SlideShare a Scribd company logo
1 of 8
Download to read offline
Îðãàíèê õèìèéí ÷àíàðûí áîäëîãî

Áîäîëò 3: Â õèéí ìîëèéí ìàññûã îëáîë 4 ã/ìîëü * 6.5 = 26 ã/ ìîëü áàéõ
áºãººä AgO-ûí àììèàêèéí óóñìàëòàé õàðèëöàí ¿éë÷èëæ òóíàäàñ ºãäºã Ñ
àãóóëñàí õèé áîëîõ àöåòèëåí òîõèðíî.

           ÑÍ + 2[Ag(NH3)2]OH AgCCAg + 4NH3 +2H2O
       ÍÑ 
Á õèé íü ÑÎ2 áàéæ áîëíî.
               å-
       RCO - R - CO2R       +
                                      +CO2
          2
¿¿íòýé òºñòýéãýýð 2 ñóóðüò êàðáîí õ¿÷ëèéí ýëåêòðîëèçîîð 1 ìîëü
í¿¿ðñóñòºðºã÷èéí ÿçãóóð ¿¿ñýõýä 2 ìîëü ÑÎ 2 ÿëãàðíà. Ýíý íü áîäëîãûí
íºõöºëòýé òîõèð÷ áàéíà. / 4.48 ë ÑÎ 2 áà 2.24 ë àöåòèëåí ¿¿ññýí/ Ýäãýýð
õèéí¿¿ä äîîðõ õ¿÷ëèéí ýëåêòðîëèçîîð ¿¿ñäýã.
                                             2å-
Î2Ñ - ÑÍ = ÑÍ - ÑÎ2 Î2Ñ -ÑÍ = CH -CO22CO2 +HCCH
HOOC -CH -CH -COOH õ¿÷èë íü ãåîìåòðèéí 2 èçîìåðòýé áºãººä ýäãýýðýýñ
öèñ èçîìåð íü õàëààõàä öàãèðàã àíãèäðèä ¿¿ñãýíý.
                                                          H
   H                 Í          2000 C H
        Ñ       Ñ               H2O
                                             C       C
HOOC                COOH
                                       C                  C   O
                            O      C
                                                 O

       ìàëåéíû õ¿÷èë

Õàðèóëòûã òîîöîîãîîð áàòàëæ áîëíî.

      4. Óóðûí óñòºðºã÷òýé õàðöóóëñàí íÿãò íü 44 òýé òýíö¿¿ 0,5 ãðàìì
îðãàíèê À áîäèñûã øàòààõàä 1,25 í¿¿ðñõ¿÷ëèéí õèé, 0,614 ãðàìì óñ ¿¿ñ÷ýý.
À áîäèñ íü ìåòàëë íàòðèòàé õàðèëöàí ¿éë÷èëäýã, áºãººä áîëãîîìæòîé
èñýëä¿¿ëýõýä    ìºíãºíèé   èñëèéí    àììèàêèéí     óóñìàëòàé   õàðèëöàí
¿éë÷èëäýãã¿é Á íýãäýëä øèëæäýã. À áîäèñûã êîíöåíòðàöèòàé õ¿õðèéí
õ¿÷èëòýé õàëààõàä Â í¿¿ðñ óñòºðºã÷ ¿¿ñäýã. Â-ã øèð¿¿í íºõöºëä
èñýëä¿¿ëýõýä à êåòîí áà Ä õ¿÷èë ¿¿ñäýã áîë À - Ä áîäèñóóäûí
áàéãóóëàëòûã òîãòîî.

Áîäîëò:     À áîäèñûí õÿëáàð òîìü¸îã îëü¸:

            1.25 * 12                            0.614 * 2
 m (C)=                   = 0.341 ã m (H)=                    = 0.068 ã
              44                                     18


m (O)= 0.5 - 0.341 - 0.068 = 0.091ã

       ÑõÍóÎz       ãýæ òîìü¸îëáîë :
0.341              0.068          0.091
                     =                  :            :               = 5 : 12: 1
                             12               1             16
      õ : ó : z =


Õÿëáàð òîìü¸î : Ñ 5 Í 12 Î áàéâ.
À íýãäëèéí ìîëåêóëûí ìàññûã îëáîë: 44 * 2= 88 ã/ ì
Èéìä À íýãäýë Ñ5Í12Î òîìü¸îòîé àæýý. À íü íýã àòîìò õàíàñàí ñïèðò ýñâýë
ýíãèéí ýôèð áàéõ áîëîìæòîé. Ǻâõºí èñýëäýæ êåòîí ¿¿ñãýäýã, ìåòàëë
íàòðèòàé óðâàëä îðäîã òóë À íü õî¸ðäîã÷ ñïèðò áàéíà. Á íü ìºíãºí òîëèíû
óðâàëä îðäîãã¿é òóë êåòîí áàéíà.
                     Í2SO4                        [O]
Ñ5Í11ÎÍ         C5H10 êåòîí à + õ¿÷èë Ä
                                  [O]
CH3 - CH = CH -CH3                           CH3 - C - CH3 + CH3COOH

       CH3     (Â)                                   O         (Ã)         (Ä)

Ïåíòåíèé èçîìåð¿¿äýýñ êåòîí, îðãàíèê õ¿÷èë ¿¿ñãýæ èñýëäýõ èçîìåð áîë
çºâõºí 2 - ìåòèë áóòåí -2 þì. Èéìä À áîäèñ íü 3 - ìåòèëáóòàíîë - 2 þì.
Õàðèí 2- ìåòèë áóòàíîë -2 ¿ë òîõèðíî. Õàðèó : À - 3 ìåòèë áóòàíîë -2 , Á
- 3 ìåòèë áóòàíîí -2,  - 2 ìåòèëáóòåí - 2, à - àöåòîí, Ä - öóóíû õ¿÷èë
                                                         [O]
                  CH3 -CH -CH CH3                                    CH3 -CH -C -CH3

                      H3C           OH         (A)                      H3 C     O     (Á)

                             H2O            H2SO4

                                                     [O]
              CH3 - CH = CH -CH3                               CH3 - C - CH3 + CH3COOH

                      CH3          (Â)                                 O         (Ã)         (Ä)
5. 5 õóðóó øèëýíä ãëèöåðèí, öóóãèéí àëüäåãèä, øîðãîîëæíû õ¿÷èë,
ïðîïèîíû õ¿÷èë, ãëþêîçûí óñàí óóñìàëóóä áàéâ. Ýäãýýð áîäèñóóäûã 10%-
èéí Na2CO3 NaOH, CuSO4 - ûí óóñìàëóóäûã àøèãëàí õýðõýí ÿëãàí òàíèõ
âý?

      Áîäîëò:
Na2CO3 - ûí óóñìàëûí òóñëàìæòàéãààð øîðãîîëæíû áîëîí ïðîïèîíû
õ¿÷ëèéã òîäîðõîéëæ áîëíî.
      ÍÑÎÎÍ + Na2CO3 = 2HCOONa + H2O +CO2
      2CH3CH2COOH + Na2CO3 = 2CH3CH2COONa +H2O +CO2
Äàðàà íü äýýðõ 2 õ¿÷ëèéã ÿëãàæ òàíèõûí òóëä øèíýõýí áýëòãýñýí Cu(II)-
èéí ãèäðîêñèä íýìíý. Èíãýõýä øîðãîîëæíû õ¿÷ëýýñ óëààí òóíàäàñ ¿¿ñ÷, õèé
ÿëãàðíà.
      CuSO4 +2NaOH = Cu(OH)2 + Na2SO4
      HCOOH + 2Cu(OH)2 = CO2 + Cu2O 3H2O
¿ëäñýí 3 áîäèñ ðóó ìºí Cu(OH)2 íýìýõýä ãëèöåðèí, ãëþêîçîîñ öýíõýð
ºíãèéí óóñìàë ¿¿ñíý. Öààøèä õàëààõàä öóóãèéí àëüäåãèä, ãëþêîçîîñ óëààí
òóíàäàñ áóóíà.

    CH3CHO + 2Cu(OH)2 =CH3COOH +Cu2O +H2O
HOCH2(CHOH)4CHO +2Cu(OH)2=HOCH2(CHOH)4COOH +Cu2O +2H2O

      6. 34-400Ñ-ûí òåìïåðàòóðò íýðýãääýã íýãýí øèíãýí óñàíä áàãà óóñäàã
Ñu(OH)2-òîé óðâàëä îðäîãã¿é, ø¿ëòòýé õ¿éòýí íºõöºëä àëãóóð óðâàëä îðäîã.
1.0000 ã ýíý øèíãýíèéã øàòààõàä 0.9722 ã óñ, 0.1718 ã äàâñíû õ¿÷èë,
2.0030ã í¿¿ðñõ¿÷ëèéí õèé ¿¿ñ÷ýý. Óã øèíãýíèéã áóöààõ õºðãºã÷ á¿õèé
êîëáîíä õèéæ , íàòðèéí ãèäðîêñèäèéí õàëóóí óóñìàëààð áîëîâñðóóëàõàä
øèíãýíèé çàðèì õýñýã íü óóñ÷ õóðö ¿íýðòýé õèé ÿëãàðóóëæýý. Øèíãýíèé
íàéðëàãûã îë.

