SlideShare ist ein Scribd-Unternehmen logo
1 von 37
SAOBRAĆAJ
POJAM SAOBRAĆAJA
-tercijarna djelatnost
-prenos ljudi, dobara, energije i informacija s jednog mjesta na
drugo
-nastaje pojavom trgovine
-latinska riječ- „transfricare“ što znači obrt
-saobraćajna geografija
-bavi se proučavanjem geografskih pretpostavki,
razvoja i teritorijalnog razmještaja saobraćajnica i
saobraćajnih kompleksa
FUNKCIJE SAOBRAĆAJA
● Ekonomska- stvaranje troškova i cijena proizvoda
● Socijalna- pokretljivost stanovništa
● Strateška- integracija prostora
● Organizacija prostora
SAOBRAĆAJNICE
● Razlikujemo put od ceste
PUT:
• Širi pojam za sve kuda i gdje se prolazi
• pod pojmom puta spada i cesta
CESTA:
• Saobraćajni građevinski objekat namjenjen kretanju
• u presjeku ceste postoje i predviđene površine za
druge učesnike -> pješačke i biciklističke staze
HISTORIJSKI RAZVOJ
-Prvi putevi u prirodi -> utabane staze kojima su se kretale životinje
-Oko 4.000 godina pne putevi se popločavaju -> prva naselja
-Najstarija otkrivena inženjerski izgrađena cesta -> Engleska 3.800 god. Pne
-Makadam je vrsta ceste nasute lomljenim kamenom i pjeskom različite
granulacije, nabijene i uvaljane tako da se dobije čvrst vezivni sloj pogodan za
odvijanje saobraćaja.
● John Loudon McAdam.
The sweet track Makadam
VRSTE PUTEVA
Javni put
● površina od opšteg značaja za saobraćaj
● svako može slobodno da ga koristi pod uslovima određenih zakona
● nadležni organ proglasio javnim putem
Mreža javnih puteva
● magistralni, regionalni, lokalni putevi, ulice u naseljima i gradovima
Regionalni put
● povezuje važnija privredna područja
Lokalni put
● povezuje naselja
● značajan za saobraćaj na teritoriji opštine
VRSTE PUTEVA
-Auto put
• Isključivo saobraćaj motornih vozila
• označen propisanim saobraćajnim
znakom
• dvije fizički odvojene kolovozne trake
• bez ukrštanja sa drugim putem
• bez ukrštanja sa željezničkom i
tramvajskom prugom
• Može se uključiti i isključiti samo
određenim i posebno izgrađenim
priključnim javnim putevima
VRSTE PUTEVA
Brzi put
● put rezervisan za saobraćaj motornih vozila
● jedna ili dvije razdvojene kolovozne trake
● tehničke karakteristike i građevinski elementi omogućavaju brzo
odvijanje saobraćaja
● dostizanje većih brzina kretanja
● ostvarene veće propusne moći puta
Kolovoz
● dio površine puta namijenjen prvenstveno za saobraćaj vozila.
VRSTE PUTEVA
Pješačka staza
● uređena saobraćajna površina namjenjena za kretanje pješaka
● nije u istom nivou sa kolovozom
Putni objekti
● mostovi, podvožnjaci, nadvožnjaci, propusti, tuneli, potporne
konstrukcije, podzemni i nadzemni prolazi, objekti za naplatu putarine i
slično
Biciklistička staza
● saobraćajna površina namijenjena za saobraćaj bicikla
