Diese Präsentation wurde erfolgreich gemeldet.
Wir verwenden Ihre LinkedIn Profilangaben und Informationen zu Ihren Aktivitäten, um Anzeigen zu personalisieren und Ihnen relevantere Inhalte anzuzeigen. Sie können Ihre Anzeigeneinstellungen jederzeit ändern.

Διδάσκοντας Αρχαία Ελληνικά στην Α΄ λυκείου με την ομαδοσυνεργατική μέθοδο

3.767 Aufrufe

Veröffentlicht am

Ομοδοσυνεργατική

Veröffentlicht in: Bildung
  • Als Erste(r) kommentieren

Διδάσκοντας Αρχαία Ελληνικά στην Α΄ λυκείου με την ομαδοσυνεργατική μέθοδο

  1. 1. «Διδάσκοντας τα Αρχαία Ελληνικά στην Α΄ Λυκείου με την ομαδοσυνεργατική μέθοδο» Π. ΠΥΡΠΥΡΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ
  2. 2. Οι κυρίαρχες τάσεις στη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών  Α. Τα ΑΕ ως μάθημα γλώσσας  Β. Τα ΑΕ ως μάθημα λογοτεχνίας  Γ. Τα ΑΕ ως μάθημα πολιτισμού  Καθεμιά από τις τάσεις προκρίνει διαφορετικές μεθόδους προσέγγισης του ΑΕ κειμένου
  3. 3. Α. Η ΑΕ ως μάθημα γλώσσας Στόχοι & διδακτικές μέθοδοι/προσεγγίσεις  Στόχοι:  α) η γλωσσική κατανόηση των ΑΕ έργων δια της κατάκτησης της δομής και λειτουργίας του ΑΕ λόγου,  β) η συνειδητοποίηση της γλωσσικής εξέλιξης,  γ) η βελτίωση της γλωσσικής κατάρτισης των μαθητών  Διδακτικές μέθοδοι/προσεγγίσεις:  1. γραμματικοσυντακτική ή γλωσσοκεντρική  2. δομολειτουργική  3. επικοινωνιακή- κειμενογλωσσολογική  4. Η συγκριτική προσέγγιση της ΑΕΓ μέσω της νέας ελληνικής γλώσσας
  4. 4. Β. Η ΑΕ ως μάθημα πολιτισμού Στόχοι & διδακτικές μέθοδοι/προσεγγίσεις  Στόχοι:  α)η γνώση των επιτευγμάτων του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού,  β) η συνειδητοποίηση της προσφοράς του κ.λπ.  Διδακτικές προσεγγίσεις:  1. αρχαιογνωστική (το κείμενο ως πηγή άντλησης πληροφοριών)  2. ουμανιστική  3. εθνοκεντρική  4. διαπολιτισμική
  5. 5. Διδασκαλία ΑΕΓΓ: Τα ζητούμενα Από  τη γλωσσική- γραμματικοσυντακτική επεξεργασία των κειμένων και τις «επίσημες» ερμηνευτικές εκδοχές (ιστορικοφιλολογική προσέγγιση)  την (εκ μέρους του φιλολόγου) παροχή (και την εκ μέρους των μαθητών/τριών πρόσκτηση) σχηματοποιημένων γνώσεων Στην  αξιοποίηση των κειμενοκεντρικών θεωριών, των νέων τάσεων στην ερμηνευτική και στην προσωπική ανάγνωση του κάθε μαθητή  υιοθέτηση διαδικασιών συλλογής, οργάνωσης και κριτικής επεξεργασίας των δεδομένων που οδηγούν στη στοχαστική επεξεργασία των μηνυμάτων • Η διερεύνηση της σχέσης της αρχαιότητας με τον σύγχρονο κόσμο. • Η υιοθέτηση ποικίλων διδακτικών στρατηγικών/τρόπων και η αξιοποίηση της πολλαπλότητας και πολυπλοκότητας των «κωδίκων» (γλωσσολογικών, ιδεολογικών, πολιτισμικών κ.α.) που συνθέτουν ένα κείμενο • Η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών.
  6. 6. Τα ζητούμενα αυτά :  Προϋποθέτουν διδακτικές διαδικασίες που εμπλέκουν τους μαθητές στην προσέγγιση των κειμένων (ανάπτυξη συμμετοχικής και έμμεσης διδακτικής συμπεριφοράς)  Διαμορφώνουν δύο σκοπούς:  Α) να αναπτύξουν οι μαθητές/τριες αναγνωστικές στρατηγικές που θα τους οδηγήσουν στην κατανόηση του κειμένου και στην αυτόνομη παραγωγή νοήματος  Β) να οδηγηθούν οι μαθητές/τριες από την προσληπτική μάθηση και την παθητική αποδοχή στη διερεύνηση και τη διατύπωση προσωπικών απόψεων
  7. 7. Στην επίτευξη των παραπάνω σκοπών αναμένεται να συμβάλει κυρίως, αν και όχι μόνο, η τάση εκείνη της διδακτικής των ΑΕ που θεωρεί την ΑΕΓΓ ως μάθημα λογοτεχνίας Η ΑΕ ως μάθημα λογοτεχνίας  Στόχοι :  α) η ερμηνευτική προσέγγιση του κειμένου,  β) η αποτίμηση της λογοτεχνικής του αξίας,  γ) η μεγαλύτερη δυνατή εμπλοκή/συμμετοχή των μαθητών,  δ) η ενδυνάμωση της επικοινωνιακής τους ικανότητας κ.λπ.  Διδακτικές μέθοδοι/προσεγγίσεις:  1. κειμενοκεντρική – ερμηνευτική  2. φιλολογική ή ιστορικο-ιδεολογική (έμφαση στα εξωκειμενικά στοιχεία του έργου)  3. βιωματική πρόσληψη (με αξιοποίηση των σύγχρονων λογοτεχνικών θεωριών)
  8. 8. Η ερμηνευτική διαδικασία: • δίνει έμφαση στην ανάλυση του νοηματικού περιεχομένου των έργων και στη διερεύνηση του ιδεολογικού πλούτου τους και των προβλημάτων του ανθρώπου της ζωής της εποχής των ερμηνευόμενων έργων, • επιχειρεί να εκτιμήσει τα κίνητρα της ανθρώπινης δραστηριότητας, τη στάση και την κλίμακα των αξιών των δρώντων προσώπων μέσα στο πλαίσιο των κοινωνικοπολιτικών και πολιτισμικών συνθηκών της εποχής τους • Η ενσυναίσθση & οι αναγωγές στο παρόν
  9. 9. Στην ερμηνευτική προσέγγιση: • Η μετάφραση νοείται ως γλωσσική άσκηση που διαπλέκεται με την ερμηνεία του κειμένου και τη συμπληρώνει. Δεν συνιστά αυτοσκοπό. • Κατά διαστήματα ενδείκνυται να ασκούνται οι μαθητές στην ανάγνωση και εκτίμηση της ποιότητας και ποικίλων μεταφράσεων, λογοτεχνικών ή μη, για την καλλιέργεια της γλωσσικής και ερμηνευτικής ευαισθησίας τους. • Σε προαιρετική βάση μπορεί και οι ίδιοι να ασκούνται σε λογοτεχνική μετάφραση αρχαίου κειμένου.