Áîäîëò:
Ýëåìåíòèéí àíàëèçûí ä¿íã ¿íäýñëýí àòîìóóäûí õàðüöààã îëîõ çîðèëãî
òàâüÿ. 1ã øèíãýíä:
                2.003 *12.011
                              = 0.5467ã Ñ
                     44.01

                 0.9722 * 2.016 +       0.1718 * 1.008
                                                               = 0.1135 ã Í
                     18.014                     36.45

                0.1718 * 35.453 = 0.1671 ã Cu
                     36.45
1 - 0.1135 - 0.5467 - 0.1671 = 0.1727 ã Î2 àãóóëàãäàíà
Ñõ Íó CIn Op ãýñýí òîìü¸îòîé ãýâýë:
             0.5467       0.1135       0.1671           01727
                      :            :              :             =
                                                      15.999
    õ:ó:n:ð= 12.011       1.008        35.543                       = 9.685 : 23.96 : 1: 2 : 298

Àòîìóóäûí òîîíû õàðüöàà á¿õýë òîîãîîð èëýðõèéëýãäýõ ¸ñòîé. Ãýâ÷ äýýðõ
õàðüöàà íü á¿õýë òîîãîîð èëýðõèéëýãäýýã¿é áàéíà. Èéìä àíõíû øèíãýí íü
õîëèìîã áàéæýý ãýñýí ä¿ãíýëòýíä õ¿ðãýæ áàéíà. Õýðâýý 2 áîäèñûã õîëèìîã
þì ãýæ ¿çâýë 2 õóâèëáàð áàéæ áîëíî.
      1-ðò: Õëîð áà õ¿÷èëòºðºã÷ íýãäëèéí íàéðëàãàíä îðîëöñîí ãýâýë:
      à. õëîðò ñïèðò, õ¿÷ë¿¿ä íü ìîëåêóë õîîðîíäûí óñòºðºã÷èéí õîëáîî
¿¿ñãýí àññîöèàöëàãäàõ òóë ºíäºð òåìïåðàòóðò áóöàëæ óñàíä óóñíà.
      á. Õëîðò àëüäåãèäóóä íü Cu(OH)2-òàé óðâàëä îðíî.
      â. áàéðëàë äýýðýý õëîðîîð õàëàãäñàí õ¿éòýíä NaOH -òàé ãèäðîëèçä
îðäîã.
      ã. b - õëîðò ýôèð¿¿ä ºíäºð òåìïåðàòóðò áóöàëäàã.
Èéìä 1-ð õóâèëáàð áîäëîãûí íºõöºëä òîõèðîõã¿é áàéíà.
      2-ðò õëîð áà õ¿÷èëòºðºã÷ íü ººð ººð íýãäë¿¿äèéí íàéðëàãàíä
îðîëöñîí ãýâýë:
      à. Õ¿÷èëòºðºã÷ àãóóëñàí íýãäýë íü ñïèðò, àëüäåãèä, õ¿÷èë áèø áàéíà.
á. Õ¿÷èëòºðºã÷ àãóóëñàí îðãàíèê áîäèñóóäûí õóâüä çºâõºí äèýòèëèéí
äèýòèëèéí ýôèðýýñ ë èîäîòýòàí ¿¿ñýõ áîëîìæòîé.
      â. Íèéëìýë ýôèð¿¿ä ºíäºð òåìïåðàòóðò áóöàëäàã. Cu(OH) 2-òîé óðâàëä
îðäîã. Èéìä àíõíû õîëèìîãò äèýòèëèéí ýôèð îðîëöñîí ãýæ ¿çüå. Òýãâýë
      õ:ó:ð = 4:10:1 áóþó õ:ó:ð = 9.192 : 22.98 : 2.298
      2 äàõü áîäèñûí òîìü¸î íü:
õ:ó:n = 0.493 : 0.98 : 1 = 1:2:2 áóþó (CH 2CI2) áîëíî. m =1 ¿åä áîäëîãûí
íºõöºëä òîõèðíî. m íü 1-ýýñ èõ òîõèîëäîëä õàðãàëçàõ áîäèñóóä íü 40 0Ñ-
ààñ ºíäºð òåìïåðàòóðò áóöàëäàã. Èéìä àíõíû øèíãýí ÑÍ 2CI2 áà (ÑÍ3ÑÍ2)Î-
èéí õîëèìîã áàéæýý.

     7.

Ýôèðèéí ãèäðîëèçä 3.22 +6.72 - 7.42 = 2.52 ã ûóþó 0.14 ìîëü óñ óðâàëä
îðæýý. Õýðâýý ýôèð íü RCOOR òîìü¸îòîé áîë 0.14 ìëîü RCOOR óðâàëä
îðñîí áàéõ ¸ñòîé. Ýíäýýñ ìîëèéí ìàññûã îëáîë: Ì(RCOOR I)= 7.42ã / 0.14
ìîëü = 53 ã/ ìîëü , Ì(R) + M(R I)= 53 -44 = 9 ã/ìîëü. Èéì ýôèð áàéæ
áîëîõã¿é RC(ORI)õ ýôèð ãèäðîëèçä îðñîí ãýâýë õ =3 ¿åä ñïèðò áà õ¿÷èë
¿¿ñíý.
      RC(ORI)3 +2H2O = RCOOH + 3ROH
            u /ýôèð/ = 0.14 : 2= 0.07 ìîëü
      Ì/ýôèð/ =7.42 ã/ 0.07 ìîëü= 106 ã/ìîëü
u (RCOOH)= 0.07 ìîëü, Ì(RCOOH)=3.22 / 0.07 = 46ã/ìîëü (HCOOH), u
(RIOH) = 0.21 ìîëü
Ì(RIOH) =6.72/0.21=32ã/ìîëü, (CÍ3OH) . Èéìä RI -CH3, R-H áàéæ àíõíû
ýôèð (CH3O)3CH áàéæýý.

      8. Í¿¿ðñóñòºðºã÷人ñ í¿¿ðñòºðºã÷èéí àãóóëãà õàìãèéí áàãàòàé íü ÑÍ 4
áºãººä ò¿¿íä 75% Ñ àãóóëàãäàíà. Èéìä ÑõÍó òîìü¸îòîé ÿìàð÷ áîäèñò 60%
Ñ àãóóëàíäàõ íü óòãàã¿é þì. Õàðèí Õ-èéí õ¿íä èçîòîï áàéõ äåéòðè
àãóóë¸àí í¿¿ðñóñòºðºã÷èéí õóâüä Ñ-èéí àãóóëãà 75%-èàñ áàãàñíà. õàìãèéí
áàãà Ñ àãóóëñàí í¿¿ðñóñòºðºã÷ áîë ýíý

      Áîäîëò:
Í¿¿ðñóñòºðºã÷人ñ í¿¿ðñòºðºã÷èéí àãóóëãà õàìãèéí áàãàòàé íü ÑÍ 4 áºãººä
ò¿¿íä 75% Ñ àãóóëàãäàíà. Èéìä ÑõÍó òîìü¸îòîé ÿìàð÷ áîäèñò 60% Ñ
àãóóëàãäàõ íü óòãàã¿é þì. Õàðèí Õ-èéí õ¿íä èçîòîï áàéõ äåéòðè àãóóëñàí
í¿¿ðñóñòºðºã÷èéí õóâüä Ñ-èéí àãóóëãà 75%-èàñ áàãàñíà. Õàìãèéí áàãà Ñ
àãóóëñàí í¿¿ðñóñòºðºã÷ áîë ýíý îõèîëäîëä ÑÄ 4 áºãººä ¿¿íä Ñ -èéí ýçëýõ
õóâü 60% áàéíà.Ýíý íýãäëèéã AI-íû êàðáèäûã óñààð ¿éë÷èëæ ãàðãàí àâ÷
áîëíî.

           AI4C3+12Ä2Î = 4AI(OÄ)3 +3ÑÄ       Ä /Í/

7. 41.38%    Ñ, 3.45% Í, ìºí õ¿÷èëòºðºã÷ àãóóëñàí À áîäèñûã õ¿÷ëèéí
îðîëöîîòîé ýòèëèéí ñïèðòòýé õàìò õàëààõàä 55.81% Ñ, 6.97% Í, ìºí
õ¿÷èëòºðºã÷ àãóóëñàí  áîäèñò øèëæäýã. À áîäèñ íü áðîìò óñòºðºã÷èéã
íýãä¿¿ëæ Ñ áîäèñûã ¿¿ñãýäýã. Ñ áîäèñûã óñòàé áóöàëãàõàä 35.82% Ñ,
4.48% Í, ìºí õ¿÷èëòºðºã÷ àãóóëñàí Ä áîëèñûã ¿¿ñãýäýã. Õýðâýý 2.68 ã Ä
áîäèñ íü 20 ìë 2Í ÊÎÍ-èéí óóñìàëòàé õàíø õýìæýýãýýð óðâàëä îðäîã
áºãººä À áîäèñ íü õàëààõàä óñ ÿëãàðóóëäàã áîë äóðäñàí áîäèñóóäûí
áàéãóóëàëòûã òîãòîîæ óðâàëûí òýãøèòãýëèéã áè÷.

