Diese Präsentation wurde erfolgreich gemeldet.
Wir verwenden Ihre LinkedIn Profilangaben und Informationen zu Ihren Aktivitäten, um Anzeigen zu personalisieren und Ihnen relevantere Inhalte anzuzeigen. Sie können Ihre Anzeigeneinstellungen jederzeit ändern.

Ερευνητική εργασία στο λύκειο, οδηγός πληροφοριακής παιδείας

Βιβλιοθηκονομικές προσεγγίσεις για την ερευνητική εργασία στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, , Χριστίνα Κανάκη Βιβλιοθηκονόμος, PhD

  • Als Erste(r) kommentieren

Ερευνητική εργασία στο λύκειο, οδηγός πληροφοριακής παιδείας

  1. 1. ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Βιβλιοθηκονομικές προσεγγίσεις για την ερευνητική εργασία στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση 1 Ερευνητική εργασία στο λύκειο οδηγός πληροφοριακής παιδείας Χριστίνα Κανάκη Βιβλιοθηκονόμος, PhD Μάρτιος 2015
  2. 2. Εισαγωγή Βασική παραδοχή: σε όλα τα επιμέρους συστατικά μέρη της ερευνητικής εργασίας υπάρχει έδαφος δημιουργικής και ενισχυτικής παρέμβασης των βιβλιοθηκών και της ευρύτερης πληροφοριακής υποδομής που έχει διαμορφωθεί στην πορεία της ανάπτυξής τους και στη βάση των αρχών και των επιδιώξεων της πληροφοριακής παιδείας Προϋποθέσεις εργασιών: συγγραφή κειμένου – αναφορά σε πολλαπλές πηγές Δομή παρουσίασης: Σε κάθε βήμα της ερευνητικής εργασίας σχολιάζονται τα βασικά σημεία για την ενίσχυση της και οι επιδιωκόμενοι μαθησιακοί στόχοι της πληροφοριακής παιδείας σύμφωνα με την παραπάνω βασική παραδοχή Σκοπός: η απάντηση με τη μορφή ανάπτυξης διαλόγου στο ερώτημα: Υπάρχει κοινό υπόβαθρο εκπαιδευτικών και βιβλιοθηκονόμων σε αυτή την προσέγγιση ;
  3. 3. Προσδιορισμός του θέματος της εργασίας 3 Οι μαθητές στο επίκεντρο – επιλογή θέματος Η σημασία του ακριβούς προσδιορισμού των εννοιών – χρήση γενικών και ειδικών πληροφοριακών έργων Σχολιασμός της παιδαγωγικής αξίας αυτής της διαδικασίας με ένα παράδειγμα: Η έννοια «κρίση»
  4. 4. (Κουλουμπαρίτση, 2012) 4 Κρίση Είναι, σημαίνει, … ρήξη, έντονη αλλαγή, ανατροπή, κάτι αναπάντεχο, ανακατατάξεις, Κοινωνική Οικονομική Στους θεσμούς (π.χ. οικογένεια), στις ηθικές αξίες, στις σχέσεις των ανθρώπων, στους ρόλους. Γιατί; Πώς συνδέεται με; Τι μπορούμε να κάνουμε;
  5. 5. 5
  6. 6. 3 (α) Η διατάραξη της ομαλής πορείας, η κακή λειτουργία: ενεργειακή / οικονομική / αξιών / θεσμών (Μπαμπινιώτης, 1998)
  7. 7. 7
  8. 8. 8
  9. 9. Πληροφοριακή παιδεία –μαθησιακοί στόχοι 9 Η έρευνα των εννοιών σε λεξικά, γενικά και ειδικά, συντελεί στην ανάπτυξη τριών βασικών πληροφοριακών δεξιοτήτων: κατανόηση της πληροφοριακής ανάγκης (διαπιστώνω τι γνωρίζω και τι όχι ως προς τις έννοιες που θέλω να διαπραγματευθώ) γνωριμία με τα διαφορετικά είδη πληροφοριακών πηγών (λεξικά και λοιπά πληροφοριακά έργα) και αξιολόγησή τους σε αντιδιαστολή με άλλα είδη πηγών διαμόρφωση αντίληψης για το εύρος της ερευνητικής εργασίας με βασικό θεμέλιο την εννοιολογική διερεύνηση και την ταυτόχρονη αξιολόγηση του περιεχομένου των πληροφοριακών πηγών
  10. 10. Προσδιορισμός της μεθοδολογικής προσέγγισης του θέματος 10 Διάκριση πρωτογενούς και δευτερογενούς έρευνας Βασική κατανόηση: η πρωτογενής περιλαμβάνει και τη δευτερογενή, ενώ το αντίστροφο δεν είναι υποχρεωτικό. Παραδείγματα για σχολιασμό: Σχολική βία Τα διπλά άστρα
