Diese Präsentation wurde erfolgreich gemeldet.
Wir verwenden Ihre LinkedIn Profilangaben und Informationen zu Ihren Aktivitäten, um Anzeigen zu personalisieren und Ihnen relevantere Inhalte anzuzeigen. Sie können Ihre Anzeigeneinstellungen jederzeit ändern.

Chem3-تراكم معرفي+الباب الاول

53.912 Aufrufe

Veröffentlicht am

ثانوية خمس نجوم | هدفنا مساعدة الطلاب
adelmahmod86.blogspot.com/
Chem3-تراكم معرفي+الباب الاولChem3-تراكم معرفي+الباب الاول

Veröffentlicht in: Bildung
  • Loggen Sie sich ein, um Kommentare anzuzeigen.

Chem3-تراكم معرفي+الباب الاول

  1. 1. P a g e | a 2016 ‫م‬‫ك‬‫ا‬‫ر‬‫ت‬‫ي‬‫ف‬‫ر‬‫ع‬‫م‬‫ي‬‫ف‬‫اء‬‫ي‬‫م‬‫ي‬‫ك‬‫ل‬‫ا‬ ①‫ال‬‫ـ‬‫ذرة‬: : ‫اهذرة‬ْٙ‫الكيميائية‬ ‫التفاعالت‬ ‫فى‬ ‫تشترك‬ ‫أن‬ ‫يمكن‬ ‫للمادة‬ ‫بنائية‬ ‫وحدة‬ ‫أصغر‬. ‫ٍوغان‬ ‫وهي‬: ‫ٔٚكزت‬ ‫ٔاحذ‬ ‫حشف‬ ٍ‫ي‬ ٌٕ‫رزك‬(Capital).. ‫يثال‬:ٔ‫انٓٛذس‬‫چ‬ٍٛ(H)،‫ٔاألكس‬‫چ‬ٍٛ(O)،ٔ‫ٔانُٛزش‬‫چ‬ٍٛ(N)‫ٔانفٕسفٕس‬ ،(P)‫ٔانكجشٚذ‬ ،(S) ‫رز‬‫األٔل‬ ‫ٔٚكزت‬ ٍٛ‫حشف‬ ٍ‫ي‬ ٌٕ‫ك‬(Capital)،َٙ‫ٔانضب‬(Small).. ‫يثال‬:‫انٓٛهٕٛو‬(He)،ٌُٕٛ‫ٔان‬(Ne)،ٌٕ‫ٔاألسج‬(Ar)‫ٔانظٕدٕٚو‬ ،(Na)‫ٔانًبغُسٕٛو‬ ،(Mg) ‫دراسخها‬ ‫سيخى‬ ‫اهخي‬ ‫اهػَاصر‬ ‫أهى‬: ‫اىعْظز‬‫اىزٍش‬‫اىعْظز‬‫اىزٍش‬‫اىعْظز‬‫اىزٍش‬‫اىعْظز‬‫اىزٍش‬‫اىعْظز‬‫اىزٍش‬ ٍٛ‫ْٛذسٔچ‬H‫يب‬‫غُسٕٛو‬Mg‫فبَبدٕٚو‬V‫ثبسٕٚو‬Ba‫قظذٚش‬Sn ‫ْٛهٕٛو‬He‫أنٕيُٕٛو‬Al‫كشٔو‬Crٍٛ‫ثالر‬Pt‫الَضُٕٛو‬La ‫نٛضٕٛو‬Liٌٕ‫سٛهك‬Si‫يُجُٛض‬Mnٌُٕٚ‫ص‬Xe‫أكزُٕٛو‬Ac ‫ثٛشٚهٕٛو‬Be‫فٕسفٕس‬P‫حذٚذ‬Fe‫سٛضٕٚو‬Cs‫يٕنٛجذَٕٛو‬Mo ٌٔ‫ثٕس‬B‫كجشٚذ‬S‫كٕثهذ‬Coٌٕ‫كشٚجز‬Kr‫ثشٔو‬Br ٌٕ‫كشث‬C‫كهٕس‬Cl‫َٛكم‬Niًٌٕٛ‫أَز‬Sb‫كبديٕٛو‬Cd ٍٛ‫َٛزشٔچ‬Nٌٕ‫أسج‬Ar‫َحبط‬Cu‫ثضيٕد‬Bi‫ٕٚرشٕٚو‬Y ٍٛ‫أكسچ‬O‫ثٕربسٕٛو‬Kٍٛ‫خبسط‬Zn‫سٔثٛذٕٚو‬Rb‫ٕٚسإَٛو‬U ‫فهٕس‬F‫كبنسٕٛو‬Ca‫ٕٚد‬I‫فشاَسٕٛو‬Fr‫ثهٕرَٕٕٛو‬Pu ٌَٕٛNe‫سكبَذٕٚو‬Sc‫رْت‬Au‫صئجق‬Hg‫صٕسٕٚو‬Th ‫طٕدٕٚو‬Na‫رٛزبَٕٛو‬Ti‫ف‬‫ضخ‬Ag‫سطبص‬Pb‫سادٕٚو‬Ra ‫مكونات‬: ‫الذرة‬ (1): )+( ‫ٍىخثح‬ ‫ّىاج‬‫يزؼبدنخ‬ ‫َٔٛزشَٔبد‬ )+( ‫يٕججخ‬ ‫ثشٔرَٕبد‬ ٗ‫ػه‬ ٕ٘‫رحز‬)±(‫رزشكض‬ ‫كجٛشح‬ ‫ٔكزهزٓب‬ .‫انزسح‬ ‫كزهخ‬ ‫يؼظى‬ ‫فٛٓب‬ (2)( ‫ساىثح‬ ‫إىنرزوّاخ‬–: )‫انُٕاح‬ ‫داخم‬ ‫رسقظ‬ ‫ال‬ ً‫ا‬‫جذ‬ ‫ٔسشٚؼخ‬ ‫إًْبنٓب‬ ًٍٚ ‫نهُٕاح‬ ‫ثبنُسجخ‬ ً‫ا‬‫جذ‬ ‫طغٛشح‬ ‫كزهزٓب‬. ‫ان‬‫ذد‬ ‫ػ‬ ٘ٔ‫ب‬ ‫رس‬ ‫ٕاح‬ ُ‫ان‬ ‫م‬ ‫داخ‬ ‫ٕدح‬ ‫انًٕج‬ ‫خ‬ ‫انًٕجج‬ ‫بد‬ َٕ‫انجشٔر‬ ‫ذد‬ ‫ػ‬ ٌ‫أل‬ ً‫ب‬ ٛ‫كٓشث‬ ‫خ‬ ‫يزؼبدن‬ ‫زسح‬ .‫انُٕاح‬ ‫حٕل‬ ‫رذٔس‬ ٙ‫انز‬ ‫انسبنجخ‬ ‫اإلنكزشَٔبد‬ : ‫الذري‬ ‫والعدد‬ ‫الكتلة‬ ‫عدد‬ :ْٙ ‫َٕٔٚخ‬ ‫كًٛبد‬ ‫صالس‬ ‫ثبسزخذاو‬ ‫ػُظش‬ ٘‫أ‬ ‫رسح‬ ‫َٕاح‬ ‫ٔطف‬ ٗ‫ػه‬ ‫انؼهًبء‬ ‫اططهح‬ ‫انكزهخ‬ ‫ػذد‬(A)٘‫انزس‬ ‫انؼذد‬(Z)‫ػذ‬‫انُٕٛرشَٔبد‬ ‫د‬(N) ‫املصطوح‬‫اهريز‬‫اهخػريف‬ )‫(انُٕٛكهَٕبد‬ ٙ‫انكزه‬ ‫انؼذد‬A‫انُٕاح‬ ٙ‫ف‬ ‫انُٛزشَٔبد‬ ‫ػذد‬ + ‫انجشٔرَٕبد‬ ‫ػذد‬ ٘‫انزس‬ ‫انؼذد‬Z‫انُٕاح‬ ٙ‫ف‬ ‫انجشٔرَٕبد‬ ‫ػذد‬ ‫انُٛزشَٔبد‬ ‫ػذد‬NN = A – Z
  2. 2. P a g e | b 2016 ‫النواة‬ ‫رمز‬Nucleus Symbol: ْٕ ٙ‫انكًٛٛبئ‬ ِ‫سيض‬ ً‫ا‬‫ػُظش‬ ‫فشضُب‬ ‫إرا‬X‫َٕاح‬ ٌ‫فئ‬‫انؼُظش‬ ‫ْزا‬ ‫ٔطفٓب‬ ٍ‫ًٚك‬: ‫اِذُح‬ ‫تاىطزَقح‬ : ٙ‫كبٜر‬ ‫انشيض‬ ‫ٚكزت‬ ٌ‫األحٛب‬ ‫ثؼض‬ ٙ‫ٔف‬A Z NX ‫قواعد‬‫توزيع‬‫اإللكرتونات‬: (1): ‫التصاعدي‬ ‫البناء‬ ‫مبدأ‬ ‫اح‬ ‫ي‬ َْ‫اى‬ ‫اىطالاح‬ ‫ااخ‬ ‫ُاح‬ ‫اىيز‬ ‫اىَوارىَاخ‬ ‫ذَاا‬ ُ‫ن‬ ‫ىإلىنرزوّااخ‬ ‫تد‬ ‫ال‬ ‫ااخ‬ ‫ُح‬ ‫اىيز‬ ‫اىَورىَاخ‬ ٌ‫ث‬ ً‫ال‬‫نو‬ً‫ي‬ ‫األ‬ ‫اىطالح‬ : ٍ‫َي‬ ‫مَا‬ ً‫ا‬َ‫د‬ ‫ذظا‬ ‫ُح‬ ‫اىيز‬ ‫اىَورىَاخ‬ ‫وذرزذة‬ 1s < 2s < 2p < 3s < 3p < 4s < 3d < 4p < 5s < 4d < 5p < 6s < 4f < 5d < 6p < 7s < 5f < 6d < 7p ‫س‬:: ‫اهخصاغدي‬ ‫اهتَاء‬ ‫ملتدأ‬ ً‫ا‬‫طتق‬ ‫اهخاهيث‬ ‫هوذرات‬ ‫اإلهمرتوٍي‬ ‫اهخوزيع‬ ‫ةني‬[ 9F , 11Na , 19K , 30Zn ] : ‫جـ‬ ① 9F : 1s2 , 2s2 , 2p5 ② 11Na : 1s2 , 2s2 , 2p6 , 3s1 ③ 19K : 1s2 , 2s2 , 2p6 , 3s2 , 3p6 , 4s1 ④ 30Zn : 1s2 , 2s2 , 2p6 , 3s2 , 3p6 , 4s2 , 3d10 ٙ‫كبنزبن‬ ‫خبيم‬ ‫غبص‬ ‫ألقشة‬ ‫اإلنكزشَٔبد‬ ‫رٕصٚغ‬ ٍ‫ًٚك‬: ⑥[86Rn] 7s⑤[54Xe] 6s④[36Kr] 5s③[18Ar] 4s②[10Ne] 3s① [2He] 2s : ‫انزبنٛخ‬ ‫انحبالد‬ ٖ‫إحذ‬ ٙ‫ف‬ ‫انخبسجٛخ‬ ‫أٔسثٛزبالرٓب‬ ٌٕ‫رك‬ ‫ػُذيب‬ ‫يسزقشح‬ ‫انزسح‬ ‫رظجح‬ (1).ً‫ب‬‫رًبي‬ ‫فبسغخ‬(2).‫يًزهئخ‬ ‫َظف‬(3).‫االيزالء‬ ‫ربيخ‬ (2): ‫هوند‬ ‫قاعدة‬ ً‫ال‬‫نو‬ ‫فزادي‬ ‫نورتُراالذه‬ ‫ذشغو‬ ُ‫ن‬ ‫تعد‬ ‫إال‬ ُِ‫ٍع‬ ٍ ‫فز‬ ‫ٍورىي‬ ٍ‫ف‬ ُِّ‫إىنرزو‬ ُِ‫ت‬ ‫اسدواج‬ ‫َحدز‬ ‫ال‬ ①‫اهَيرتوجني‬ ‫ذرة‬: 7N : 1s2 , 2s2 , 2p3 7N : 1s2 ,2s2 ,2px 1 ,2py 1 ,2pz 1 1s 2s 2p 2px 2py 2pz ②: ‫األلسجني‬ ‫ذرة‬ 8O : 1s2 , 2s2 , 2p4 8O : 1s2 ,2s2 ,2px 2 , 2py 1 ,2pz 1 1s 2s 2p 2px 2py 2pz ③: ‫اهفوور‬ ‫ذرة‬ 9F : 1s2 , 2s2 , 2p5 9F : 1s2 ,2s2 ,2px 2 ,2py 2 ,2pz 1 1s 2s 2p 2px 2py 2pz
