Diese Präsentation wurde erfolgreich gemeldet.
Wir verwenden Ihre LinkedIn Profilangaben und Informationen zu Ihren Aktivitäten, um Anzeigen zu personalisieren und Ihnen relevantere Inhalte anzuzeigen. Sie können Ihre Anzeigeneinstellungen jederzeit ändern.

ติวสมุนไพรสด

  • Loggen Sie sich ein, um Kommentare anzuzeigen.

ติวสมุนไพรสด

  1. 1. ติว สอบภาคปฏิบ ัต ิ ณ.สวนสิร ีร ุก ชาติ มหาวิท ยาลัย มหิด ล ศาลายา
  2. 2. สอนโดย... อ.อำา พลบุญ เปล่ง และพี่เ ขีย ว
  3. 3. คณะผู้จัด ทำา  ภาพโดย : คุณอานันย์ สุชิตกุล คุณสุเวชช์ อองละออ คุณภัทรินทร์ แฟงคล้าย  สนับ สนุน โดย : คุณวีรปรัชญ์ เจริญศรี  เรีย บเรีย งโดย : คุณภัคจิรา บุญสา  ตรวจทานโดย : คุณช่อลัดดา ผลเจริญศรี และกลุ่ม
  4. 4. ขอบพระคุณ  อาจารย์ อำา พล บุญ เปล่ง และพี่เ ขีย ว  ครูบ าอาจารย์ท ก ท่า น ุ  รุน พี่ท ุก คนที่เ ข้า มาดูแ ลช่ว ยเหลือ ่ หากมีข ้อ บกพร่อ งประการใดคณะผู้จ ัด ทำา ต้อ งขออภัย มา ณ.ทีน ด ว ย ่ ี้ ้ คณะผู้จ ัด ทำา ขอสงวนสิท ธิ์ใ นการจัด ทำา เพือ เป็น วิท ยาทาน ให้ก บ ผู้ท ม ค วามสนใจในการ ่ ั ี่ ี ศึก ษา วิช าแพทย์แ ผนไทยห้า มมิใ ห้ผ ู้ใ ดนำา ไปจำา หน่า ยหรือ แสวงหาผลกำา ไร โดยเด็ด ขาด
  5. 5. กรรณิก า  ลัก ษณะ : ใบมีลักษณะ สากเหมือนกระดาษทราย เบอร์ 0 ก้านเป็นสีเหลี่ยม ่ มีตุ่มสากมือ ทรงใบแหลม  ใบ : รสขม บำารุงนำ้าดี ( น้อ งกรรณิก าร์ผ ิว ขาวเป็น คนดี = บำา รุง นำ้า ดี ) ใบสาก หลัง ใบสี เข้ม  ดอก : รสขมหวาน แก้ ท้อ งใบขาว ลมวิงเวียนก้า นเป็น ปลายใบแหลมสี่เ หลี่ย ม  ต้น : รสขมเย็น แก้ปวด
  6. 6. กระทิง  ลัก ษณะ : เส้นใบ ชัดเจนคล้ายใบตอง ใบเป็นมัน  ดอก : รสเย็น บำารุง หัวใจ ใบเป็น มัน เส้น ลายใบชัด เจน  นำ้า มัน จากเมล็ด : รสร้อน แก้เคล็ด ขัดยอกมีเ ขากระทิง สี  ใบ : ขยำาแช่นำ้าแดง
  7. 7. สารภีใบมีจ ุด ใน  ลัก ษณะ : .ใบคล้ายร่า งแหตลอดใบ ใบกระทิง แต่หลังใบ จะด้าน และเป็นจุดๆ  รส : หอมเย็น ( ดอก )  สรรพคุณ : บำารุง ใบมีจ ุด ในร่า งแหตลอดใบ หัวใจ
  8. 8. กระเบา  ลัก ษณะ : ก้านสี ค่อนข้างแดง และมี ลักษณะเซไปเซมา  รส : เมาเบือ ่ก้า นสีค ่อ นข้า ง  สรรพคุณ : นำ้ามันแดงเซไปเซมา จากเมล็ด แก้โรค ผิวหนัง ก้า นเซไป เซมาสี  ผลสุก รับประทาน ค่อ นข้า งแดง ใบแก่พ ื้น สีเ ขีย ว เส้น ใบสีเ หลือ งเขีย ว คล้ายเผือก เนื้อในได้
  9. 9. กระเพรา  ลัก ษณะ : หน้าใบสี แดงขาวนวล ก้าน ใบมีขนอ่อนสีขาว  รส : เผ็ดร้อน ( ใช้ ทั้ง 5 )  สรรพคุณ : แก้ปวด ลำาต้นสีเหลี่ยม ออกสีแดง ่ เมื่อแห้งตรงกลางจะเป็นร่อง ท้อง แก้ท้องอืดเฟ้อ หน้าใบสีแดงขาวนวล • ก้านใบมีขนอ่อนสีขาว ใช้ส ะตุม หาหิง ค์( นำ้า กระเพราแดงต้ม )ก้านใบมีขนสีขาวอ่อน ใบและก้านมีสีแดงปน • เป็น กระสายยา แก้ ท้อ งขึ้น
  10. 10. กระแจะ  ลัก ษณะ : ใบมี ลักษณะคล้ายจิ้งจก ตัวอ้วน  รส : จืดเย็น ( เนื้อไม้ )ใบมีล ัก ษณะคล้า ยจิ้ง จก  สรรพคุณ : ดับพิษ ร้อน (แก๊ก : นึก ถึง แป้ง กระแจะทา หน้า ทาตัว ดับ พิษ ร้อ น) ใบหยัก โค้ง เล็ก น้อ ย มีห นามแหลม กลางใบอ้ว น ใหญ่ค ู่ท ุก ข้อ
  11. 11. คนทา ( สีฟ น , ั กะลัน ทา )  ลัก ษณะ : คล้าย กระแจะ แต่ใหญ่กว่า ( จิ้งจก ตัวผอม )  รส : ขมเฝื่อนฝาดเย็น ริม ใบหยัก ฟัน เลื่อ ย ( ใช้ราก )  สรรพคุณ : กระทุ้ง ก้า นย่อ ยมี พิษไข้ แก้ไข้หัวลมทุกหนาม ครีบ ใบ ชนิดสีช มพู แต่ผ อมกว่า ( คนทา คทา = กระทุง ้
  12. 12. ปีบ  ลัก ษณะ : แตกกิ่ง ตรงกันข้ามขอบใบ หยัก 2 ข้างไม่ สมมาตร  ดอก : รสเฝื่อน กลิ่นหอม ตากแห้งผสมบุหรี่ สูบ แก้ริดสีดวงจมูกแตกกิ่ง ตรงกันข้า มเสมอ ( ดมดอกปีบ ต้องบีบ จมูก )
  13. 13. กระบือ เจ็ด ตัว ลัก ษณะ : ท้องใบมี สีแดง รส : รสร้อน ( ใช้ใบทำายา ) สรรพคุณ : ขับนำ้า คาวปลา แก้ สันนิบาตหน้าเพลิง ขับเลือดหลังการ
  14. 14. การบูร ลัก ษณะ : ใบบาง ขยี้  ดมมีกลิ่นหอม มีตุ่มหมัด ขึ้นระหว่างข้อใบ  เปลือกต้น, ใบ และเนื้อ ก้า นใบเดี่ย วขยี้ใ บมีก ลิ่น หอม ออกใบเวีย นรอบก้า น ไม้ กลั่นมาเป็นการบูร เกล็ด รสร้อน แก้ปวด ท้อง หน้า ใบสี เขีย ว เหลือ ง ด้า น หลัง สีข าว • จุลพิกัดต่างกันทีสี ( ขาว-ดำา ่ )