  10. 10. Ιστορικο-φιλολογική προσέγγιση  Εξέταση των εξωκειμενικών δεδομένων που βοηθούν στην κατανόηση του κειμένου (δημιουργός, ευρύτερο ιστορικό, κοινωνικό, πολιτικό και πολιτιστικό πλαίσιο δημιουργίας του, πραγματολογικές αναφορές στο χώρο, το χρόνο, τα πρόσωπα και τα γεγονότα κ.λπ.) Βιωματική πρόσληψη  Θεωρία της αισθητικής ανταπόκρισης και θεωρία της πρόσληψης  Η μετάφραση ως μέσο άσκησης, ως «όχημα» ερμηνείας του κειμένου, αλλά και ως αποτέλεσμα της ερμηνευτικής προσέγγισης του κειμένου
  11. 11. Η νέα ερμηνευτική προσέγγιση  δεν αποκλείει την εκ μέρους του διδάσκοντος αποσαφήνιση «δύσκολων» σημείων του κειμένου, ούτε τον σχολιασμό των υποδηλώσεών του που απορρέουν από την πρόθεση του συγγραφέα ή/και το πλαίσιο της εποχής. Αποσκοπεί όμως στην προσωπική κατανόηση του κειμένου.  Πρεσβεύει πως κατανόηση του κειμένου είναι απόρροια διυποκειμενικής επικοινωνίας στην τάξη  Αξιοποιεί (και διευρύνει) τις αναγνωστικές (ερμηνευτικές) δεξιότητες των μαθητών  Αξιοποιεί τα ιστορικοφιλολογικά δεδομένα του έργου  Δεν αγνοεί τους στόχους ούτε της αρχαιογνωστικής, ούτε της ουμανιστκής προσέγγισης
  12. 12. Κειμενοκεντρική ερμηνευτική προσέγγιση  Τα στάδια διδασκαλίας:  - εκφραστική ανάγνωση του κειμένου από τον διδάσκοντα   -  επισήμανση/ ανεύρεση των θεματικών κέντρων και της δομής από τους μαθητές με εταιρική συνεργασία (Λεξιλογικές και μορφολογικές διευκρινίσεις δίνονται μόνο στο βαθμό που εξυπηρετούν την κατανόηση του κειμένου)  - αναλυτική διερεύνηση και ερμηνεία του περιεχομένου (δομής, πλοκής, χαρακτήρων κ.λπ.) και της μορφής (λεξιλόγιο, σχήματα λόγου κ.λπ.) με ποικίλες διδακτικές μεθόδους/τεχνικές ή/και με χρήση παράλληλων κειμένων που φωτίζουν πληρέστερα το νόημα του κειμένου  - συνολική συνθετική αποτίμηση των ουσιωδών στοιχείων του κειμένου.
  13. 13. Κειμενοκεντρική ερμηνευτική προσέγγιση Ερμηνευτικές παράμετροι  1α. Συνειδητοποίηση:  (i) του τόπου και χρόνου της αφήγησης, των δρώντων προσώπων, των διλημμάτων και των επιλογών τους, των αρχικών και λιγότερο ή περισσότερο συνειδητών δράσεών τους,  (ii) των δομικών και υφολογικών επιλογών του συγγραφέα του κειμένου   Η δημιουργική αναδιήγηση  2. Η διερεύνηση των κινήτρων και σκοπών της ανθρώπινης δράσης  3. Η συσχέτιση της δράσης και των επιλογών των δρώντων με τις ευρύτερες ιδεολογικές και κοινωνικές δομές, το «κλίμα» της εποχής
  14. 14. Κειμενοκεντρική ερμηνευτική προσέγγιση Ερμηνευτικές παράμετροι  4. Η ενσυναισθητική «αναβίωση» των αισθημάτων, ανησυχιών, αγωνιών, σκέψεων, η αποτίμηση του ήθους των δρώντων προσώπων  4. Οι ερμηνευτικές εκδοχές (συμπληρούμενες και αντιτιθέμενες)  5. Η υφολογική αποτίμηση του έργου Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ  ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΑΝΤΑ ΕΦΙΚΤΗ  ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΣΕ ΚΑΘΕ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ  ΔΕΝ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΣΧΕΔΟΝ ΠΟΤΕ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΩΡΑ
  15. 15. Εν κατακλείδι:  Εκείνο που ενδιαφέρει, γενικά, είναι να οργανώνεται η διδασκαλία κατά τέτοιο τρόπο που:  Να εξασφαλίζεται η ενεργητική συμμετοχή των μαθητών/τριών,  Να ασκείται η ικανότητά τους για κριτική αφομοίωση και αξιολογική αποτίμηση των γνώσεων,  Να ασκούνται στην ερμηνεία των συμβάντων στο κοινωνικό-πολιτικό και πολιτισμικό πλαίσιο της εποχής τους και στη συνέχεια να επιχειρείται διαχρονική αποτίμησή τους, ώστε να αποφεύγονται ανεπίτρεπτοι αναχρονισμοί.  Να στηρίζεται η επικοινωνία των μαθητών/τριών με το κείμενο στο ‘τι’ (περιεχόμενο) και στο ‘πώς’ (στην «καλλιτεχνική» μορφή), και μάλιστα στη σύζευξή τους,  Να διευκολύνονται οι μαθητές/τριες να ανακαλύψουν τους τρόπους/δρόμους για να φθάσουν σε προσωπική επικοινωνία με τα κείμενα και σε αισθητική απόλαυση του περιεχομένου τους.
  16. 16. Ξενοφώντος Ελληνικά, 2,3,50-56  [2.3.54] ἐκ δὲ τούτου ἐκέλευσε μὲν ὁ τῶν τριάκοντα κῆρυξ τοὺς ἕνδεκα ἐπὶ τὸν Θηραμένην· ἐκεῖνοι δὲ εἰσελθόντες σὺν τοῖς ὑπηρέταις, ἡγουμένου αὐτῶν Σατύρου τοῦ θρασυτάτου τε καὶ ἀναιδεστάτου, εἶπε μὲν ὁ Κριτίας· Παραδίδομεν ὑμῖν, ἔφη, Θηραμένην τουτονὶ κατακεκριμένον κατὰ τὸν νόμον· [2.3.55] ὑμεῖς δὲ λαβόντες καὶ ἀπαγαγόντες οἱ ἕνδεκα οὗ δεῖ τὰ ἐκ τούτων πράττετε. ὡς δὲ ταῦτα εἶπεν, εἷλκε μὲν ἀπὸ τοῦ βωμοῦ ὁ Σάτυρος, εἷλκον δὲ οἱ ὑπηρέται. ὁ δὲ Θηραμένης ὥσπερ εἰκὸς καὶ θεοὺς ἐπεκαλεῖτο καὶ ἀνθρώπους καθορᾶν τὰ γιγνόμενα. ἡ δὲ βουλὴ ἡσυχίαν εἶχεν, ὁρῶσα καὶ τοὺς ἐπὶ τοῖς δρυφάκτοις ὁμοίους Σατύρῳ καὶ τὸ ἔμπροσθεν τοῦ βουλευτηρίου πλῆρες τῶν φρουρῶν, καὶ οὐκ ἀγνοοῦντες ὅτι ἐγχειρίδια ἔχοντες παρῆσαν. [2.3.56] οἱ δ’ ἀπήγαγον τὸν ἄνδρα διὰ τῆς ἀγορᾶς μάλα μεγάλῃ τῇ φωνῇ δηλοῦντα οἷα ἔπασχε. λέγεται δ’ ἓν ῥῆμα καὶ τοῦτο αὐτοῦ. ὡς εἶπεν ὁ Σάτυρος ὅτι οἰμώξοιτο, εἰ μὴ σιωπήσειεν, ἐπήρετο· Ἂν δὲ σιωπῶ, οὐκ ἄρ’, ἔφη, οἰμώξομαι; καὶ ἐπεί γε ἀποθνῄσκειν ἀναγκαζόμενος τὸ κώνειον ἔπιε, τὸ λειπόμενον ἔφασαν ἀποκοτταβίσαντα εἰπεῖν αὐτόν· Κριτίᾳ τοῦτ’ ἔστω τῷ καλῷ. καὶ τοῦτο μὲν οὐκ ἀγνοῶ, ὅτι ταῦτα ἀποφθέγματα οὐκ ἀξιόλογα, ἐκεῖνο δὲ κρίνω τοῦ ἀνδρὸς ἀγαστόν, τὸ τοῦ θανάτου παρεστηκότος μήτε τὸ φρόνιμον μήτε τὸ παιγνιῶδες ἀπολιπεῖν ἐκ τῆς ψυχῆς.