  11. 11. Σχολιασμός παραδείγματος Ερευνητικές Διαδικασίες Πώς θα το μάθουμε; Ποιες είναι οι πηγές μας; ΒΛΕΠΟΝΤΑΣ (π.χ. βίντεο, εικονιστικό υλικό, κτλ.): ΑΚΟΥΓΟΝΤΑΣ (π.χ. μαρτυρίες, ηχητικό υλικό, κτλ) : ΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ (π.χ. σύνθεση ερωτ/γίου, οργάνωση έρευνας σε εργαστήριο, κτλ):  Ποιους θα ρωτήσουμε; (Κουλουμπαρίτση, 2012)
  12. 12. Διατύπωση ερευνητικών ερωτημάτων 12 Ομαδική συνεργατική εργασία με καταιγισμό ιδεών και στόχο την ακριβή οριοθέτηση των ερωτημάτων (ενός ή περισσοτέρων). tip: διατύπωση σε μορφή ερωτήματος, τι θέλω να μάθω; Ο ρόλος των ειδικών εγχειριδίων μεθοδολογίας έρευνας Η συμμετοχική - δημιουργική ανάγνωση επιλεγμένων κειμένων μεθοδολογικού περιεχομένου ανά επιστήμη μπορεί να συμβάλλει καθοριστικά στην ανάπτυξη γόνιμου προβληματισμού για την διαμόρφωση των ερευνητικών ερωτημάτων και να εισάγει τους μαθητές στις βασικές έννοιες της μεθοδολογίας έρευνας
  13. 13. Συστηματικός και αναλυτικός προγραμματισμός σε ομάδες/υποομάδες/μέλη 13  Ακριβώς προσδιορισμένο θέμα + ερευνητικά ερωτήματα + μεθοδολογία = τελική διαμόρφωση σκοπού της εργασίας  Είτε με Δελτία Οργάνωσης της Εργασίας, είτε με άλλους πίνακες που επίσης είναι διαθέσιμοι στα μεθοδολογικά εγχειρίδια, η κατανομή της εργασίας σε ομάδες/υποομάδες/μέλη προσδιορίζεται ανάλογα με το θέμα και ανάμεσα σε πολλά άλλα παιδαγωγικά οφέλη θα πρέπει να περιλάβει τις βασικές λέξεις/φράσεις –κλειδιά που συμφωνούνται κατά περίπτωση
  14. 14. Πληροφοριακή παιδεία –μαθησιακοί στόχοι  Η ικανότητα συστηματικής διατύπωσης και σύνταξης στο σύνολο, αλλά και στις επιμέρους ενότητες του θέματος, των λέξεων ή φράσεων κλειδιών είναι αποφασιστικής σημασίας για την αναζήτηση κατάλληλων πηγών και συνδυάζεται με την  γνώση ορισμένων βασικών κανόνων [γραμματικοί κανόνες (πτώση, χρήση ενικού-πληθυντικού), ευρύτερος και στενότερος όρος, προτιμώμενοι όροι, δόκιμοι όροι κλπ]
  15. 15. Διαμόρφωση επιμέρους ερωτημάτων/αναζήτηση-εντοπισμός- αξιολόγηση- συστηματική καταγραφή πηγών 15  Βήματα βιβλιογραφικής έρευνας  Είδη πηγών  Βασικά ευρετήρια/εργαλεία αναζήτησης  Μέθοδοι και τεχνικές αναζήτησης  Διαδικασία εντοπισμού –υπηρεσίες βιβλιοθηκών – διαδικτυακές υπηρεσίες  Αξιολόγηση πηγών [κριτήρια εγκυρότητας-αξιοπιστίας, προστασία από την άχρηστη πληροφορία (Eriksen, 2005)]  Συστηματική καταγραφή (πρότυπα βιβλιογραφικών αναφορών και παραπομπών ανά είδος πηγής)
  16. 16. Πληροφοριακή παιδεία –μαθησιακοί στόχοι Οι δεξιότητες - διάκρισης/επιλογής/αναγνώρισης των κατάλληλων κατά περίσταση πηγών - αποτελεσματικής χρήσης των μεθόδων και των τεχνικών αναζήτησης σε κατάλληλα ευρετήρια ανεξάρτητα από τη μορφή ή το μέσο δημοσίευσης/διάθεσης - εφαρμογής κριτηρίων ελέγχου της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας των πηγών, προστασίας από το τεράστιο ποσοστό της άχρηστης πληροφορίας - καταγραφής πηγών σύμφωνα με προτυποποιημένες διατάξεις των στοιχείων περιγραφής τους συγκροτούν ένα σώμα γνώσεων κομβικό για τις επιδιώξεις της πληροφοριακής παιδείας. Ικανότητες τεχνικές που σχετίζονται με τις ικανότητες διαχείρισης της τεχνολογίας της πληροφορίας και ταυτόχρονα συντελούν στην καλλιέργεια μιας διαλεκτικής σχέσης με την αναζήτηση πηγών, η οποία και αποτελεί με τη σειρά της αναγκαία συνθήκη για την ερευνητική διαδικασία και τη μάθηση.