  15. 15. กาหลง  ลัก ษณะ : ปลาย ใบแหลม แยกเป็น 2 แฉก โคนใบคล้า ย  รส : จืด ( ดอก ) พระอาทิต ย์ลายใบแยกเป็น สอง แฉกเหมือ นปากอีก า  สรรพคุณ : แก้ ปวดศรีษะ ลดความ ดันโลหิตสูง • สรรพคุณเสมอ จิก ( แก๊ก : กาบินหลง จิกจน
  16. 16. ส้ม เสี้ย ว  ลัก ษณะ : ปลายใบ โค้งมน  ใบ : รสเปรี้ยวจัดโคนใบ ลายเหมือ นพระอาทิต ย์ข น ใบแข็ง ึ้ แก้ไอ ฟอกโลหิต ประจำาเดือน  เปลือ กต้น : รสฝาด ปลายใบโค้งมนเหมือนก้นเด็ก แก้ท้องเสีย แก้บด ิ • ส้มเสี้ยว - เปรี้ยว - ฟอก
  17. 17. ก้า นสีน ำ้า ตาลมีจุด ขาว กุ่ม นำ้า  ลัก ษณะ : ใบแหลม มี 3 ใบ เส้นใบแบ่งเท่ากัน ก้านใบสีนำ้าตาลมีจุด ขาวๆ  เปลือ กต้น : รสร้อน ขับ ลมในลำาไส้  ราก : รสร้อน แก้ปวด ท้อง • ( แก๊ก : กุ่ม กุม ท้อ ง = แก้
  18. 18. กุ่ม บก  ลัก ษณะ : ใบมน 3 ใบ เส้นใบแบ่งไม่สีน ำ้า ตาลอ่อ นคล้า ย เท่ากันหนัง จระเข้ ใบ 2 ข้า งไม่เ ท่า กัน เปลือ กต้น : รส ร้อน ขับลมใน มีส ามใบ ปลายโค้ง มน าไส้ ลำ 
  19. 19. แก้ว  ลัก ษณะ : ใบออก สลับ  ใบ : รสร้อนเผ็ด ขมสุขุม ขับ โลหิตระดูสตรี ใบรูปหอก / ปลายแหลม  ราก : รสเผ็ดขม สุขุม แก้ปวดสะเอวหน้า ใบสีเ ขีย วเข้ม / มัน /หลัง ใบเขีย วด้า น ( แก้ว (อภิรดี ) – ผู้ หญิง
  20. 20. ขี้เ หล็ก  ลักษณะ : ใบประกอบ ปลายใบมีเสาอากาศ  รส : ขม ปลายใบมีเ สาอากาศ  สรรพคุณ : ดอก - แก้นอน ไม่หลับ แก่น /เปลือกต้น / ใบ - ลายใบถี่เ ป็น ร่า งแห แก้กระษัย ราก รสขมเย็น แก้ไข้ กลับซำ้าลายกลางเส้น ใบสีแ ดงปนนำ้า ตาลอ่อ น ออกใบคู่ • สสม. ใช้ด อกตูม และใบอ่อ น
  21. 21. เขยตาย  ลัก ษณะ : มีตุ่มคล้าย กำาหมัดที่ยอด ควำ่าใบดู มีต ุ่ม คล้า ยกำา หมัด ที่ย อด เส้นใบคล้ายบังนายสิบ ้ ขยี้ดมมีกลิ่นเฉพาะ  รส : ขื่นปร่า ( ราก ) ( แก๊ก : เขยขื่นตัดฟืนใน ป่า ถูกงูกัด )  สรรพคุณ : แก้พิษงูเส้น ใบคล้า ยบั้ง นายสิบ เส้น ใบคล้า ยบั้ง นายสิบ
  22. 22. คนทีเ ขมา ( คนทีส อดำา ) ไม้ พุ่มขนาดใหญ่  ลัก ษณะ : มี 5 ใบ ท้องใบขาว  รส : ร้อน มี 5 ใบ  สรรพคุณ : หลัง ใบเข้ม ท้อ งใบขาว เปลือกต้น แก้เลือด แก้ลม รากและใบ แก้ปวด กล้ามเนืเป็นกำามะหยี่ ใบนิ่ม ้อ ( 5 ใบ = 5 นิว นวดแก้ ้ ปวดกล้ามเนี้อ ) • จัดเป็ ก้านย่อยสีเขียว นพืชประเภทต้น ก่านใหญ่สีนำ้าตาลแดง
  23. 23. คนทีส อขาว( คนทีส อเครือ )  ลัก ษณะ : มี 3 ใบ ท้องใบขาว หลังใบเขียวแก่ ลายใบขาว ขอบใบขาว  รส : ขมเมา ( ใบและ ดอก ) • ( แก๊ก : คนขาวมักเป็นคน ดี ) หลังใบเขียวแก่ ลายใบขาว  สรรพคุณ : บำารุง นำ้าดี แยกออกเป็น 3 ใบ • จัดเป็นพืชประเภท เถา- เครือ
  24. 24. คนสีส อทะเล ( เป็น ไม้ เลื้อ ยตามพื้น ทราย )  ลัก ษณะ : ใบเดียว ท้องใบขาว รูปร่างใบ คล้ายหัวแม่มือ  รส : เผ็ดร้อน ( ใช้ ต้น )  สรรพคุณ : แก้ลม ( แก๊ก : ไปทะเลคน เดียว ร้อน ลมแรง ) • จัดเป็นพืชประเภทเถา- เครือ ใบมีความนิ่ม สีอ่อน 1 ด้าน
  25. 25. คูน ( ราชพฤกษ์ )  ลัก ษณะ : มีปุ่มที่ โคนใบ  เนือ ในฝัก : รส ้ หวานเอียน ระบาย ท้อง  ราก : รสเมา แก้ คุดทะราดมีป ุ่ม ใหญ่ที่โ คนใบ • สสม.ใช้เป็ยาระบายใน คนทีทองผูกเป็นานกับปลอมมาต่อ ่ ้ รอยต่นดอกไม้ กิ่งใหญ่เป็น อก้ ประจำา เหมือ และหญิงมีครรภ์ก็ใช้ได้
  26. 26. เหงือ กปลา หมอ  ลัก ษณะ : ใบหยัก ฟันเลื่อย ริมใบมีหนาม  ใบ : รสร้อนเล็กน้อย ตำาพอกรักษา แผลอักเสบ  ราก : รสเฝือนเค็ม ่ แก้โรคผิวหนัง• มี 2 ชนิด คือ ดอกขาว  ต้น เป็นยาตัดรากฝี,ดอกสีฟ้า  ใช้ท ั้ง 5 : รสร้อน• อีกชื่อเรียกว่า ต้นแก้ม แก้ไข้หัว
  27. 27. เจตมูล เพลิง ขาว ษณะ : ใบนิ่มกว่า  ลัก เจตมูลเพลิงโคนใบโอบรอบก้านใหญ่ข้อใบสีชมพู แดง ที่ข้อใบมี สีชมพู  รส : ร้อน ( ใช้ราก )  สรรพคุณ : บำารุง โลหิต ใบอ่อนกว่าเจตมูลเพลิงแดง •ใบบางและพริกหยัตรีสาร, ตรีปิตตะ อยูในพิ ้ว ด ก ่ ั ผล, เบญจกูล • อยูในยาไฟห้ากอง ่
