghiệp Người cố vấn nội bộ của mỗi doanh nghiệp Nhân công tri thức là những tác nhân thay đổi tổ chức
  54. 54. HTTT quản lý tri thức Cơ sở hạ tầng CNTT cho việc cung cấp tri thức
  55. 55. HTTT quản lý tri thức Thông tin & HT làm việc tri thức: Công việc thông tin (Information work) chủ yếu gồm việc tạo ra hay xử lý thông tin, được thực hiện bởi các nhân viên thông tin phân thành 2 nhóm: Nhân viên dữ liệu (data worker) chủ yếu xử lý & phân tán thông tin. Ví dụ như thư ký, nhân viên kinh doanh, kế toán... Nhân viên tri thức (knowledge worker) chủ yếu tạo ra tri thức & thông tin. Ví dụ như nhà thiết kế, nhà nghiên cứu, kiến trúc sư, luật sư...  Nhân viên dữ liệu và nhân viên tri thức có yêu cầu về thông tin và HT hỗ trợ cho họ khác nhau.
  56. 56. HTTT quản lý tri thức So sánh việc xử lý kiến thức và xử lý thông tin thông thường
  57. 57. HTTT quản lý tri thức Phân phối tri thức: Hệ thống quản lý tư liệu và văn phòng Văn phòng có 3 chức năng cơ bản: Quản lý & kết hợp các công việc của các nhân viên dữ liệu & tri thức. Kết nối công việc của các nhân viên thông tin tại chổ với tất cả các cấp và các chức năng của tổ chức. Kết nối tổ chức với thế giới bên ngoài bao gồm khách hàng, nhà cung ứng, đại diện chính phủ và các kiểm toán viên bên ngoài.
  58. 58. HTTT quản lý tri thức Phân phối tri thức: Hệ thống quản lý tư liệu và văn phòng Các hoạt động chính của nhân viên văn phòng: Quản lý tài liệu bao gồm việc tạo ra, lưu trữ, lấy ra và phát tán. Lập lịch biểu cho các cá nhân & nhóm làm việc. Truyền thông bao gồm khởi động, nhận & quản lý truyền thông dựa trên văn bản giấy, số hóa hay giọng nói cho các cá nhân & nhóm làm việc. Quản lý dữ liệu về nhân viên, khách hàng và nhà cung ứng.
  59. 59. HTTT quản lý tri thức Phân phối tri thức: Hệ thống quản lý tư liệu và văn phòng Các HT văn phòng tiêu biểu: Hoạt động văn phòng Công nghệ Quản lý tài liệu Word processing, desktop publishing, document imaging, Web publishing, work flow managers Lập lịch Electronic calendars, groupware, intranets Truyền thông E-mail, voice mail, digital answering systems, groupware, intranets Quản lý dữ liệu Desktop database, spreadsheets, user-friendly interfaces to mainframe databases.
  60. 60. Công cụ của hệ thống hỗ trợ nhóm HTTT quản lý tri thức Chia sẻ tri thức: HTTT hỗ trợ nhóm (GSS)
  61. 61. HTTT quản lý tri thức Chia sẻ tri thức: HTTT hỗ trợ nhóm (GSS)  Hỗ trợ truyền thông bằng cách hỗ trợ các cuộc họp  Dẫn hướng cho việc suy nghĩ và tranh luận
  62. 62. Hỗ trợ của hệ thống ra quyết định theo nhóm  Phát triển các kế hoạch định trước  Tăng khả năng tham gia  Tạo một không khí cởi mở và hợp tác  Tạo sự tự do chỉ trích các ý kiến  Nhằm mục tiêu đánh giá  Tổ chức và đánh giá các ý kiến  Thiết lập thứ tự ưu tiên và tạo các quyết định  Tạo tài liệu của cuộc gặp  Truy cập các thông tin bên ngoài  Sự bảo toàn “những ghi nhớ của tổ chức” HTTT quản lý tri thức Chia sẻ tri thức: HTTT hỗ trợ nhóm (GSS)
  63. 63. Đặc tính riêng của quá trình ra quyết định theo nhóm  Đặc tính riêng của mỗi nhóm  Đặc tính của nhiệm vụ mà nhóm phải triển khai  Tổ chức mà nhóm đang làm việc  Sử dụng các công nghệ thông tin như hệ thống gặp mặt điện tử và hệ thống tạo quyết định theo nhóm  Quá trình liên hệ và tạo quyết định mà nhóm đang sử dụng HTTT quản lý tri thức Chia sẻ tri thức: HTTT hỗ trợ nhóm (GSS)
  64. 64. HTTT quản lý tri thức Tạo tri thức: Hệ thống công việc tri thức Nhân viên tri thức thực hiện 3 vai trò chính yếu quan trọng đối với tổ chức và nhà quản lý:  Giữ cho tổ chức có thể theo kịp với thế giới bên ngoài về tri thức trong lĩnh vực công nghệ, khoa học, tư tưởng xã hội và nghệ thuật.  Phục vụ như nhà tư vấn nội bộ theo lĩnh vực tri thức của họ, tạo nên các thay đổi và cơ hội.  Hành động như nhân tố đánh giá, khởi động và khuyến khích các dự án thay đổi.