  17. 17. Μελέτη- καταγραφή- αρχειοθέτηση του περιεχομένου των πηγών 17 Η μελέτη των πηγών το μεγάλο ζητούμενο. Η καταγραφή και η αρχειοθέτηση του περιεχομένου εντάσσονται με ένα βαθύτερο προβληματισμό που αποσκοπεί στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης και της κατανόησης του περιεχομένου των πηγών, διαδικασία που απέχει κατά πολύ από την μηχανιστική εξόρυξη της ιδανικής πληροφορίας-απάντησης στο ερώτημα. Η κριτική αμφισβήτηση της έμμεση παραδοχής ότι η αναζητούμενη πληροφορία παραμένει κρυφή μέχρι να την ανακαλύψουμε, σε αντίθεση με τη διαλεκτική διαδικασία της ανάπτυξης υποκειμενικής θέσης και σε τελική ανάλυση της διαδικασίας συνθετικής κατασκευής της αποτελεί σημαντικότατο παιδαγωγικό στόχο για την ερευνητική εργασία των μαθητών.
  18. 18. Πληροφοριακή παιδεία –μαθησιακοί στόχοι Η σύγκλιση των παιδαγωγικών στόχων της ερευνητικής εργασίας με τους παιδαγωγικούς στόχους της πληροφοριακής παιδείας θα μπορούσε να οριστεί ως μια προσπάθεια μετάδοσης γνώσης για το τι είναι πληροφορία και πώς η υποκειμενική σχέση των ανθρώπων με τη κατανόηση του νοήματος που περιέχει κάθε πληροφορία αποδίδεται μέσα στο πλαίσιο της χρήσης της (Καϊτατζή- Γουίτλοκ, 2003). και επίσης ως μια απάντηση στον προβληματισμό εάν η μάθηση της μάθησης, όπως είναι σήμερα εφικτή με τα νέα μέσα και τις δυνατότητες που προσφέρουν για τη διαχείριση της πληροφορίας μπορούν να «συμπεριλάβουν το σχολείο στον υπολογιστή» (Bolz, 2008).
  19. 19. Συγγραφή του τελικού κειμένου της εργασίας 19 Δύο σημεία που απαιτούν προσοχή:  Λογοκλοπή-αντιγραφή (δεν αρκεί η νουθεσία, απαιτείται εμβάθυνση στον προβληματισμό για την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας με διδασκαλία του τρόπου γραφής και μέριμνα για κάθε μορφής συμπληρωματική πηγή που περιέχεται (εικόνες, φωτογραφίες, γραφήματα, πίνακες κλπ)  Όταν η τελική παρουσία της εργασίας γίνεται σε άλλες μορφές πλην του κειμένου οι κανόνες για την προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων έχουν επίσης εφαρμογή
  20. 20. Πληροφοριακή παιδεία –μαθησιακοί στόχοι  Κατανόηση των ηθικών, νομικών, κοινωνικών και οικονομικών θεμάτων που συνδέονται με την πληροφόρηση και την τεχνολογία της πληροφορίας  Η έγκαιρη διδασκαλία με απτά παραδείγματα ηθικής και νόμιμης συμπεριφοράς και κατανόησης των οικονομικών συμφερόντων και των κοινωνικών και πολιτικών συνεπειών τους στη διαχείριση της πληροφορίας προϊδεάζει και προετοιμάζει τους αυριανούς φοιτητές ως προς την αντιμετώπιση του πολυσύνθετου τοπίου που διαμορφώνεται στο πεδίο αυτό
  21. 21. Βιβλιογραφία Καϊτατζή- Γουίτλοκ, Σ. (2003). Η επικράτεια των πληροφοριών. Αθήνα: Κριτική. Κουλουμπαρίτση, Α. (2012). Διαφοροποιημένη διδασκαλία και διδακτικές προσεγγίσεις που ανταποκρίνονται στις ανάγκες του μαθητή και στα κίνητρα για μάθηση: ερευνητικές εργασίες. Διαθέσιμο στο: http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:_KHATzrSnM4J:kantasalexcool.wikispaces.com/file/vie w/PROJECT_DIFFER_KANTAS_27-6-2012.doc+&cd=3&hl=el&ct=clnk&gl=gr Ματσαγγούρας, Η. (1997). Στρατηγικές διδασκαλίας: από την πληροφόρηση στην κριτική σκέψη. Αθήνα: Gutenberg. Μπαμπινιώτης, Γ. (1998). Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας: με σχόλια για τη σωστή χρήση των λέξεων: ερμηνευτικό, ετυμολογικό, ορθογραφικό, συνωνύμων – αντιθέτων. Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας. Τριανταφυλλίδης, M. (1998). Λεξικό της Kοινής Νεοελληνικής. Διαθέσιμο στο: http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/ Βolz, N. (2008). Το αλφαβητάρι των μέσων. Αθήνα: Σμίλη Eriksen, T.H. (2005). Η τυραννία της στιγμής : γρήγορος και αργός χρόνος στην εποχή της πληροφορίας. Αθήνα: Σαββάλας.

×