  3. 3. P a g e | c 2016 ②‫الج‬‫ـ‬‫زئ‬: : ‫اهجزئ‬‫َىخد‬ ُ‫ن‬ ِ‫ََن‬ ‫اىَادج‬ ٍِ ‫خشء‬ ‫نطغز‬ ‫هى‬ً‫ي‬.‫اىَادج‬ ‫خىاص‬ ‫فُه‬ ‫ح‬ ‫وذر‬ ‫إّيزاد‬ ‫حاىح‬ ‫ٍوغان‬ ‫وهو‬: (): ‫ْظز‬ ‫خشئ‬.. ‫يزشبثٓخ‬ ‫أكضش‬ ٔ‫أ‬ ٍٛ‫رسر‬ ٍ‫ي‬ ٌٕ‫ٚزك‬ ‫يثال‬:ٍٛ‫األكسج‬(O2)،ٍٛ‫ٔانٓٛذسٔج‬(H2)،‫ٔانكهٕس‬(Cl2)ٌٔ‫ٔاألٔص‬(O3)‫ٔانفٕسفٕس‬ ،(P4) (): ‫ٍزمة‬ ‫خشئ‬.. ‫يخزهفخ‬ ‫أكضش‬ ٔ‫أ‬ ٍٛ‫رسر‬ ٍ‫ي‬ ٌٕ‫ٚزك‬ ‫يثال‬:‫انكجشٚزٛك‬ ‫حًض‬(H2SO4)،‫انًبء‬(H2O)،‫انظٕدٕٚو‬ ‫كهٕسٚذ‬(NaCl) ‫اهميًيائيث‬ ‫هوًرلتات‬ ‫اهجزيئيث‬ ‫اهصيغث‬ ‫همخاةث‬ٌ‫ي‬ ‫هَا‬ ‫الةد‬‫غد‬ ‫يػرفث‬: ‫خطوات‬ ‫ة‬ ً‫ال‬‫أو‬:: ‫اىظحُحح‬ ‫اىنَُُائُح‬ ‫اىظُغح‬ ‫مراتح‬ ‫ّورطُع‬ ً‫حر‬ ‫اىذرَح‬ ‫اخ‬ ‫واىَدَى‬ ‫اىرنافؤاخ‬ ً‫ي‬ ‫اىرعزف‬ : ‫اهخمافؤ‬‫نو‬ ‫اىَنرواثح‬ ‫نو‬ ‫اىَيقاىدج‬ ‫اوىنرزوّااخ‬ ‫ادد‬ ِ‫ا‬ ‫ذعثاز‬ ٍ‫واىرا‬ ُ‫األَاى‬ ً‫ي‬ ‫ذثدو‬ ٍ‫اىر‬ ‫اىنهزتُح‬ ‫اىشحْح‬ َ‫اى‬‫اىنَُُائُح‬ ‫اىزواتط‬ ٍ‫ف‬ ‫تها‬ ‫شارك‬. (1)‫اهخما‬ ‫أخاديث‬ ‫غَاصر‬: ‫فؤ‬ ً‫[طىدَى‬Na+ ]،ً‫[ىُثُى‬Li+ ]،ً‫[تىذاسُى‬K+ ]،‫ح‬ ‫[ف‬Ag+ ]،‫[هُدرو‬‫چ‬ُِH+ ]،‫[فيىرَد‬F- ] ،‫[ميىرَد‬Cl- ]،‫[تزوٍُد‬Br- ]،‫[َىدَد‬I- ] (2): ‫اهخمافؤ‬ ‫غَاصرثَائيث‬ ً‫[ٍاغْوُى‬Mg2+ ]،ً‫[ماىوُى‬Ca2+ ]،ً‫[تارَى‬Ba2+ ]،‫[ّحاص‬Cu2+ ]،ُِ‫[خارط‬Zn2+ ]، ‫[حدَد‬IIFe2+ ]،[‫نموُد‬O2– ]،‫[مثزَرُد‬S2– ] (3): ‫اهخمافؤ‬ ‫ثالثيث‬ ‫غَاصر‬ ‫[حدَد‬IIIFe3+ ]،ً‫[نىىٍُْى‬Al3+ ]‫[اهة‬ ،Au3+ ]‫[ُّرزَد‬ ،N3– ‫[فىسيُد‬ ، ]P3– ] ‫اهذريث‬ ‫املجًوغات‬:‫اىنَُُائُاح‬ ‫ئخ‬ ‫اىرياا‬ ٍ‫فا‬ ‫اىىاحادج‬ ‫اىاذرج‬ ‫ٍوايل‬ ‫ذوايل‬ ‫اىاذراخ‬ ِ‫ٍا‬ ‫اح‬ ‫ٍدَى‬ ٍ‫ها‬،‫وىهاا‬ ‫تها‬ ‫خاص‬ ‫ذنافؤ‬. (1)‫أخادي‬ ‫ذريث‬ ‫يجًوغات‬: ‫اهخمافؤ‬ ‫ث‬ ‫[هُدروموُد‬OH– ]،‫[ُّرزاخ‬NO3 – ]،‫[ُّرزَد‬NO2 – ]،)‫(خئخ‬ ‫[نسُراخ‬CH3COO– ]، ‫[تزٍْدْاخ‬MnO4 – ]،‫[تُنزتىّاخ‬HCO3 – ]،‫[تُنثزَراخ‬HSO4 – ]،‫نىىٍُْاخ‬ ‫[ٍُرا‬AlO2 – ، ] ‫[سُاُّد‬CN– ، ]‫[سُاّاخ‬CNO– ]،‫[ثُىسُاّاخ‬SCN– ]،‫[ميىراخ‬ClO3 – ، ]ً‫[نٍىُّى‬NH4 + ] (2): ‫اهخمافؤ‬ ‫ثَائيث‬ ‫ذريث‬ ‫يجًوغات‬ ‫اااخ‬‫ا‬‫[مثزَر‬SO4 2– ]‫ااد‬‫ا‬ُ‫[مثزَر‬ ،SO3 2– ‫اااخ‬‫ا‬‫[ثُىمثزَر‬ ، ]S2O3 2– ]،[ٍ ‫ااا‬‫ا‬‫رت‬‫اااخ‬‫ا‬ّ‫ثُى‬S4O6 2– ، ] ‫اااخ‬‫ا‬ّ‫[مزتى‬CO3 2– ]،‫اااخ‬‫ا‬ٍ‫مزو‬ ٍّ‫ااا‬‫ا‬‫[ث‬Cr2O7 2– ]،‫اااخ‬‫ا‬ٍ‫[مزو‬CrO4 2– ]،‫اااالخ‬‫ا‬‫[نمو‬C2O4 2– ]، ‫[سيُناخ‬SiO3 2– ])‫(خارطُْاخ‬ ‫[سّناخ‬ ،ZnO2 2– ] (3)‫ثالث‬ ‫ذريث‬ ‫يجًوغات‬: ‫اهخمافؤ‬ ‫يث‬ ‫[فىسياخ‬PO4 3– ]‫[تىراخ‬ ،BO3 3– ] ً‫ا‬‫ثاٍي‬:ٍٛ‫شق‬ ٍ‫ي‬ ٌٕ‫ٚزك‬ ٙ‫كًٛٛبئ‬ ‫يشكت‬ ٘‫أ‬،‫رسح‬ ٍ‫ػ‬ ‫ػجبسح‬ ْٕٔ ]‫انسبنت‬ ََٕٙٛ‫األ‬ ‫[انشق‬ )ٙ‫(حًض‬ ‫األٔل‬ ‫انشق‬ ًٍٛٛ‫ان‬ ‫جٓخ‬ ً‫ب‬‫غبنج‬ ‫ٔٚكزت‬ ‫سبنجخ‬ ‫رسٚخ‬ ‫يجًٕػخ‬ ٔ‫أ‬ ‫الفهض‬،ْٕٔ ]‫انًٕجت‬ َٕٙٛ‫انكبر‬ ‫[انشق‬ )٘‫(قبػذ‬ َٙ‫انضب‬ ‫ٔانشق‬
  4. 4. P a g e | d 2016 ‫ر‬ ٍ‫ػ‬ ‫ػجبسح‬ٔ‫ْٛذس‬ ٔ‫أ‬ ‫فهض‬ ‫سح‬‫چ‬ً‫ب‬‫غبنج‬ ‫انٛسبس‬ ‫جٓخ‬ ‫ٔٚكزت‬ ‫حًض‬ ٍٛ،‫رجبدل‬ ‫ٔٚزى‬ٗ‫ػه‬ ‫انذانخ‬ ‫األسقبو‬‫انزكبف‬‫ػُذ‬ ‫ؤاد‬ ‫انكًٛٛبئٛخ‬ ‫انظٛغخ‬ ‫كزبثخ‬. ‫يالخظات‬: (1)‫رن‬ ُٗ‫يؼ‬ ‫انًشكت‬ ‫َٓبٚخ‬ ٙ‫ف‬ )‫(ٚك‬ ‫انًقطغ‬ ‫ٔجٕد‬ ‫ػُذ‬ٔ‫ْٛذس‬ ‫ٔجٕد‬ ‫ك‬‫چ‬‫انًشكت‬ ٙ‫ف‬ ‫انحًض‬ ٍٛ. (2)‫أكسٛذ‬ ‫كهًخ‬ ‫ٔجٕد‬ ‫ػُذ‬‫ر‬‫أكس‬ ‫ٔجٕد‬ ٗ‫ػه‬ ‫ذل‬‫چ‬ٍٛ. (3)‫كز‬ ‫ػُذ‬‫يؼٓب‬ ‫انًٕجٕد‬ ‫انزسٚخ‬ ‫انًجًٕػبد‬ ‫بثخ‬ٍ‫ي‬ ‫أكجش‬ ‫ركبفؤاد‬(1)‫قٕط‬ ٙ‫ف‬ ‫رٕضغ‬. (4)‫ٕص‬‫انشي‬ ‫ب‬ٓ‫أيبي‬ ‫ٚكزت‬ ‫انزكبفؤاد‬ ‫يزؼذدح‬ ‫انؼُبطش‬Iٔ‫أ‬IIٔ‫أ‬IIIٙ‫ف‬ ‫ٕص‬‫سي‬ ٘‫أ‬ ‫ت‬‫ٚكز‬ ‫ٔال‬ ‫ب‬ْ‫ركبفؤ‬ ‫ت‬‫حس‬ .‫انضبثذ‬ ‫انزكبفؤ‬ ‫راد‬ ‫انؼُبطش‬ : ‫يدوول‬ ‫حدريب‬‫نهًشكج‬ ‫انكًٛٛبئٛخ‬ ‫انظٛغخ‬ ‫أكزت‬‫ْٛذس‬ [ ‫انزبنٛخ‬ ‫بد‬‫انظٕدٕٚو‬ ‫ٔكسٛذ‬،‫انكجشٚزٛك‬ ‫حًض‬،‫فٕسفبد‬ ‫انًبغُسٕٛو‬،‫انهٛضٕٛو‬ ‫أكسٛذ‬،‫انجبسٕٚو‬ ‫كجشٚزبد‬،‫انجٕربسٕٛو‬ ‫ثشيُجُبد‬،] ‫األيَٕٕٛو‬ ‫كجشٚزبد‬ ‫اهصوديوم‬ ‫هيدرولسيد‬ Na+ OH- 1 1 NaOH ‫اهمربيخيك‬ ‫خًض‬ H+ SO4 2- 2 1 H2SO4 ‫املاغَسيوم‬ ‫فوسفات‬ Mg2+ PO4 3- 3 2 Mg3(PO4)2 ‫اهماهسيوم‬ ‫لرةوٍات‬ Ca2+ CO3 2- 2 2 CaCO3 1 1 ‫اهويثيوم‬ ‫ألسيد‬ Li+ O2- 2 1 Li2O ‫اهتاريوم‬ ‫لربيخات‬ Ba2+ SO4 2- 2 2 BaSO4 1 1 ‫ةريَجَات‬‫اهتوحاسيوم‬ K+ MnO4 - 1 1 KMnO4 ‫األيوٍيوم‬ ‫لربيخات‬ NH4 + SO4 2- 2 1 (NH4)2SO4 ③‫الكيميائية‬ ‫المعادلة‬ ً‫ال‬‫أو‬‫األساسيث‬ ‫اهميًيائيث‬ ‫املػادالت‬ ‫أٍواع‬ :: (1)‫اال‬ ‫حفاغالت‬: ‫املتاشر‬ ‫حداد‬A + B AB ()‫ػُظش‬ ‫يغ‬ ‫ػُظش‬ ‫ارحبد‬2 2C + O CO  ()‫يشكت‬ ‫يغ‬ ‫ػُظش‬ ‫ارحبد‬2 22NO + O 2NO ()‫يشكت‬ ‫يغ‬ ‫يشكت‬ ‫ارحبد‬3 4NH + HCl NH Cl (2): ‫االٍدالل‬ ‫حفاغالت‬AB A + B ()‫ثبنحشاسح‬ ‫االَحالل‬2 3 2 2Li CO Li O + CO  ()‫ثبنكٓشثبء‬ ‫االَحالل‬Electrical Analysis2 2 22H O 2H cathode + O anode   (3): ‫اهتسيط‬ ‫االخالل‬ ‫حفاغالت‬A + BC AC + B ُ‫اىناذُى‬ ‫ذنافؤ‬ُ‫األُّى‬ ‫ذنافؤ‬ ‫اىواىة‬ ٍّ‫األُّى‬ ‫اىشق‬ ‫الفيش‬ ‫ارج‬ ‫نو‬ ‫ارَح‬ ‫ح‬ ‫ٍدَى‬ ‫اىَىخة‬ ٍّ‫اىناذُى‬ ‫اىشق‬ ‫هُدرو‬‫چ‬‫فيش‬ ‫ارج‬ ‫نو‬ ‫حَض‬ ُِ
  5. 5. P a g e | e 2016 ()ٔ‫ْٛذس‬ ‫يحم‬ ‫ػُظش‬ ‫إحالل‬‫چ‬‫ا‬ ٍٛ‫نحًض‬2 4 4 2Zn + H SO ZnSO + H ()‫ػُظش‬ ‫يحم‬ ‫ػُظش‬ ‫إحالل‬4 4Zn + CuSO ZnSO + Cu (4)‫املز‬ ‫اإلخالل‬ ‫حفاغالت‬‫د‬: ‫وج‬AB + CD AD + CB ()ٕ‫قه‬ ‫يغ‬ ‫حًض‬ ‫رفبػم‬) ‫رؼبدل‬ ( ٘2NaOH + HCl NaCl + H O ()‫يه‬ ‫يغ‬ ‫حًض‬ ‫رفبػم‬‫ح‬2 4 2 42NaCl + H SO Na SO + 2HCl ()‫يهح‬ ‫يغ‬ ‫يهح‬ ‫رفبػم‬3 3NaCl + AgNO NaNO + AgCl ً‫ا‬‫ثاٍي‬‫اهميًيائيث‬ ‫املػادهث‬ ‫وزن‬ :: ‫انًزفبػال‬ ‫كزم‬ ‫يجًٕع‬ ٌٕ‫رك‬ ٌ‫أ‬ ‫الثذ‬ ‫حٛش‬ )‫(انًبدح‬ ‫انكزهخ‬ ‫ثقبء‬ ٍَٛ‫قٕا‬ ‫فٛٓب‬ ‫ٔٚزجغ‬‫يزسبٔٚخ‬ ‫ٔانُٕارج‬ ‫د‬ ‫حدريب‬:: ‫اهخاهيث‬ ‫اهميًيائيث‬ ‫املػادالت‬ ‫زن‬ (1)2Al + N AlN (2)2 2 2Ca(OH) + HCl CaCl + H O (3)2 2Na + H O NaOH + H (4)Δ 4 2 2 3 2NH Cl + Ca(OH) CaCl + NH + H O (5)2 5 2 2 2C H OH + O CO + H O (6)2 4 3 3 2 4NaOH + Fe (SO ) Fe(OH) + Na SO (7)2 2 2 3 2KO + CO K CO + O ً‫ا‬‫ثاهث‬: ‫األيوٍيث‬ ‫اهميًيائيث‬ ‫املػادهث‬ : : ‫األيوٍيث‬ ‫املػادهث‬‫األَىّاخ‬ ُِ‫ت‬ ٌ‫ذر‬ ٍ‫اىر‬ ‫اىنَُُائُح‬ ‫ئخ‬ ‫اىريا‬ ‫تعض‬ ِ ‫ذعثز‬ ٍ‫اىر‬ ‫اىَعادىح‬ ٍ‫ه‬ ‫نو‬‫اّظهارها‬ ‫نو‬ ‫اىَاء‬ ٍ‫ف‬ ‫اوتاّها‬ ‫ْد‬ ‫األَىُّح‬ ‫اىَزمثاخ‬ ‫تعض‬ ‫ذينل‬ ‫ٍثو‬ ‫اىيُشَائُح‬ ‫اىعَيُاخ‬ ‫تعض‬ ٍ‫ه‬ ‫األيوٍيث‬ ‫املػادهث‬ ‫شروط‬: (1)‫ان‬ ‫يجًٕع‬.