à. Ýõëýýä À, Â, Ä áîäèñóóäûí õÿëáàð òîìü¸îã îëü¸:
                            À =CxHóOz ãýâýë:

                       41.38 3.45   55.17
                            :     :       =3.4483 :3.45 : 3.4483= 1: 1:1
                        12     1     16
           õ:ó:z =

À áîäèñûí òîìü¸î (CHO)n áàéâ.
     Â=CxHóOz ãýâýë

                       55.81 : 6.91     : 37.22 =4.651: 6.97 :2.326 = 2:3:1
          õ:ó:z =       12  16

 áîäèñûí òîìü¸î (C2H3O)m áàéâ.
     D = CxHóOz ãýâýë :

               35.85 : 4.48   : 59.7     =2.985:4.48 :3.731 =4:6:5
                12       1
                         16
      õ:ó:z =
D áîäèñûí òîìü¸î: (Ñ4Í6Î5)p áàéâ.1Ñ -èéí àòîì äýýð 2 ãèäðîêñèë á¿ëýã
áàéæ áîëîõã¿é ó÷èð D áîäèñûí òîìü¸îí äàõü Ð íü çºâõºí íýãòýé
òýíö¿¿ áàéíà.
      Ì(D) = 134 ã/ ìîëü
â. D áîäèñòîé óðâàëä îðñîí ÊÎÍ -èéí õýìæýýã îëü¸:
             Ý(ÊÎÍ) = M(KOH)

                              20 ì ë * 2 ã â = 0.04 ã â = 0.04 ì î ëü
                                          /ýê        /ýê
                        =          1000 ì ë
                 υ   KOH


ã. D áîäèñ íü ÊÎÍ -òàé óðâàëä îðñîí òóë êàðáîí õ¿÷èë áàéæ áîëíî. D
áîäèñûí ýêâèâàëåíòèéã òîîöîæ îëü¸.
                                                        m (D)
                                         Ý (D)
                                                  =
                                        Ý (KOH)        m (KOH)


                                      m(D) * Ý (KOH)        2.68 * 56
                            Ý (D) =                    =                67
                                         m (KOH)                2.24

                           ,
D áîäèñûí ýêâèâàëåíò ìàññ íü ìîëèéí ìàññààñ 134 : 67 = 2                      äàõèí áàãà
áàéãàà òóë D áîäèñ íü 2 ñóóðüò õ¿÷èë áàéíà.
D áîäèñûí òîìü¸î íü: ÍÎÎÑ - ÑÍ2 - ÑÍ - ÑÎÎÍ
                                                                                       |
àëèìíû õ¿÷èë
                                                                               ÎÍ
ä. À Ñ D õóâèðëààð áîäèñóóäûí ìîëåêóë äàõü Ñ- èéí àòîìûí òîî
ººð÷ëºã人ã¿é áàéíà. Èéìä À áîäèñûí òîìü¸î äàõ n íü 4-òýé òýíö¿¿ áàéíà.
À áîäèñ íü áõîìò óñòºðºã÷èéã íýãä¿¿ëäýã, ìºí óñ ÿëãàðóóëäàã çýðãèéã
òîîöîí áàéãóóëàëòûí òîìü¸îã áè÷âýë :
                                        H                      H
                                                  C       C
                                     HOOC                      COOH


                                   ìàëåéíû õ¿÷èë
Ìàëåéíû õ¿÷ëèéí òðàíñ, èçîìåð ôóìàðûí õ¿÷èë óñ ÿëãàðóóëàõã¿é. Òýãâýë Â
áîäèñ íü
     ÑÍ3 -ÑÍ2 -ÎÎÑ -ÑÍ = ÑÍ - ÑÎÎ - ÑÍ2 -ÑÍ
Ñ áîäèñ íü ÍÎÎÑ - ÑÍ2 - ÑÍ - ÑÎÎÍ
                                     |
                                          Br        òîìü¸îòîé áîëíî.
Óðâàëûí òýãøèòãýëèéã áè÷âýë :

  H                  H             Í 2SO4
       C     C       +2 Ñ2Í 5Î Í
HOOC             COOH                           CH3 - CH2 -OOC -CH    CH - COO -CH2 - CH3



  H              H
       C    C       +Í Br        HOOC - CH2 - CH - COOH
HOOC            COOH
                                                   Br

HOOC-CH -CH-COOH+H O→HOOC-CH -CH-COOH                         + HBr
       2          2         2
                                                                       |
                                                                OH
                                    H                 H
                                        C=C
  H              H          t0
    C       C                    O=C                  C =O
HOOC            COOH     -H2O
                                            O

     8. 69,8% í¿¿ðñòºðºã÷, 11,6% óñòºðºã÷, ìºí õ¿÷èëòºðºã÷ àãóóëñàí À
áîäèñûí õàðüöàíãóé ìîëåêóë ìàññ        íü 86-òàé òýíö¿¿. À áîäèñ ìåòèë
ìàãíè èîäèäòîé õàðèëöàí ¿éë÷èëæ  áîäèñûã,  áîäèñ íü ãèäðîëèçîä îðæ
Ñ áîäèñûã ¿¿ñãýäýã. Ñ áîäèñûí ìîëåêóë äîòîîä äàõü óñã¿éæèõ óðâàëààð Ä
áîäèñ ¿¿ñäýã. Ä áîäèñ íü èñýëäýæ ýêâèìîëü ïðîïèîíû õ¿÷èë áà àöåòîíû
õîëèìãèéã ¿¿ñãýäýã áîë À-ààñ Ä áîäèñóóäûí áàéãóóëàëòûã òîãòîî.

       Áîäîëò:

       À áîäèñûí ìîëåêóë òîìú¸îã îëú¸.

           À áîäèñûí õÿëáàð òîìú¸î íü C5H10O; ìîëåêóë òîìú¸î íü (C5H10O)n
áîëíî.
Èéìä À íü C5H10O òîìú¸îòîé áàéæ áîëíî.

      À áîäèñûí òîìú¸îã øèíæèëæ ¿çâýë êàðáîíèëü á¿ëýã àãóóëñàí
í¿¿ðñóñòºðºã÷ ýñâýë 2÷èéí õîëáîî àãóóëñàí ñïèðò, ýíãèéí ýôèð, öàãèðàã
ñïèðò áàéõ áîëîìæòîé. CH3MgJ-òîé õàðèëöàí ¿éë÷èëæ ¿¿ñãýñýí íýãäýë íü
ãèäðîëèçä îðæ ìîëåêóë äîòîîäûí äåãèäðàòàöèä îðäîã íýãäýë ¿¿ñãýäýã òóë
À íü êàðáîíèë íýãäýë áàéõ áîëîìæòîé. Òýãâýë Ñ íýãäýë íü ñïèðò Ä íü
àëêåí áîëíî. Ä-èéí èñýëäýëòýýð ïðîïèîíû õ¿÷èë áà àöåòîí ýêâèìîëü
õýìæýýãýýð ¿¿ñäýã òóë Ä íü 2-ìåòèëïåíòåí-2 áàéíà. Èéìä Ñ íü äàðààõ
õî¸ð á¿òýöòýé áàéæ áîëíî.



     À íü CH3MgJ-òîé õàðèëöàí ¿éë÷èëæ ¿¿ñãýñýí íýãäýë íü ãèäðîëèçä
îðîõäîî íýã Ñ -èéí àòîì äýýð ÑÍ3, ÎÍ á¿ëýãòýé íýãäýë ¿¿ñãýõ òóë Ñ íü (1)
áàéíà. Èéìä À íü ïåíòàíîí-2 áàéíà.




     115. Èçîìåð 2 í¿¿ðñóñòºðºã÷èéí òîìú¸îã CxHy ãýå.

     MrCxHy=29∙3.36=106òóë

     12õ+y=106        (1)

      0<y<2x+2 òóë (1) òýãøèòãýë íü çºâõºí õ=8, y=10 áàéõ ãàíöõàí
øèéäòýé. Èñýëäýæ áåíçîéíû õ¿÷èë Î-ôòàëûí õ¿÷èë ¿¿ñãýñýí òóë àíõíû
í¿¿ðñóñòºðºã÷èä íü ýòèëáåíçîë Î-êñèëîë áàéæýý.