● proteže se uzduž kolovoza
● odvojena i obilježena propisanim saobraćajnim znakom
PODJELA
● 3 glavna elementa: objekat prevoza, prevozno sredstvo, saobraćajni put
Geografska
sredina
Objekat
prevoza
Područje
odvijanja
Udaljenost Namjena
Način
organizacije
PODJELA KOPNENOG SAOBRAĆAJA
CESTOVNI
1
ŽELJEZNIČKI
2
CJEVOVODNI
3
SAOBRAĆAJ NA
UNUTARNJIM VODAMA
4
CESTOVNI SAOBRAĆAJ
● Putnički saobraćaj
● Teretni saobraćaj
-posljedica masovnog korištenja
automobila -> individualni saobraćaj
-javni/ linijski prevoz- autobusi,
tramvaji trolejbusi, metro
-autoceste
Stepen automobilizacije
HISTORIJA AUTOMOBILA
-18. vijek- parne mašine pričvršćene na vagone
-19. vijek Karl Benz- „Vozilo na plinski pogon“
-1910. Henry Ford – Model T
-Poslije Drugog svjetskog rata ljudi masovno počinju koristiti automobile
-Početkom 20. stoljeća počinju se donositi i prva saobraćajna pravila
namijenjena automobilskom prometu
Benz Motor-wagen
Fordov Model T
Utjecaj automobilizacije
-Suburbanizacija i prostorno širenje gradova
-Automobilska industrija – jedna od najznačajnijih industrijskih grana
• Obuhvata proizvodnju, prodaju na veliko, prodaju na malo te popravak vozila
• 2021. godine samo u SAD u automobilskoj industriji bilo je zaposleno 1,7 mil
zaposlenika od čega > 923,700 ljudi u proizvodnji
• 6,1% industrijskih radnika u EU zaposleno je u automobilskoj industriji
-Utjecaj na razvoj masovnog turizma
Ekološki utjecaj
-Zagađivači iz vozila štete našem zdravlju i sadrže
stakleničke plinove koji uzrokuju klimatske
promjene
-Sagorijevanjem benzina i dizel goriva -> dušikov
dioksid, ugljični monoksid, ugljovodonici, benzen i
formaldehid
-vozila emituju ugljen dioksid, najčešći staklenički
plin uzrokovan čovjekom
Poginuli i ozlijeđeni
-Svaki dan 3400 ljudi pogine na cestama širom svijeta (WHO)
-Godišnje 1,24 mil ljudi pogine u saobraćaju, oko 50 mil ozlijeđenih
ŽELJEZNIČKI SAOBRAĆAJ
-odvija se na specifičnom prometnom putu- prugama
Prednosti:
• veliki kapacitet (masovni i teški tereti)
• efikasnost i rentabilnost
• velika brzina
• neovisnost o vremenskim prilikama
• ekološka prednost
• sigurnost
Nedostaci:
• nije prilagodljiva- neusklađenost širina
pruga
• slabije razvijena mreža
• osjetljivost na reljefne prepreke
• velike investicije
Dužina
željezničke mreže
u odabranim
zemljama širom
svijeta u 2019. (u
kilometrima),
Statista
HISTORIJA ŽELJEZNIČKOG SAOBRAĆAJA
-jedan je od najstarijih oblika cestovnog prometa
-način za bržu distribuciju ugljena- Industrijska revolucija
-1814. George Stivenson- prva parna lokomotiva „Rocket“
-Željeznica Stockton i Darlington -prva putnička željeznica
koja je koristila parne vozove za prijevoz putnika 1825.
-Prva željeznica Bosne i Hercegovine- 1872. godine