  28. 28. เจตมูล เพลิง แดง ( ไฟใต้ด ิน )  ลัก ษณะ : ใบแข็ง กว่าเจตมูลเพลิงขาว ข้อใบมีสแดงถึงเส้น ี กลางใบ  รส : ร้อน  สรรพคุณ : บำารุง โลหิต • อยูในพิกดตรีสาร, ตรี ่ ั ปิตตะผล, เบญจกูล โคนใบโอบรอบ • อยูในยาไฟประลัย ่ใบแข็ง ชูช ่อ ก้า นใหญ่ กัลป์ สีแ ดงขึ้น ก้า นใบ
  29. 29. ช้า พลู  ลัก ษณะ : โคนใบเป็น รูปตัว U ใบมีกลิ่นเฉพาะ ตัว  ราก : รสเผ็ดร้อน เล็กน้อย ช่อ ดอกสั้น ดอก ออกเป็น กลุ่ม แก้คูถเสมหะ  ต้น : รสเผ็ดร้อน เล็กน้อย แก้เสมหะในออกใบเดี่ย วเวีย น ทรวงอกสลับ รอบก้า น  ลูก (ดอก) : รสเผ็ดร้อน
  30. 30. ดีป ลี ลัก ษณะ : ออกรา  กรอบๆข้อ ใบแก่มี ใบยาวหยัก พริ้ว ลักษณะยักไหล่ โคนเส้น กลางใบสีแ ดงระเรื่อ ก้านใบมีสีแดง  รส : เผ็ดร้อน  สรรพคุณ : ขับลม ในลำาไส้ แก้ท้องร่วง • ฤาษีชื่อ ปัพพะตัง บริโภคผลดีปลี ดอกยาว • ผลแก่แห้ง หมอยาเรียก เป็นตุ่มขึนสูงจากผิวดอก ้ ดอกดีปลี
  31. 31. พลูค าว  ลัก ษณะ : ใบคล้าย พลู มีกลิ่นคาวโคนข้อ ต่อ มีส ีแ ดงระเรื่อ ใบเดี่ย วออกสลับ  รส : ร้อนเล็กน้อย กลิ่นคาวขื่น  สรรพคุณ : แก้ กามโรค แก้นำ้าเหลือง เสีย ใบเล็ก กว่า พลูโ คน • ( พลูคหน่อทุกก้านใบ ย์ = มี าว-คาวโลกี รูป หัว ใจ กามโรค ) ขอบสีแ ดง ขยีใ บ ้ กลิ่น คาวมาก
  32. 32. มีร ากอากาศออกตามข้อ พลู  ลัก ษณะ : ใบคล้าย ใบโพธิ์ โคนใบเป็นรูป หัวใจ มีรากอากาศ ออกตามข้อ  รส : เผ็ด ( ใบ )โคนใบเป็น  สรรพคุณ : ขับลมรูป หัว ใจ แก้ผนคัน ื่ แก้ปากเหม็น มีร ากอากาศ ( คนแก่เคี้ยวหมากพลู แก้ ออกตามข้อ ปากเหม็น )
  33. 33. พริก ไทย  ลัก ษณะ : มีเส้นใบ 5 เส้น  เมล็ด : รสร้อนเผ็ด แก้ ลมอัมพฤกษ์เส้น กลางใบ 5เส้น ชัด ( พริก – พฤกษ์ )ใบลายย่อ ยเป็น ใบแข็งร่า งแห กว่า  เถา : รสร้อน แก้เสมหะ อบเชย ในทรวงอก ( เถาพริกไทยเป็นญาติกบ ั รากช้าพลู )  ใบ : รสเผ็ดร้อน แก้ลม
  34. 34. อบเชย  ลัก ษณะ : มีเส้นใบ 3 เส้น ใบมีลักษณะแข็ง กรอบ  รส : หอมติดร้อน ( เปลือกต้น )  สรรพคุณ : แก้ อ่อนเพลีย บำารุงดวงจิต ( แก๊ก : อบ 3 ครั้ง จน อ่อ น ) • อยู่ใ นพิก ัด ทศกุล าผลโคนใบบิด เล็ก โคนใบบิด เล็ก น้อ ยน้อ ย ลายใบหลัก 3 เส้น ลาย ย่อ ยเส้น ขนาน
  35. 35. แสลงใจ ( ลูก กระจี้ / โกฐกะ กลิ้ง )  ลัก ษณะ : มีลายเส้น 3 เส้นคล้ายอบเชยมีล ายเส้น 3 เส้น แต่ใบนิ่มกว่าคล้า ยพริก ไทย  เปลือ กต้น เนื้อ ไม้ : รสเบือเมาขมร้อน ่ และอบเชย แต่ เล็กน้อย ตัดไข้อ่อ นนิ่ม กว่า  ใบ : รสขมเมาเบื่อ แก้โรคไตพิการ  เมล็ด : รสเบื่อเมาขมเล็กน้อย บำารุง ประสาท บำารุงหัวใจ  ราก : รสเบื่อเมาขมร้อน แก้ทองขึ้น ้ มีช ่อ ดอกออกที่ย อดใบคู่ • รับประทานมาก ชักกระตุก ถึงตายได้
  36. 36. เตยหอม ลัก ษณะ : เหมือน ในภาพ ใบ : รสเย็นหอม บำารุงหัวใจ( แก๊ก : รักน้องเตย หอม จนสุดหัวใจ ) รากและต้น : รส จืดหอม
  37. 37. ทองพัน ชั่ง ลัก ษณะ : ข้อจะบวม หักก้านดูมีไส้สขาว ี ใบ : รสเบื่อเย็น แก้ พยาธิผิวหนัง ราก : รสเมาเบือ แก้ ่ กลากเกลื้อน• รากทองพันชั่งอยู่ใน พิกัด เบญจโลหะ, สัตตะโลหะ ใกล้ข ้อ ป่อ ง และเนาวโลหะ เนื้อ ในสีข าว ลำา ต้น มี 6 เป็น โฟม เหลี่ย ม
  38. 38. ลิ้น งูเ ห่า ( ทอง ระอา )  ลัก ษณะ : ใบสีเขียว เข้ม เป็นคลื่น โป่งนูนขึ้น  รส : เย็นเบื่อ  สรรพคุณ : ใบ ตำากับสุราพอก แก้ ปวดฝี ราก ฝนกับสุราทาแก้ พิษพิษ ตะขาบ แมลง ใบแข็ง มัน คล้า ย พษงู ป่อง แลแก้ ิออกใบคู่ พลาสติกลำา ต้น กลม • อีกชื่อเรียก ทองระอา ผิว หน้า ใบเป็น คลื่น
  39. 39. เสลดพัง พอนตัว เมีย ( พญายอ )  ลัก ษณะ : ใบบางพลิ้ว และสีอ่อน กว่า ลิ้นงูเห่า  รส : ขม  สรรพคุณ : แก้พิษ แมลงสัตว์กัดต่อย ใบสีเ ขีย ว อ่อ น ไม่ แข็ง เหมือ น ลิ้น งูเ ห่า
  40. 40. ธรณีส าร  ลัก ษณะ : ใบประกอบคล้ายใบ มะขาม ค่อนข้างกลม ปลายใบ แหลมเล็ก ดอกสีชมพู  รส : จืดเย็น (ใช้ราก )  สรรพคุณ : แก้ไข้ตัวร้อนดอกสีชมพู กลีบสีเขียวอมเหลือง เปลือ กต้น สีน ำ้า ตาล แตกเป็น ลายทาง
  41. 41. ใบเงิน  ลัก ษณะ : ใบสี เขียวลายขาว  รส : เย็น  สรรพคุณ : ล้อม ตับดับพิษ
  42. 42. ใบทอง  ลัก ษณะ : ใบสีเหลือง กลางใบเขียว  รส : เย็น  สรรพคุณ : ล้อมตับดับ พิษ