(1), (2) óðâàëûí òýãøèòãýëèéí ¿íäñýí äýýð õîëèìîã äàõü Ñ6Í5ÑÎÎÍ
(Mr=122ã/ìîëü) áà Ñ6Í4(ÑÎÎÍ)2 (Mr=166ã/ìîëü) ìîëèéí õàðüöàà íü àíõíû
íýãäëèéí ìîëèéí õàðüöààòàé òýíö¿¿ áàéõûã àæèãëàâàë

υ(Ñ6Í5Ñ2Í5):υ (Ñ6Í4(ÑÍ3)2) =υÑ6Í5ÑÎÎÍ:υÑ6Í4(ÑÎÎÍ)2



Óðâàëä èçîìåð¿¿ä îðñîí òóë

     116. R-COONa òîìú¸îòîé äàâñíû óóñìàëä ýëåêòðîëèç ÿâóóëàõàä:



2RCOONa+2H2O→H2+2NaOH+R-R+2CO2
Èéìä àíîä äýýð ÑÎ2 ÿëãàðíà. υ(CO2)= 2υ(R-R)

Ãýâ÷ àíîä äýýð ÿëãàðñàí õèéí ìîëèéí ìàññ ÑÎ2–ûí ìàññòàé òîõèðîõã¿é òóë
R-R íü õèé áàéäàëòàé í¿¿ðñóñòºðºã÷ áàéæýý. R-ûí òîìú¸îã CxHy ãýå.



Ýíäýýñ 12õ+y=15 (1)

õ, ó íü á¿õýë òîî òóë (1) õ=1, y=3 ãýñýí ãàíöõàí øèéäòýé. Èéìä R íü
ìåòèëèéí ÿçãóóð áàéæýý. Ýëåêòðîëèçîä àöåòàò íàòðè îðñîí áàéíà.

2CH3COONa+2H2O→H2+2NaOH+C6H6+2CO2

     117.



     118. Í¿¿ðñóñòºðºã÷èéí òîìú¸îã ÑõÍó ãýâýë:

     CxHy+((x+1)/4y)O2=xCO2+1/2yH2O

     Õýðâýý àíõíû õèéí õîëèìîãò 1 ìîëü í¿¿ðñóñòºðºã÷ áàéñàí áîë íèéò
õîëèìîãò 1+x+1/4y ìîëü õèé, óðâàëûí äàðàà 1950Ñ t0-ò x+1/2y ìîëü õèé,
õàðèí 00Ñ t0-ò õ¿ðòýë õºðãºõºä õ ìîëü ÑÎ2 ¿ëäýíý.

      Á¿õ õýìæèëò¿¿ä èæèë äàðàëòàíä ÿâàãäñàí òóë õèéí õîëèìãèéí
ýçýëõ¿¿í íü ìîëèéí òîîòîé øóóä õàìààðàëòàé áàéíà. Ìåíäåëååâå-
Êëàïåéðîíû òýãøèòãýëýýð Ð òîãòìîë òóë:

     PV1=υ1RT1        (1)

     PV2=υ2RT2        (2)

     PV3=υ3RT3        (3)

     (1), (3) èëýðõèéëëýýñ

     (1), (2) èëýðõèéëëýýñ   áóþó

     468(x+1/2y)=2∙273(1+x+1/4y); x=1+1/4y òóë

      468(1+1/4y x+y/2)=546(1+1+y/4); áîëîõ áºãººä ¿¿íèéã áîäâîë y=8, x=3
ãàðíà.

     Èéìä àíõ ïðîïàíûã øàòààæýý.

     C3H8+5O2→3CO2+4H2O

     119. Àíõíû áîäèñûí òîìú¸îã îëîõ çîðèëãî òàâü.

More Related Content

What's hot

800.mn - 2011 Хими ЭЕШ by byambaa avirmed
800.mn - 2011 Хими ЭЕШ by byambaa avirmed800.mn - 2011 Хими ЭЕШ by byambaa avirmed
800.mn - 2011 Хими ЭЕШ by byambaa avirmedБямбаа Авирмэд
 
800.mn - 2010 Хими ЭЕШ by byambaa avirmed
800.mn - 2010 Хими ЭЕШ by byambaa avirmed800.mn - 2010 Хими ЭЕШ by byambaa avirmed
800.mn - 2010 Хими ЭЕШ by byambaa avirmedБямбаа Авирмэд
 
хөнгөн атлетик
хөнгөн атлетикхөнгөн атлетик
хөнгөн атлетикBayar Enhjargal
 
Ximi 12 r angi angiin daalgavar
Ximi 12 r angi angiin daalgavarXimi 12 r angi angiin daalgavar
Ximi 12 r angi angiin daalgavarShagaishuu Xoo
 
800.mn - 2012 Хими ЭЕШ хувилбар С by byambaa avirmed
800.mn - 2012 Хими ЭЕШ хувилбар С by byambaa avirmed800.mn - 2012 Хими ЭЕШ хувилбар С by byambaa avirmed
800.mn - 2012 Хими ЭЕШ хувилбар С by byambaa avirmedБямбаа Авирмэд
 
тархины бүтэц
тархины бүтэцтархины бүтэц
тархины бүтэцEnkhbold1211
 
эсийн дан мембрант эрхтэ нцэрүүд
эсийн дан мембрант эрхтэ нцэрүүдэсийн дан мембрант эрхтэ нцэрүүд
эсийн дан мембрант эрхтэ нцэрүүдOidov Tungaa
 
алканууд
алкануудалканууд
алкануудdavaa627
 
10 р ангийн тест
10 р ангийн тест10 р ангийн тест
10 р ангийн тестSarantuya53
 
9 р ангийн жишиг даалгавар
9 р ангийн жишиг даалгавар9 р ангийн жишиг даалгавар
9 р ангийн жишиг даалгаварDelger Nasan
 
8ш статистик характеристик
8ш статистик характеристик8ш статистик характеристик
8ш статистик характеристикnaraa_0714
 

What's hot (20)

800.mn - 2011 Хими ЭЕШ by byambaa avirmed
800.mn - 2011 Хими ЭЕШ by byambaa avirmed800.mn - 2011 Хими ЭЕШ by byambaa avirmed
800.mn - 2011 Хими ЭЕШ by byambaa avirmed
 
800.mn - 2010 Хими ЭЕШ by byambaa avirmed
800.mn - 2010 Хими ЭЕШ by byambaa avirmed800.mn - 2010 Хими ЭЕШ by byambaa avirmed
800.mn - 2010 Хими ЭЕШ by byambaa avirmed
 
хөнгөн атлетик
хөнгөн атлетикхөнгөн атлетик
хөнгөн атлетик
 
3.2 atom mass
3.2 atom mass3.2 atom mass
3.2 atom mass
 
Жангарын тууль
Жангарын туульЖангарын тууль
Жангарын тууль
 
Biol l 5
Biol l 5Biol l 5
Biol l 5
 
Ximi 12 r angi angiin daalgavar
Ximi 12 r angi angiin daalgavarXimi 12 r angi angiin daalgavar
Ximi 12 r angi angiin daalgavar
 
Math 2019 (1) эеш мат
Math 2019 (1) эеш матMath 2019 (1) эеш мат
Math 2019 (1) эеш мат
 
800.mn - 2012 Хими ЭЕШ хувилбар С by byambaa avirmed
800.mn - 2012 Хими ЭЕШ хувилбар С by byambaa avirmed800.mn - 2012 Хими ЭЕШ хувилбар С by byambaa avirmed
800.mn - 2012 Хими ЭЕШ хувилбар С by byambaa avirmed
 
эсийн бүтэц
эсийн бүтэцэсийн бүтэц
эсийн бүтэц
 
тархины бүтэц
тархины бүтэцтархины бүтэц
тархины бүтэц
 
эсийн дан мембрант эрхтэ нцэрүүд
эсийн дан мембрант эрхтэ нцэрүүдэсийн дан мембрант эрхтэ нцэрүүд
эсийн дан мембрант эрхтэ нцэрүүд
 
алканууд
алкануудалканууд
алканууд
 
800.mn 2014 chemistry a by byambaa avirmed
800.mn   2014 chemistry a by byambaa avirmed800.mn   2014 chemistry a by byambaa avirmed
800.mn 2014 chemistry a by byambaa avirmed
 
10 р ангийн тест
10 р ангийн тест10 р ангийн тест
10 р ангийн тест
 
9 р ангийн жишиг даалгавар
9 р ангийн жишиг даалгавар9 р ангийн жишиг даалгавар
9 р ангийн жишиг даалгавар
 
8ш статистик характеристик
8ш статистик характеристик8ш статистик характеристик
8ш статистик характеристик
 
валент
валентвалент
валент
 
8 анги химийн тест
8 анги химийн тест8 анги химийн тест
8 анги химийн тест
 
800.mn 2013 eysh key by byambaa avirmed
800.mn   2013 eysh key by byambaa avirmed800.mn   2013 eysh key by byambaa avirmed
800.mn 2013 eysh key by byambaa avirmed
 

Viewers also liked

гол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүд
гол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүдгол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүд
гол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүдdavaa627
 
органик химийн урвал
органик химийн урвалорганик химийн урвал
органик химийн урвалdavaa627
 
органик химийн тест
органик химийн тесторганик химийн тест
органик химийн тестbolormaa87
 
химийн урвалын төрөл 8
химийн урвалын төрөл 8химийн урвалын төрөл 8
химийн урвалын төрөл 8Tsedev Tsedvee
 