  17. 17.  Αφόρμηση (με το «παιχνίδι της προσδοκίας» (τι περιμένετε τώρα να συμβεί;), με αξιοποίηση επίκαιρων γεγονότων ή ιστορικών στοιχείων, με αναφορά σε τυχόν προσωπικές εμπειρίες των ίδιων των μαθητών, με γνωστοποίηση του απώτερου διδακτικού στόχου της ενότητας (π.χ. η δραματοποίηση), με θεώρηση του μαθήματος από ειδική σκοπιά (π.χ. ζητείται κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης του κειμένου να κάνουν παρατηρήσεις για το…..), με την χρήση συγκεκριμένων δικτυακών τόπων για την άντληση πληροφοριών κ.λπ.).  παρουσίαση του κειμένου με ανάγνωση/σεις από τον διδάσκοντα (επιτονισμός των θεματικών κέντρων)  παρουσίαση των θεματικών κέντρων με: α) με εταιρική σιωπηρή συνεργασία, β) με νοηματική προσπέλαση από τις διατιθέμενες μεταφράσεις, γ) με τη διαλεκτική μέθοδο  κατανόηση (ποιος/ποιοι, πού, πότε, τι κοκ)  ερμηνευτική προσέγγιση με αξιοποίηση όλων των στοιχείων (εσωκειμενικών και εξωκειμενικών). Η προσέγγιση της ιστορικής αφήγησης 1
  18. 18. Τα δρώντα πρόσωπα ὁ τῶν τριάκοντα κῆρυξ οἱ ἕνδεκα ὁ Κριτίας ὁ Σάτυρος καί οἱ ὑπηρέται ὁ Θηραμένης ἡ βουλὴ ὁ Σάτυρος καί οἱ ὑπηρέται ὁ Θηραμένης ὁ Σάτυρος ὁ Θηραμένης ……………. ………….. Η δράση ἐκέλευσε τοὺς ἕνδεκα ἐπὶ τὸν Θηραμένην εἰσηλθον (σὺν τοῖς ὑπηρέταις, ἡγουμένου αὐτῶν Σατύρου τοῦ θρασυτάτου τε καὶ ἀναιδεστάτου) εἶπεν : «Παραδίδομεν ὑμῖν Θηραμένην τουτονὶ κατακεκριμένον κατὰ τὸν νόμον· ὑμεῖς δὲ λαβόντες καὶ ἀπαγαγόντες οἱ ἕνδεκα οὗ δεῖ τὰ ἐκ τούτων πράττετε» Εἷλκον Θηραμένην (από πού;) ἐπεκαλεῖτο καὶ ἀνθρώπους καθορᾶν τὰ γιγνόμενα ἡσυχίαν εἶχεν (γιατί;) ἀπήγαγον τὸν ἄνδρα (διὰ τῆς ἀγορᾶς) μάλα μεγάλῃ τῇ φωνῇ εδήλου οἷα ἔπασχε εἶπεν ὅτι οἰμώξοιτο, εἰ μὴ σιωπήσειεν ἐπήρετο· Ἂν δὲ σιωπῶ, οὐκ ἄρ’, ἔφη, οἰμώξομαι;» καὶ ἐπεί γε ἀποθνῄσκειν ἀναγκαζόμενος τὸ κώνειον ἔπιε, τὸ λειπόμενον ἔφασαν ἀποκοτταβίσαντα εἰπεῖν αὐτόν· Κριτίᾳ τοῦτ’ ἔστω τῷ καλῷ ……………… ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΑ: ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΗΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΛΕΞΕΩΝ Η προσέγγιση της ιστορικής αφήγησης 2 Η αναζήτηση των συστατικών της (τόπος, χρόνος, πρόσωπα, δράση, αίτια, τρόποι, συνέπειες) με στόχο την κατανόηση των αφηγηματικών επεισοδίων και διδακτική τεχνική την εταιρική σιωπηρή εργασία. απόδοση των συστατικών σε νεοελληνικό λόγο (αναδιήγηση)
  19. 19.  Εναλλακτικά η ανεύρεση και οπτικοποίηση παράσταση των συστατικών της αφήγησης μπορεί να επιτευχθεί με τη χρήση εννοιολογικού χάρτη, ο οποίος βοηθά τους μαθητές :  να επεξεργάζονται πληροφορίες  να βλέπουν σχέσεις και να κάνουν συνδέσεις  να εστιάζουν στα σημαντικότερα Και ταυτόχρονα συμβάλλει  στην προσέλκυση ενδιαφέροντος των αδιάφορων μαθητών
  20. 20. Από την κατανόηση στην ερμηνεία 1 - διαλεκτική μέθοδος Ενδεικτικές ερωτήσεις: • Αυτόβουλα ο κήρυκας διατάσσει τους έντεκα; • Γιατί τόσο άμεση η αντίδρασή τους; • Γιατί οι ένδεκα πήραν και βοηθούς προκειμένου να συλλάβουν έναν άνθρωπο; • Γιατί ο Κριτίας χρησιμοποιεί 1ο πληθυντικό (παραδίδομεν); • Ισχύει ότι ο Θηραμένης κρίθηκε σύμφωνα με το νόμο; Γιατί το λέει ο Κριτίας; • εἷλκε μὲν ἀπὸ τοῦ βωμοῦ ὁ Σάτυρος - εἷλκον : Πώς χαρακτηρίζετε την πράξη αυτή; Τι αισθήματα σας προκαλεί; • Γιατί, ενώ η Βουλή «ευμενώς επεθορύβησεν» (παρ. 50), τώρα «ἡσυχίαν εἶχεν »; • Έχουμε ξαναδεί μέχρι εδώ τον Ξενοφώντα να χαρακτηρίζει άμεσα κάποιο πρόσωπο; Γιατί ο ιστορικός εδώ χρησιμοποιεί αυτούς τους χαρακτηρισμούς; • ………………..