‫انًؼبدنخ‬ ٙ‫طشف‬ ٍ‫ي‬ ‫كم‬ ٙ‫ف‬ ‫انسبنجخ‬ ‫انشحُبد‬ ‫نًجًٕع‬ ً‫ب‬ٚٔ‫يسب‬ ‫انًٕججخ‬ ‫شحُبد‬ (2).‫انزفبػم‬ ٍ‫ي‬ ‫ٔانُبرجخ‬ ‫انذاخهخ‬ ‫انزساد‬ ‫ػذد‬ ٘ٔ‫رسب‬ ‫األيوٍيث‬ ‫هوًػادالت‬ ‫أيثوث‬: (1)‫اىَاء‬ ٍ‫ف‬ ً‫اىظىدَى‬ ‫ميىرَد‬ ‫ٍيح‬ ُ‫اوتا‬ ‫ٍثو‬ ‫اىَاء‬ ٍ‫ف‬ ‫اوتاّها‬ ‫ْد‬ ‫األَىُّح‬ ‫اىَزمثاخ‬ ‫تعض‬ ‫ذينل‬ Water (s) (aq) (aq)NaCl Na + Cl   (2)‫اّظهارها‬ ‫ْد‬ ‫األَىُّح‬ ‫اىَزمثاخ‬ ‫تعض‬ ‫ذينل‬ (3)‫دج‬ ‫واىقا‬ ‫اىحَض‬ ُِ‫ت‬ ‫اىرعاده‬ ‫و‬ ‫ذيا‬ ‫ٔيبء‬ ‫طٕدٕٚو‬ ‫كجشٚزبد‬ ‫يهح‬ ٍٕٚ‫نزك‬ ‫انظٕدٕٚو‬ ‫ْٛذسٔكسٛذ‬ ‫يغ‬ ‫انكجشٚزٛك‬ ‫حًض‬ ‫رؼبدل‬ ‫ػُذ‬ : ‫انزبنٛخ‬ ‫انشيضٚخ‬ ‫ثبنًؼبدنخ‬ ‫انزفبػم‬ ‫ْزا‬ ٍ‫ػ‬ ‫َؼجش‬ ‫فئَُب‬ (aq) 2 4(aq) 2 4(aq) 2 ( )2NaOH + H SO Na SO + 2H O ٍ‫ػ‬ ‫انزؼجٛش‬ ٍ‫ًٚك‬:ٙ‫ٚه‬ ‫كًب‬ ‫إَٔٚٛخ‬ ‫يؼبدنخ‬ ‫طٕسح‬ ٙ‫ف‬ ‫انزفبػم‬ ‫ْزا‬ (aq)2Na 2 (aq) (aq) 4 (aq)+ 2OH + 2H + SO   (aq)2Na  2 4 (aq)+ SO  2 ( )+ 2H O
  6. 6. P a g e | f 2016 (aq) (aq) 2 ( )2OH + 2H 2H O   .‫يوزوٍث‬ ‫أيوٍيث‬ ‫ةًػادهث‬ ‫اهخاهي‬ ‫اهخفاغن‬ ٌ‫غ‬ ‫غرب‬ (aq) (aq) (aq) 2 ( )HCl + NaOH NaCl + H O (4): ‫اىرزسُة‬ ‫ئخ‬ ‫ذيا‬ ‫اهخفاغال‬ ٌ‫غ‬ ‫غرب‬‫ت‬‫اهخاهي‬‫ث‬‫يوزوٍث‬ ‫أيوٍيث‬ ‫ةًػادهث‬ ① (aq) 3(aq) 3(aq) (s)NaCl + AgNO NaNO + AgCl ② 2 4(aq) 3(aq) 3(aq) 2 4(s)K CrO + 2AgNO 2KNO + Ag CrO ③ (s) 4(aq) 4(aq) (s)Zn + CuSO ZnSO + Cu ‫واالختزال‬ ‫األكسدة‬ ً‫ال‬‫أو‬: ‫اهخألسد‬ ‫غدد‬ : ً‫ا‬‫ٍزمثا‬ ُ‫ماا‬ ‫سىاء‬ ‫اىَزمة‬ ٍ‫ف‬ ‫اىذرج‬ ‫نو‬ ُ‫األَى‬ ً‫ي‬ ‫ذثدو‬ ٍ‫اىر‬ )‫اىواىثح‬ ‫نو‬ ‫(اىَىخثح‬ ‫اىنهزتُح‬ ‫اىشحْح‬ ‫ََثو‬ ‫دد‬ ً‫ا‬َُ‫ذواه‬ ‫نو‬ ً‫ا‬ُّ‫نَى‬ ‫اىرأمود‬ ‫دد‬ ‫حواب‬ ‫شزوط‬: (1)‫ذ‬‫انزسكس‬ ‫ذد‬‫ػ‬ ‫ٓب‬‫َفس‬ ْٙٔ ‫ركبفؤاد‬ ‫حفظ‬–ً‫ب‬‫غبنج‬–‫جق‬‫س‬ ‫ب‬ً‫ك‬ ‫ٕٓسح‬‫انًش‬ ‫خ‬ٚ‫انزس‬ ‫بد‬‫ٔانًجًٕػ‬ ‫ش‬‫نهؼُبط‬ .‫قجم‬ ٍ‫ي‬ ‫ػهٛٓب‬ ‫انزؼشف‬ (2)‫ثسٛطخ‬ ‫حبالد‬ ‫انزسكسذ‬ ‫أػذاد‬ ‫قبػذح‬ ٍ‫ػ‬ ‫ٚشز‬: ‫وٍْها‬ ‫األكس‬ ‫رسكسذ‬ ‫ػذد‬‫چ‬ٍٛ(O)ّ‫يشكجبر‬ ‫يؼظى‬ ٙ‫ف‬=2‫ػذا‬ ... ()‫انفٕقٛخ‬ ‫األكبسٛذ‬[ H2O2 , Na2O2 , K2O2 ]=1 ()‫انجٕربسٛــٕو‬ ‫أكسٛــذ‬ ‫سٕثش‬(KO2)=1 2 ()‫األكس‬ ‫فهٕسٚذ‬‫چ‬ٍٛ(OF2)=2 ٔ‫انٓٛذس‬ ‫رسكسذ‬ ‫ػذد‬‫چ‬ٍٛ(H)ّ‫يشكجبر‬ ‫يؼظى‬ ٙ‫ف‬=1‫ػذا‬ ... ‫انُشٛطخ‬ ‫انفهضاد‬ ‫ْٛذسٚذاد‬[ LiH , NaH , CaH2 , … ]=1 (3)= ‫انؼُبطش‬ ‫جًٛغ‬ ‫رسكسذ‬ ‫ػذد‬Zero (4)‫ٍدَىع‬‫ا‬ ٙ‫ف‬ ‫انًخزهفـخ‬ ‫نهؼُبطش‬ ‫انزسكسذ‬ ‫أػذاد‬‫انًزؼــبدل‬ ‫نجـض٘ء‬=Zero (5)‫انًجًٕػخ‬ ‫رحًهٓب‬ ٙ‫انز‬ ‫انشحُخ‬ = ‫انزسٚخ‬ ‫نهًجًٕػبد‬ ‫انزسكسذ‬ ‫ػذد‬ : ‫حملولــة‬ ‫أمثلــة‬ ‫يثال‬①‫األرثوفوسفوريك‬ ‫خًض‬ ‫جزيء‬ ‫يف‬ ‫اهفوسفور‬ ‫حألسد‬ ‫غدد‬ ‫اخسب‬ :(H3PO4) : ‫اهدــن‬3 4H PO = (3 1) + + (4 2) = Zero = 8 3 = +5       ‫يثال‬②‫حأ‬ ‫غدد‬ ‫اخسب‬ :‫اهصوديوم‬ ‫ثيولربيخات‬ ‫يف‬ ‫اهمربيج‬ ‫لسد‬(Na2S2O3) : ‫اهدــن‬2 2 3 = (2 1) + 2 + (3 2) = ZeroNa S O    2 = 6 2 4 +2     
  7. 7. P a g e | g 2016 ‫يثال‬③‫جزيء‬ ‫يف‬ ‫اهمروم‬ ‫حألسد‬ ‫غدد‬ ‫اخسب‬ :‫ثاٍي‬‫اهتوحاسيوم‬ ‫لرويات‬(K2Cr2O7) : ‫اهدـــن‬2 2 7 = (2 1) + 2 + (7 2) = ZeroK Cr O    2 = 14 2 12 +6      ‫يثال‬④‫اهفوسفات‬ ‫أيون‬ ‫يف‬ ‫اهفوسفور‬ ‫حألسد‬ ‫غدد‬ ‫اخسب‬ :3 4(PO ) : ‫اهدـــن‬3 4(PO ) = + (4 2) = 3 = 8 3 = 5         ً‫ا‬‫ثاٍي‬‫واال‬ ‫األلسدة‬ :‫خخزال‬ ‫األلسدة‬‫االخخزال‬ ‫نمثز‬ ‫نو‬ ُ‫وىنرزو‬ ُ‫األَى‬ ‫نو‬ ‫اىذرج‬ ‫فقد‬ ‫َيُح‬‫نمثز‬ ‫نو‬ ُ‫وىنرزو‬ ُ‫األَى‬ ‫نو‬ ‫اىذرج‬ ‫امرواب‬ ‫َيُح‬ ٍَ‫فا‬ ‫ّقاض‬ ‫نو‬ ‫اىَىخثاح‬ ‫اىشاحْح‬ ٍ‫فا‬ ‫سَاادج‬ ‫ْهاا‬ ‫ْرح‬ ‫اىواىثح‬ ‫اىشحْح‬ ٍ‫ا‬‫ا‬‫ف‬ ‫اض‬‫ا‬‫ّق‬ ‫نو‬ ‫ااىثح‬‫ا‬‫اىو‬ ‫احْح‬‫ا‬‫اىش‬ ٍ‫ا‬‫ا‬‫ف‬ ‫اادج‬‫ا‬َ‫س‬ ‫اا‬‫ا‬‫ْه‬ ‫ارح‬‫ا‬َْ ‫اىَىخثح‬ ‫اىشحْح‬ ‫يػني‬ ‫هػَصر‬ ‫واخخزال‬ ‫ألسدة‬ ٌ‫ي‬ ‫اهدادث‬ ‫اهخغري‬ ‫خن‬ ‫قاغدة‬ ‫ىيعْظز‬ ‫حدز‬ ‫فيى‬ ‫و‬ ‫اىريا‬ ‫وتعد‬ ‫لثو‬ ‫اىدشٌء‬ ٍ‫ف‬ ‫اىَطيىب‬ ‫ىيعْظز‬ ‫اىرأمود‬ ‫دد‬ ‫حواب‬ ٌ‫َر‬ * (1)‫حذٔس‬ ٗ‫ػه‬ ‫دل‬ ‫انسبنجخ‬ ‫انشحُخ‬ ٙ‫ف‬ ‫َقض‬ ٔ‫أ‬ ‫انًٕججخ‬ ‫انشحُخ‬ ٙ‫ف‬ ‫صٚبدح‬)‫(نمودج‬ (2)‫حذٔس‬ ٗ‫ػه‬ ‫دل‬ ‫انًٕججخ‬ ‫انشحُخ‬ ٙ‫ف‬ ‫َقض‬ ٔ‫أ‬ ‫انسبنجخ‬ ‫انشحُخ‬ ٙ‫ف‬ ‫صٚبدح‬)‫(اخرشاه‬ : ً‫ا‬‫جــد‬ ‫هايــث‬ ‫يودوظــث‬‫اختزال‬ ‫أو‬ ‫أكسدة‬ ‫بها‬ ‫يحدث‬ ‫ال‬ ‫أنواعها‬ ‫بجميع‬ ‫المزدوج‬ ‫اإلحالل‬ ‫تفاعالت‬ ‫يثال‬①‫خدث‬ ‫يا‬ ‫ةني‬ :: ‫اهخاهي‬ ‫اهخفاغن‬ ‫يف‬ ‫واهموور‬ ‫اهفوسفور‬ ٌ‫ي‬ ‫همن‬ ‫واخخزال‬ ‫ألسدة‬ ٌ‫ي‬ 2 3 42P + 5HClO + 3H O 2H PO + 5HCl ‫اهدـــن‬: ً‫ال‬‫أو‬‫اهفوسفور‬ : 3 4 Oxidation P H PO 0 (3) + + ( 8) = 0 0 5       )‫ىييىسيىر‬ ‫(نمودج‬ ‫اىَىخثح‬ ‫اىشحْح‬ ٍ‫ف‬ ‫سَادج‬ ‫حدز‬ ً‫ا‬‫ثاٍي‬‫اهموور‬ : Reduction HClO HCl 1 + 2 = 0 1 + = 0 1 1        ْ‫اىشح‬ ٍ‫ف‬ ‫سَادج‬ ‫حدز‬)‫ىينيىر‬ ‫(اخرشاه‬ ‫اىواىثح‬ ‫ح‬ ‫يثال‬②: ‫اهخاهي‬ ‫اهخفاغن‬ ‫يف‬ ‫واهمربيج‬ ‫اهمروم‬ ٌ‫ي‬ ‫همن‬ ‫واخخزال‬ ‫ألسدة‬ ٌ‫ي‬ ‫خدث‬ ‫يا‬ ‫ةني‬ : 2 3 2 7 2 2Cr O + 3H S + 8H 2Cr + 3S + 7H O    ‫اهدـــن‬: ً‫ال‬‫أو‬: ‫اهمروم‬ : 2 3 2 7 Reduction Cr O Cr 2 ( 14) = 2 3 6 3             )ً‫ىينزو‬ ‫(اخرشاه‬ ‫اىَىخثح‬ ‫اىشحْح‬ ٍ‫ف‬ ‫ّقض‬ ‫حدز‬ ً‫ا‬‫ثاٍي‬: ‫اهمربيج‬ : 2 Oxidation H S S 2 + = 0 0 2 0      )‫ىينثزَد‬ ‫(نمودج‬ ‫اىَىخثح‬ ‫اىشحْح‬ ٍ‫ف‬ ‫سَادج‬ ‫حدز‬