химийн урвал, түүний төрөл
химийн урвал, түүний төрөлхимийн урвал, түүний төрөл
химийн урвал, түүний төрөлBaterdene Tserendash
 
органик нэгдлийн изомери
органик нэгдлийн изомериорганик нэгдлийн изомери
органик нэгдлийн изомериdavaa627
 
органик хими
органик химиорганик хими
органик химиotgoo80
 
баттуяа хэрэглэгдэхүүн химийн жишиг даалгавар
баттуяа хэрэглэгдэхүүн химийн жишиг даалгаварбаттуяа хэрэглэгдэхүүн химийн жишиг даалгавар
баттуяа хэрэглэгдэхүүн химийн жишиг даалгаварTogoo Battuya
 
органик нэршил
органик нэршилорганик нэршил
органик нэршилdavaa627
 
химийн урвалын хурд
химийн урвалын хурдхимийн урвалын хурд
химийн урвалын хурдBaterdene Solongo
 
физик коллоид химийн хичээлийн бие даалтаар бодох бодлогууд
физик коллоид химийн хичээлийн бие даалтаар бодох бодлогуудфизик коллоид химийн хичээлийн бие даалтаар бодох бодлогууд
физик коллоид химийн хичээлийн бие даалтаар бодох бодлогуудdavaa627
 
органик хими
органик химиорганик хими
органик химиbuyana1997
 
үзүүлэн.органик хими
үзүүлэн.органик химиүзүүлэн.органик хими
үзүүлэн.органик химиotgoo80
 
органик хими
органик химиорганик хими
органик химиbuyana2002
 

Viewers also liked (20)

гол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүд
гол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүдгол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүд
гол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүд
 
органик химийн урвал
органик химийн урвалорганик химийн урвал
органик химийн урвал
 
хольц
хольцхольц
хольц
 
органик химийн тест
органик химийн тесторганик химийн тест
органик химийн тест
 
хими хичээл
хими хичээлхими хичээл
хими хичээл
 
химийн урвалын төрөл 8
химийн урвалын төрөл 8химийн урвалын төрөл 8
химийн урвалын төрөл 8
 
химийн урвал, түүний төрөл
химийн урвал, түүний төрөлхимийн урвал, түүний төрөл
химийн урвал, түүний төрөл
 
органик нэгдлийн изомери
органик нэгдлийн изомериорганик нэгдлийн изомери
органик нэгдлийн изомери
 
Химийн тест
Химийн тестХимийн тест
Химийн тест
 
Himi 10
Himi   10Himi   10
Himi 10
 
хольц
хольцхольц
хольц
 
органик хими
органик химиорганик хими
органик хими
 
Zain surgalt
Zain surgaltZain surgalt
Zain surgalt
 
баттуяа хэрэглэгдэхүүн химийн жишиг даалгавар
баттуяа хэрэглэгдэхүүн химийн жишиг даалгаварбаттуяа хэрэглэгдэхүүн химийн жишиг даалгавар
баттуяа хэрэглэгдэхүүн химийн жишиг даалгавар
 
органик нэршил
органик нэршилорганик нэршил
органик нэршил
 
химийн урвалын хурд
химийн урвалын хурдхимийн урвалын хурд
химийн урвалын хурд
 
физик коллоид химийн хичээлийн бие даалтаар бодох бодлогууд
физик коллоид химийн хичээлийн бие даалтаар бодох бодлогуудфизик коллоид химийн хичээлийн бие даалтаар бодох бодлогууд
физик коллоид химийн хичээлийн бие даалтаар бодох бодлогууд
 
органик хими
органик химиорганик хими
органик хими
 
үзүүлэн.органик хими
үзүүлэн.органик химиүзүүлэн.органик хими
үзүүлэн.органик хими
 
органик хими
органик химиорганик хими
органик хими
 

More from Tsedev Tsedvee

10 дэвших шалгалтын тест1
10  дэвших шалгалтын тест110  дэвших шалгалтын тест1
10 дэвших шалгалтын тест1Tsedev Tsedvee
 
10 дэвших шалгалтын тест1
10  дэвших шалгалтын тест110  дэвших шалгалтын тест1
10 дэвших шалгалтын тест1Tsedev Tsedvee
 
10 дэвших шалгалтын тест1
10  дэвших шалгалтын тест110  дэвших шалгалтын тест1
10 дэвших шалгалтын тест1Tsedev Tsedvee
 
10 дэвших шалгалтын тест1
10  дэвших шалгалтын тест110  дэвших шалгалтын тест1
10 дэвших шалгалтын тест1Tsedev Tsedvee
 
электрон тест
электрон тестэлектрон тест
электрон тестTsedev Tsedvee
 
монгол зураг
монгол зурагмонгол зураг
монгол зурагTsedev Tsedvee
 
цахим үзүүлэн1
цахим үзүүлэн1цахим үзүүлэн1
цахим үзүүлэн1Tsedev Tsedvee
 
Uurgiin bioniilegjil, x
Uurgiin bioniilegjil, xUurgiin bioniilegjil, x
Uurgiin bioniilegjil, xTsedev Tsedvee
 
8 р анги хими бие даалт
8 р анги хими бие даалт8 р анги хими бие даалт
8 р анги хими бие даалтTsedev Tsedvee
 

More from Tsedev Tsedvee (20)

10 дэвших шалгалтын тест1
10  дэвших шалгалтын тест110  дэвших шалгалтын тест1
10 дэвших шалгалтын тест1
 
10 дэвших шалгалтын тест1
10  дэвших шалгалтын тест110  дэвших шалгалтын тест1
10 дэвших шалгалтын тест1
 
10р анги bio
10р анги bio10р анги bio
10р анги bio
 
8 анги жд
8 анги жд8 анги жд
8 анги жд
 
10 дэвших шалгалтын тест1
10  дэвших шалгалтын тест110  дэвших шалгалтын тест1
10 дэвших шалгалтын тест1
 
10 дэвших шалгалтын тест1
10  дэвших шалгалтын тест110  дэвших шалгалтын тест1
10 дэвших шалгалтын тест1
 
мөөг
мөөгмөөг
мөөг
 
электрон тест
электрон тестэлектрон тест
электрон тест
 
цахим тест
цахим тестцахим тест
цахим тест
 
Himi 2
Himi 2Himi 2
Himi 2
 
Biology10
Biology10Biology10
Biology10
 
монгол зураг
монгол зурагмонгол зураг
монгол зураг
 
цахим үзүүлэн1
цахим үзүүлэн1цахим үзүүлэн1
цахим үзүүлэн1
 
үзүүлэн
үзүүлэнүзүүлэн
үзүүлэн
 
үзүүлэн
үзүүлэнүзүүлэн
үзүүлэн
 
мөөг 8 анги
мөөг 8 ангимөөг 8 анги
мөөг 8 анги
 
Viii angi(2)
Viii angi(2)Viii angi(2)
Viii angi(2)
 
Uurgiin bioniilegjil, x
Uurgiin bioniilegjil, xUurgiin bioniilegjil, x
Uurgiin bioniilegjil, x
 
Organik. chanar
Organik. chanarOrganik. chanar
Organik. chanar
 
8 р анги хими бие даалт
8 р анги хими бие даалт8 р анги хими бие даалт
8 р анги хими бие даалт
 