puštanjem u saobraćaj pruge Dobrljin – Banja Luka
BRZI VOZOVI
-Ponovni rast putnika željeznicom desio se
pojavom brzih vozova
-Raste značaj u odnosu na zračni saobraćaj
-Japan- Shinkansen
-Francuska- TGV
-intercity vozovi
-od jednog do drugog gradskog središta
-uz minimalna zaustavljanja
Saobraćaj na unutarnjim vodama
-saobraćaj rijekama, jezerima i kanalima
-jeftina vrsta saobraćaja, prevoz robe
-kanal Rajna-Majna-Dunav
-nastaje u drugoj polovini 18. stoljeća
-fabrički pogoni zahtijevali su jeftin i brz način prenošenja robe
-1807. Robert Fulton konstruisao prvi parobrod „Clermont“
-parni brodovi zavladali su internacionalnim, okeanskim linijama
CJEVOVODNI SAOBRAĆAJ
-Prevoz plinova i tekućina
● Plinovodi
● Naftovodi
- Prvi naftovod u svijetu sagrađen je u SAD-u 1862.
-postoji manje od 3.500.000 km cjevovoda u 120
zemalja svijeta
- Sjedinjene Države su imale 65%, Rusija 8%, a Kanada
3%
ZRAČNI SAOBRAĆAJ
-najbrži i najskuplji vid saobraćaja
kojim se danas prevoze putnici i roba
na međunarodnom nivou
● Civilni
● Vojni
-osim samog transporta obuhvata i
djelatnost u polaznim i odredišnim
aerodromima i terminalima
Zračni prijevoz (prevezeni putnici) (mil), 2020, National Statistical office
HISTORIJA AVIONA
-Leonardu Davinciju -uloga osnivača avijacije
-Orville i Wilbur Wright
● -konstruktori aviona
● -testni inženjeri
● -prvi piloti aviona težih od vazduha
-1000 letova na nizu aviona između 1900. i
1902. godine
-17. decembra 1903.- „Wright Flyer“
-1908. pokazuju javnosti
PTT SAOBRAĆAJ
-Pošta, Telegraf i Telefon
-20. vijek- uobičajeni naziv za
monopolistička preduzeća
- pojavom moderne tehnologije->
telegraf potpuno gubi svoj smisao te se
i kao usluga i tehnika, gasi
PREVOZ ŠIROM SVIJETA- Norry, Kambodža
Ovi "vozovi„ od bambusa
sastoje se od motora i
bambusove ploče koja se
nalazi na vrhu dvije šipke
sa zavarenim točkovima.
Drvena ručka služi kao
kočnica i gas.
Jednostavnost norija je
važna jer se voze na jednoj
prugi, što znači da vozači i
putnici norrija moraju
rastaviti svoje vagone
kako bi jedni drugima
omogućili prolaz ako se
dvojica sretnu.
PREVOZ ŠIROM SVIJETA- Schwebahn, Njemačka
U Wuppertalu, Njemačka,
provozajte se visećom prugom
Schwebebahn koja se vijuga iznad
grada i pritoke Wupper. Ikonična
monošinska pruga počela je sa
radom 1901. godine i sada je koristi
oko 85.000 putnika dnevno.
PREVOZ ŠIROM SVIJETA- Coco Taxi, Kuba
Coco Taxis je popularan način
prevoza za turiste koji posjećuju
Kubu od 1990-ih. Taksiji su
napravljeni od školjki i sjedišta
od fiberglasa zavarenih na
Piaggio skutere, a ime su dobili
po jarko žutim školjkama u
obliku kokosa. Mogu se naći u
većim kubanskim gradovima kao
što su Havana, Veradero i
Trinidad.
Kraj
Hvala na pažnji!