  8. 8. 1 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 ‫ا‬‫م‬‫اإلًقاامٔث‬ ‫عٌاصر‬Transition Elements ‫اٌفئخ‬ ‫ػٕبفش‬ ٟٔ‫اٌضب‬ ‫اٌقف‬ ٟ‫ف‬ ‫دسعٕب‬(s)‫اٌفئخ‬ ‫ٚػٕبفش‬(p)ً‫اٌوٛ٠د‬ ٞ‫اٌدذٚس‬ ‫اٌغذٚي‬ ٟ‫عبٔج‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫رمؼب‬ ٓ١‫اٌٍز‬ –‫٘د‬ ٟ‫فد‬ ٝ‫اٌٛعدو‬ ‫إٌّومدخ‬ ً‫رؾزد‬ ٟ‫اٌزد‬ ‫اتٔزمبٌ١دخ‬ ‫اٌؼٕبفدش‬ ‫دساعدخ‬ ‫اٌّغبي‬ ‫٘زا‬ ٟ‫ف‬ ‫ٚعٕزٕبٚي‬ٓ١‫٘دبر‬ ٓ١‫ثد‬ ‫اٌغدذٚي‬ ‫زا‬ ِٓ ‫أوضش‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫إٌّومخ‬ ٖ‫٘ز‬ ًّ‫ٚرؾز‬ ،ٓ١‫اٌفئز‬60.‫اٌّؼشٚفخ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ‫ػذد‬ ‫ٔقف‬ ِٓ ‫أوضش‬ ٞ‫أ‬ ً‫ا‬‫ػٕقش‬ : ‫َىا‬ ‫رئٔصٔني‬ ‫قصىني‬ ‫إىل‬ ‫االًخقامٔث‬ ‫امػٌاصر‬ ‫حٌقصه‬ (1)‫اٌشئ١غ١خ‬ ‫اإلٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬Main transition elements (2)١ٍ‫اٌذاخ‬ ‫اإلٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬‫ـ‬‫خ‬Inner transition elements .‫اٌشئ١غ١خ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ‫ثذساعخ‬ ٟ‫٠ىزف‬ ‫ٚعٛف‬ ‫امرئٔسٔث‬ ‫اإلًقاامٔث‬ ‫امعٌاصر‬«‫امفئث‬ ‫عٌاصر‬(d)» ‫التعزي‬‫ـ‬‫ف‬:ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ‫اِزالء‬ ‫ف١ٙب‬ ‫٠ززبثغ‬ ‫ػٕبفش‬ ٟ٘(d) ‫املكىى‬‫ــ‬: ‫ات‬ ‫عششح‬ ٍ‫ي‬ ٌٕ‫رزك‬‫سأ‬ ‫أعًذح‬‫عٍخ‬...‫علل‬‫؟‬ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ْ‫أل‬(d)ٚ‫إٌىزش‬ ‫ٌؼؾشح‬ ‫٠زغغ‬‫ٔبد‬ ٟ‫اإلٌىزشٚٔد‬ ‫رشو١جٙدب‬ ْٛ‫٠ىد‬ ‫ثؼٕبفدش‬ ‫ِٕٙدب‬ ‫األٚي‬ ‫اٌؼّدٛد‬ ‫٠جدذأ‬ns2 , (n – 1)d1 ٜٛ‫اٌّغدز‬ ‫اِدزالء‬ ‫٠ززدبثغ‬ ُ‫صد‬ ٟ‫اٌفشػ‬(d)ٟٔٚ‫اإلٌىزش‬ ‫اٌزشو١ت‬ ٖ‫ٌؼٕبفش‬ ْٛ‫ٚ٠ى‬ ‫األخ١ش‬ ‫اٌؼّٛد‬ ٌٝ‫إ‬ ً‫ٔق‬ ٝ‫ؽز‬ns2 , (n – 1) d10 ‫اٌّغّٛػبد‬ ٓ‫ػ‬ ‫ػجبسح‬ ٟ٘ ٞ‫اٌذٚس‬ ‫اٌغذٚي‬ ٓ١ّ٠ ٌٝ‫إ‬ ‫٠غبس‬ ِٓ ‫األػّذح‬ ٖ‫٘ز‬‫ا٢ر‬‫١خ‬: IIIB (3) , IVB (4) , VB (5) , VIB (6) , VIIB (7) , VIII (8) - (9) - (10) , IB (11) , IIB (12) ‫ددخ‬‫د‬ِٕ‫اٌضب‬ ‫ددخ‬‫د‬‫اٌّغّٛػ‬ ‫ددش‬‫د‬‫ػٕبف‬ ‫ددف‬‫د‬ٍ‫رخز‬VIII‫ددبد‬‫د‬‫اٌّغّٛػ‬ ٟ‫دد‬‫د‬٘ٚ ‫دد١خ‬‫د‬‫سأع‬ ‫ددذح‬‫د‬ّ‫أػ‬ ‫ددالس‬‫د‬‫ص‬ ٝ‫دد‬‫د‬ٍ‫ػ‬ ًّ‫ددز‬‫د‬‫رؾ‬ ٟ‫دد‬‫د‬‫اٌز‬ (8),(9),(10)‫اٌّغّٛػدددبد‬ ‫ثم١دددخ‬ ٓ‫ػددد‬(B)‫؟‬ ‫لل‬‫ل‬‫علل‬ ...‫األف‬ ‫ػٕبفدددش٘ب‬ ٓ١‫ثددد‬ ٗ‫رؾدددبث‬ ‫ٌٛعدددٛد‬‫أوضدددش‬ ‫م١دددخ‬ .‫اٌشأع١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ٓ١‫ث‬ ٗ‫اٌزؾبث‬ ِٓ
  9. 9. 2 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 : َْ ،‫أفقٔث‬ ‫شالشل‬ ‫أرةع‬ ‫إىل‬ ‫امرئٔصٔث‬ ‫االًخقامٔث‬ ‫امػٌاصر‬ ‫حقصٔه‬ ‫ٓىكي‬ ‫األوىل‬ ًُ‫االىتقال‬ ُ‫الضلضل‬ First transition series ًُ‫الجاى‬ ًُ‫االىتقال‬ ُ‫الضلضل‬ Second transition series ُ‫الجالج‬ ًُ‫االىتقال‬ ُ‫الضلضل‬ Third transition series ُ‫الزابع‬ ًُ‫االىتقال‬ ُ‫الضلضل‬ Fourth transition series ‫٠ززبثغ‬ ٞ‫اٌزس‬ ‫اٌؼذد‬ ‫ثض٠بدح‬ ٜٛ‫ددددز‬‫د‬‫اٌّغ‬ ‫اِددددزالء‬ ‫ف١ٙددددب‬ ٟ‫اٌفشػ‬(3d) ‫دبثغ‬‫د‬‫٠زز‬ ٞ‫دزس‬‫د‬ٌ‫ا‬ ‫دذد‬‫د‬‫اٌؼ‬ ‫دبدح‬‫د‬٠‫ثض‬ ٜٛ‫دددددز‬‫د‬‫اٌّغ‬ ‫دددددزالء‬‫د‬ِ‫ا‬ ‫دددددب‬‫د‬ٙ١‫ف‬ ٟ‫اٌفشػ‬(4d) ‫٠ززدبثغ‬ ٞ‫اٌدزس‬ ‫اٌؼدذد‬ ‫ثض٠بدح‬ ٜٛ‫اٌّغدددددز‬ ‫اِدددددزالء‬ ‫ف١ٙدددددب‬ ٟ‫اٌفشػ‬(5d) ‫٠ززدب‬ ٞ‫اٌدزس‬ ‫اٌؼدذد‬ ‫ثض٠بدح‬‫ثغ‬ ٜٛ‫اٌّغدددددز‬ ‫اِدددددزالء‬ ‫ف١ٙدددددب‬ ٟ‫اٌفشػ‬(6d) ‫اٌذٚسح‬ ٟ‫ف‬ ‫رمغ‬‫انشاثعخ‬‫اٌذٚسح‬ ٟ‫ف‬ ‫رمغ‬‫انخبيغخ‬‫اٌذٚسح‬ ٟ‫ف‬ ‫رمغ‬‫انغبدعخ‬‫اٌذٚسح‬ ٟ‫ف‬ ‫رمغ‬‫انغبثعخ‬ ‫رجذأ‬ ‫ػٕبفش‬ ‫ػؾشح‬ ًّ‫رؾ‬ َٛ٠‫اٌغددددددددىبٔذ‬ ‫ثؼٕقددددددددش‬ 21Sc(4s2 ,3d1 )ٟ‫د‬‫د‬ٙ‫ٚرٕز‬ ‫دددددددش‬‫د‬‫ثؼٕق‬ٓ١‫ددددددد‬‫د‬‫اٌخبسف‬ 30Zn(4s2 ,3d10 ) ‫دذأ‬‫د‬‫رج‬ ‫دش‬‫د‬‫ػٕبف‬ ‫دشح‬‫د‬‫ػؾ‬ ًّ‫د‬‫د‬‫رؾ‬ َٛ‫ددددددددددددد‬‫د‬٠‫اٌ١زش‬ ‫دددددددددددددش‬‫د‬‫ثؼٕق‬ 39Y(5s2 ,4d1 )ٟ‫دددددددد‬‫د‬ٙ‫ٚرٕز‬ َٛ١ِ‫اٌىددددددددددددبد‬ ‫ثؼٕقددددددددددددش‬ 48Cd(5s2 ,4d10 ) ‫ػٕبفدش‬ ‫ػؾشح‬ ًّ‫رؾ‬‫رجدذأ‬ َٛ١ٔ‫اٌالٔضددددددددددب‬ ‫ثؼٕقددددددددددش‬ 57La(6s2 ,5d1 )ٟ‫ددد‬‫د‬ٙ‫ٚرٕز‬ ‫اٌضئجددددددددددددددك‬ ‫ثؼٕقددددددددددددددش‬ 80Hg(6s2 ,5d10 ) ْ٢‫ا‬ ٝ‫ؽز‬ ًّ‫رىز‬ ٌُ ّ‫األوم‬ ‫االًقاامٔث‬ ‫امسنسنث‬First transition series ‫اٌذٚسح‬ ٟ‫ف‬ ٌٝٚ‫األ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬ ‫رمغ‬‫انشاث‬‫عخ‬‫ػٕقش‬ ‫ثؼذ‬ ،‫انكبنغٍٕو‬20Caٝ‫ػٍد‬ ‫اٌغٍغدٍخ‬ ٖ‫٘ز‬ ًّ‫ٚرؾز‬ 10‫عُبصش‬: ٟ٘ ، ُ‫اجملنىع‬ 3B 4B 5B 6B 7B 8 1B 2B ‫العيص‬‫ـ‬‫ز‬ َٛ٠‫عىبٔذ‬ َٛ١ٔ‫ر١زب‬ ‫ڤ‬َٛ٠‫بٔبد‬ َٚ‫وش‬ ‫ِٕغٕ١ض‬ ‫ؽذ٠ذ‬ ‫وٛثٍذ‬ ً‫ٔ١ى‬ ‫ٔؾبط‬ ٓ١‫خبسف‬ ‫الزم‬‫ـــ‬‫ش‬ 21Sc 22Ti 23V 24Cr 25Mn 26Fe 27Co 28Ni 29Cu 30Zn ‫ال‬‫ـ‬% ٌ‫ىس‬ 0.0026 0.66 0.02 0.014 0.11 6.3 0.003 0.0089 0.0068 0.0078 ْ‫أ‬ ُ‫د‬ ‫ٚس‬ ‫األسمد١خ‬ ‫اٌمؾدشح‬ ٟ‫فد‬ ٝ‫األٌٚد‬ ‫اتٔزمبٌ١دخ‬ ‫اٌغٍغدٍخ‬ ‫ٌؼٕبفدش‬ ْ‫ثدبٌٛص‬ ‫اٌّئٛ٠دخ‬ ‫إٌغدجخ‬ ‫اٌغدبثك‬ ‫اٌغذٚي‬ ٓ١‫ٚ٠ج‬ ٌٟ‫ؽٛا‬ ْٛ‫٠ى‬ ‫ِغزّؼخ‬ ٌٝٚ‫األ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬7%‫اتلزقدبد٠خ‬ ‫أّ٘١زٙب‬ ْ‫أ‬ ‫إت‬ ‫األسم١خ‬ ‫اٌمؾشح‬ ْ‫ٚص‬ ِٓ ‫وج١شح‬: ٍٟ٠ ‫ف١ّب‬ ‫ٔؼشمٙب‬ ٟ‫ٚاٌز‬ : ّ‫األومـ‬ ‫االًقاامٔـث‬ ‫امسنسنـث‬ ‫معٌاصـر‬ ‫االققصادٓـث‬ ‫األَىٔـث‬ (1)‫امصكاًدِٓم‬Sc)21( ‫الىص‬‫ــــ‬‫ف‬: .