  43. 43. ใบนาค  ลัก ษณะ : ใบสี แดงลายขาว  รส : เย็น  สรรพคุณ : ล้อม ตับดับพิษ
  44. 44. เปล้า น้อ ย  ลัก ษณะ : ใบคล้าย มะละกอ ก้านกับเนือใบ ้ เหมือนต่อปะกัน  รส : ร้อน  ผล : ขับหนองให้กระจายใบรูป มะละกอ  ใบ : แก้คันตามตัวขอบหยัก เล็ก น้อ ย  เปลือ กต้น : ช่วยย่อย อาหาร  แก่น : แก้ชำ้าใน  ราก : แก้ลมขึ้นเบื้องบนให้ เป็นปกติ • เปล้า คัน เป้า ( แก้ค ัน ตาม ตัว )
  45. 45. เปล้า ใหญ่  ลัก ษณะ : ใบหยัก ฟันเลื่อย มี กลิ่นหอม มีจุดที่โคน ใบ  รส : ร้อนเมาเอียน ( ใบ )  สรรพคุณ : บำารุง ธาตุใบใหญ่ ยาวด ขอบหยัก พลิ้ว มีจ ุด ดำา 2 จุ ที่โ คนหลัง ใบ ( ปลาปั๊ก เป้า ตัว ใหญ่ขยี้ใ บดม มีกสัตหอม = บำา รุง ธาตุ ) ( ลิ่น ว์ ) • จุดพิกดต่างกันทีขนาด ั ่
  46. 46. หนาด  ลัก ษณะ : มีหนวดที่ โคนใบ ใบนิ่มๆ เป็น ขน  รส : เมาฉุนเล็กน้อย มีห นวดที่ ( ใบ ) โคนใบ  สรรพคุณ : แก้ ริดสีดวงจมูก ขับเหงื่อ แก๊ก : วิ่ง หนี ( ผีเ ข้า ดงหนาด จน เหงื่อ แตก )มีห นวดที่โคนก้า นใบ
  47. 47. ตีน เป็ด ต้น ( พญาสัต ตบรรณ )  ลักษณะ : ใบเป็นกลุ่ม กลุ่มละ 5-6 ใบ ออกเป็นมี 5-6 ใบ ชั้น เส้นลายใบขนานกัน  เปลือ กต้น : รสขม แก้ไข้ เพือดีพิการ ่  ใบ : รสจืด แก้ไข้หวัด  ดอก : รสขมเย็น แก้ไข้ เหนือ  ราก : รสร้อนเล็กน้อย ขับ ผายลม ้ กลุ่ม ใบ 1 ชัน หน้า ใบ เขีย ว-หลัง ขาว  กระพี้ : รสร้อนเล็กน้อย
  48. 48. ตีน เป็ด นำ้า  ลัก ษณะ : ใบเป็นกลุ่ม ออกเวียน 2-3 ชั้น หน้าใบเขียว-หลังขาว ปลายใบแหลม  เปลือ กต้น : รสจืดเฝื่อน แก้นิ่วใบเป็น กลุ่มออกเวีย น  ใบ : รสเมาเบื่อ ฆ่าพยาธิผิวหนัง  กระพี้ : รสเบื่อเมา แก้เกลื้อน • เรียกอีกชื่อว่า พะเนียงนำ้า
  49. 49. พิล ัง กาสา  ลัก ษณะ : ยอดโคน ใบสีชมพู ใบกรอบ  ราก : รสเมา แก้ กามโรค  ต้น : รสเมา แก้โรค ผิวหนัง  ใบ : รสร้อน แก้ตับ ไม่ม ีร ่า งแหโคนใบสีช มพู พิการ  ลูก : รสฝาดสุขุม
  50. 50. พิก ุล  ลัก ษณะ : ขอบใบพลิ้ว เป็นคลื่น  ใบ : รสเมาเบื่อฝาด ฆ่า เชือกามโรค ้  ดอก : รสฝาดกลิ่นหอม บำารุงโลหิตใบห่อเล็กน้อย  แก่น : รสขมเฝื่อน บำารุง โลหิต  กระพี้ : รสเมาเบื่อ แก้ ขอบใบแก่ บิดพลิ้ววตลอดใบ หลังใบไม่มีลายร่างแห เกลื้อน
  51. 51. ฝ้า ยแดง  ลัก ษณะ : ใบมี 5 แฉก เส้นก้านใบสีแดง ส่องแดดจะเห็นเป็น จุดๆหลังใบมีหนาม 1 หนาม  รส : เย็นเบื่อ ใบเป็น 5 แฉก  สรรพคุณ : แก้ไข้ ขับเหงื่อ ก้านสีแดงมีรอง ่ แก้พิษตานซางเด็ก
  52. 52. กระเจี๊ย บ แดง  ลัก ษณะ : ใบมี 5 แฉก ลำาต้นแดง ก้านใบแดงถึง เส้นกลางใบ ชิมใบดูมีรส เปรี้ยว  ใบ : รสเปรี้ยว กัดเสลด เส้น กลาง แดงบ้า ง สีแ ดง  เมล็ด ใน : รสจืด บำารุง เขีย วบ้า ง ธาตุ  ผล : รสจืดเมาเล็กน้อย ขับเหงื่อเส้นหลัง  ใช้ทง5 : แก้พยาธิตัวจีด ั้ ๊ชัดเจน ลำาต้นมีสีแดง • ในสสม. ใช้ก ลีบ เลี้ย งและ เข้ม กลีบ รองดอก ใช้ร ัก ษา อาการขัด เบา โดยนำา ไปตาก
  53. 53. ฝางก้า นมี  ลัก ษณะ : ใบคล้ายหนาม มีดอีโต้ ก้านใบมีหนาม  รส : ขมขื่นฝาด ( แก่น )  สรรพคุณ : แก้ท้อง ร่วง โลหิตออกทาง ทวารหนัก ใบคล้า ย มีด อีโ ต้ • ( แก๊ก : ฝาง-ขวาง-ไม่
  54. 54. โคคลาน  ลักษณะ : ใบคล้ายใบ ก้า นออก โพธิ์ หลังใบนิ่มคล้าย สลับ รอบกิง ่ กำามะหยี่ หน้าใบสาก ก้านมีตุ่มเล็กๆ ออก สลับรอบกิ่งก้านออกสลับรอบกิ่ง  ใช้เถาทำายา ใบเหมือ นใบโพธิ์ ท้อ งใบเป็น กำา มะหยี่ รส : ขมเบือเย็น  ่  สรรพคุณ : แก้ปวด เมือยตามร่างกาย ่ บำารุงโลหิต
  55. 55. ข้อ ก้า นและข้อ ใบ สีช มพูแ ดงใบเล็ก คล้า ยผัก กระเฉด โคก กระสุน  ลัก ษณะ : ก้านออกตรง ข้ามกัน ข้อก้านและข้อใบ สีชมพูแดง ใบเล็กคล้าย ผักกระเฉด ลูกเป็นระเบิด แฉก มีหนาม  รส : รสเค็มขื่นเล็กน้อย ( ต้น / ใบ )  สรรพคุณ : แก้ปสสาวะ ั ก้านออกตรงข้ามกัน พิการ • อีกชื่อเรียกว่า กาบินหนี • สรรพคุณเสมอกับ นมพิจิตร
  56. 56. โคกกระออม ( ก ษณะต้อ ก ผล ลั ตุ้ม : ไม้เถา ) มี 3 กลีบ ใช้ทั้ง 5 รส : ขมเย็น สรรพคุณ : ขับ ปัสสาวะ บำารุงนำ้านม ( ตุ้มต้อก เต้า บำารุง นำ้านม ) ผลมี 3 กลีบ ภายในสีดำา มีรูป หัวใจสีขาว