  65. 65. HTTT quản lý tri thức Tạo tri thức: Hệ thống công việc tri thức Yêu cầu đối với HTTT quản lý tri thức  Phải liên hệ được với nhiều nguồn thông tin và dữ liệu bên ngoài doanh nghiệp  Đòi hỏi các phần mềm hỗ trợ đồ họa, phân tích, quản lý tài liệu, dữ liệu, và có khả năng truyền thông ở mức cao hơn các hệ thống khác  Phải được hỗ trợ về phần cứng  Có những giao diện tiện ích  Phải sử dụng các máy trạm mạnh hơn so với các máy vi tính thông thường
  66. 66. HTTT quản lý tri thức (KMS) Thu thập & mã hóa tri thức Các loại HTTT quản lý tri thức  Trí tuệ nhân tạo  Hệ thống chuyên gia
  67. 67. Hệ thống trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence - AI)  Phát triển các chương trình máy tính để thực hiện một số các hành vi tri thức của con người  Giúp cho DN tạo một cơ sở dữ liệu kiến thức  Phục vụ cho một số các lĩnh vực đặc biệt
  68. 68. Hệ thống trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence - AI) Ứng dụng của AI  Xử lý ngôn ngữ tự nhiên  Tự động hóa  Nhận dạng các cảnh động (hệ thống vệ tinh)  Nhận dạng âm thanh  Máy tự học
  69. 69. Hệchuyên gia (ExpertSystem,ES)  Chuyên gia là nhữngngười có kiến thức và kinh nghiệm đặc biệt trong lĩnh vực cần giải quyếtvấn đề. VD:Chọn lựa thiết bị,ngânsách cho quảngcáo,chiến lược quảng cáo.  ES là HT dựa trên máy tính (gồm phần cứng và phần mềm máy tính)giúp nhà QL giải quyếtcác vấn đề hoặc RQĐ tốt hơn.  ES là 1 nhánh của trí tuệ nhân tạo được áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. VD:Chẩn đoán y học,thăm dò mìn,quảnlý tài sản,lập kế hoạch công ty, tư vấn thuế,đặtgiá thầu,…
  70. 70. Hệchuyên gia (ExpertSystem,ES) Hệ thống chuyên gia (Expert System - ES)  Một hệ thống kiến thức sử dụng kiến thức cho các lĩnh vực ứng dụng và các thủ tục can thiệp để giải quyết các vấn đề mà thông thường phải yêu cầu tới các chuyên gia giải quyết  Kiến thức sâu trong một lĩnh vực hẹp  Thường sử dụng quy luật nếu-thì  Cơ sở dữ liệu chuyên gia
  71. 71. Hệchuyên gia (ExpertSystem,ES) Các thành phần của hệ thống chuyên gia
  72. 72. Hệchuyên gia (tt) (ExpertSystem,ES)  Cấutrúc chungcủa ES Kieán thöùc chuyeângia (Quy taéc) Heä thoáng thuthaäp kieán thöùc Maùysuy luaän (Ñieàu kieänkeát luaän) Heä thoáng giaûi thích Giao dieän ngöôøi söû duïng Nhaøquaûn lyù/ Ngöôøi söû duïng Cô sôû kieánthöùc Kieán thöùc chuyeângia (caùc quytaéc) Caùcsöï kieän cuïtheå (CSDL)
  73. 73. Hệchuyên gia (tt) (ExpertSystem,ES)  Đặc điểmcủa ES  Áp dụng kiến thức 1 lĩnh vực riêng biệt cho 1 hoàn cảnh hay 1 vấn đề khôngchắc chắn hay thiếu thông tin.  Đưa ra những giải pháp về hiệu quảvà kết quả, như chẩn đoán 1 vấn đề,đánh giá 1hoàn cảnh,cho lời khuyên,…  Giải thích và lý giải các lời khuyênmà nó đưa ra.  Cung cấp thông tin thêm về lĩnh vực chuyên gia.  Nhận ra những hạn chế của mình trong lĩnh vực này và biết luôn những chuyêngia khác có thể cho lời khuyên.  Cải thiện kiến thức và chuyênmôn nếu được “học” thêm bằng cách cho thêm kiến thức vào.