‫األسم١خ‬ ‫اٌمؾشح‬ ِٓ ‫ٚاعغ‬ ‫ٔوبق‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫ِٛصػخ‬ ً‫ا‬‫عذ‬ ‫فغ١شح‬ ‫ثىّ١بد‬ ‫٠ٛعذ‬ ‫االصتخ‬‫ـ‬: ‫داو‬ ①ٌ‫انًقبرهخ‬ ‫انًٍح‬ ‫غبئشاد‬ ‫صُبعخ‬ ً‫ف‬ ‫غزخذو‬...‫علل‬‫؟‬ ْ‫أل‬.‫فالثزٙب‬ ‫ٚؽذح‬ ‫ثخفزٙب‬ ‫رّزبص‬ ‫عج١ىخ‬ ْٛ‫رزى‬ َٛ١ٌِٕٛ‫األ‬ ٌٝ‫إ‬ ِٕٗ ‫مئ١ٍخ‬ ‫ٔغجخ‬ ‫إمبفخ‬ ‫ػٕذ‬ ②ً‫ف‬ ‫ٌغزخذو‬‫انهٍم‬ ‫أثُبء‬ ًٌَٕ‫انزهفض‬ ‫انزصٌٕش‬ ً‫ف‬ ‫رغزخذو‬ ‫يصبثٍر‬ ‫صُبعخ‬...‫علل‬‫؟‬ ِ ٌٝ‫إ‬ ٗ‫إمبفز‬ ‫ػٕذ‬ ْ‫أل‬ٌٟ‫ػب‬ ‫مٛء‬ ‫٠ٕزظ‬ ‫اٌضئجك‬ ‫أثخشح‬ ‫قبث١ؼ‬.‫اٌؾّظ‬ ‫مٛء‬ ٗ‫٠ؾج‬ ‫اٌىفبءح‬ (2)‫امخٔخأًِم‬i)T22( ‫الىص‬‫ــــ‬‫ف‬: ①‫وبٌقٍت‬ ‫اٌقالثخ‬ ‫ؽذ٠ذ‬ ‫ػٕقش‬Steel②.‫اٌقٍت‬ ِٓ ‫وضبفخ‬ ً‫أل‬ ‫االصتخ‬‫ـ‬: ‫داو‬ ①‫ر‬‫انفعبئٍخ‬ ‫ٔانًشكجبد‬ ‫انطبئشاد‬ ‫صُبعخ‬ ً‫ف‬ ‫األنٕيٍُٕو‬ ٍ‫ي‬ ً‫ال‬‫ثذ‬ ‫ٔاألنٕيٍُٕو‬ ‫انزٍزبٍَٕو‬ ‫عجبئك‬ ‫غزخذو‬ ...‫علل‬‫؟‬ ‫٠ؾبفظ‬ ٗٔ‫أل‬‫رٕخف‬ ٞ‫اٌز‬ ‫اٌٛلذ‬ ٟ‫ف‬ ‫اٌّشرفؼخ‬ ‫اٌؾشاسح‬ ‫دسعبد‬ ٟ‫ف‬ ٗ‫ِزبٔز‬ ٍٝ‫ػ‬.َٛ١ٌِٕٛ‫األ‬ ‫ِزبٔخ‬ ٗ١‫ف‬ ‫ل‬
  10. 10. 3 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 ②‫انصُبعٍخ‬ ‫ٔانًفبصم‬ ٌ‫األعُب‬ ‫صساعخ‬ ‫عًهٍبد‬ ً‫ف‬ ‫ٌغزخذو‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ُّ‫اٌزغ‬ ِٓ ‫ٔٛع‬ ٞ‫أ‬ ‫٠غجت‬ ‫ٚت‬ ٗ‫٠ٍفظ‬ ‫ت‬ ُ‫اٌغغ‬ ْ‫أل‬ : ‫مزكباته‬ ‫أشهز‬ ‫انزٍزبٍَٕو‬ ‫أكغٍذ‬ ًَ‫ثب‬(TiO2):‫انسًبٌخ‬ ‫يغزسعشاد‬ ‫رشكٍت‬ ً‫ف‬ ‫ٌذخم‬ ‫انشًظ‬ ‫أشعخ‬ ٍ‫ي‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ‫دل‬ ًّ‫رؼ‬ ‫ؽ١ش‬.‫ٌٍغٍذ‬ ‫اٌجٕفغغ١خ‬ ‫فٛق‬ ‫األؽؼخ‬ ‫ٚفٛي‬ ‫ِٕغ‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫إٌبٔٛ٠خ‬ ٗ‫بئم‬ (3)‫امفاًدِٓم‬V)23( ‫االصتخ‬‫ـ‬: ‫داو‬ ‫انغٍبساد‬ ‫صَجشكبد‬ ‫صُبعخ‬ ً‫ف‬ ‫ٌغزخذو‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ‫ٚلذسح‬ ‫ػبٌ١خ‬ ‫ثمغبٚح‬ ‫رزّ١ض‬ ‫عج١ىخ‬ ْٛ‫رزى‬ ‫اٌقٍت‬ ٌٝ‫إ‬ ِٕٗ ‫مئ١ٍخ‬ ‫ٔغجخ‬ ‫إمبفخ‬ ‫ػٕذ‬ ْ‫أل‬ ً‫اٌزؤو‬ ‫ِمبِٚخ‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫وج١شح‬ : ‫مزكباته‬ ‫أشهز‬ ‫خب‬‫انفبَذٌٕو‬ ‫أكغٍذ‬ ‫يظ‬(V2O5).. ‫ٌٔغزخذو‬ : ①‫وقجغ‬‫خ‬.‫ٚاٌضعبط‬ ‫اٌغ١شاِ١ه‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬②.ً١‫اٌزٛف‬ ‫فبئمخ‬ ‫اٌّغٕبه١غبد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ ‫ؽفبص‬ ًِ‫وؼب‬ (4)‫ام‬‫كروم‬)Cr42( ‫الىص‬‫ــــ‬‫ف‬: ‫اندٌٕخ‬ ‫انعٕايم‬ ‫فعم‬ ‫ٌقبٔو‬ ُّ‫نك‬ ً‫انكًٍٍبئ‬ ‫انُشبغ‬ ٍ‫ي‬ ‫عبنٍخ‬ ‫دسخخ‬ ‫عهى‬ ‫عُصش‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ‫األ‬ ِٓ ‫هجمخ‬ ْٛ‫رى‬ ‫ثغجت‬‫اٌؼٕقدش‬ ‫رساد‬ ُ‫ؽغد‬ ٓ‫ِد‬ ‫أوجدش‬ ْٛ‫اٌّزىد‬ ‫األوغ١ذ‬ ‫عض٠ئبد‬ ُ‫ؽغ‬ ْٛ‫ٚ٠ى‬ ٗ‫عوؾ‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫وغ١ذ‬ ‫أوغ‬ ‫ِغ‬ َٚ‫اٌىش‬ ً‫رفبػ‬ ‫اعزّشاس‬ ‫رّٕغ‬ ‫األوغ١ذ‬ ‫هجمخ‬ ِٓ ً‫ب‬١ِ‫ِغب‬ ‫١ش‬ ً‫ب‬‫عوؾ‬ ٟ‫٠ؼو‬ ‫ِّب‬ ٗ‫ٔفغ‬‫چ‬.ٛ‫اٌغ‬ ٓ١ ‫االصتخ‬‫ـ‬: ‫داو‬ ①.ْ‫اٌّؼبد‬ ‫هالء‬②.‫اٌغٍٛد‬ ‫خ‬ ‫دثب‬ : ‫مزكباته‬ ‫أشهز‬ ①‫انكشٔو‬ ‫أكغٍذ‬III(Cr2O3):.‫األفجبؽ‬ ًّ‫ػ‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬ ②‫انجٕربعٍٕو‬ ‫كشٔيبد‬ ًَ‫ثب‬(K2Cr2O7):٠.‫ِؤوغذح‬ ‫وّبدح‬ َ‫غزخذ‬ (5‫املٌجٌٔز‬ ))Mn52( ‫االصتخ‬‫ـ‬: ‫داو‬ ①‫انُقٍخ‬ ّ‫زبنز‬ ً‫ف‬ ْٕٔ ‫ٌغزخذو‬ ‫ٔال‬ ‫يشكجبد‬ ٔ‫أ‬ ‫عجبئك‬ ‫صٕسح‬ ً‫ف‬ ً‫ب‬ً‫دائ‬ ‫انًُدٍُض‬ ‫ٌغزخذو‬‫؟‬ ‫علل‬ ... .‫إٌم١خ‬ ٗ‫ؽبٌز‬ ٟ‫ف‬ ٛ٘ٚ ‫اٌؾذ٠ذح‬ ٗ‫ٌٙؾبؽز‬ ②‫رغزخذو‬‫انسذٌذٌخ‬ ‫انغكك‬ ‫خطٕغ‬ ‫صُبعخ‬ ً‫ف‬ ‫انًُدٍُض‬ ‫يع‬ ‫انسذٌذ‬ ‫عجبئك‬‫علل‬ ...‫ألٔٙب‬.‫اٌقٍت‬ ِٓ ‫أفٍت‬ ③‫انغبصٌخ‬ ‫انًششٔثبد‬ ‫عجٕاد‬ ‫صُبعخ‬ ً‫ف‬ ‫انًُدٍُض‬ ‫يع‬ ‫األنٕيٍُٕو‬ ‫عجبئك‬ ‫رغزخذو‬Drinks Cans‫؟‬ ‫علل‬ ... .ً‫ٌٍزآو‬ ‫ٌّمبِٚزٙب‬ : ‫مزكباته‬ ‫أشهز‬ ①‫انًُدٍُض‬ ‫أكغٍذ‬ ًَ‫ثب‬(MnO2):‫و‬ َ‫٠غزخذ‬.‫اٌغبف‬ ‫اٌؼّٛد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ٚف‬ ، ٞٛ‫ل‬ ‫ِؤوغذ‬ ًِ‫ؼب‬ ②‫انجٕربعٍٕو‬ ‫ثشيُدُبد‬(KMnO4):.‫ِٚوٙشح‬ ‫ِؤوغذح‬ ‫وّبدح‬ َ‫٠غزخذ‬ ③‫انًُدٍُض‬ ‫كجشٌزبد‬II(MnSO4):‫وّج١ذ‬ َ‫٠غزخذ‬‫ٌٍفوش٠بد‬. (6‫امحدٓد‬ ))Fe62( ‫االصتخ‬‫ـ‬: ‫داو‬ ①‫فٕبػخ‬.‫غٍؾخ‬ٌُّ‫ا‬ ‫اٌخشعبٔبد‬②‫فٕبػخ‬.‫اٌىٙشثبء‬ ‫أثشاط‬ ③‫فٕبػخ‬‫اٌغىبو‬.ٓ١④‫فٕبػخ‬.‫ٚاٌّذافغ‬ ‫اٌجٕبدق‬ ‫ِٛاع١ش‬ ⑤.‫اٌغشاؽ١خ‬ ‫األدٚاد‬ ‫فٕبػخ‬
  11. 11. 4 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 ⑥ً‫ف‬ ‫زفبص‬ ‫كعبيم‬: ()‫(٘بثش‬ ‫ثوش٠مخ‬ ‫إٌؾبدس‬ ‫فٕبػخ‬–)‫ثٛػ‬()ٟ‫اٌّبئ‬ ‫اٌغبص‬ ً٠ٛ‫رؾ‬ ٟ‫ف‬ٚ‫اٌٙ١ذس‬ ِٓ ‫(خٍ١و‬‫چ‬ٓ١ ‫ثوش٠مخ‬ ً‫عبئ‬ ‫ٚلٛد‬ ٌٝ‫إ‬ )ْٛ‫اٌىشث‬ ‫أوغ١ذ‬ ‫ٚأٚي‬‫(ف١ؾش‬–)‫رشٚثؼ‬ (7‫امكِةنج‬ ))Co72( ‫الىص‬‫ــــ‬‫ف‬: ①‫انكٕثهذ‬‫انسذٌذ‬ ّ‫ٌشج‬‫علل‬ ...‫؟‬ .‫اٌؾذ٠ضخ‬ ‫اٌغ١بساد‬ ٟ‫ف‬ ‫اٌغبفخ‬ ‫اٌجوبس٠بد‬ ‫ٚوزٌه‬ ‫اٌّغٕبه١غبد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ ‫ٚ٠غزخذِب‬ ‫ٌٍزّغٕو‬ ً‫لبث‬ ‫والّ٘ب‬ ْ‫أ‬ ②‫اٌىٛثٍذ‬ ‫أّ٘ٙب‬ ً‫ب‬‫ؾؼ‬ُِ ً‫ا‬‫ٔظ١ش‬ ‫ػؾش‬ ‫أصٕب‬ ‫ٌٍىٛثٍذ‬60 ‫االصتخ‬‫ـ‬: ‫داو‬ ٌ‫غزخذو‬‫َظٍش‬‫انكٕثهذ‬60ً‫ف‬: ①ً‫ع‬‫ز‬ ‫هٍبد‬.‫انغزائٍخ‬ ‫انًٕاد‬ ‫فع‬②‫ان‬‫انًُزدبد‬ ‫خٕدح‬ ٍ‫ي‬ ‫زأكذ‬.③‫انطت‬ ‫؟‬ ‫علل‬ ...