органик хими чанарын бодлого

  • 1. Îðãàíèê õèìèéí ÷àíàðûí áîäëîãî Áîäîëò 3:  õèéí ìîëèéí ìàññûã îëáîë 4 ã/ìîëü * 6.5 = 26 ã/ ìîëü áàéõ áºãººä AgO-ûí àììèàêèéí óóñìàëòàé õàðèëöàí ¿éë÷èëæ òóíàäàñ ºãäºã Ñ àãóóëñàí õèé áîëîõ àöåòèëåí òîõèðíî. ÑÍ + 2[Ag(NH3)2]OH AgCCAg + 4NH3 +2H2O ÍÑ  Á õèé íü ÑÎ2 áàéæ áîëíî. å- RCO - R - CO2R + +CO2 2 ¿¿íòýé òºñòýéãýýð 2 ñóóðüò êàðáîí õ¿÷ëèéí ýëåêòðîëèçîîð 1 ìîëü í¿¿ðñóñòºðºã÷èéí ÿçãóóð ¿¿ñýõýä 2 ìîëü ÑÎ 2 ÿëãàðíà. Ýíý íü áîäëîãûí íºõöºëòýé òîõèð÷ áàéíà. / 4.48 ë ÑÎ 2 áà 2.24 ë àöåòèëåí ¿¿ññýí/ Ýäãýýð õèéí¿¿ä äîîðõ õ¿÷ëèéí ýëåêòðîëèçîîð ¿¿ñäýã. 2å- Î2Ñ - ÑÍ = ÑÍ - ÑÎ2 Î2Ñ -ÑÍ = CH -CO22CO2 +HCCH HOOC -CH -CH -COOH õ¿÷èë íü ãåîìåòðèéí 2 èçîìåðòýé áºãººä ýäãýýðýýñ öèñ èçîìåð íü õàëààõàä öàãèðàã àíãèäðèä ¿¿ñãýíý. H H Í 2000 C H Ñ Ñ H2O C C HOOC COOH C C O O C O ìàëåéíû õ¿÷èë Õàðèóëòûã òîîöîîãîîð áàòàëæ áîëíî. 4. Óóðûí óñòºðºã÷òýé õàðöóóëñàí íÿãò íü 44 òýé òýíö¿¿ 0,5 ãðàìì îðãàíèê À áîäèñûã øàòààõàä 1,25 í¿¿ðñõ¿÷ëèéí õèé, 0,614 ãðàìì óñ ¿¿ñ÷ýý. À áîäèñ íü ìåòàëë íàòðèòàé õàðèëöàí ¿éë÷èëäýã, áºãººä áîëãîîìæòîé èñýëä¿¿ëýõýä ìºíãºíèé èñëèéí àììèàêèéí óóñìàëòàé õàðèëöàí ¿éë÷èëäýãã¿é Á íýãäýëä øèëæäýã. À áîäèñûã êîíöåíòðàöèòàé õ¿õðèéí õ¿÷èëòýé õàëààõàä Â í¿¿ðñ óñòºðºã÷ ¿¿ñäýã. Â-ã øèð¿¿í íºõöºëä èñýëä¿¿ëýõýä à êåòîí áà Ä õ¿÷èë ¿¿ñäýã áîë À - Ä áîäèñóóäûí áàéãóóëàëòûã òîãòîî. Áîäîëò: À áîäèñûí õÿëáàð òîìü¸îã îëü¸: 1.25 * 12 0.614 * 2 m (C)= = 0.341 ã m (H)= = 0.068 ã 44 18 m (O)= 0.5 - 0.341 - 0.068 = 0.091ã ÑõÍóÎz ãýæ òîìü¸îëáîë :
  • 2. 0.341 0.068 0.091 = : : = 5 : 12: 1 12 1 16 õ : ó : z = Õÿëáàð òîìü¸î : Ñ 5 Í 12 Î áàéâ. À íýãäëèéí ìîëåêóëûí ìàññûã îëáîë: 44 * 2= 88 ã/ ì Èéìä À íýãäýë Ñ5Í12Î òîìü¸îòîé àæýý. À íü íýã àòîìò õàíàñàí ñïèðò ýñâýë ýíãèéí ýôèð áàéõ áîëîìæòîé. Ǻâõºí èñýëäýæ êåòîí ¿¿ñãýäýã, ìåòàëë íàòðèòàé óðâàëä îðäîã òóë À íü õî¸ðäîã÷ ñïèðò áàéíà. Á íü ìºíãºí òîëèíû óðâàëä îðäîãã¿é òóë êåòîí áàéíà. Í2SO4 [O] Ñ5Í11ÎÍ         C5H10 êåòîí à + õ¿÷èë Ä [O] CH3 - CH = CH -CH3 CH3 - C - CH3 + CH3COOH CH3 (Â) O (Ã) (Ä) Ïåíòåíèé èçîìåð¿¿äýýñ êåòîí, îðãàíèê õ¿÷èë ¿¿ñãýæ èñýëäýõ èçîìåð áîë çºâõºí 2 - ìåòèë áóòåí -2 þì. Èéìä À áîäèñ íü 3 - ìåòèëáóòàíîë - 2 þì. Õàðèí 2- ìåòèë áóòàíîë -2 ¿ë òîõèðíî. Õàðèó : À - 3 ìåòèë áóòàíîë -2 , Á - 3 ìåòèë áóòàíîí -2,  - 2 ìåòèëáóòåí - 2, à - àöåòîí, Ä - öóóíû õ¿÷èë [O] CH3 -CH -CH CH3 CH3 -CH -C -CH3 H3C OH (A) H3 C O (Á) H2O H2SO4 [O] CH3 - CH = CH -CH3 CH3 - C - CH3 + CH3COOH CH3 (Â) O (Ã) (Ä) 5. 5 õóðóó øèëýíä ãëèöåðèí, öóóãèéí àëüäåãèä, øîðãîîëæíû õ¿÷èë, ïðîïèîíû õ¿÷èë, ãëþêîçûí óñàí óóñìàëóóä áàéâ. Ýäãýýð áîäèñóóäûã 10%- èéí Na2CO3 NaOH, CuSO4 - ûí óóñìàëóóäûã àøèãëàí õýðõýí ÿëãàí òàíèõ âý? Áîäîëò: Na2CO3 - ûí óóñìàëûí òóñëàìæòàéãààð øîðãîîëæíû áîëîí ïðîïèîíû õ¿÷ëèéã òîäîðõîéëæ áîëíî. ÍÑÎÎÍ + Na2CO3 = 2HCOONa + H2O +CO2 2CH3CH2COOH + Na2CO3 = 2CH3CH2COONa +H2O +CO2 Äàðàà íü äýýðõ 2 õ¿÷ëèéã ÿëãàæ òàíèõûí òóëä øèíýõýí áýëòãýñýí Cu(II)- èéí ãèäðîêñèä íýìíý. Èíãýõýä øîðãîîëæíû õ¿÷ëýýñ óëààí òóíàäàñ ¿¿ñ÷, õèé ÿëãàðíà. CuSO4 +2NaOH = Cu(OH)2 + Na2SO4 HCOOH + 2Cu(OH)2 = CO2 + Cu2O 3H2O
  • 3. ¿ëäñýí 3 áîäèñ ðóó ìºí Cu(OH)2 íýìýõýä ãëèöåðèí, ãëþêîçîîñ öýíõýð ºíãèéí óóñìàë ¿¿ñíý. Öààøèä õàëààõàä öóóãèéí àëüäåãèä, ãëþêîçîîñ óëààí òóíàäàñ áóóíà. CH3CHO + 2Cu(OH)2 =CH3COOH +Cu2O +H2O HOCH2(CHOH)4CHO +2Cu(OH)2=HOCH2(CHOH)4COOH +Cu2O +2H2O 6. 34-400Ñ-ûí òåìïåðàòóðò íýðýãääýã íýãýí øèíãýí óñàíä áàãà óóñäàã Ñu(OH)2-òîé óðâàëä îðäîãã¿é, ø¿ëòòýé õ¿éòýí íºõöºëä àëãóóð óðâàëä îðäîã. 1.0000 ã ýíý øèíãýíèéã øàòààõàä 0.9722 ã óñ, 0.1718 ã äàâñíû õ¿÷èë, 2.0030ã í¿¿ðñõ¿÷ëèéí õèé ¿¿ñ÷ýý. Óã øèíãýíèéã áóöààõ õºðãºã÷ á¿õèé êîëáîíä õèéæ , íàòðèéí ãèäðîêñèäèéí õàëóóí óóñìàëààð áîëîâñðóóëàõàä øèíãýíèé çàðèì õýñýã íü óóñ÷ õóðö ¿íýðòýé õèé ÿëãàðóóëæýý. Øèíãýíèé íàéðëàãûã îë. Áîäîëò: Ýëåìåíòèéí àíàëèçûí ä¿íã ¿íäýñëýí àòîìóóäûí õàðüöààã îëîõ çîðèëãî òàâüÿ. 