Weitere ähnliche Inhalte

Was ist angesagt?

Was ist angesagt? (20)

Vode Srbije
Vode Srbije Vode Srbije
Vode Srbije
 
Energetika
Energetika Energetika
Energetika
 
Unutrasnja struktura, funkcije i veze grada sa okolnim prostorom
Unutrasnja struktura, funkcije i veze grada sa okolnim prostoromUnutrasnja struktura, funkcije i veze grada sa okolnim prostorom
Unutrasnja struktura, funkcije i veze grada sa okolnim prostorom
 
Promenljive vrste reči - Brojevi
Promenljive vrste reči - BrojeviPromenljive vrste reči - Brojevi
Promenljive vrste reči - Brojevi
 
Naselja u Srbiji
Naselja u SrbijiNaselja u Srbiji
Naselja u Srbiji
 
Stanovnistvo i naselja srbije
Stanovnistvo i naselja srbijeStanovnistvo i naselja srbije
Stanovnistvo i naselja srbije
 
Elementi masina i mehanizma
Elementi masina i mehanizmaElementi masina i mehanizma
Elementi masina i mehanizma
 
Orijentacija u prostoru
Orijentacija u prostoruOrijentacija u prostoru
Orijentacija u prostoru
 
Podela i vrste gradj.materijala
Podela i vrste gradj.materijalaPodela i vrste gradj.materijala
Podela i vrste gradj.materijala
 
Laka industrija
Laka industrijaLaka industrija
Laka industrija
 
Енергетика
ЕнергетикаЕнергетика
Енергетика
 
Stanovnistvo Srbije - osnovne odlike Tanja Gagić
Stanovnistvo Srbije - osnovne odlike Tanja GagićStanovnistvo Srbije - osnovne odlike Tanja Gagić
Stanovnistvo Srbije - osnovne odlike Tanja Gagić
 
Energetika - Saša Stojanović
Energetika - Saša StojanovićEnergetika - Saša Stojanović
Energetika - Saša Stojanović
 
Privreda osnovne karakteristike i podela
Privreda osnovne karakteristike i podelaPrivreda osnovne karakteristike i podela
Privreda osnovne karakteristike i podela
 
Vuk s, o podeli narodnih pesama
Vuk s, o podeli  narodnih pesamaVuk s, o podeli  narodnih pesama
Vuk s, o podeli narodnih pesama
 
Zemljiste
ZemljisteZemljiste
Zemljiste
 
Severna Evropa
Severna EvropaSeverna Evropa
Severna Evropa
 
Adaptacije i životne forme
Adaptacije i životne formeAdaptacije i životne forme
Adaptacije i životne forme
 
Promenljive i nepromenljive vrste reci
Promenljive i nepromenljive vrste reciPromenljive i nepromenljive vrste reci
Promenljive i nepromenljive vrste reci
 