‫اٌىٛثٍذ‬ ْ‫أل‬60ٌٟ‫ٚثبٌزب‬ ‫إٌفبر‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫ػبٌ١خ‬ ‫ثمذسح‬ ِٕٗ ‫اٌقبدسح‬ ‫عبِب‬ ‫أؽؼخ‬ ‫رّزبص‬ ‫ؾغ‬ٌُّ‫ا‬: ①.‫اٌغزائ١خ‬ ‫اٌّٛاد‬ ‫٠ؾفظ‬ ②.‫اٌٛفالد‬ َ‫ٌٚؾب‬ ‫اٌؾمٛق‬ ‫ِٛالغ‬ ٓ‫ػ‬ ‫٠ىؾف‬ ‫ؽ١ش‬ ‫إٌّزغبد‬ ‫عٛدح‬ ِٓ ‫اٌزؤوذ‬ ٕٗ‫٠ّى‬ ③‫اٌؼبٌ١خ‬ ٗ‫لذسر‬‫اٌىؾف‬ ٟ‫ف‬ٍٝ‫ػ‬‫ا‬.‫ٚػالعٙب‬ ‫اٌخج١ضخ‬ َ‫ألٚسا‬ (8‫امٌٔكل‬ ))Ni82( ‫االصتخ‬‫ـ‬: ‫داو‬ ①ً‫إٌ١ى‬ ‫ثوبس٠بد‬ ‫فٕبػخ‬–.ٓ‫اٌؾؾ‬ ‫إلػبدح‬ ‫اٌمبثٍخ‬ َٛ١ِ‫وبد‬ ②.‫األؽّبك‬ ‫ِٚمبِٚخ‬ ‫اٌقذأ‬ ‫ِٚمبِٚخ‬ ‫ثبٌقالثخ‬ ‫رزّ١ض‬ ٟ‫اٌز‬ ‫اٌقٍت‬ ‫ِغ‬ ً‫إٌ١ى‬ ‫عجبئه‬ ‫فٕبػخ‬ ③‫ٔاألفش‬ ٍٍ‫انزغخ‬ ‫يهفبد‬ ً‫ف‬ ‫رغزخذو‬ ً‫انز‬ ‫ٔانكشٔو‬ ‫انٍُكم‬ ‫عجبئك‬ ‫صُبعخ‬‫انكٓشثٍخ‬ ٌ‫ا‬‫؟‬ ‫علل‬ ... .‫اتؽّشاس‬ ‫ٌذسعخ‬ ‫غخٕخ‬ُِ ٟ٘ٚ ٝ‫ؽز‬ ً‫اٌزآو‬ َٚ‫رمب‬ ‫ألٔٙب‬ ④‫كثٍشح‬ ٌ‫يعبد‬ ‫غالء‬ ً‫ف‬ ‫انٍُكم‬ ‫ٌغزخذو‬‫؟‬ ‫علل‬ ....ً‫أفن‬ ً‫ال‬‫ؽى‬ ‫ٚ٠ؼو١ٙب‬ ً‫ٚاٌزآو‬ ‫األوغذح‬ ِٓ ‫٠ؾّ١ٙب‬ ٗٔ‫أل‬ ⑤‫ٌغزخذو‬‫انضٌٕد‬ ‫ْذسخخ‬ ً‫ف‬ ‫دضأ‬ً‫ان‬ ‫انٍُكم‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ‫ه‬ ِٓ ًٍ‫٠م‬ ‫ؽفبص‬ ًِ‫ػب‬ ٗٔ‫أل‬.ً‫اٌزفبػ‬ ‫عشػخ‬ ‫ف١ضداد‬ ً‫ٌٍزفبػ‬ ‫اٌّؼشك‬ ‫اٌغوؼ‬ ‫ِغبؽخ‬ ِٓ ‫ٚ٠ض٠ذ‬ ‫اٌزٕؾ١و‬ ‫بلخ‬ (9‫امٌحاس‬ ))Cu92( ‫الىص‬‫ــــ‬‫ف‬: ‫إٌؾبط‬ ‫٠ؼزجش‬–ً‫ب‬١‫ربس٠خ‬–ْ‫اإلٔغب‬ ٗ‫ػشف‬ ‫فٍض‬ ‫أٚي‬ ‫االصتخ‬‫ـ‬: ‫داو‬ ①‫ٚاٌمقذ٠ش‬ ‫إٌؾبط‬ ‫عج١ىخ‬ ‫فٕبػخ‬(Sn+Cu)«‫اٌجشٚٔض‬». ②‫انكٓشثبئٍخ‬ ‫انكبثالد‬ ‫صُبعخ‬‫؟‬ ‫علل‬ ...ٔ‫أل‬‫ٌٍىٙشثبء‬ ‫ع١ذ‬ ً‫ِٛف‬ ٗ ③.‫اٌّؼذٔ١خ‬ ‫اٌؼّالد‬ ‫عجبئه‬ ‫فٕبػخ‬ : ‫مزكباته‬ ‫أشهز‬ ①‫انُسبط‬ ‫كجشٌزبد‬II(CuSO4):.‫اٌؾشة‬ ‫ِ١بح‬ ‫رٕم١خ‬ ‫ػٍّ١بد‬ ٟ‫ف‬ ‫ٌٍفوش٠بد‬ ‫ٚوّج١ذ‬ ٞ‫ؽؾش‬ ‫وّج١ذ‬ َ‫٠غزخذ‬ ②: ‫فٓهُح‬ ‫يسهٕل‬.ٌٟ‫اٌجشرمب‬ ٌٍْٛ‫ا‬ ٌٝ‫إ‬ ‫األصسق‬ ٌٍْٛ‫ا‬ ‫٠زؾٛي‬ ‫ؽ١ش‬ ‫اٌغٍٛوٛص‬ ‫عىش‬ ٓ‫ػ‬ ‫اٌىؾف‬ ٟ‫ف‬ (11‫امخارصني‬ ))Zn30( ‫االصتخ‬‫ـ‬: ‫داو‬ ‫انفهضاد‬ ً‫ثبق‬ ‫خهفُخ‬ ً‫ف‬ ٍٍ‫انخبسص‬ ‫اعزخذايبد‬ ‫يعظى‬ ‫رزشكض‬‫؟‬ ‫علل‬ ...‫اٌقذأ‬ ِٓ ‫ٌؾّب٠زٙب‬ : ‫مزكباته‬ ‫أشهز‬ ①ٍ‫أكغ‬‫ــ‬ٍٍ‫انخبسص‬ ‫ذ‬ZnO:‫٠ذخ‬‫ـــ‬‫اٌذ٘بٔبد‬ ( : ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ ً–‫اٌّوبه‬–) ً١ّ‫اٌزغ‬ ‫ِغزؾنشاد‬ ②ٍٍ‫انخبسص‬ ‫كجشٌزٍذ‬ZnS:‫اٌو‬ ( : ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬‫ن١ئخ‬ٌُّ‫ا‬ ‫الئبد‬–) ‫اٌغ١ٕ١خ‬ ‫األؽؼخ‬ ‫ؽبؽبد‬
  12. 12. 5 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 ًْ‫اإلمكقرو‬ ‫امقركٔب‬‫امقأكسد‬ ‫وخاالت‬ّ‫األومـ‬ ‫االًقاامٔث‬ ‫امسنسنث‬ ‫معٌاصر‬: ‫ٌٙدب‬ ‫اٌّخزٍفدخ‬ ‫اٌزؤوغدذ‬ ‫ٚؽدبتد‬ ٝ‫األٌٚد‬ ‫اتٔزمبٌ١دخ‬ ‫اٌغٍغدٍخ‬ ‫ٌؼٕبفدش‬ ٟ‫اإلٌىزشٚٔد‬ ‫اٌزشو١دت‬ ٟ‫ا٢رد‬ ‫اٌغدذٚي‬ ‫٠ٛمؼ‬ .‫اٌؾبئؼخ‬ ‫رؤوغذ٘ب‬ ‫ٚؽبتد‬ ‫العيص‬‫ــ‬‫ز‬‫الزم‬‫ــ‬‫ش‬ُ‫اجملنىع‬‫الرتكًب‬ٌ‫اإللكرتوى‬ ‫التأكضد‬ ‫حاالت‬ُ‫والشائع‬ ‫ميها‬ ‫املزكبات‬ ‫بعض‬ َٛ٠‫عىبٔذ‬21ScIIIB[18Ar],4s2 ,3d1 ③Sc2O3 ١ٔ‫ر١زب‬‫ـــ‬َٛ22TiIVB[18Ar],4s2 ,3d2 2 , 3 , ④TiO , Ti2O3 , TiO2 ٠‫فبٔذ‬‫ـــ‬َٛ23VVB[18Ar],4s2 ,3d3 2 , 3 , 4 , ⑤VO , V2O3 , VO2 , V2O5 ‫و‬‫ـــــ‬َٚ‫ش‬24CrVIB[18Ar],4s1 ,3d5 2 , ③ , 6CrO , Cr2O3 , CrO3 ١ٕ‫ِٕغ‬‫ـــ‬‫ض‬25MnVIIB[18Ar],4s2 ,3d5 2 , 3 , ④ , 6 , 7 MnO , Mn2O3 , MnO2 , K2MnO4 , KMnO4 ٠‫ؽذ‬‫ــــــ‬‫ذ‬26Fe VIII [18Ar],4s2 ,3d6 2 , ③FeO , Fe2O3 ٍ‫وٛث‬‫ــــ‬‫ذ‬27Co[18Ar],4s2 ,3d7 ② , 3 , 4CoCl2 , CoCl3 , [CoF6]2- ‫ٔ١ى‬‫ـــــــ‬ً28Ni[18Ar],4s2 ,3d8 ② , 3 , 4NiO , Ni2O3 , NiO2 ‫ٔؾ‬‫ـــــ‬‫بط‬29CuIB[18Ar],4s1 ,3d10 1 , ②Cu2O , CuO ٓ١‫خبسف‬30ZnIIB[18Ar],4s2 ,3d10 ②ZnO )‫فقط‬ ‫لإلطالع‬ ‫(الجدول‬ ‫وٓالح‬‫ـ‬‫امج‬ ‫وي‬ ‫ظ‬‫ـ‬‫و‬ ‫دول‬‫ـ‬‫ٓن‬ ‫ا‬‫ـ‬: ْ (1)‫األٌٚددد‬ ‫اتٔزمبٌ١دددخ‬ ‫اٌّغّٛػدددخ‬ ‫ػٕبفدددش‬ ‫رمدددغ‬ٟ‫اإلٌىزشٚٔددد‬ ٗ‫ٚرشو١جددد‬ َٛ١‫اٌىبٌغددد‬ ‫ثؼدددذ‬ ‫اٌشاثؼدددخ‬ ‫اٌدددذٚسح‬ ٟ‫فددد‬ ٝ 20Ca:[Ar],4s2 ٟ‫اٌفشػد‬ ٜٛ‫ٌٍّغدز‬ ‫اٌخّغدخ‬ ‫األٚسث١زبتد‬ ‫اِزالء‬ ‫رٌه‬ ‫ثؼذ‬ ‫ٚ٠جذأ‬(3d)ٟ‫ٚفد‬ ‫ِفدشد‬ ْٚ‫ثدئٌىزش‬ ‫إٌّغٕ١ض‬ ٌٝ‫إ‬ ً‫ٔق‬ ٝ‫ؽز‬ ‫ثبٌززبثغ‬ ‫أٚسث١زبي‬ ً‫و‬(3d5 )‫أٚسث١زدبي‬ ً‫ود‬ ٟ‫فد‬ ٓ١ٔٚ‫إٌىزش‬ ‫إصدٚاط‬ ‫رٌه‬ ‫ثؼذ‬ ٌٝ‫٠زٛا‬ ُ‫ص‬ ٌٝ‫إ‬ ً‫ٔق‬ ٝ‫ؽز‬ٓ١‫اٌخبسف‬(3d10 ).)‫٘ٛٔذ‬ ‫(لبػذح‬ (2)‫انكشٔو‬ ٍ‫ي‬ ‫نكم‬ ًَٔ‫اإلنكزش‬ ‫انزشكٍت‬ ‫شزٔر‬24Cr،‫ٔانُسبط‬29Cu‫األٔنى‬ ‫االَزقبنٍخ‬ ‫انغهغهخ‬ ً‫ثبق‬ ٍ‫ع‬ ‫؟‬ ‫علل‬ ... ‫عُصش‬‫انكشٔو‬(24Cr) ْ‫أل‬ْ‫ددددددددب‬‫د‬١‫اٌفشػ‬ ْ‫ددددددددزٛ٠ب‬‫د‬‫اٌّغ‬(4s1 ,3d5 )‫ددددددددف‬‫د‬‫ٔق‬ ٓ١‫ِّزٍئدددد‬ٌٟ‫ٚثبٌزددددب‬ ‫هبلددددخ‬ ً‫ألدددد‬ ‫اٌددددزسح‬ ً‫٠غؼدددد‬ ‫ِّددددب‬ ً‫ا‬‫اعزمشاس‬ ‫أوضش‬ 4s 3d ‫عُصش‬‫انُسبط‬(29Cu) ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ْ‫أل‬(4s1 )‫ِّزٍئ‬ ‫ٔقف‬ٜٛ‫ٚاٌّغدز‬ ٟ‫د‬‫د‬‫اٌفشػ‬(3d10 )ً‫ألدد‬ ‫اٌددزسح‬ ً‫٠غؼدد‬ ‫دب‬‫د‬ِّ ‫اتِددزالء‬ َ‫رددب‬ ً‫ا‬‫اعزمشاس‬ ‫أوضش‬ ٌٟ‫ٚثبٌزب‬ ‫هبلخ‬ 4s 3d ‫ون‬‫ح‬ِ: ‫ظث‬ ‫ا‬ ًِ‫اٌؼب‬ ٛ٘ ‫ٌ١ظ‬ ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫ٌٍّغز‬ ٟ‫إٌقف‬ ٚ‫أ‬ ًِ‫اٌىب‬ ‫اتِزالء‬ٟ‫اإلٌىزشٚٔد‬ ‫اٌزشو١دت‬ ‫ٌضجدبد‬ ‫ٌٛؽ١دذ‬ .‫اٌّشوت‬ ٟ‫ف‬ ‫ٌٍؼٕقش‬ ‫انسذٌذ‬ ٌٌٕ‫أ‬ ‫أكغذح‬ ‫ٌغٓم‬(II)‫انًُدٍُض‬ ٌٌٕ‫أ‬ ‫أكغذح‬ ‫ٌصعت‬ ‫ثًٍُب‬(II)[25Mn , 26Fe]‫؟‬ ‫علل‬ ... : ٛ٘ ‫اٌؾذ٠ذ‬ ‫ٌزسح‬ ٟٔٚ‫اإلٌىزش‬ ‫اٌزشو١ت‬ 26Fe : [18Ar],4s2 ,3d6 Fe3+ :[Ar],3d 5 Fe2+ :[Ar],3d 6 ‫سهل‬ ‫ي‬ ‫سدة‬ ‫األك‬ ً‫ا‬‫استقرار‬ ‫أكثر‬)‫يًزهئ‬ ‫(َصف‬ً‫ا‬‫استقرار‬ ‫أقل‬ ٟ‫ف‬ ‫األوغذح‬ ‫رغ١ش‬‫اٌزشو١ت‬ ٓ٠ٛ‫رى‬ ٖ‫ارغب‬ً‫ا‬‫اعزمشاس‬ ‫األوضش‬ : ٛ٘ ‫إٌّغٕ١ض‬ ‫ٌزسح‬ ٟٔٚ‫اإلٌىزش‬ ‫اٌزشو١ت‬ 25Mn : [18Ar],4s2 ,3d5 Mn3+ :[Ar],3d 4 Mn2+ :[Ar],3d 5 ‫عب‬‫ص‬ ‫ي‬ ‫سدة‬ ‫األك‬ ‫أقل‬ً‫ا‬‫استقرار‬ً‫ا‬‫اعزقشاس‬ ‫أكثش‬)‫يًزهئ‬ ‫(َصف‬ ٖ‫ارغب‬ ٟ‫ف‬ ‫األوغذح‬ ‫رغ١ش‬ ‫ت‬ً‫ا‬‫اعزمشاس‬ ً‫األل‬ ‫اٌزشو١ت‬ ٓ٠ٛ‫رى‬