  21. 21. Από την κατανόηση στην ερμηνεία 2 εταιρική συνεργασία ή κοινή δραστηριότητα ανά σειρά θρανίων  Ενδεικτικές δραστηριότητες:  Σειρά 1  εἷλκε μὲν ἀπὸ τοῦ βωμοῦ ὁ Σάτυρος, εἷλκον δὲ οἱ ὑπηρέται : Ποια συναισθήματα σας προκαλεί αυτή η πράξη και ποια αισθήματα φαντάζεστε ότι θα προκαλούσε σε έναν Αθηναίο πολίτη της εποχής εκείνης, ο οποίος δεν ανήκε στην παράταξη των τυράννων;  Σειρά 2  Υποθέστε ότι είστε ένας από τους βουλευτές/δικαστές, που επεθορύβησαν όταν άκουσαν την πρώτη ρήση του Θηραμένη. Ποια συναισθήματα και ποιες σκέψεις κάνατε όταν διαδραματίστηκαν τα όσα είδαμε από το πρωτότυπο;  Σειρά 3  Διαβάστε με προσοχή το απόσπασμα τόσο από το πρωτότυπο όσο και από τη μετάφραση προσέχοντας ιδιαίτερα τα σημεία εκείνα στα οποία ο Ξενοφώντας ενδέχεται να εκφράζει προσωπική κρίση για τα γεγονότα. Στη συνέχεια συντάξτε ένα κείμενο σχετικά με την αντικειμενικότητα του Ξενοφώντα ως ιστορικού.  Σειρά 4  Η δίκη του Θηραμένη ήταν παρωδία δίκης. Να γράψετε ένα άρθρο στο οποίο να τεκμηριώνεται η παραπάνω άποψη.
  22. 22. Εργασίες για τις ομάδες - Ξενοφώντος Ελληνικά,2,3,50-51  Ομάδα 1 Συνδυάζοντας όσα μάθαμε για το καθεστώς των 30 τυράννων με αυτά που αναφέρονται στις παρακάτω ιστορικές πηγές να συνθέσετε ένα κείμενο στο οποίο να σκιαγραφείτε τα χαρακτηριστικά των τυραννικών καθεστώτων. «Ο φασισμός […] κατοχυρώνει την ελευθερία δια του αυταρχισμού και την ανωτερότητα δια της πειθαρχίας και της θυσίας. Πρόκειται βέβαια για θέσεις που δεν συμβιβάζονται με την κοινή λογική ούτε μπορούν να αποδειχθούν. Ο φασισμός όμως […] ήταν εχθρός του ορθολογισμού. «Κράτος», «ισχύς», «θάρρος», «αίμα», «θυσία», «πειθαρχία», «νίκη» ήταν οι προσφιλείς έννοιες των θεωρητικών του φασισμού». Ι.Σ. Κολιόπουλος (2010), Νεώτερη Ευρωπαϊκή Ιστορία 1789-1945, Βάνιας Θεσσαλονίκη 1993, στο ΥΠΕΠΘ, Ιστορία του νεότερου και του σύγχρονου κόσμου, ΟΕΔΒ, Αθήνα, σ.100. «Το καθεστώς της 4ης Αυγούστου 1936 του Ιωάννη Μεταξά ήταν διαβόητο στους Έλληνες για μια καταπιεστική πολιτική, που περιλάμβανε λογοκρισία, μυστικές παρακολουθήσεις της αστυνομίες, απαγόρευση απεργιών και δημοσίων συγκεντρώσεων – όλα στοιχεία ολοκληρωτισμού» Π. Βατικιώτης (2010), Μια πολιτική βιογραφία του Ιωάννη Μεταξά, Ευρασία, Αθήνα 2005, στο ΥΠΕΠΘ, Ιστορία του νεότερου και του σύγχρονου κόσμου, ΟΕΔΒ, Αθήνα, σ.107.
  23. 23.  Ομάδα 2 Συνδυάζοντας όσα μάθαμε για το καθεστώς των 30 τυράννων με αυτά που αναφέρονται στις παρακάτω ιστορικές πηγές να συνθέσετε ένα κείμενο στο οποίο να σκιαγραφείτε τα χαρακτηριστικά των τυραννικών καθεστώτων.  Την άνοιξη του 1933, ναζιστικές φοιτητικές οργανώσεις με τη βοήθεια καθηγητών και βιβλιοθηκάριων συνέταξαν μεγάλες λίστες με βιβλία που, κατά την άποψή τους, δεν θα έπρεπε να διαβάζονται από Γερμανούς. Κατόπιν, το βράδυ της 10 Μαΐου 1933, οι Ναζί έκαναν επιδρομή στις βιβλιοθήκες και τα βιβλιοπωλεία απ’ άκρη σ’ άκρη της Γερμανίας. Κρατώντας πυρσούς πραγματοποίησαν βραδινές πορείες και τραγουδώντας ύμνους πέταξαν βιβλία σε μεγάλες πυρές. Τη νύχτα εκείνη κάηκαν περισσότερα από 25.000 βιβλία. Ορισμένα ήταν έργα Εβραίων συγγραφέων, όπως του Άλμπερτ Αϊνστάιν και του Σίγκμουντ Φρόιντ. Τα περισσότερα βιβλία ήταν γραμμένα από μη-Εβραίους συγγραφείς, μεταξύ των οποίοι ορισμένοι διάσημοι Αμερικανοί όπως ο Τζακ Λόντον, ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ και ο Σίνκλερ Λιούις, οι ιδέες των οποίων απέκλιναν από αυτές των Ναζί και ως εκ τούτου δεν έπρεπε να διαβάζονται τα έργα τους. Από το διαδίκτυο (πηγή: http://www.ushmm.org)  Του ζήτησα να μου πει για τη σύλληψη και την κακομεταχείρισή του [από το καθεστώς της 21ης Απριλίου 1967 …και ] μου μίλησε για την πρώτη βραδιά της σύλληψής του. Ο ίδιος, μαζί με άλλους 6.000 που συνελήφθησαν εκείνη τη νύχτα κρατήθηκε σε ένα γήπεδο. Οι φρουροί τους (λίγοι σε σύγκριση με τους συλληφθέντες) ήταν πολύ νευρικοί και πολύ φοβισμένοι. Φαίνεται μάλλον ότι κάποιος από αυτούς έριξε την ιδέα πως θα βοηθούσε να κρατήσουν το πλήθος υπό έλεγχο, αν χτυπούσαν κάποιον σημαντικό. Έτσι «εκακοποίησαν» τον Ηλία Ηλιού. Τον κακομεταχειρίστηκαν αρκετά προκειμένου να ελέγξουν το πλήθος. Θ. Κουλουμπής, …71 …74: Σημειώσεις ενός πανεπιστημιακού, Πατάκης, Αθήνα 2002, στο ΥΠΕΠΘ, Ιστορία του νεότερου και του σύγχρονου κόσμου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2010, σ. 159.