Управни говор
Управни говорУправни говор
Управни говор
 

SAOBRAĆAJ 2.pptx

  • 2. POJAM SAOBRAĆAJA -tercijarna djelatnost -prenos ljudi, dobara, energije i informacija s jednog mjesta na drugo -nastaje pojavom trgovine -latinska riječ- „transfricare“ što znači obrt -saobraćajna geografija -bavi se proučavanjem geografskih pretpostavki, razvoja i teritorijalnog razmještaja saobraćajnica i saobraćajnih kompleksa
  • 3.
  • 4. FUNKCIJE SAOBRAĆAJA ● Ekonomska- stvaranje troškova i cijena proizvoda ● Socijalna- pokretljivost stanovništa ● Strateška- integracija prostora ● Organizacija prostora
  • 5. SAOBRAĆAJNICE ● Razlikujemo put od ceste PUT: • Širi pojam za sve kuda i gdje se prolazi • pod pojmom puta spada i cesta CESTA: • Saobraćajni građevinski objekat namjenjen kretanju • u presjeku ceste postoje i predviđene površine za druge učesnike -> pješačke i biciklističke staze
  • 6.
  • 7. HISTORIJSKI RAZVOJ -Prvi putevi u prirodi -> utabane staze kojima su se kretale životinje -Oko 4.000 godina pne putevi se popločavaju -> prva naselja -Najstarija otkrivena inženjerski izgrađena cesta -> Engleska 3.800 god. Pne -Makadam je vrsta ceste nasute lomljenim kamenom i pjeskom različite granulacije, nabijene i uvaljane tako da se dobije čvrst vezivni sloj pogodan za odvijanje saobraćaja. ● John Loudon McAdam.
  • 8. The sweet track Makadam
  • 9. VRSTE PUTEVA Javni put ● površina od opšteg značaja za saobraćaj ● svako može slobodno da ga koristi pod uslovima određenih zakona ● nadležni organ proglasio javnim putem Mreža javnih puteva ● magistralni, regionalni, lokalni putevi, ulice u naseljima i gradovima Regionalni put ● povezuje važnija privredna područja Lokalni put ● povezuje naselja ● značajan za saobraćaj na teritoriji opštine
  • 10. VRSTE PUTEVA -Auto put • Isključivo saobraćaj motornih vozila • označen propisanim saobraćajnim znakom • dvije fizički odvojene kolovozne trake • bez ukrštanja sa drugim putem • bez ukrštanja sa željezničkom i tramvajskom prugom • Može se uključiti i isključiti samo određenim i posebno izgrađenim priključnim javnim putevima
  • 11. VRSTE PUTEVA Brzi put ● put rezervisan za saobraćaj motornih vozila ● jedna ili dvije razdvojene kolovozne trake ● tehničke karakteristike i građevinski elementi omogućavaju brzo odvijanje saobraćaja ● dostizanje većih brzina kretanja ● ostvarene veće propusne moći puta Kolovoz ● dio površine puta namijenjen prvenstveno za saobraćaj vozila.
  • 12.
  • 13. VRSTE PUTEVA Pješačka staza ● uređena saobraćajna površina namjenjena za kretanje pješaka ● nije u istom nivou sa kolovozom Putni objekti ● mostovi, podvožnjaci, nadvožnjaci, propusti, tuneli, potporne konstrukcije, podzemni i nadzemni prolazi, objekti za naplatu putarine i slično Biciklistička staza ● saobraćajna površina namijenjena za saobraćaj bicikla ● proteže se uzduž kolovoza ● odvojena i obilježena propisanim saobraćajnim znakom
  • 14. PODJELA ● 3 glavna elementa: objekat prevoza, prevozno sredstvo, saobraćajni put Geografska sredina Objekat prevoza Područje odvijanja Udaljenost Namjena Način organizacije
  • 16. CESTOVNI SAOBRAĆAJ ● Putnički saobraćaj ● Teretni saobraćaj -posljedica masovnog korištenja automobila -> individualni saobraćaj -javni/ linijski prevoz- autobusi, tramvaji trolejbusi, metro -autoceste Stepen automobilizacije
  • 17. HISTORIJA AUTOMOBILA -18. vijek- parne mašine pričvršćene na vagone -19. vijek Karl Benz- „Vozilo na plinski pogon“ -1910. Henry Ford – Model T -Poslije Drugog svjetskog rata ljudi masovno počinju koristiti automobile -Početkom 20. stoljeća počinju se donositi i prva saobraćajna pravila namijenjena automobilskom prometu
  • 19. Utjecaj automobilizacije -Suburbanizacija i prostorno širenje gradova -Automobilska industrija – jedna od najznačajnijih industrijskih grana • Obuhvata proizvodnju, prodaju na veliko, prodaju na malo te popravak vozila • 2021. godine samo u SAD u automobilskoj industriji bilo je zaposleno 1,7 mil zaposlenika od čega > 923,700 ljudi u proizvodnji • 6,1% industrijskih radnika u EU zaposleno je u automobilskoj industriji -Utjecaj na razvoj masovnog turizma
  • 20.