  13. 13. 6 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 (3)ً‫رعط‬‫عُبصش‬ ‫خًٍع‬‫األٔنى‬ ‫االَزقبنٍخ‬ ‫انغهغهخ‬‫انزأكغذ‬ ‫زبنخ‬(+2)‫انغكبَذٌٕو‬ ‫عذا‬ ‫يب‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ِٓ ٓ١ٔٚ‫إٌىزش‬ ‫خشٚط‬ ‫ثغجت‬(4s)َٛ٠‫اٌغىبٔذ‬ ٓ‫ٌٚى‬ْٛ‫أ٠د‬ ٝ‫إٌد‬ ٌٗٛ‫رؾ‬ ‫ػٕذ‬‫رؤوغدذ‬ ‫ؽبٌدخ‬ ٟ‫فد‬ (+3)‫٠قجؼ‬(3d0 )ً‫ا‬‫ٚاعزمشاس‬ ً‫ب‬‫صجبر‬ ‫أوضش‬ ٟ٘ٚ. ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ِٓ ‫إٌىزشٚٔبد‬ ‫رفمذ‬ ٍٝ‫األػ‬ ‫اٌزؤوغذ‬ ‫ؽبتد‬ ٟ‫ف‬(3d) (4)َٛ٠‫اٌغىبٔذ‬ ‫ػٕقش‬ ِٓ ‫اٌزؤوغذ‬ ‫ؽبتد‬ ‫رضداد‬(Sc3+ )‫إٌّغٕ١دض‬ ‫ػٕقدش‬ ٟ‫فد‬ ‫ٌٙدب‬ ‫ل١ّدخ‬ ٝ‫ألقد‬ ٝ‫إٌد‬ ً‫رق‬ ٝ‫ؽز‬ (Mn7+ )‫اٌّغّٛػخ‬ ٟ‫ف‬ ‫٠مغ‬ ٞ‫اٌز‬(7B)‫اٌزٕبلـ‬ ٟ‫ف‬ ‫رجذأ‬ ُ‫ص‬‫رٌه‬ ‫ثؼذ‬ٝ‫ؽز‬ٔ‫اٌزؤوغدذ‬ ‫ؽبٌخ‬ ٌٝ‫إ‬ ً‫ق‬(+2)ٟ‫فد‬ ‫ػٕقش‬ٌ‫ا‬ٓ١‫خبسف‬‫اٌّغّٛػخ‬ ٟ‫ف‬ ‫٠مغ‬ ٞ‫اٌز‬ )‫(اٌضٔه‬(2B)ْ‫أ‬ ‫٠زنؼ‬ ‫رٌه‬ ِٓٚ‫ػٕقش‬ ٞ‫أل‬ ‫رؤوغذ‬ ‫ػذد‬ ٍٝ‫أػ‬ ‫اٌّغّٛػخ‬ ُ‫سل‬ ٜ‫٠زؼذ‬ ‫ت‬ّٟ‫٠ٕز‬ ٟ‫اٌز‬‫إٌ١ٙب‬‫ػذا‬ ‫ِب‬‫اٌّغّٛػخ‬ ‫ػٕبفش‬(1B)]‫انعًهخ‬ ‫[فهضاد‬ٟ٘ٚ‫(انُسبط‬، )‫انزْت‬ ، ‫انفعخ‬ (5)‫رأكغذْب‬ ‫زبالد‬ ‫ثزعذد‬ ‫االَزقبنٍخ‬ ‫انعُبصش‬ ‫رزًٍض‬ِ‫ْز‬ ‫َالزع‬ ‫ال‬ ‫ثًٍُب‬ً‫ب‬‫ابنجي‬ ً‫انزي‬ ‫انًًثهخ‬ ‫انفهضاد‬ ً‫ف‬ ‫انظبْشح‬ ‫ٔازذح‬ ‫رأكغذ‬ ‫زبنخ‬ ‫نٓب‬ ٌٕ‫ٌك‬ ‫يب‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ٟ‫د‬‫د‬‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫دز‬‫د‬‫اٌّغ‬ ٓ‫د‬‫د‬ِ ‫دشط‬‫د‬‫رخ‬ ‫دخ‬‫د‬١ٌ‫اتٔزمب‬ ‫دش‬‫د‬‫اٌؼٕبف‬ ‫دذ‬‫د‬‫رؤوغ‬ ‫دذ‬‫د‬ٕ‫ػ‬ ‫دزسح‬‫د‬ٌ‫ا‬ ٓ‫د‬‫د‬ِ ‫دٛدح‬‫د‬‫اٌّفم‬ ‫دبد‬‫د‬ٔٚ‫اإلٌىزش‬ ْ‫أل‬(4s)ُ‫د‬‫د‬‫ص‬ ‫اٌوبلخ‬ ٟ‫ف‬ ِٕٗ ‫اٌمش٠ت‬ ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬(3d).‫ثبٌززبثغ‬ ‫دخ‬‫د‬١ٌ‫اٌّززب‬ ٓ٠‫دؤ‬‫د‬‫اٌز‬ ‫دبد‬‫د‬‫هبل‬ ْ‫أ‬ ‫دذ‬‫د‬‫ٚٔغ‬ٓ٠‫دؤ‬‫د‬‫ر‬ ‫دٛد‬‫د‬ٙ‫ع‬ ٓ‫د‬‫د‬ِ ٓ١‫د‬‫د‬‫٠زج‬ ‫دب‬‫د‬ّ‫و‬ ‫دؼ‬‫د‬‫ٚام‬ ‫دذسط‬‫د‬‫ثز‬ ‫دضداد‬‫د‬‫ر‬ ٌٟ‫دب‬‫د‬‫اتٔزم‬ ‫دض‬‫د‬ٍ‫اٌف‬ ‫دزسح‬‫د‬ٌ ٌ‫ا‬‫ڤ‬.‫اٌّززبٌ١خ‬ ‫اٌزؤوغذح‬ ‫ؽبتد‬ ٟ‫ف‬ ‫ِٛي‬ / ‫عٛي‬ ٍٛ١‫ثبٌى‬ ‫ِمذسح‬ َٛ٠‫بٔذ‬ V5+ (3d0 ) 6523 kJ/mol V4+ (3d1 ) 4643 kJ/mol V3+ (3d2 ) 2858 kJ/mol V2+ (3d3 ) 1364 kJ/mol V+ (4s1 ,3d3 ) 648 kJ/mol V (4s2 ,3d3 ) ‫انز‬ ‫خٓذ‬ ً‫ف‬ ‫انضٌبدح‬ ٌ‫أ‬ ‫فُدذ‬ ‫ٔاألنٕيٍُٕو‬ ‫ٔانًباُغٍٕو‬ ‫انصٕدٌٕو‬ ‫يثم‬ ‫انًًثهخ‬ ‫انفهضاد‬ ً‫ف‬ ‫أيب‬َ‫انثب‬ ٌٍ‫أ‬ً ً‫ا‬‫خذ‬ ‫كجٍشح‬ ‫األنٕيٍُٕو‬ ‫زبنخ‬ ً‫ف‬ ‫ٔانشاثع‬ ‫انًباُغٍٕو‬ ‫زبنخ‬ ً‫ف‬ ‫ٔانثبنث‬ ‫انصٕدٌٕو‬ ‫زبنخ‬ ً‫ف‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ٜٛ‫ِغز‬ ‫وغش‬ ٟ‫ف‬ ‫٠زغجت‬ ٗٔ‫أل‬ًّ‫ِىز‬ ‫هبلخ‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫اٌؾقٛي‬ ٓ‫٠ّى‬ ‫فال‬ ‫ٌزا‬Na2+ ٚ‫أ‬Mg3+ ٚ‫أ‬Al4+ .ٞ‫اٌؼبد‬ ٟ‫اٌى١ّ١بئ‬ ً‫ثبٌزفبػ‬ Al4+ 2s2 ,2p5 11540 kJ/mol Al3+ 2s2 ,2p6 2745 kJ/mol Al2+ 2s2 ,2p6 ,3s1 1811 kJ/mol Al+ 2s2 ,2p6 ,3s2 578 kJ/mol Al 2s2 ,2p6 ,3s2 ,3p1 (6)‫اعز‬ ‫ثؼذ‬‫ؼ‬٘‫رؤوغدذ‬ ‫ٚؽدبتد‬ ٟٔٚ‫اإلٌىزش‬ ‫ٚرشو١جٙب‬ ٌٝٚ‫األ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ٌؼٕبفش‬ ‫شامٕب‬ْ‫أ‬ ْ٢‫ا‬ ‫٠ّىٕدب‬ ‫ب‬ : ٍٟ٠ ‫وّب‬ َ‫ػب‬ ٗ‫ثٛع‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫ٌٍؼٕبفش‬ ‫رؼش٠ف‬ ٌٝ‫إ‬ ً‫ٔق‬ : ْ‫االًخقام‬ ‫امػٌصر‬ ‫ر‬ ‫انزي‬ ‫انعُصش‬‫األٔسثٍزيبالد‬ ّ‫فٍي‬ ٌٕ‫ك‬(d)،(f)‫ثبإلنكزشَٔيبد‬ ‫يشيغٕنخ‬ٔ‫اٍيش‬ ‫نكُٓيب‬‫يًزهئيخ‬‫االييزالء‬ً‫في‬ ‫عيٕاء‬ ‫انزأكغذ‬ ‫زبالد‬ ٍ‫ي‬ ‫زبنخ‬ ‫أي‬ ً‫ف‬ ٔ‫أ‬ ‫انزسٌخ‬ ‫انسبنخ‬ : ‫تدريـــب‬ (1‫رعزج‬ ‫ْم‬ )‫ش‬‫انعًهخ‬ ‫فهضاد‬Coinage metalsًْٔ‫[انُسبط‬(29Cu)،‫انفعخ‬(47Ag)،‫انزْت‬(79Au)] : ْٕ ‫انخبسخٍخ‬ ‫ألٔسثٍزبالرٓب‬ ًَٔ‫اإلنكزش‬ ‫انزشكٍت‬ ٌ‫ثأ‬ ً‫ب‬ً‫عه‬ ‫اَزقبنٍخ‬ ‫عُبصش‬ [79Au: (6s1 ,5d10 )] – [47Ag: (5s1 ,4d10 )] – [29Cu: (4s1 ,3d10 )] ‫احل‬‫ل‬ ْ‫أ‬ ‫٠زنؼ‬ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬(d)‫اٌض‬ ‫ٌٍفٍضاد‬‫ِّزٍئ‬ ‫الصخ‬‫ثبإلٌىزشٚٔبد‬(d10 )‫اٌزس٠خ‬ ‫اٌؾبٌخ‬ ٟ‫ف‬ٌ‫ؽب‬ ٟ‫ف‬ ٓ‫ٌى‬‫خ‬‫اٌزؤوغذ‬ (+2)ٚ‫أ‬(+3)ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ْ‫أ‬ ‫ٔغذ‬(d)‫ِّزٍئ‬ ‫١ش‬(d9 )ٚ‫أ‬(d8 ).‫إٔزمبٌ١خ‬ ‫ػٕبفش‬ ٟٙ‫ف‬ ْ‫إر‬ (2)‫رعزجش‬ ‫ْم‬ٍٍ‫انخبسص‬ ‫فهضاد‬‫ٔانكبديٍٕو‬‫ٔانضئجق‬‫اَزقبنٍخ‬ ‫عُبصش‬ٓ‫ألٔسثٍزالر‬ ًَٔ‫اإلنكزش‬ ‫انزشكٍت‬ ٌ‫ثأ‬ ً‫ب‬ً‫عه‬‫ب‬ : ْٕ ‫انخبسخٍخ‬[80Hg: (6s2 ,5d10 )] – [48Cd: (5s2 ,4d10 )] – [30Zn: (4s2 ,3d10 )] ‫احل‬‫ل‬ ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ْ‫أ‬ ‫٠زنؼ‬(d)‫ثبإلٌىزشٚٔدبد‬ ‫ِّزٍئ‬ ‫اٌضالصخ‬ ‫ٌٍفٍضاد‬(d10 )‫ؽبٌدخ‬ ٟ‫فد‬ ٚ‫أ‬ ‫اٌزس٠دخ‬ ‫اٌؾبٌدخ‬ ٟ‫فد‬ ‫عدٛاء‬ ‫اٌزؤوغذ‬(+2)ٜٛ‫اٌّغدز‬ ‫ِّزٍئدخ‬ ْٛ‫رىد‬ ‫ألٔٙب‬ ‫أزمبٌ١خ‬ ‫اٌفٍضاد‬ ٖ‫٘ز‬ ‫رؼزجش‬ ‫ت‬ ‫ٌزا‬ٟ‫اٌفشػد‬(d)ٟ‫ٚفد‬ ‫اٌفٍض٠دخ‬ ‫اٌؾبٌدخ‬ ٟ‫فد‬ .‫اٌّزؤ٠ٕخ‬ ‫اٌؾبٌخ‬