  24. 24.  Ομάδα 3  Είστε ένας Αθηναίος πολίτης που βιώνει τις ακρότητες του καθεστώτος των 30 τυράννων. Στο ημερολόγιό σας καταγράφετε τις σκέψεις και τα συναισθήματά σας με αφορμή την τροπή που πήρε η δίκη του Θηραμένη. Μπορείτε να αντλήσετε ιδέες από το παρακάτω απόσπασμα από το Ημερολόγιο της Άννας Φράνκ “Τετάρτη 3 Μαρτίου 1944 “Είναι μια φοβερή εποχή. Γύρω λυσσομανάει ο πόλεμος και κανένας δεν ξέρει αν είναι ζωντανός την άλλη μέρα. Θυμάμαι που ζούσαμε όλοι μαζί στην πόλη και περιμέναμε από στιγμή σε στιγμή να την αδειάσουν για να φύγουμε. Οι μέρες μας ήταν γεμάτες κανονιές και πυροβολισμούς και τις νύχτες μυστηριώδης ήχοι έρχονταν από τα βάθη. Αυτό συνεχίστηκε έτσι καμιά βδομάδα, ώσπου ένα βράδυ μας σκέπασε μια νύχτα που κρατάει ακόμη και σήμερα.” “15 Ιουλίου 1944 Νιώθω τον πόνο εκατομμυρίων ανθρώπων. Κι όμως, όταν κοιτάζω τον ουρανό, νιώθω μέσα μου πως όλα θα αλλάξουν προς το καλύτερο, πως αυτή η σκληρότητα θα τελειώσει, πως η ειρήνη και η γαλήνη θα επιστρέψουν και πάλι...”
  25. 25.  Ομάδα 4  Είστε δημοσιογράφος μιας εφημερίδας που ελέγχεται από το καθεστώς των 30 τυράννων. Τι θα γράφατε στο ρεπορτάζ σας για τη δίκη;  Ομάδα 5  Είστε δημοσιογράφος μιας παράνομης εφημερίδας δημοκρατικών πολιτών. Τι θα γράφατε στο ρεπορτάζ σας για τη δίκη;
  26. 26. Ενδεικτικές ερωτήσεις για τις ομάδες με χρήση των ΤΠΕ   Ομάδα 1  Να παρουσιάσετε στην τάξη όσα γνωρίζετε για : ) το κώνειο, β) τον κότταβο (θα σας βοηθήσουν τα σχόλια του βιβλίου και η ιστοσελίδα του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού) http://www.ime.gr/chronos/05/gr/society/symposion_kotabbos.html  Ομάδα 2  Παρωδίες δίκης έγιναν και στη σύγχρονη εποχή. Με τη βοήθεια των παρακάτω ιστοτόπων να παρουσιάσετε μια τέτοια επιχειρώντας να βρείτε τα κοινά σημεία τους με αυτή του Θηραμένη. Περιπτώσεις δίκης-παρωδίας : α) Η παρωδία δίκης των έξι και η περίεργη περίπτωση του αντ/σχη Πτολεμαίου Σαρηγιάννη (από τον δικτυακό τόπο «Θέματα Ελληνικής Ιστορίας»). http://www.istorikathemata.com, β) Η δίκη του Νίκου Μπελογιάννη (ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο) www2.media.uoa.gr/lectures/TechEvol/students/.../belogiannis.doc, γ) Η δίκη του Αλέκου Παναγούλη http://ideodromion.blogspot.com/2001/04/9o.html  Ομάδα 3  Περιηγηθείτε στο χώρο της Αρχαίας Αγοράς αξιοποιώντας τόσο το σχεδιάγραμμα του σχολικού βιβλίου (σελ. 94) όσο και τον ιστότοπο http://www.ancientathens3d.com/agoraclassic.htm). Ποια εντύπωση δημιουργείται για τα σχέσεις θρησκευτικής και πολιτικής ζωής; Υπάρχουν παρόμοιες σχέσεις στη σημερινή εποχή; (ερώτηση σελ. 94 σχολικού βιβλίου)
  27. 27. Από την κατανόηση στην προετοιμασία για δραματοποίηση – Ενδεικτικές ερωτήσεις Ομάδα 1 Τι αντιπροσωπεύουν και οι δύο πολιτικοί-πρωταγωνιστές της ενότητας; Ποιο το κοινό χαρακτηριστικό της προσωπικότητάς τους; Ομάδα 2 Τι αντιπροσωπεύουν και οι δύο πολιτικοί-πρωταγωνιστές της ενότητας; Σε τι διαφοροποιείται ο Θηραμένης από τον Κριτία; Ομάδα 3 Πώς μπορούμε να «ερμηνεύσουμε» την πολιτική συμπεριφορά του Κριτία; Ομάδα 4 Πώς σκιαγραφείται η προσωπικότητα του Σάτυρου και ποιος είναι ο ρόλος του ; Ομάδα 5 Γιατί η δράση της «συμμορίας» του Κριτία δεν προκαλεί τις αντιδράσεις των ηθικότερων Αθηναίων πολιτών ή γενικότερα του λαού;
  28. 28. Θουκυδίδου Ιστορίαι, 3,81-83  [3.81.1] οἱ μὲν οὖν Πελοποννήσιοι τῆς νυκτὸς εὐθὺς κατὰ τάχος ἐκομίζοντο ἐπ’ οἴκου παρὰ τὴν γῆν· καὶ ὑπερενεγκόντες τὸν Λευκαδίων ἰσθμὸν τὰς ναῦς, ὅπως μὴ περιπλέοντες ὀφθῶσιν, ἀποκομίζονται. [3.81.2] Κερκυραῖοι δὲ αἰσθόμενοι τάς τε Ἀττικὰς ναῦς προσπλεούσας τάς τε τῶν πολεμίων οἰχομένας, λαβόντες τούς τε Μεσσηνίους ἐς τὴν πόλιν ἤγαγον πρότερον ἔξω ὄντας, καὶ τὰς ναῦς περιπλεῦσαι κελεύσαντες ἃς ἐπλήρωσαν ἐς τὸν Ὑλλαϊκὸν λιμένα, ἐν ὅσῳ περιεκομίζοντο, τῶν ἐχθρῶν εἴ τινα λάβοιεν, ἀπέκτεινον· καὶ ἐκ τῶν νεῶν ὅσους ἔπεισαν ἐσβῆναι ἐκβιβάζοντες ἀπεχρῶντο, ἐς τὸ Ἥραιόν τε ἐλθόντες τῶν ἱκετῶν ὡς πεντήκοντα ἄνδρας δίκην ὑποσχεῖν ἔπεισαν καὶ κατέγνωσαν πάντων θάνατον. [3.81.3] οἱ δὲ πολλοὶ τῶν ἱκετῶν, ὅσοι οὐκ ἐπείσθησαν, ὡς ἑώρων τὰ γιγνόμενα, διέφθειρον αὐτοῦ ἐν τῷ ἱερῷ ἀλλήλους, καὶ ἐκ τῶν δένδρων τινὲς ἀπήγχοντο, οἱ δ’ ὡς ἕκαστοι ἐδύναντο ἀνηλοῦντο. [3.81.4] ἡμέρας τε ἑπτά, ἃς ἀφικόμενος ὁ Εὐρυμέδων ταῖς ἑξήκοντα ναυσὶ παρέμεινε, Κερκυραῖοι σφῶν αὐτῶν τοὺς ἐχθροὺς δοκοῦντας εἶναι ἐφόνευον, τὴν μὲν αἰτίαν ἐπιφέροντες τοῖς τὸν δῆμον καταλύουσιν, ἀπέθανον δέ τινες καὶ ἰδίας ἔχθρας ἕνεκα, καὶ ἄλλοι χρημάτων σφίσιν ὀφειλομένων ὑπὸ τῶν λαβόντων· [3.81.5] πᾶσά τε ἰδέα κατέστη θανάτου, καὶ οἷον φιλεῖ ἐν τῷ τοιούτῳ γίγνεσθαι, οὐδὲν ὅτι οὐ ξυνέβη καὶ ἔτι περαιτέρω. καὶ γὰρ πατὴρ παῖδα ἀπέκτεινε καὶ ἀπὸ τῶν ἱερῶν ἀπεσπῶντο καὶ πρὸς αὐτοῖς ἐκτείνοντο, οἱ δέ τινες καὶ περιοικοδομηθέντες ἐν τοῦ Διονύσου τῷ ἱερῷ ἀπέθανον.