  57. 57. มะระขี้น ก( ผัก ไห ) ลัก ษณะ : ใบเป็นแฉก ผล ขรุขระ ใบ / เถา : รสขม บำารุงนำ้าดี ผล : รสขม บำารุง ระดูสตรี แก้บวม• เรียกอีกชื่อว่า ผักไห
  58. 58. บอระเพ็ด ตัว เมียตุ่ม นูน สูง มือ ลูบ แล้ว สะดุด มาก  ลัก ษณะ : เถามีตุ่ม นูนสูง มือรูปแล้วสะดุด โคนใบเป็นรูปตัว V  รส : ขม  สรรพคุณ : บำารุง โคนใบรูป ตัว V นำ้าดี • สรรพคุณเสมอ ชิงช้าชา ลี • อยูในยาจันทลีลา ( 3 ่
  59. 59. บอระเพ็ด ตัว ผู้ ( ชิง ช้า ชาลี )  ลัก ษณะ : โคนใบ เป็นรูปตัว U มีรูปใข่ 2 อันที่โคน ใบ  รส : ขม  สรรพคุณ : แก้ไข้ เหนือ โคนใบเป็นรูปตัวU (ยู) เจริญอาหาร สรรพคุณ มีรูปไข่ 2 อันที่โคนใบ • เสมอโคนใบเป็น •รูป ตัว U โกฐก้า น พร้า ว
  60. 60. หญ้า นาง แดง  ลัก ษณะ : มีหนวด งอๆ ตามข้อใบ คล้ายมีห นวดงอๆ ตามข้อ ใบ หนวดผีเสื้อ ใบบาง กว่าหญ้านางเล็กน้อย  ใช้รากทำายา  รส : เย็น  สรรพคุณ : แก้ผดิ สำาแดง
  61. 61. หญ้า นาง (หญ้า ภคิน ี )  ลัก ษณะ : ใบ คล้ายรางจืด แต่เถา แข็ง และเหนียวบีบ ไม่แตก  รส : เย็นขม  สรรพคุณ : แก้ไข้ ทุกชนิดเถาบีบไม่แตก ( เถารางจืดบีบ แตก) ี • อีกชื่อเรียก ปู่เจ้าเขา ไม่มหนวดทีก้าน ่ เขียว • มี 2 ชนิด คือ ชนิดขาว และเขียโคนใบ มีสีเขียว ไม่แดง ว
  62. 62. รางจืด ( ราง เย็น )  ลัก ษณะ : เถา กลวง บีบดู  รส : เย็น ( ใช้ราก )  สรรพคุณ : ขอบใบหยักเหมือนหนามสีขาวเล็กๆ ลูบจะสะดุดมือ ถอนพิษเบือเมา ่เถากลาง มีหน่อ 2 หน่อทีโคนก้านใบ ่
  63. 63. ตานหม่อ น ( ตาลขี้น ก ) ลัก ษณะ : หลังใบ ขาว ออกใบ สลับ เถาขาว ใช้ทั้งต้น รส : เบือเย็น ( พืช ่ วัตถุ ) หวานเย็น ( ยา 9 รส ) สรรพคุณ : แก้พิษ
  64. 64. เถาเอ็น อ่อ น ลัก ษณะ : หลังใบ ขาว หน้าใบเขียว หัก ใบมียาง ( นำ้านม ) ออกมา เส้นลายใบ คล้ายกระทิงแต่ห่าง กว่า ใบ : รสเบื่อเอียน แก้ปวดเสียวตาม ร่างกาย เถา : รสขมเมา
  65. 65. เถาวัล ย์เ ปรีย ง  ลัก ษณะ : ใบรูป มะละกอ ปลายใบปลายใบ เหมือนจุกนมเหมือ นจุก นม  รส : เบือเอียน ่ ( เถา )  สรรพคุณ : แก้ปวด
  66. 66. เพชรสัง ฆาต (ขัน ข้อ , สามร้อ ยต่อ )  ลัก ษณะ : เถาเป็น สี่เหลี่ยม  รส : ขื่นร้อนเล็ก น้อย  ใช้เถา  สรรพคุณ : แก้ กระดูกแตก แก้ ริดสีดวงทวารหนัก
  67. 67. เล็บ มือ นางางมาก ขอบใบบิด ปลายหลุบ ลงท้อ งใบสากลายชัด  ลัก ษณะ : ก้านใบบิด เล็กน้อย  ใช้ทั้ง 5  รส : เอียนเบื่อเล็กน้อย  สรรพคุณ : ขับพยาธิ แก้พิษตานซาง ดอกแก่ส ีช มพู(แดง) ดอกยาวเหมือ นคบเพลิง ก้า นบิด เล็ก น้อ ย ออกใบคู่
  68. 68. มีเขา 4 เขา มะลิ ( ไม้เ ถา ยืน ต้น )  ลัก ษณะ : ใบบางอ่อน สีเขียว บิดพลิ้วเล็กน้อย  เถา : รสขื่นเย็น แก้ คุดทะราด  ใบสด : รสเย็นฝาด แก้แผลพุพอง  ดอก : รสหอมเย็น แก้ ร้อนในกระหายนำ้า ทำาให้จิตใจแช่มชื่น • ดอกมะลิอยูในพิกัดเกสรทัง ่ ้
  69. 69. มะแว้ง เครือ ลัก ษณะ : เถามีหนาม ผลลาย ก้านผลยาว ผล : รสขม แก้ไอ ขับ เสมหะ ราก : รสขื่นเปรี้ยว เล็กน้อย แก้ไอ แก้ นำ้าลายเหนียว• อยู่ในยาประสะมะแว้ง 8
  70. 70. มะแว้ง ต้น ลัก ษณะ : ใบสีเขียว นวลๆ ลูกก้านสัน และ ้ ไม่ลาย ราก : รสเปรี้ยว เอียน แก้นำ้าลายเหนียว ผลสุก : รสขื่นขม กัดเสมหะในลำา คอ ผลดิบ : รสขื่นขม แก้เบาหวาน
  71. 71. มะกลำ่า ตาหนู( มะกลำ่า เครือ )  ลัก ษณะ : ใบ เล็กๆคล้ายใบ มะขาม แต่มีรส หวาน  ราก : รสเปรี้ยว ขื่น แก้เสมหะใน ลำาคอ  เมล็ด : ขื่นเย็น
  72. 72. มะขาม  ลัก ษณะ : ก้านสีนำ้าตาลแดง ใบประกอบ ไทย  เปลือ กต้น : รสฝาด ต้มเอานำ้าชะล้าง บาดแผลทำาให้หายเร็ว  ใบแก่ : รสเปรี้ยวฝาด ขับเสมหะในลำาไส้  เนื้อ ในฝัก : รสเปรี้ยวจัด กัดเสมหะ  เปลือ กเมล็ด : รสฝาด คั่วไฟเอาเปลือกแช่ นำ้ารับประทาน แก้ทองร่วง ้  เมล็ด ใน ( คัว แล้ว ) : รสมันเบื่อ ขับพยาธิ ่ ก้า นสี ไส้เดือนตัวกลม นำ้า ตาล  รกมะขาม : รสฝาดเปรี้ยวเล็กน้อย แก้ทอง ้ แดง เสีย  นำ้า ส้ม มะขามเปีย ก : รสเปรี้ยว รับประทาน กับนำ้าปูนใส ขับเลือด ขับลมสำาหรับสตรี