  74. 74. Hệchuyên gia (tt) (ExpertSystem,ES)  Ích lợi của ES Bảotồn đượctri thứccủachuyêngia. Giúpchonhiềungườicócùngtrình độ“chuyêngia” đểRQĐ. Tănghiệuquảcủaquátrình RQĐ. QĐnhấtquán,ít phụthuộcvàoconngười. Cóthểdùnglàmcôngcụhuấnluyệntuyệtvời.
  75. 75. Hệchuyên gia (tt) (ExpertSystem,ES) Ưu điểm  Hoàn thành các phần công việc thậm chí nhanh hơn một chuyên gia  Tỷ lệ sai sót khá thấp (đôi khi còn thấp hơn một chuyên gia)  Có khả năng tạo được những lời khuyên phù hợp và không thay đổi  Có thể đóng vai trò của một chuyên gia hiếm ở một lĩnh vực hẹp  Khi được sử dụng cho mục đích đào tạo, ES giúp quá trình học hiệu quả hơn  Có thể sử dụng ES cho những môi trường gây nguy hiểm cho con người  Có thể sử dụng để tạo kiến thức của một tổ chức  Có thể cung cấp kiến thức tại bất kỳ thời điểm nào
  76. 76. Hệchuyên gia (tt) (ExpertSystem,ES) Nhược điểm của ES  Giới hạn về mặt công nghệ  Khó thu thập kiến thức cho ES  Phải xác định được ai là chuyên gia cho lĩnh vực đang quan tâm  Phải có sự thống nhất giữa các chuyên gia trong cùng lĩnh vực về giải pháp cho một vấn đề cụ thể  Chuyên gia phải sẵn sàng hợp tác với các nhân công kiến thức  Khó duy trì các chuyên gia trong một tổ chức
  77. 77. Hệchuyên gia (tt) (ExpertSystem,ES) Các lĩnh vực ứng dụng  Phân loại  Chẩn bệnh  Điều khiển  Kiểm soát các quá trình  Thiết kế  Lập kế hoạch và lịch trình  Tạo các lựa chọn
  78. 78.  SosánhDSSvàES Ñaëcñieåm DSS ES Muïctieâu Hoã trôï ngöôøi RQÑ baèng caùchtraû lôøi truyvaán cuûa ngöôøi RQÑ Thay theá vaø laëp laïilôøi khuyeâncuûa caùc chuyeân gia Aikhuyeân/RQÑ Con ngöôøi vaø / hay heä thoáng Heä thoáng Söï ñònh höôùng chính RQÑ Truyeànñaït chuyeân moân (ngöôøi-maùy- ngöôøi) vaø cho lôøi khuyeân Höôùng hoûi Ngöôøi hoûi maùy Maùy hoûi ngöôøi Baûn chaát hoã trôï Caù nhaân, nhoùm, toå chöùc Caù nhaân (chuû yeáu), vaø nhoùm Hệ chuyên gia (tt) (Expert System, ES)
  79. 79.  SosánhDSSvàES(tt) Ñaëcñieåm DSS ES Phöông phaùp xöû lyù chính Soá Kyùhieäu Ñaëctính cuûalónh vöïc vaán ñeà Phöùc taïp, toång hôïp Phaïm vi heïp Loaïi vaán ñeà Ñaëcbieät, tình huoáng, duynhaát Laëp laïi Côsôû döõ lieäu Döõ kieän(söï kieänvaø soá) Döõ kieänvaø thuûtuïc Khaû naêng suy luaän Khoâng Coù, giôùi haïn Khaû naêng giaûi thích Giôùi haïn Coù Hệ chuyên gia (tt) (Expert System, ES)
  80. 80. Tương quan giữa các hệ thống
  81. 81. Bài tập nhóm Hãy tìm hiểu về các trang web hoặc các hệ thống phần mềm dùng trong quản lý hiện có tại Việt Nam, chọn lựa 2 website hoặc 2 hệ thống con trên website hoặc 2 hệ thống phần mềm tiêu biểu cho 2 loại hệ thống theo cấp bậc quản lý khác nhau mà bạn đã học. Giới thiệu về trang web hay hệ thống phần mềm, phân loại hệ thống của nó và giải thích.

×