  29. 29. Η προσέγγιση της ιστορικής αφήγησης 1 Η αναζήτηση των συστατικών της (τόπος, χρόνος, πρόσωπα, δράση, αίτια, τρόποι, συνέπειες) με στόχο την κατανόηση των αφηγηματικών επεισοδίων και διδακτική τεχνική την εταιρική σιωπηρή εργασία. απόδοση των συστατικών σε νεοελληνικό λόγο (αναδιήγηση) Τα δρώντα πρόσωπα: οἱ μὲν οὖν Πελοποννήσιοι Κερκυραῖοι δὲ οἱ δὲ πολλοὶ τῶν ἱκετῶν (ὅσοι οὐκ ἐπείσθησαν) καὶ τινὲς οἱ δ’ (ὡς ἕκαστοι ἐδύναντο) ……….. Η δράση: ἐκομίζοντο ἐπ’ οἴκου ὑπερενεγκόντες τὸν Λευκαδίων ἰσθμὸν ἀποκομίζονται αἰσθόμενοι τάς τε Ἀττικὰς ναῦς προσπλεούσας τάς τε τῶν πολεμίων οἰχομένας, λαβόντες τούς Μεσσηνίους ἤγαγον ἐς τὴν πόλιν καί ἀπέκτεινον (τῶν ἐχθρῶν εἴ τινα λάβοιεν) καὶ ἀπεχρῶντο ἐκβιβάζοντες ἐκ τῶν νεῶν ὅσους ἔπεισαν ἐσβῆναι καί ἐς τὸ Ἥραιόν τε ἐλθόντες ἔπεισαν τῶν ἱκετῶν ὡς πεντήκοντα ἄνδρας δίκην ὑποσχεῖν καὶ κατέγνωσαν πάντων θάνατον διέφθειρον αὐτοῦ ἐν τῷ ἱερῷ ἀλλήλους (ὡς ἑώρων τὰ γιγνόμενα) ἐκ τῶν δένδρων τινὲς ἀπήγχοντο, ἀνηλοῦντο  πᾶσά τε ἰδέα κατέστη θανάτου
  30. 30. Από την κατανόηση των αφηγηματικών επεισοδίων στη: (i) παρατήρηση της εξέλιξης της γλώσσας στο χρόνο, (ii) διερεύνηση μίας νέας πύλη αναζήτησης υλικού της αρχαίας ελληνικής γραμματείας με τη βοήθεια των ηλεκτρονικών αναφορών σε έγκυρους ιστοχώρους. Όχημα : http://www.greek-language.gr Μέθοδος: ομαδοσυνεργατική Η προσέγγιση της ιστορικής αφήγησης 2
  31. 31. Ενδεικτικές δραστηριότητες για τις ομάδες με χρήση των ΤΠΕ Ομάδα 1  Αφού βρείτε το απόσπασμα στην πύλη για την ελληνική γλώσσα και τις μεταφράσεις που υπάρχουν εκεί, να τις συγκρίνετε ως προς τη συγγένεια της γλώσσας τους (των μεταφράσεων) με τη γλώσσα που χρησιμοποιούμε σήμερα. Διαπιστώνετε διαφορές; Ποια είναι πιο κοντά στη νέα ελληνική; Ομάδα 2  Να βρείτε την ετυμολογία ή/και την εξέλιξη της σημασίας κάποιων λέξεων στα λεξικά της πύλης για την ελληνική γλώσσα. Ομάδα 3  Να εντοπίσετε δευτερεύουσες προτάσεις ή/και μετοχές κ.λπ. (των οποίων ο ρόλος είναι λειτουργικός για το «ξεκλείδωμα» του κειμένου) ή να προχωρήετε σε συντακτική ανάλυση κάποιων βασικών όρων (ενδεχομένως με τη βοήθεια του ηλεκτρονικού συντακτικού στην πύλη για την ελληνική γλώσσα και του λογισμικού που υπάρχει στο www.alpheios.net) Ομάδα 4  Σχεδιάστε πάνω σε χάρτη της περιοχής της Κέρκυρας, τον οποίο θα βρείτε στο λογισμικό χωρο- χρονος, τις κινήσεις των αντιπάλων και προσπαθήστε να αιτιολογήσετε τη στρατηγική τους.
  32. 32. Από την κατανόηση στην ερμηνεία 1 (Εταιρική συνεργασία – κοινή εργασία ανά σειρά θρανίων- ανάληψη ρόλων από τις ομάδες) Ενδεικτικές δραστηριότητες:  Να παρουσιάσετε τα γεγονότα που διαδραματίζονται στο κείμενο σαν σημερινοί πολεμικοί ανταποκριτές. Μπορείτε να εμπλουτίσετε την παρουσίαση σας με εποπτικό υλικό από το διαδίκτυο.  Είστε δημοκρατικός ή ολιγαρχικός και συμμετέχετε στα γεγονότα που διαδραματίζονται στην Κέρκυρα. Αφηγηθείτε τα γεγονότα: α) σε κάποιον ομοϊδεάτη σας Αθηναίο ή Λακεδαιμόνιο, β) σε δίκη που διεξάγεται μετά το τέλος του πολέμου για καταλογισμό ευθυνών  Καταγράψτε τα γεγονότα υιοθετώντας την οπτική ενός Κερκυραίου ιστοριογράφου.  Στο τέλος του κεφ. 80 είδαμε πως «οἱ Ἀθηναῖοι πυνθανόμενοι τὴν στάσιν καὶ τὰς μετ’ Ἀλκίδου ναῦς ἐπὶ Κέρκυραν μελλούσας πλεῖν ἀπέστειλαν καὶ Εὐρυμέδοντα τὸν Θουκλέους στρατηγόν». Τώρα που ολοκληρώνεται η δράση του Ευρυμέδοντα και έχουμε παρακολουθήσει τις ενέργειες του Νικόστρατου στα προηγούμενα κεφάλαια παρουσιάστε ένα σύντομο πορτραίτο του Νικόστρατου ή/και του Ευρυμέδοντα  ……………..