  73. 73. สีเ สีย ด  ลัก ษณะ : มีปุ่ม เหมือนเห็บ 3 ตัวเกาะ อยู่ ก้านไม่มีหนาม ใบ เล็กละเอียดกว่าใบ ส้มป่อย  ใช้เปลือกต้น และ ยาง  รส : ฝาดจัด  สรรพคุณ : แก้ท้องใบเล็ก ละเอีย ดมาก สีเ ขีย วขาว ร่วง
  74. 74. ส้ม ป่อ ย ( ไม้เ ถา ยืน ต้น )  ลัก ษณะ : หลังก้าน ใบมีหนาม ก้านใบมี เห็บ 2 จุด ชิมดูรส เปรี้ยว  รส : เปรี้ยวฝาดเล็ก น้อย ( ใบ )  สรรพคุณ : ฟอกล้าง โลหิตระดู ประคบให้มีป ุ่ม เส้นเอ็นหย่อนเหมือ น มีปุ่มเหมือฝักส้มปุ่ม ยอยูในยาไฟห้า • นเห็บ 2 ป่อ ่เห็บ ทีโคนและปลายกิงใบ ่ ่ กอง
  75. 75. ก้า นหลัก สีแ ดงออกนำ้า ตาล สำา มะงา  ลัก ษณะ : ก้านสีนำ้าตาล ซอก ก้านมีเม็ดสีขาวคล้ายสิวอยู่ ใบส่องแดดเห็นเส้นก้านใบ  รส : เย็นเบื่อ ( ใช้ใบ )  สรรพคุณ : ต้มเอานำ้าอาบ แก้โรคผิวหนัง มีเ ม็ด สีข าว 2 เม็ด ขึ้น ทีข อ ก้า นใบ ้ ออกใบเวีย นคู่ส ลับ รอบก้า น
  76. 76. หนุม านประสานกาย ( ไม้เ ถายืน ต้น ) ลัก ษณะ : ใบออก เป็นกลุ่ม 7 ใบ รส : ฝาดเย็นเอียน ( ใบ ) สรรพคุณ : แก้หืด หอบ ห้ามเลือดและ สมานแผลได้ดี• จัดเป็นพืชประเภท เถา-
  77. 77. อัญ ชัน ลัก ษณะ : ใต้ใบมีขนเล็กๆ ละเอียด มีเขี้ยวเล็กๆ ยื่นยาว ออกมาทุกข้อก้าน รส : รสจืด ( ใช้ราก ) สรรพคุณ : แก้ปวดฟัน• ทำาสีผสมอาหารได้ สีนำ้าเงิน โดย ใช้กลีบดอกสด ตำา เติมนำ้าเล็กน้อย กรองด้วยผ้าขาวบาง มีเ ขีย วเล็ก ๆ ยืน ยาว ้ ่ ออกมาทุก ข้อ ก้า น
  78. 78. มหากาฬ( ว่า นมหากาฬ )  ลัก ษณะ : ใบลายๆ สีม่วง  หัว : รสเย็น ดับพิษกาฬ  ใบ : รสเย็น ตำาพอกถอนพิษฝี • จัดอยู่ในประเภท หัว - เหง้า
  79. 79. ดองดึง  ลัก ษณะ : ปลายใบ ม้วนงอ  ใช้หัวทำายาปลายใบม้ว นงอ  รส : ร้อนเมา  สรรพคุณ : แก้ปวด ข้อ แก้กามโรค • จัดเป็นพืชจำาพวก หัว -
  80. 80. ไผ่เ หลือ ง ลัก ษณะ : เหมือนใน ภาพ ส่วนที่ใช้ตาไผ่ รสจืด สรรพคุณ : เอา 7 ตา ต้มรับประทาน แก้สตรี ตกโลหิตมากเกินไป
  81. 81. หญ้า แห้ว หมู ลัก ษณะ : ใบคล้าย ใบเตย แต่เล็กยาวพลิ้ว วและ เรียบกว่า มีหัวที่ โคนรากคล้ายเผือกแต่ เล็ก ใช้หัวทำายา รส : ซ่าติดจะร้อนเผ็ด สรรพคุณ : บำารุงธาตุ เจริญอาหาร บำารุง ครรภ์รักษา• อยูในพิกัดเบญจผลธาตุ ่
  82. 82. หญ้า ชัน กาด  ลัก ษณะ : ลำาต้นเป็น ปล้องกลม แบ่งออก เป็นข้อๆ สีม่วง ลำา ต้น เป็น ปล้อ งกลม  รส : จืดเย็น ( หัว ) แบ่ง ออกเป็น ข้อ ๆ สีม ่ว ง  สรรพคุณ : ขับ ปัสสาวะ ใบเดี่ยวออกจากลำาต้น • อยูในพิกดเบญจผลธาตุ ่ แบบสลับฐานใบมน ั ปลายแหลม ด้านบนมีขน ลำาต้นเป็นปล้องกลม แบ่งออกเป็นข้อๆ สีม่วง
  83. 83. หญ้า คา  ลัก ษณะ : ใบเดี่ยวแข็ง สาก เส้นกลางใบสีขาว ใบยาวคล้ายตะไคร้ ใบ เอามือลูบดูคม  รส : หวานเย็นเล็กน้อย ใบเดี่ย วแข็ง ( ใช้ราก ) สาก  สรรพคุณ : ขับ เส้น กลางใบ สีข าว ปัสสาวะ แก้ร้อนใน กระหายนำ้ารากเป็นปล้องๆ • ใน สสม. รสจืด
  84. 84. หญ้า ปาก ควาย  ลัก ษณะ : ดูที่ดอก มี ลักษณะเหมือน แปรงสีฟันดอก  ใช้ทั้งต้นเหมือนแปลงสีฟัน  รส : เย็นควำ่า ใบยาวไม่ก ว้า ง  สรรพคุณ : ช่วย มาก ย่อยอาหาร พริ้ว เล็ก น้อ ย • ( แก๊ก : ควายชอบเคี้ยว
  85. 85. หญ้า ตีน กา  ลัก ษณะ : ยอดมี 5-6 ช่อเป็นเส้น ยาวๆ มีเดือย 1 เส้น  รส : ขมเย็น ( ต้น )  สรรพคุณ : ลด ยอดมี 5-6 ช่อ ความร้อน แก้พิษ ไข้กาฬ มีขนสีขาว ปกคลุมกาบใบ,ฐานใบ
  86. 86. หญ้า ตีน นก  ลัก ษณะ : ยอดมี 2-3 ช่อ (ไม่เกิน )  รส : ขม  สรรพคุณ : บำารุงนำ้าดี แก้ไข้เพื่อดี • ( แก๊ก : น้องนกผิวขาวเป็นยอดมี 2-3 ช่อ (ไม่เ กิน ) คนดี๊ ดีเรียนอยู่จุฬา ) รสขม มีขนขึนบริเวณ ้ กาบใบ • สรรพคุณเสมอโกฐจุฬาลัม
  87. 87. หญ้า แพรก ลัก ษณะ : เหมือนใน ภาพ ใช้ทั้งต้น รส : ขมเย็น สรรพคุณ : แก้ร้อน ในกระหายนำ้า แก้สตรี ตกโลหิตมากเกินไป
  88. 88. กกลัง กา ( กกขนาก ) ลัก ษณะ : ใบมี ลักษณะคล้ายกางร่ม รส : ขมเอียน ( หัว ) สรรพคุณ : บำารุงธาตุ ( กา )• อยู่ใ นพิก ด เบญจผลธาตุ ั
  89. 89. กะเม็ง  ลัก ษณะ : ออกใบคูตาม ่ ข้อ ดูที่ดอกมีลักษณะ เหมือนในภาพ  รส : เอียน ( ต้น/ดอก/ราก )  สรรพคุณ : ดอกเล็ก ต้น บำารุงโลหิต ดอก แก้ดีซ่าน ออกใบคู่ตามข้อ ราก ขับลมในลำาไส้และ กระเพาะอาหารใบเล็กมากยาว มีขนสีขวาอยู่ทั่วใบ • เป็นพืชจำาพวกหญ้า มี 2 ชนิด คือ ดอกขาว กับ ดอก