1ã øèíãýíä: 2.003 *12.011 = 0.5467ã Ñ 44.01 0.9722 * 2.016 + 0.1718 * 1.008 = 0.1135 ã Í 18.014 36.45 0.1718 * 35.453 = 0.1671 ã Cu 36.45 1 - 0.1135 - 0.5467 - 0.1671 = 0.1727 ã Î2 àãóóëàãäàíà Ñõ Íó CIn Op ãýñýí òîìü¸îòîé ãýâýë: 0.5467 0.1135 0.1671 01727 : : : = 15.999 õ:ó:n:ð= 12.011 1.008 35.543 = 9.685 : 23.96 : 1: 2 : 298 Àòîìóóäûí òîîíû õàðüöàà á¿õýë òîîãîîð èëýðõèéëýãäýõ ¸ñòîé. Ãýâ÷ äýýðõ õàðüöàà íü á¿õýë òîîãîîð èëýðõèéëýãäýýã¿é áàéíà. Èéìä àíõíû øèíãýí íü õîëèìîã áàéæýý ãýñýí ä¿ãíýëòýíä õ¿ðãýæ áàéíà. Õýðâýý 2 áîäèñûã õîëèìîã þì ãýæ ¿çâýë 2 õóâèëáàð áàéæ áîëíî. 1-ðò: Õëîð áà õ¿÷èëòºðºã÷ íýãäëèéí íàéðëàãàíä îðîëöñîí ãýâýë: à. õëîðò ñïèðò, õ¿÷ë¿¿ä íü ìîëåêóë õîîðîíäûí óñòºðºã÷èéí õîëáîî ¿¿ñãýí àññîöèàöëàãäàõ òóë ºíäºð òåìïåðàòóðò áóöàëæ óñàíä óóñíà. á. Õëîðò àëüäåãèäóóä íü Cu(OH)2-òàé óðâàëä îðíî. â. áàéðëàë äýýðýý õëîðîîð õàëàãäñàí õ¿éòýíä NaOH -òàé ãèäðîëèçä îðäîã. ã. b - õëîðò ýôèð¿¿ä ºíäºð òåìïåðàòóðò áóöàëäàã. Èéìä 1-ð õóâèëáàð áîäëîãûí íºõöºëä òîõèðîõã¿é áàéíà. 2-ðò õëîð áà õ¿÷èëòºðºã÷ íü ººð ººð íýãäë¿¿äèéí íàéðëàãàíä îðîëöñîí ãýâýë: à. Õ¿÷èëòºðºã÷ àãóóëñàí íýãäýë íü ñïèðò, àëüäåãèä, õ¿÷èë áèø áàéíà.
  • 4. á. Õ¿÷èëòºðºã÷ àãóóëñàí îðãàíèê áîäèñóóäûí õóâüä çºâõºí äèýòèëèéí äèýòèëèéí ýôèðýýñ ë èîäîòýòàí ¿¿ñýõ áîëîìæòîé. â. Íèéëìýë ýôèð¿¿ä ºíäºð òåìïåðàòóðò áóöàëäàã. Cu(OH) 2-òîé óðâàëä îðäîã. Èéìä àíõíû õîëèìîãò äèýòèëèéí ýôèð îðîëöñîí ãýæ ¿çüå. Òýãâýë õ:ó:ð = 4:10:1 áóþó õ:ó:ð = 9.192 : 22.98 : 2.298 2 äàõü áîäèñûí òîìü¸î íü: õ:ó:n = 0.493 : 0.98 : 1 = 1:2:2 áóþó (CH 2CI2) áîëíî. m =1 ¿åä áîäëîãûí íºõöºëä òîõèðíî. m íü 1-ýýñ èõ òîõèîëäîëä õàðãàëçàõ áîäèñóóä íü 40 0Ñ- ààñ ºíäºð òåìïåðàòóðò áóöàëäàã. Èéìä àíõíû øèíãýí ÑÍ 2CI2 áà (ÑÍ3ÑÍ2)Î- èéí õîëèìîã áàéæýý. 7. Ýôèðèéí ãèäðîëèçä 3.22 +6.72 - 7.42 = 2.52 ã ûóþó 0.14 ìîëü óñ óðâàëä îðæýý. Õýðâýý ýôèð íü RCOOR òîìü¸îòîé áîë 0.14 ìëîü RCOOR óðâàëä îðñîí áàéõ ¸ñòîé. Ýíäýýñ ìîëèéí ìàññûã îëáîë: Ì(RCOOR I)= 7.42ã / 0.14 ìîëü = 53 ã/ ìîëü , Ì(R) + M(R I)= 53 -44 = 9 ã/ìîëü. Èéì ýôèð áàéæ áîëîõã¿é RC(ORI)õ ýôèð ãèäðîëèçä îðñîí ãýâýë õ =3 ¿åä ñïèðò áà õ¿÷èë ¿¿ñíý. RC(ORI)3 +2H2O = RCOOH + 3ROH u /ýôèð/ = 0.14 : 2= 0.07 ìîëü Ì/ýôèð/ =7.42 ã/ 0.07 ìîëü= 106 ã/ìîëü u (RCOOH)= 0.07 ìîëü, Ì(RCOOH)=3.22 / 0.07 = 46ã/ìîëü (HCOOH), u (RIOH) = 0.21 ìîëü Ì(RIOH) =6.72/0.21=32ã/ìîëü, (CÍ3OH) . Èéìä RI -CH3, R-H áàéæ àíõíû ýôèð (CH3O)3CH áàéæýý. 8. Í¿¿ðñóñòºðºã÷人ñ í¿¿ðñòºðºã÷èéí àãóóëãà õàìãèéí áàãàòàé íü ÑÍ 4 áºãººä ò¿¿íä 75% Ñ àãóóëàãäàíà. Èéìä ÑõÍó òîìü¸îòîé ÿìàð÷ áîäèñò 60% Ñ àãóóëàíäàõ íü óòãàã¿é þì. Õàðèí Õ-èéí õ¿íä èçîòîï áàéõ äåéòðè àãóóë¸àí í¿¿ðñóñòºðºã÷èéí õóâüä Ñ-èéí àãóóëãà 75%-èàñ áàãàñíà. õàìãèéí áàãà Ñ àãóóëñàí í¿¿ðñóñòºðºã÷ áîë ýíý Áîäîëò: Í¿¿ðñóñòºðºã÷人ñ í¿¿ðñòºðºã÷èéí àãóóëãà õàìãèéí áàãàòàé íü ÑÍ 4 áºãººä ò¿¿íä 75% Ñ àãóóëàãäàíà. Èéìä ÑõÍó òîìü¸îòîé ÿìàð÷ áîäèñò 60% Ñ àãóóëàãäàõ íü óòãàã¿é þì. Õàðèí Õ-èéí õ¿íä èçîòîï áàéõ äåéòðè àãóóëñàí í¿¿ðñóñòºðºã÷èéí õóâüä Ñ-èéí àãóóëãà 75%-èàñ áàãàñíà. Õàìãèéí áàãà Ñ àãóóëñàí í¿¿ðñóñòºðºã÷ áîë ýíý îõèîëäîëä ÑÄ 4 áºãººä ¿¿íä Ñ -èéí ýçëýõ õóâü 60% áàéíà.Ýíý íýãäëèéã AI-íû êàðáèäûã óñààð ¿éë÷èëæ ãàðãàí àâ÷ áîëíî. AI4C3+12Ä2Î = 4AI(OÄ)3 +3ÑÄ Ä /Í/ 7. 41.38% Ñ, 3.45% Í, ìºí õ¿÷èëòºðºã÷ àãóóëñàí À áîäèñûã õ¿÷ëèéí îðîëöîîòîé ýòèëèéí ñïèðòòýé õàìò õàëààõàä 55.81% Ñ, 6.97% Í, ìºí õ¿÷èëòºðºã÷ àãóóëñàí  áîäèñò øèëæäýã. À áîäèñ íü áðîìò óñòºðºã÷èéã
  • 5. íýãä¿¿ëæ Ñ áîäèñûã ¿¿ñãýäýã. Ñ áîäèñûã óñòàé áóöàëãàõàä 35.82% Ñ, 4.48% Í, ìºí õ¿÷èëòºðºã÷ àãóóëñàí Ä áîëèñûã ¿¿ñãýäýã. Õýðâýý 2.68 ã Ä áîäèñ íü 20 ìë 2Í ÊÎÍ-èéí óóñìàëòàé õàíø õýìæýýãýýð óðâàëä îðäîã áºãººä À áîäèñ íü õàëààõàä óñ ÿëãàðóóëäàã áîë äóðäñàí áîäèñóóäûí áàéãóóëàëòûã òîãòîîæ óðâàëûí òýãøèòãýëèéã áè÷. à. Ýõëýýä À, Â, Ä áîäèñóóäûí õÿëáàð òîìü¸îã îëü¸: À =CxHóOz ãýâýë: 41.38 3.45 55.17 : : =3.4483 :3.45 : 3.4483= 1: 1:1 12 1 16 õ:ó:z = À áîäèñûí òîìü¸î (CHO)n áàéâ. Â=CxHóOz ãýâýë 55.81 : 6.91 : 37.22 =4.651: 6.97 :2.326 = 2:3:1 õ:ó:z = 12 16  áîäèñûí òîìü¸î (C2H3O)m áàéâ. D = CxHóOz ãýâýë : 35.85 : 4.48 : 59.7 =2.985:4.48 :3.731 =4:6:5 12 1 16 õ:ó:z = D áîäèñûí òîìü¸î: (Ñ4Í6Î5)p áàéâ.1Ñ -èéí àòîì äýýð 2 ãèäðîêñèë á¿ëýã áàéæ áîëîõã¿é ó÷èð D áîäèñûí òîìü¸îí äàõü Ð íü çºâõºí íýãòýé òýíö¿¿ áàéíà. Ì(D) = 134 ã/ ìîëü â. D áîäèñòîé óðâàëä îðñîí ÊÎÍ -èéí õýìæýýã îëü¸: Ý(ÊÎÍ) = M(KOH) 20 ì ë * 2 ã â = 0.04 ã â = 0.04 ì î ëü /ýê /ýê = 1000 ì ë υ KOH ã. D áîäèñ íü ÊÎÍ -òàé óðâàëä îðñîí òóë êàðáîí õ¿÷èë áàéæ áîëíî. D áîäèñûí ýêâèâàëåíòèéã òîîöîæ îëü¸. m (D) Ý (D) = Ý (KOH) m (KOH) m(D) * Ý (KOH) 2.68 * 56 Ý (D) = = 67 m (KOH) 2.24 , D áîäèñûí ýêâèâàëåíò ìàññ íü ìîëèéí ìàññààñ 134 : 67 = 2 äàõèí áàãà áàéãàà òóë D áîäèñ íü 2 ñóóðüò õ¿÷èë áàéíà. D áîäèñûí òîìü¸î íü: ÍÎÎÑ - ÑÍ2 - ÑÍ - ÑÎÎÍ | àëèìíû õ¿÷èë ÎÍ