  • 21. Ekološki utjecaj -Zagađivači iz vozila štete našem zdravlju i sadrže stakleničke plinove koji uzrokuju klimatske promjene -Sagorijevanjem benzina i dizel goriva -> dušikov dioksid, ugljični monoksid, ugljovodonici, benzen i formaldehid -vozila emituju ugljen dioksid, najčešći staklenički plin uzrokovan čovjekom
  • 22. Poginuli i ozlijeđeni -Svaki dan 3400 ljudi pogine na cestama širom svijeta (WHO) -Godišnje 1,24 mil ljudi pogine u saobraćaju, oko 50 mil ozlijeđenih
  • 23. ŽELJEZNIČKI SAOBRAĆAJ -odvija se na specifičnom prometnom putu- prugama Prednosti: • veliki kapacitet (masovni i teški tereti) • efikasnost i rentabilnost • velika brzina • neovisnost o vremenskim prilikama • ekološka prednost • sigurnost Nedostaci: • nije prilagodljiva- neusklađenost širina pruga • slabije razvijena mreža • osjetljivost na reljefne prepreke • velike investicije
  • 24. Dužina željezničke mreže u odabranim zemljama širom svijeta u 2019. (u kilometrima), Statista
  • 25. HISTORIJA ŽELJEZNIČKOG SAOBRAĆAJA -jedan je od najstarijih oblika cestovnog prometa -način za bržu distribuciju ugljena- Industrijska revolucija -1814. George Stivenson- prva parna lokomotiva „Rocket“ -Željeznica Stockton i Darlington -prva putnička željeznica koja je koristila parne vozove za prijevoz putnika 1825. -Prva željeznica Bosne i Hercegovine- 1872. godine puštanjem u saobraćaj pruge Dobrljin – Banja Luka
  • 26. BRZI VOZOVI -Ponovni rast putnika željeznicom desio se pojavom brzih vozova -Raste značaj u odnosu na zračni saobraćaj -Japan- Shinkansen -Francuska- TGV -intercity vozovi -od jednog do drugog gradskog središta -uz minimalna zaustavljanja
  • 27.
  • 28. Saobraćaj na unutarnjim vodama -saobraćaj rijekama, jezerima i kanalima -jeftina vrsta saobraćaja, prevoz robe -kanal Rajna-Majna-Dunav -nastaje u drugoj polovini 18. stoljeća -fabrički pogoni zahtijevali su jeftin i brz način prenošenja robe -1807. Robert Fulton konstruisao prvi parobrod „Clermont“ -parni brodovi zavladali su internacionalnim, okeanskim linijama
  • 29.
  • 30. CJEVOVODNI SAOBRAĆAJ -Prevoz plinova i tekućina ● Plinovodi ● Naftovodi - Prvi naftovod u svijetu sagrađen je u SAD-u 1862. -postoji manje od 3.500.000 km cjevovoda u 120 zemalja svijeta - Sjedinjene Države su imale 65%, Rusija 8%, a Kanada 3%
  • 31. ZRAČNI SAOBRAĆAJ -najbrži i najskuplji vid saobraćaja kojim se danas prevoze putnici i roba na međunarodnom nivou ● Civilni ● Vojni -osim samog transporta obuhvata i djelatnost u polaznim i odredišnim aerodromima i terminalima Zračni prijevoz (prevezeni putnici) (mil), 2020, National Statistical office
  • 32. HISTORIJA AVIONA -Leonardu Davinciju -uloga osnivača avijacije -Orville i Wilbur Wright ● -konstruktori aviona ● -testni inženjeri ● -prvi piloti aviona težih od vazduha -1000 letova na nizu aviona između 1900. i 1902. godine -17. decembra 1903.- „Wright Flyer“ -1908. pokazuju javnosti
  • 33. PTT SAOBRAĆAJ -Pošta, Telegraf i Telefon -20. vijek- uobičajeni naziv za monopolistička preduzeća - pojavom moderne tehnologije-> telegraf potpuno gubi svoj smisao te se i kao usluga i tehnika, gasi
  • 34. PREVOZ ŠIROM SVIJETA- Norry, Kambodža Ovi "vozovi„ od bambusa sastoje se od motora i bambusove ploče koja se nalazi na vrhu dvije šipke sa zavarenim točkovima. Drvena ručka služi kao kočnica i gas. Jednostavnost norija je važna jer se voze na jednoj prugi, što znači da vozači i putnici norrija moraju rastaviti svoje vagone kako bi jedni drugima omogućili prolaz ako se dvojica sretnu.
  • 35. PREVOZ ŠIROM SVIJETA- Schwebahn, Njemačka U Wuppertalu, Njemačka, provozajte se visećom prugom Schwebebahn koja se vijuga iznad grada i pritoke Wupper. Ikonična monošinska pruga počela je sa radom 1901. godine i sada je koristi oko 85.000 putnika dnevno.
  • 36. PREVOZ ŠIROM SVIJETA- Coco Taxi, Kuba Coco Taxis je popularan način prevoza za turiste koji posjećuju Kubu od 1990-ih. Taksiji su napravljeni od školjki i sjedišta od fiberglasa zavarenih na Piaggio skutere, a ime su dobili po jarko žutim školjkama u obliku kokosa. Mogu se naći u većim kubanskim gradovima kao što su Havana, Veradero i Trinidad.