  90. 90. ขลู่ ( หนาด วัว )  ลัก ษณะ : ขอบใบ หยักคล้ายฟัน กระต่ายขูดมะพร้าว  ต้น รสเหม็นขื่น ขับ ปัสสาวะ  ใบ คั่วให้เกรียม รสลำาต้นอวบนำ้าใบเดี่ยวเวียน หอมเย็นรอบก้าน ขับปัสสาวะ  เปลือ ก รสเมาเบื่อขอบใบหยักไม่แข็ง เล็กน้อยลายใบบาง แก้ริดสีดวงจมูก แก้
  91. 91. หญ้า ขัด มอน  ลัก ษณะ : ดอกสี เหลือง ฐานรองดอกสี เขียว ออกดอกทุกข้อ ขอบใบหยักฟันเลื่อย  รส : เผ็ด  ใช้ร าก เป็นเมือก  สรรพคุณ : แก้ปวดออกดอกทุกข้อ มดลูกใบบางสีเขียว แก้เยื่อหุ้มสมองเข้มขอบใบหยัก กเสบ อัฟันเลื่อย
  92. 92. ขอบชะนาง ขาว  ลัก ษณะ : ลายใบ ชัดเจน ออกใบเดี่ยว เวียนรอบก้าน ออกดอก ขนาดเล็ก /กลม( สีออกดอกขนาดเล็ก /กลม นำ้าตาลแดง )ทุกข้อใบ( สีน ำ้า ตาลแดง )ทุก ข้อ ใบ  ใช้ท ั้ง ต้น  รส : เมาเบือร้อนเล็ก ่ น้อย  สรรพคุณ : ขับระดู ขาว
  93. 93. ขอบชะนาง แดง  ลัก ษณะ : ใบเล็กเรียว ยาว มักพับห่อเข้าหากัน หน้าใบสีเขียว หลังใบสี แดงลำาต้นออกแดงเป็นรอยข้อใบชัดเจนใช้ทั้งต้น   รส : เมาเบื่อร้อนเล็ก น้อย  สรรพคุณ : ขับระดู ขาว ขับโลหิตประจำาเดือน
  94. 94. หญ้า ใต้ใ บ ( ลูก ใต้ใ บ )  ลัก ษณะ : ใบเล็ก คล้ายมะขาม ออกสลับออกลูก เล็ก ๆ ใต้ก านใบ มีลูกเล็กๆ อยู่ใต้ก้าน ใบ  ใช้ท ั้ง ต้น  รส : ขมเย็น  สรรพคุณ : แก้ไข้ มาลาเรีย ออกลูกเล็กๆ ใต้กานใบ
  95. 95. หญ้า นำ้า นม ราชสีห ์  ลัก ษณะ : ขอบใบมี หยักฟันเลื่อย หักใบจะมียางสีขาว  รส : ขม ( ใช้ต้น )ก้า น ขอบใบ เส้น ใบมีส ีแ ดงม่ว ง  สรรพคุณ : บำารุง นำ้านม ขอบใบมีหยักฟันเลื่อย
  96. 96. หญ้า พัน งู ขาว ลัก ษณะ : ใบค่อนข้างนิ่ม สีเขียวอ่อน เส้นลายใบ ชัดเจน ลูกมักติดขาเวลาเดินผ่าน ใช้ท ง ต้น ั้ รส : จืดขื่น สรรพคุณ : แก้ไข้ตรีโทษ
  97. 97. หญ้า พัน งู เขีย ว ลัก ษณะ : .ใบสีเขียว เข้ม ขอบหยักฟันเลื่อย เส้นลายใบสีขาว ชัดเจน ใช้ท ั้ง ต้น รส : จืด สรรพคุณ : ขับเหงื่อ ขับปัสสาวะ
  98. 98. หญ้า หนวดแมว ( พยับ เมฆ ) ลัก ษณะ :ใบหยักสวยสม มาตรช้าย-ขวา ก้านสี่ เหลี่ยมสีแดง รส : รสจืด ( ใช้ต้น ) สรรพคุณ : ขับปัสสาวะ ขับนิ่ว ใบหยัก• ใช้มากเป็นอันตราย กดหัวใจ สวย ทำาให้หยุดเต้นได้ ( เพราะมี สมมาตรช้า สารโปรแตสเซียมมาก ) ย-ขวา จะมีด อกก้านสี่ เหลี่ยมสีแดง ขึ้น ทุก ช่อ
  99. 99. แพงพวย บก  ลัก ษณะ : ลำาต้นสี แดง ใบมีเส้นกลาง ใบสีขาวชัดเจนใช้ รากทำายา  รส : เย็นเบือ ่  สรรพคุณ : แก้ มะเร็ง นำ้าเหลืองเสีย (แก๊ก : มะเร็งค่า รักษาแพง )
  100. 100. มะกรูด  ลัก ษณะ : ใบคล้ายเลข 8 มีลายจุด กลิ่นหอม เฉพาะตัวใบคล้า ย  ผล : รสเปรี้ยว ฟอกเลข 8 โลหิตระดู  ผิว ลูก : รสปร่าหอมติด ร้อน ขับลมในลำาไส้  นำ้า ในลูก : รสเปรี้ยว แก้เลือดออกตาม ไรฟัน  ราก : รสปร่า กระทุงพิษ ้ ไข้
  101. 101. มะนาว  ลัก ษณะ : มีหนามทีข้อก้าน ่ ใบ  ใบ : รสปร่าซ่า กัดฟอก เสมหะและระดู ใช้ในพิกัด 108 ใบมีห นามที่ข ้อ  ราก : รสขื่นจืด ถอนพิษไข้ก้า นใบ กลับซำ้า  นำ้า ในลูก : รสเปรี้ยว กัด เสมหะ แก้ไอ  เมล็ด ( คั่วไฟ ) : รสขมหอม
  102. 102. กิง , ก้า นใบ ่และเส้น กลาง มะเกลือใบสีเ หลือ ง  ลัก ษณะ : กิ่งและก้านใบสี เหลืองสด เส้นกลางใบสี เหลืองถ้าขูดหลังใบจะเป็น รอยชำ้า  ผล : รสเบื่อเมา ตำาคั้นเอา นำ้าประมาณ 2 ชต.ผสมหัว กะทิหรือนมสด รับประทานถ้า ขูด หลัง ใบจะเป็น รอยชำ้า ขับพยาธิ  ราก : รสเมาเบื่อ ฝนกับนำ้า ซาวข้าว แก้อาเจียน หน้า ใบสีเ ขีย วเข้ม • ใน สสม. ใช้ผลดิบสด ( ผลแก่ที่ หลัง ใบสีเ ขีย วเหลือ ง มีสีเขียว ผลสุกสีเหลือง หรือผลสี ดำาห้ามใช้ ) โดยใช้จำานวนเท่า
  103. 103. มะกา  ลัก ษณะ : ใบบางๆ หลังใบสีเข้มกว่าท้อง ใบ ท้องใบสีขาวนวล  ใบ : รสขมขื่นลายใบย่อ ยขนานกัน ถ่ายเสมหะและ โลหิต  เปลือ กต้น : รสขม ฝาด สมานลำาไส้ ลายใบย่อ ยขนานก • อยูในยาถ่าย ่