  33. 33. Από την κατανόηση στην ερμηνεία 2 με αξιοποίηση του μεταφρασμένου αποσπάσματος («Παθολογία του πολέμου» που ακολουθεί  «Η παθολογία του πολέμου» αποτελεί τη βάση για μια δεύτερη ανάγνωση του πρωτότυπου κειμένου, στο οποίο με την παράθεση οκτώ ρημάτων – που δηλώνουν την ποικιλία των μορφών θανάτου (ἀπέκτεινον, ἀπεχρῶντο, κατέγνωσαν πάντων θάνατον, διέφθειρον (ἐν τῷ ἱερῷ), ἀπήγχοντο, ἀνηλοῦντο, ἐφόνευον, ἀπέθανον)- ο ιστορικός μας φέρνει μπροστά σε μια κατάσταση που ξεπερνά τα όρια της ανθρώπινης λογικής. Μέδοθος διαλεκτική – Ενδεικτικά ερωτήματα:  Γιατί οι δημοκρατικοί αντιμετωπίζουν με τέτοια βιαιότητα τους αντιπάλους τους;  Πώς ερμηνεύει ο ιστορικός τη δράση τους (ανθρώπινη φύση; φιλαρχία;);  Πώς κρίνετε αυτή την ερμηνεία του (απαισιόδοξη ή όχι; σκόπιμη και μονομερή ή όχι; κοκ)  Πώς μπορούμε να ερμηνεύσουμε εμείς τη βιαιότητα των δημοκρατικών;  Ο Θουκυδίδης εκφράζει στο έργο του μέριμνα για την ηθική πλευρά των ανθρώπινων πράξεων, ευαισθησία και συναισθήματα που τα μεταδίδει στον αναγνώστη με ένταση. Να βρείτε στοιχεία που επιβεβαιώνουν αυτή την άποψη (ερώτηση 2 της σελ. 349 του σχολικού βιβλίου)  …….
  34. 34. Εναλλακτικά μπορεί να δοθούν στις ομάδες ερμηνευτικές εκδοχές σε κάποια από τα παραπάνω ερωτήματα, στα οποία – με τη συζήτηση που έχει προηγηθεί- έχουν ήδη πάρει μια πρώτη θέση  «Αυτή η τρομερή σύνοψη αποσκοπεί στο να καλύψει τα ξεσπάσματα πολιτικής βίας σε όλη την Ελλάδα […]. Η περιγραφή των Κερκυραϊκών, εμφανίζει τις καθιερωμένες αρχές της ομαλότητας να ανατρέπονται σε περιόδους βαθιάς αναταραχής. Εξάλλου η σύγκρουση ανάμεσα στη βία και τη λογική […] εμφανίζεται σαν γενικό φαινόμενο της εμφύλιας διαμάχης [….]. [Εδώ φαίνεται] καλά η επιθυμία και η ικανότητα του Θουκυδίδη να βασίσει το έργο του στις διαχρονικές αλήθειες της κοινωνικής εμπειρίας των ανθρώπων». (Finley (1985), Θουκυδίδης,σ. 192)  «Ο Θουκυδίδης προχωρεί σε βάθος τους συλλογισμούς του με αφορμή την Κέρκυρα […]. Η πρωτοβουλία του εμφυλίου πολέμου (στάσις) ανήκει στην αριστοκρατική πλευρά […και…]οι συγκρούσεις υπήρξαν βίαιες. Τελικά, οι δημοκρατικοί επικράτησαν, αλλά με αντίτιμο ένα φρικτό μακελειό […] Υπάρχει εδώ ένα παράδοξο: ο ιστορικός που περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο θέλησε να εισαγάγει τον ορθό λόγο στην ιστορία είναι εκείνος που έθεσε στο κέντρο κάθε ιστορικής διαδικασίας το παράλογο». Vidal-Naquet P. (2002), Οι ‘Ελληνες, οι Ιστορικοί, η Δημοκρατία, σ. 160-161
  35. 35. Μπορούμε επίσης να δώσουμε στις ομάδες αποσπάσματα από μεταγενέστερα ιστοριογραφικά ή/και λογοτεχνικά κείμενα που πραγματεύονται παρόμοια θέματα, ώστε να εμπλουτιστούν οι εμπειρίες τους ή/και να διερευνηθούν ανάλογες ή αντιτιθέμενες ιστοριογραφικές πρακτικές  1) Το παρατιθέμενο στο σχολικό βιβλίο (σελ. 349) γράμμα του Λίνκολν, που αναφέρεται στην έκρηξη βίας στην πολιτεία του Μιζούρι (δεκαετία 1860), να βρουν τα κοινά σημεία με το 3. 81 του Θουκυδίδη. Όσοι γνωρίζουν αγγλικά μπορούν να επισκεφθούν τη σελίδα http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln όπου υπάρχει ένα ακόμη απόσπασμα του Λίνκολν για τον εμφύλιο πόλεμο (η φράση «Civil War» στη σελίδα βοηθά στην ανεύρεσή του)  2) «Κατά τις επίσημες στατιστικές οι απώλειες του εμφυλίου πολέμου φτάνουν στους 40.000 νεκρούς. Ανεπίσημοι υπολογισμοί τους ανεβάζουν στους 185.000. Επιπλέον εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι έμειναν άστεγοι […ενώ..] 80.000-100.000 άνθρωποι διέσχισαν τα σύνορα και αφομοιωθηκαν σταδιακά από τον πληθυσμό διαφόρων κομμουνιστικών κρατών. Σε τελευταία όμως ανάλυση η αποφασιστική κληρονομιά του ελληνικού εμφυλίου [… ήταν…] το άνευ προηγουμένου πολιτικό, ιδεολογικό και πολιτιστικό χάσμα ανάμεσα σε ό,τι ονομαζόταν εθνικοφροσύνη αφενός και στα λείψανα των προοδευτικών δυνάμεων αφετέρου. Αναπόφευκτο αποτέλεσμα κάθε εμφυλίου πολέμου είναι η καταπίεση που ασκούν οι νικητές στους ηττημένους. Στην Ελλάδα η καταπίεση αυτή ξεπέρασε τα όρια του πολιτικού χώρου. Όχι μόνο διώχτηκαν και εξοντώθηκαν πολλά άτομα, αλλά το μεταπολεμικό καθεστώς επέβαλε […] μαζί με την εξουσία του και την κουλτούρα του»  Κ. Τσουκαλάς (1981), Η ελληνική τραγωδία… , σ. 134