  • 6. ä. À Ñ D õóâèðëààð áîäèñóóäûí ìîëåêóë äàõü Ñ- èéí àòîìûí òîî ººð÷ëºã人ã¿é áàéíà. Èéìä À áîäèñûí òîìü¸î äàõ n íü 4-òýé òýíö¿¿ áàéíà. À áîäèñ íü áõîìò óñòºðºã÷èéã íýãä¿¿ëäýã, ìºí óñ ÿëãàðóóëäàã çýðãèéã òîîöîí áàéãóóëàëòûí òîìü¸îã áè÷âýë : H H C C HOOC COOH ìàëåéíû õ¿÷èë Ìàëåéíû õ¿÷ëèéí òðàíñ, èçîìåð ôóìàðûí õ¿÷èë óñ ÿëãàðóóëàõã¿é. Òýãâýë  áîäèñ íü ÑÍ3 -ÑÍ2 -ÎÎÑ -ÑÍ = ÑÍ - ÑÎÎ - ÑÍ2 -ÑÍ Ñ áîäèñ íü ÍÎÎÑ - ÑÍ2 - ÑÍ - ÑÎÎÍ | Br òîìü¸îòîé áîëíî. Óðâàëûí òýãøèòãýëèéã áè÷âýë : H H Í 2SO4 C C +2 Ñ2Í 5Î Í HOOC COOH CH3 - CH2 -OOC -CH CH - COO -CH2 - CH3 H H C C +Í Br HOOC - CH2 - CH - COOH HOOC COOH Br HOOC-CH -CH-COOH+H O→HOOC-CH -CH-COOH + HBr 2 2 2 | OH H H C=C H H t0 C C O=C C =O HOOC COOH -H2O O 8. 69,8% í¿¿ðñòºðºã÷, 11,6% óñòºðºã÷, ìºí õ¿÷èëòºðºã÷ àãóóëñàí À áîäèñûí õàðüöàíãóé ìîëåêóë ìàññ íü 86-òàé òýíö¿¿. À áîäèñ ìåòèë ìàãíè èîäèäòîé õàðèëöàí ¿éë÷èëæ  áîäèñûã,  áîäèñ íü ãèäðîëèçîä îðæ Ñ áîäèñûã ¿¿ñãýäýã. Ñ áîäèñûí ìîëåêóë äîòîîä äàõü óñã¿éæèõ óðâàëààð Ä áîäèñ ¿¿ñäýã. Ä áîäèñ íü èñýëäýæ ýêâèìîëü ïðîïèîíû õ¿÷èë áà àöåòîíû õîëèìãèéã ¿¿ñãýäýã áîë À-ààñ Ä áîäèñóóäûí áàéãóóëàëòûã òîãòîî. Áîäîëò: À áîäèñûí ìîëåêóë òîìú¸îã îëú¸. À áîäèñûí õÿëáàð òîìú¸î íü C5H10O; ìîëåêóë òîìú¸î íü (C5H10O)n áîëíî.
  • 7. Èéìä À íü C5H10O òîìú¸îòîé áàéæ áîëíî. À áîäèñûí òîìú¸îã øèíæèëæ ¿çâýë êàðáîíèëü á¿ëýã àãóóëñàí í¿¿ðñóñòºðºã÷ ýñâýë 2÷èéí õîëáîî àãóóëñàí ñïèðò, ýíãèéí ýôèð, öàãèðàã ñïèðò áàéõ áîëîìæòîé. CH3MgJ-òîé õàðèëöàí ¿éë÷èëæ ¿¿ñãýñýí íýãäýë íü ãèäðîëèçä îðæ ìîëåêóë äîòîîäûí äåãèäðàòàöèä îðäîã íýãäýë ¿¿ñãýäýã òóë À íü êàðáîíèë íýãäýë áàéõ áîëîìæòîé. Òýãâýë Ñ íýãäýë íü ñïèðò Ä íü àëêåí áîëíî. Ä-èéí èñýëäýëòýýð ïðîïèîíû õ¿÷èë áà àöåòîí ýêâèìîëü õýìæýýãýýð ¿¿ñäýã òóë Ä íü 2-ìåòèëïåíòåí-2 áàéíà. Èéìä Ñ íü äàðààõ õî¸ð á¿òýöòýé áàéæ áîëíî. À íü CH3MgJ-òîé õàðèëöàí ¿éë÷èëæ ¿¿ñãýñýí íýãäýë íü ãèäðîëèçä îðîõäîî íýã Ñ -èéí àòîì äýýð ÑÍ3, ÎÍ á¿ëýãòýé íýãäýë ¿¿ñãýõ òóë Ñ íü (1) áàéíà. Èéìä À íü ïåíòàíîí-2 áàéíà. 115. Èçîìåð 2 í¿¿ðñóñòºðºã÷èéí òîìú¸îã CxHy ãýå. MrCxHy=29∙3.36=106òóë 12õ+y=106 (1) 0<y<2x+2 òóë (1) òýãøèòãýë íü çºâõºí õ=8, y=10 áàéõ ãàíöõàí øèéäòýé. Èñýëäýæ áåíçîéíû õ¿÷èë Î-ôòàëûí õ¿÷èë ¿¿ñãýñýí òóë àíõíû í¿¿ðñóñòºðºã÷èä íü ýòèëáåíçîë Î-êñèëîë áàéæýý. (1), (2) óðâàëûí òýãøèòãýëèéí ¿íäñýí äýýð õîëèìîã äàõü Ñ6Í5ÑÎÎÍ (Mr=122ã/ìîëü) áà Ñ6Í4(ÑÎÎÍ)2 (Mr=166ã/ìîëü) ìîëèéí õàðüöàà íü àíõíû íýãäëèéí ìîëèéí õàðüöààòàé òýíö¿¿ áàéõûã àæèãëàâàë υ(Ñ6Í5Ñ2Í5):υ (Ñ6Í4(ÑÍ3)2) =υÑ6Í5ÑÎÎÍ:υÑ6Í4(ÑÎÎÍ)2 Óðâàëä èçîìåð¿¿ä îðñîí òóë 116. R-COONa òîìú¸îòîé äàâñíû óóñìàëä ýëåêòðîëèç ÿâóóëàõàä: 2RCOONa+2H2O→H2+2NaOH+R-R+2CO2
  • 8. Èéìä àíîä äýýð ÑÎ2 ÿëãàðíà. υ(CO2)= 2υ(R-R) Ãýâ÷ àíîä äýýð ÿëãàðñàí õèéí ìîëèéí ìàññ ÑÎ2–ûí ìàññòàé òîõèðîõã¿é òóë R-R íü õèé áàéäàëòàé í¿¿ðñóñòºðºã÷ áàéæýý. R-ûí òîìú¸îã CxHy ãýå. Ýíäýýñ 12õ+y=15 (1) õ, ó íü á¿õýë òîî òóë (1) õ=1, y=3 ãýñýí ãàíöõàí øèéäòýé. Èéìä R íü ìåòèëèéí ÿçãóóð áàéæýý. Ýëåêòðîëèçîä àöåòàò íàòðè îðñîí áàéíà. 2CH3COONa+2H2O→H2+2NaOH+C6H6+2CO2 117. 118. Í¿¿ðñóñòºðºã÷èéí òîìú¸îã ÑõÍó ãýâýë: CxHy+((x+1)/4y)O2=xCO2+1/2yH2O Õýðâýý àíõíû õèéí õîëèìîãò 1 ìîëü í¿¿ðñóñòºðºã÷ áàéñàí áîë íèéò õîëèìîãò 1+x+1/4y ìîëü õèé, óðâàëûí äàðàà 1950Ñ t0-ò x+1/2y ìîëü õèé, õàðèí 00Ñ t0-ò õ¿ðòýë õºðãºõºä õ ìîëü ÑÎ2 ¿ëäýíý. Á¿õ õýìæèëò¿¿ä èæèë äàðàëòàíä ÿâàãäñàí òóë õèéí õîëèìãèéí ýçýëõ¿¿í íü ìîëèéí òîîòîé øóóä õàìààðàëòàé áàéíà. Ìåíäåëååâå- Êëàïåéðîíû òýãøèòãýëýýð Ð òîãòìîë òóë: PV1=υ1RT1 (1) PV2=υ2RT2 (2) PV3=υ3RT3 (3) (1), (3) èëýðõèéëëýýñ (1), (2) èëýðõèéëëýýñ áóþó 468(x+1/2y)=2∙273(1+x+1/4y); x=1+1/4y òóë 468(1+1/4y x+y/2)=546(1+1+y/4); áîëîõ áºãººä ¿¿íèéã áîäâîë y=8, x=3 ãàðíà. Èéìä àíõ ïðîïàíûã øàòààæýý. C3H8+5O2→3CO2+4H2O 119. Àíõíû áîäèñûí òîìú¸îã îëîõ çîðèëãî òàâü.