  104. 104. มะกอกนำ้า  ลัก ษณะ : ก้านใบ แดงๆ ขอบใบหยัก มี หนามอ่อนๆสีดำาตรง ก้า นใบสี แดง รอยหยักของใบ  รส : เปรี้ยวฝาด ( เมล็ด )ขอบใบมีห นามสีด ำาตรงรอยหยัก  สรรพคุณ : แก้ กระหายนำ้า • รากมะกอกอยู่ในพิกด ั
  105. 105. มะดัน  ลัก ษณะ : ลำาต้นสี แดงดำา ใบกรอบ  รส : รสเปรี้ยว ( ราก / ใบ )  สรรพคุณ : แก้ระดู เสียก้า นสี กัดเสมหะแดงดำา • วัดโพธิ์ ใช้ทั้ง 5 รสเปรี้ยว
  106. 106. มะเดื่อ ชุม พร  ลัก ษณะ : ก้านเป็นสีส้ม บิดนิดๆ  ราก : รสฝาดเย็น กระทุ้งพิษไข้  เปลือ กต้น : รสฝาด แก้ก้า นใบ โคนก้า นใบมีส ีส ้ม ท้องร่วง • รากมะเดื่อชุมพรอยู่ในพิกัด ก้า นใบ โคนก้า น ใบ เบญจโลกวิามเหลี่ย มสีส ้ม มีส เชียร เส้น กลางใบสีเ หลือ ง• เปลือกต้นเป็นนำ้ากระสายยา แก้ทองเดิน ้
  107. 107. ขอบใบหยัก มนโค้ง 1ใบใหญ่ 2 ใบเล็ก มะตูม  ลัก ษณะ : ใบสีเขียวอ่อน ใบบางขอบใบหยักมนโค้ง 1ใบใหญ่ 2 ใบเล็ก  ราก : รสปร่าซ่าขื่นเล็ก น้อย แก้พษไข้ แก้สติเผลอ ิ  เปลือ กราก / ลำา ต้น : รส ปร่าซ่าขื่น ขับลมในลำาไส้  ใบสด : รสปร่าซ่าขื่น คั้น มีหนามแหลมคู่ตามข้อ เอานำ้ารับประทาน แก้หวัด  ผลอ่อ น : ชนิดเปลือกลูก แข็ง หันตากแดดปรุงเป็น ่ ยาธาตุ แก้ธาตุพิการ  ผลสุก ระบายท้อง ช่วยานหลัก ด้า นหนึ่ง สีแ ดง อีก ด้า นสีเ ขีย ว เหมือนปากจู๋ ย่อยอาหาร • มี 3 ชนิด คือ ลูก กลม ลูก
  108. 108. มะเฟือ ง  ลัก ษณะ : โคนก้านโคนก้า นใบ ใบเป็นตุ่มสีแดง ใบเป็น ตุ่ม สีแ ดง คล้ายใบมะยม  ลูก : รสเปรี้ยวหวาน กัดเสมหะ  ใบ / ราก : รสเย็น ดับพิษร้อน แก้ไข้
  109. 109. มะยม ลัก ษณะ : เหมือนใน ภาพ เปลือ กต้น : รสเปรี้ยว แก้เม็ดผื่นคัน ใบ : รสเปรี้ยว แก้ไข้ตัว ร้อน ราก : รสจืดเย็นติด เปรี้ยวแก้เม็ดประดง นำ้าเหลืองเสีย
  110. 110. มะรุม ลัก ษณะ : ใบออ กมนๆ อ่อนๆ ใบห่อ เล็กน้อย เปลือ กต้น : รส ร้อน ขับลมในลำาไส้ คุมธาตุอ่อนๆ ราก : เผ็ดหวาน ขม แก้บวม บำารุง ไฟธาตุ• เปลือกลูกมะรุม เป็นนำ้า
  111. 111. หม่อ น  ลัก ษณะ : ใบคล้าย ใบโพธิ์ แต่ขอบใบมีต าทุก โคนก้า นใบ หยัก เอามือลูบสาก มือเล็กน้อย มีตาทุกด คนก้านใบ หลังใบ เส้นใบมีสีขาวชัดเจน  รส : เมา ( ใช้ใบ )  สรรพคุณ : ระงับ ประสาท
  112. 112. ลำา ดวน  ลัก ษณะ : โคนก้าน ใบสีชมพูระเรื่อ โคน บิดเล็กน้อย ออกใบ เดี่ยวสลับ ใบสีเข้ม ท้องโคนก้า นใบ ขาวนวลสีช มพูร ะเรื่อ  รส : หอมเย็น ( ดอก )  สรรพคุณ : บำารุง ปลายใบแหลม มาก หัวใจ หลัง ใบสีเ ข้ม ท้อ งขาวนวล • อยูในพิกดเกสรทัง9 ่ ั ้ ใบยาว เส้นกลางใบชัด ร่างแห
  113. 113. สะเดา  ลัก ษณะ : ออกใบสลับซ้าย-ขวาขอบหยักฟัน เลื่อยเล็กน้อย  เปลือ กต้น : รสฝาดขม แก้ท้องร่วง  ใบแก่ : รสขม ช่วยย่อยอาหาร  ใบอ่อ น : รสขม แก้โรคผิวหนัง  ก้าน : รสขม แก้ไข้ บำารุงนำ้าดีขอบหยักฟันเลื่อยเล็กน้อยออกใบสลับซ้าย-ขวา
  114. 114. เสนีย ด  ลัก ษณะ : ใบและ ก้าน มีสีเขียวอ่อน ลำาต้น แบนไปแบนมา มีเม็ด ผดขึ้นต้น แบนไปแบนมา มีเ ม็ด ผดขึ้น  ใบ / ดอก : รสขม แก้ไข้ แก้หืด มีช่อใบชูเป็นเอกลักษณ์  ราก : รสขมเย็น บำารุงโลหิต แก้ฝีใน ท้อง ( วัณโรค ) รูปตัดลำาต้นเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้ามนๆ
  115. 115. มีจ ุด คล้า ยนม 2-4 จุด สมอไทย  ลัก ษณะ : ใบใหญ่ สี เหมือนขึ้นสนิม ควำ่าใบ ดู เส้นใบ ก้านใบสี เหลือง โคนก้านมีตุ่มอยู่ 2 คู่  ใช้ผลทำายา  รส : ฝาดติดเปรี้ยว (พี่ ไทยไฝติด ปาก )  ควำ่า ใบดู เส้น ใบ ก้า นใบสีเ หลือ ง สรรพคุณ : ระบา ยอ่อนๆ
  116. 116. สมอภิเ ภก  ลัก ษณะ : ใบออกเวียน เป็นกลุ่มๆ ปลายยอดมีตุ่มลายยอดมีต ุ่ม กำา มะหยี่ คล้า ยกำา ปั้น กำามะหยี่ คล้ายกำาปัน ้  ผลแก่ : รสเปรี้ยวฝาด หวาน แก้ริดสีดวง แก้โรค ตา  ผลอ่อ น : รสเปรี้ยว แก้ ไข้เพื่อเสมหะ • อยูในพิกด ตรีผลา, ตรีสมอ, ่ ั
  117. 117. อิน ทนิน  ลัก ษณะ : ใบใหญ่รอง ลงมาจากเปล้า ก้านหลัง ใบ และหน้าใบ มีจุดดำาๆ อยู่ ปลายใบไหม้  รส : ขมเย็นเล็กน้อย  สรรพคุณ : แก้เบา หวานมีจ ุด ดำา ที่โ คนก้า นใบทั้ง หน้า และหลัง ( ขุนอินไข่ยานเล็กน้อย ชอบ มีจ ุด ดำา ที่โ คนก้า นใบทั้ง หน้า และหลัง กินของหวาน )

×