  36. 36.  3. Ένα χρόνο τώρα κοιμάμαι σε ξένα σπίτια. Κάθε μέρα κι ένας λιγότερος. Πιάσανε τη Νίνα, τον Πάνο, τον Ευγένιο. Ήτανε δέκα μικροί νέγροι κι έμεινε ένας, εγώ, απ’ όλη τη συντροφιά. Αυτό είναι το χειρότερο, χωρίς φίλους. Κάθε τόσο συναντάω τη Λίζα στα βιαστικά, και μου φέρνει κανένα ρούχο και λεφτά. Έχει, λέει, βάλει πάνω στη βιβλιοθήκη μόλις μπαίνεις στο χολ του σπιτιού μας τη φωτογραφία του πατέρα με το παράσημο από τον πόλεμο. Να γυρίσω σπίτι, κι αν έρθουν να ψάξουν, μπορεί να τους σταματήσει ο νεκρός ήρωας της Αλβανίας. Δεν θα τους σταματήσει τίποτα. Δεν είμαι η κόρη του ήρωα, είμαι η αρραβωνιαστικιά του συμμορίτη. «πού θα μείνεις απόψε», ρωτάει ήσυχα η Λίζα. «Έχω κάπου». Δεν έχω πουθενά.[…] Δεν ξέρω ποια πόρτα θα χτυπήσω. «Μπορώ μονάχα γι’ απόψε;» Χτύπησα την πόρτα της Έρσης. Με την Έρση καθόμασταν 12 χρόνια στο ίδιο θρανίο. Τα Σαββατοκύριακα τα περνούσαμε μαζί […]. Άνοιξε την πόρτα η ίδια και με κράτησε στο κεφαλόσκαλο. Δεν μου είπε φοβάμαι. Δεν είπε οι δικοί μου δεν θέλουν. Μόνο «φύγε, φύγε». Δεν έφυγα αμέσως. Δεν ξέρω γιατί. «Εσείς που παίρνετε τα παιδιά και τα κάνετε γενίτσαρους, εσείς που σφάξατε….». Φεύγω χωρίς να της πω: «Εμάς που μας στήνετε στον τοίχο….». Στάθηκα για λίγο βουβή μπροστά στην κλειστή πόρτα. Α. Ζέη (1987), Η αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα
  37. 37. Από την κατανόηση στην ερμηνεία 3 Ο Θουκυδίδης και η υπέρ των δημοκρατικών μεροληψία του Διόδωρου (12,57) – εργασία ομάδας μαθητών  […] καταλύσαντες δὲ τὴν δημοκρατίαν, μετ´ ὀλίγον χρόνον Ἀθηναίων βοηθησάντων τῷ δήμῳ, οἱ μὲν Κερκυραῖοι τὴν ἐλευθερίαν ἀνακτησάμενοι κολάζειν ἐπεβάλοντο τοὺς τὴν ἐπανάστασιν πεποιημένους· οὗτοι δὲ φοβηθέντες τὴν τιμωρίαν κατέφυγον ἐπὶ τοὺς τῶν θεῶν βωμοὺς καὶ ἱκέται τοῦ δήμου καὶ τῶν θεῶν ἐγένοντο. οἱ δὲ Κερκυραῖοι διὰ τὴν πρὸς θεοὺς εὐσέβειαν τῆς μὲν τιμωρίας αὐτοὺς ἀπέλυσαν, ἐκ τῆς πόλεως δὲ ἐξέπεμψαν. οὗτοι δὲ πάλιν νεωτερίζειν ἐπιβαλόμενοι καὶ τειχίσαντες ἐν τῇ νήσῳ χωρίον ὀχυρὸν ἐκακοποίουν τοὺς Κερκυραίους. ταῦτα μὲν οὖν ἐπράχθη κατὰ τοῦτον τὸν ἐνιαυτόν.
  38. 38. Η σύγχρονη πραγματικότητα ως εφαλτήριο συζητήσεων για ευρύτερα θέματα Μέθοδος: διαλεκτική ή ομαδοσυνεργατική  Να συζητήσετε την επέμβαση του ξένου παράγοντα και τις συνέπειες της στην πολιτική ζωή της Κέρκυρας. Μπορείτε να αναφέρετε ανάλογα παραδείγματα από τη σύγχρονη ελληνική ή παγκόσμια πολιτική σκηνή; Αντλήστε υλικό από τις εφημερίδες (έντυπες ή/και ηλεκτρονικές) δοκιμάζοντας να βρείτε υλικό με λέξεις κλειδιά όπως «επέμβαση του ξένου παράγοντα».  Ποια εικόνα προβάλλεται συνήθως στις μέρες μας για τον αρχαίο κόσμο και πώς παρουσιάζεται εδώ;  …………………………….
  39. 39. Οι δημιουργικές εργασίες/τα σχέδια δράσης - Ενδεικτική πορεία:  1. καθορισμός του θέματος  2. ο σκοπός  3. οι άξονες διερεύνησης  4. οι πηγές  5. Η εργασία των ομάδων: α) η συλλογή των στοιχείων, β) η κατηγοριοποίηση/ταξινόμησή τους, γ) η παρουσίαση στην ολομέλεια – συζήτηση – ανατροφοδότηση  6. το τελικό προϊόν και η αξιολόγηση (της διαδικασίας και του προϊόντος)
  40. 40. Ερωτήματα  Πώς σε ένα υλοκεντρικό και εξετασιοκεντρικό εκπαιδευτικό σύστημα θα μπορέσουμε να δώσουμε τη δυνατότητα στους μαθητές/τριες (με ποικίλα ταλέντα, δυνατότητες και διαφορετική πολιτισμική προέλευση): α) να εργαστούν σε ομάδες, β) να καταθέσουν εμπειρίες, φαντασία, ενστάσεις, γ) να επεξεργαστούν με υποκειμενικό τρόπο την πραγματικότητα των κειμένων; Και πώς θα πειστούμε ότι το υποκειμενικό μπορεί να είναι έγκυρο;  Πώς σε ένα θεσμικό πλαίσιο που επιβάλλει άμεσα ή έμμεσα μια συγκεντρωτική και καθοδηγούμενη αντίληψη για τη διδασκαλία θα μπορέσουμε να μεταφέρουμε το βάρος από τη διδασκαλία εκείνη στην οποία ο ρόλος του διδάσκοντος είναι κυρίαρχα καθοδηγητικός και παρεμβατικός στη διερεύνηση και ανακάλυψη;
  41. 41. Κι ακόμη,  Πώς θα απομακρυνθούμε από τη δασκαλοκεντρική διδασκαλία χωρίς να παρασυρθούμε από μια μαθητοκεντρική ρητορική;  Πώς θα πειστούμε πως η εφαρμογή της ομαδοσυνεργατικής μεθόδου δεν είναι χάσιμο χρόνου;  Πώς θα πείσουμε τους μαθητές/τριες ότι ο διερευνητικός δρόμος και η συνακόλουθη απομάκρυνσή μας από την κατευθυνόμενη διδασκαλία δεν είναι χάσιμο χρόνου;
  42. 42. Βιβλιογραφία - Δικτυογραφία  Βαρμάζης Ν.Δ. (1999). Διδακτική των αρχαίων ελληνικών. Από την παράδοση στην ανανέωση της διδακτικής μεθόδου, Αθήνα: Πατάκης  Μαρωνίτης Δ.Ν. (2000). «Θέματα και προβλήματα ενδογλωσσικής μετάφρασης στην εκπαίδευση», στο http://www.greek-language.gr  Ματσαγγούρας Ηλ. (2000). Ομαδοσυνεργατική διδασκαλία και μάθηση, Αθήνα : Γρηγόρης  Πόλκας Λ. (2002). «Υπολογιστές και αρχαιογνωσία. Το παράδειγμα του “Περσέα”» στο http://www.e- yliko.gr  Τσάφος Β. (2004). Η διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και γραμματείας, Αθήνα: Μεταίχμιο  ΥΠΕΠΘ (2010). Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στα ΚΣΕ, τ. Γ΄ Αθήνα  Χρηστίδης Χρ. (2003). Προτάσεις για μια ευχάριστη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών, Αθήνα: Γρηγόρη

×