  14. 14. 7 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 : ّ‫األوم‬ ‫االًقاامٔث‬ ‫امسنسنث‬ ‫معٌاصر‬ ‫امعاوث‬ ‫امخِاص‬ ‫ثبٌخقدبئـ‬ ‫ِٕٙدب‬ ‫اٌخدشٚط‬ ٓ‫٠ّىد‬ ٟ‫ٚاٌزد‬ ‫اٌّغّٛػدخ‬ ٖ‫٘دز‬ ‫ثؼٕبفدش‬ ‫اٌخبفدخ‬ ‫اٌج١بٔبد‬ ‫ثؼل‬ ٌٟ‫اٌزب‬ ‫اٌغذٚي‬ ‫٠ٛمؼ‬ : ٍٟ٠ ‫ف١ّب‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ٖ‫٘ز‬ ‫ثٙب‬ ‫رزّ١ض‬ ٟ‫اٌز‬ ‫اٌؼبِخ‬ ‫العيصــز‬‫الزم‬‫ـ‬‫ش‬ُ‫الذري‬ ُ‫الكتل‬َ‫الذر‬ ‫قطز‬ ‫ىصف‬Åُ‫الكجاف‬g/cm3 ‫االىصهار‬ ُ‫درج‬°Cٌ‫الغلًا‬ ُ‫درج‬°C َٛ٠‫عىبٔذ‬21Sc45.01.443.1013973900 ١ٔ‫ر١زب‬‫ـــ‬َٛ22Ti47.91.324.4216803130 ٠‫فبٔذ‬‫ـــ‬َٛ23V51.01.226.0717103530 ‫و‬‫ـــــ‬َٚ‫ش‬24Cr52.01.177.1918902480 ١ٕ‫ِٕغ‬‫ـــ‬‫ض‬25Mn54.91.177.2112472087 ٠‫ؽذ‬‫ــــــ‬‫ذ‬26Fe55.91.167.8715282800 ٍ‫وٛث‬‫ــــ‬‫ذ‬27Co58.91.168.7014903520 ‫ٔ١ى‬‫ـــــــ‬ً28Ni58.71.158.9014922800 ‫ٔؾ‬‫ـــــ‬‫بط‬29Cu63.51.178.9210832582 )‫فقط‬ ‫مإلظالع‬ ‫(امجدول‬ (1) ‫ثب‬ ‫انزسٌخ‬ ‫انكزهخ‬ ‫رضداد‬‫انٍُكم‬ ‫رنك‬ ٍ‫ع‬ ‫ٌٔشز‬ ‫انزسي‬ ‫انعذد‬ ‫ثضٌبدح‬ ‫نزذسٌح‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ‫ٌٙب‬ ٟ‫اٌؾغبث‬ ‫اٌّزٛعو‬ ً‫ٌٍٕ١ى‬ ‫غزمشح‬ُِ ‫ٔظبئش‬ ‫خّغخ‬ ‫ٚعٛد‬ ‫ثغجت‬58.7u (2) ‫يع‬‫ي‬‫ٌالز‬ ‫يب‬‫ي‬ً‫ك‬ ‫يى‬‫ي‬‫األٔن‬ ‫يخ‬‫ي‬ٍ‫االَزقبن‬ ‫يهخ‬‫ي‬‫انغهغ‬ ‫يش‬‫ي‬‫عج‬ ‫يب‬‫ي‬ُ‫اَزقبن‬ ‫يذ‬‫ي‬ُ‫ع‬ ً‫ا‬‫يش‬‫ي‬ٍ‫كث‬ ‫يش‬‫ي‬ٍ‫رزغ‬ ‫ال‬ ‫يخ‬‫ي‬ٌ‫انزس‬ ‫يبس‬‫ي‬‫األقط‬ ‫يبق‬‫ي‬‫أَص‬ ٌ‫أ‬ ‫يع‬‫ي‬‫ٌالز‬ ‫انكش‬ ‫قطش‬ ‫نُصف‬ ً‫انُغج‬ ‫انثجبد‬‫انُسبط‬ ‫إنى‬ ‫ٔو‬‫؟‬ ‫علل‬ ... : ٍٍ‫يزعبكغ‬ ٍٍ‫عبيه‬ ‫إنى‬ ‫رنك‬ ‫ٌشخع‬ ①: ‫األول‬ ‫امػاول‬ٍٝ‫ػ‬ ًّ‫٠ؼ‬‫َقص‬‫اٌفؼبٌدخ‬ ‫إٌدٛاح‬ ‫ؽدؾٕخ‬ ‫ردضداد‬ ‫ؽ١ش‬ ٞ‫اٌزس‬ ‫اٌؼذد‬ ‫ثض٠بدح‬ ‫اٌزسح‬ ‫لوش‬ ‫ٔقف‬ ‫ددٛاح‬‫د‬ٌٕ‫ا‬ ‫ددزة‬‫د‬‫ع‬ ‫ددضداد‬‫د‬١‫ف‬ ‫ددبط‬‫د‬‫إٌؾ‬ ٝ‫دد‬‫د‬ٌ‫إ‬ َٛ٠‫ددىبٔذ‬‫د‬‫اٌغ‬ ٓ‫دد‬‫د‬ِ ‫ددزسح‬‫د‬ٌ‫ا‬ ‫ددبد‬‫د‬ٔٚ‫إٌىزش‬ ‫ددذد‬‫د‬‫ػ‬ ‫ددضداد‬‫د‬٠ ‫ددزٌه‬‫د‬‫ٚو‬ ‫ددش‬‫د‬‫اٌؼٕبف‬ ٖ‫ددز‬‫د‬ٌٙ ‫ػ‬ ًّ‫ٚ٠ؼ‬ ‫ٌإلٌىزشٚٔبد‬.‫اٌزسح‬ ‫لوش‬ ‫ٔقف‬ ٟ‫ف‬ ‫ٔمـ‬ ٍٝ ②: ًْ‫امثا‬ ‫امػاول‬ٍٝ‫ػ‬ ًّ‫٠ؼ‬‫صٌبدح‬ٟ‫اٌفشػد‬ ٜٛ‫اٌّغدز‬ ‫إٌىزشٚٔدبد‬ ‫ػدذد‬ ‫رضا٠ذ‬ ٛ٘ٚ ‫اٌزسح‬ ‫لوش‬ ‫ٔقف‬3d ‫ث١ٕٙب‬ ‫اٌزٕبفش‬ ٜٛ‫ل‬ ‫فزضداد‬. ‫انغجبئك‬ ‫اَزبج‬ ً‫ف‬ ‫انعُبصش‬ ِ‫ْز‬ ‫اعزخذاو‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ٌ‫ا‬ ٖ‫٘ز‬ ‫ألوبس‬ ‫أٔقبف‬ ٟ‫ف‬ ٟ‫إٌغج‬ ‫اٌضجبد‬ ‫ٔز١غخ‬.‫ؼٕبفش‬ (3) ‫رظ‬: ً‫ٌه‬ ‫فًٍب‬ ‫رنك‬ ‫ٌٔزعر‬ ‫انغهغهخ‬ ِ‫ْز‬ ‫عُبصش‬ ٍٍ‫ث‬ ‫ثٕظٕذ‬ ‫انفهضٌخ‬ ‫انخبصٍخ‬ ‫ٓش‬ ①.‫ٚاٌىٙشثبء‬ ‫ٌٍؾشاسح‬ ً١‫اٌزٛف‬ ‫ٚعٛدح‬ ‫ٚاٌجش٠ك‬ ْ‫ثبٌٍّؼب‬ ‫رّزبص‬ ‫فٍجخ‬ ‫فٍضاد‬ ‫عّ١ؼٙب‬ ②‫دسخبد‬ ‫نٓب‬‫يشرفعخ‬ ٌ‫ٔاهٍب‬ ‫اَصٓبس‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ٚ‫إٌىزش‬ ‫اؽزشان‬ ّٓ‫٠زن‬ ٞ‫ٚاٌز‬ ‫اٌزساد‬ ٓ١‫ث‬ ٞٛ‫اٌم‬ ‫اٌزشاثو‬ ٌٝ‫إ‬ ‫رٌه‬ ٜ‫ٚ٠ؼض‬‫ٔبد‬4s،3d.‫اٌزشاثو‬ ‫٘زا‬ ٟ‫ف‬ ③‫انزسي‬ ‫انعذد‬ ‫ثضٌبدح‬ ‫انغهغهخ‬ ‫عجش‬ ‫انكثبفخ‬ ‫ٔرضداد‬ ‫عبنٍخ‬ ‫كثبفخ‬ ‫راد‬ ‫فهضاد‬ ‫يعظًٓب‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ‫فب‬ ‫رٌده‬ ٝ‫ٚػٍد‬ ً‫ب‬‫رمش٠ج‬ ‫صبثذ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ٖ‫ٌٙز‬ ٞ‫اٌزس‬ ُ‫اٌؾغ‬ ْ‫أل‬ٌٟ‫فد‬ ‫اٌزذس٠غ١دخ‬ ‫اٌض٠دبدح‬ ٟ‫فد‬ ‫٠دؤصش‬ ٞ‫اٌدز‬ ً‫ؼبِد‬ .‫اٌزس٠خ‬ ‫اٌىزٍخ‬ ‫ص٠بدح‬ ٛ٘ ‫اٌىضبفخ‬ ④‫ف‬ ٓ٠‫رجب‬ ‫ٕ٘بن‬ٟ‫اٌى١ّ١بئ‬ ‫اإلٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ‫فٍضاد‬ ‫ٔؾبه‬ ٟ ‫انُش‬ ‫يسذٔد‬‫ـ‬‫بغ‬:: ً‫ِض‬‫ف‬.‫إٌؾبط‬ ‫ٍض‬ ‫انُشبغ‬ ‫يزٕعػ‬:: ً‫ِض‬‫اٌؾ‬‫ٌٍٙٛاء‬ ٗ‫رؼشم‬ ‫ػٕذ‬ ‫٠قذأ‬ ٞ‫اٌز‬ ‫ذ٠ذ‬ ٌ‫شذ‬‫ـ‬‫انُش‬ ‫ذ‬‫ــ‬‫ـ‬‫بغ‬:ً‫ِض‬:َٛ٠‫اٌغىبٔذ‬ٚ‫٘١ذس‬ ً‫ِؾ‬ ً‫٠ؾ‬ ٞ‫اٌز‬‫چ‬‫ؽذ٠ذ‬ ‫ثٕؾبه‬ ‫اٌّبء‬ ٓ١
  15. 15. 8 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 (4) ٕ‫اٌّغ‬ ‫اٌخٛاؿ‬ ‫ٌذساعخ‬ ْ‫وب‬ٓ‫ِد‬ ‫ِخزٍفدخ‬ ‫أٔدٛاع‬ ‫ٕٚ٘دبن‬ ،‫اتٔزمبٌ١دخ‬ ‫اٌؼٕبفدش‬ ‫ٌى١ّ١بء‬ ‫فّٕٙب‬ ٟ‫ف‬ ‫اٌىج١ش‬ ً‫اٌفن‬ ‫به١غ١خ‬ ‫اٌخٛاؿ‬ْ‫ٔٛػدب‬ ‫ِٕٙدب‬ ‫ٔغزؼشك‬ ‫اٌّغٕبه١غ١خ‬ٚ ‫ٚاٌذا٠بِغٕبه١غد١خ‬ ‫اٌجبساِغٕبه١غد١خ‬ ‫ّ٘دب‬‫اٌؼٕبفدش‬ ‫ِشوجدبد‬ ُ‫ِؼظد‬ ‫ثبساِغٕبه١غ١خ‬ ‫ِٛاد‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬. ُ‫املقارىــ‬‫الب‬‫ـ‬ُ‫ارامغياطًضًــ‬‫الداي‬‫ـ‬ُ‫امغياطًضًــ‬ ًُ‫اخلاص‬ ‫ا‬ ‫ول‬ ‫ييي‬‫ي‬ ‫ل‬ ‫ا‬ ‫يييا‬‫ي‬‫لذظات‬ ‫ييي‬‫ي‬‫ا‬ ‫يييو‬‫ي‬‫في‬ ‫يييظه‬‫ي‬‫خاص‬ ‫يييا‬‫ي‬ ‫ظ‬ ‫او‬ ‫يييا‬‫ي‬‫اظي‬ ‫يييات‬‫ي‬ ‫ظ‬ ‫ييي‬‫ي‬ ‫ل‬ ‫يييا‬‫ي‬‫جزظئ‬ ‫ل‬(d) ‫مفودة‬ ‫واتا‬ ‫إ‬ ‫شغليا‬)↑( ‫واتيا‬ ‫لت‬ ‫يات‬ ‫ي‬ ‫ل‬ ‫ميالد‬ ‫ل‬ ‫ا‬ ‫تشأ‬ ‫خاصظه‬ ‫ييا‬‫ي‬‫ي‬ ‫ا‬ ‫ظ‬ ‫او‬ ‫ييي‬‫ي‬‫جمظ‬ ‫يي‬‫ي‬‫ا‬(d)‫إزدال‬ ‫ييه‬‫ي‬ ‫ةا‬ ‫يي‬‫ي‬‫ا‬ (↿⇂) ‫امل‬‫ــــ‬َ‫اد‬ ‫يي‬‫ي‬ ‫ظ‬ ‫مغتا‬ ‫ل‬ ‫ييا‬‫ي‬‫مج‬ ‫ل‬ ‫ييا‬‫ي‬‫تة‬ ‫ج‬ ‫يي‬‫ي‬‫تج‬ ‫يي‬‫ي‬ ‫ل‬ ‫ييادة‬‫ي‬‫م‬ ‫ل‬ ‫ظجه‬ ‫ت‬‫اي‬ ‫مفيودة‬ ‫واتيا‬ ‫إ‬ ‫اجياد‬‫يا‬ ‫ظ‬ ‫او‬ (3d) ‫ل‬ ‫مادة‬ ‫ل‬‫ت‬‫ظجيه‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ظ‬ ‫مغتا‬ ‫ل‬ ‫مجيا‬ ‫ل‬ ‫مي‬ ‫ااو‬ ‫ي‬‫ي‬‫ا‬ ‫إزدال‬ ‫يه‬‫ي‬ ‫ةا‬ ‫ي‬‫ي‬‫ا‬ ‫يا‬‫ي‬‫ي‬ ‫واتا‬ ‫إ‬ ‫يي‬‫ي‬‫جمظ‬ ‫ياد‬‫ي‬‫اج‬ ‫ا‬ ‫ظ‬ ‫او‬(3d) ‫الع‬‫ـــــ‬‫شو‬ ‫املغياطًض‬ٌ ٓ١‫ددد‬‫د‬‫ث‬ ‫دددشاٚػ‬‫د‬‫٠ز‬1:5‫دددبد‬‫د‬ٔٚ‫اإلٌىزش‬ ‫دددذد‬‫د‬‫ػ‬ ‫دددت‬‫د‬‫ؽغ‬ ‫ؽ١ش‬ ‫اٌّفشدح‬‫ٌٙب‬ ٟ‫اٌّغٕبه١غ‬ ‫اٌغزة‬ ‫لٛح‬ ‫رزٕبعت‬ ‫دذد‬‫د‬‫ػ‬ ‫دغ‬‫د‬ِ‫دشدح‬‫د‬‫اٌّف‬ ‫دبد‬‫د‬ٔٚ‫اإلٌىزش‬،‫دضي‬‫د‬ ٓ‫د‬‫د‬‫ػ‬ ‫دؤ‬‫د‬‫ف١ٕؾ‬ ٟ‫ِغٕبه١غد‬ ‫ِغبي‬ ٖ‫ِؾٛس‬ ‫ؽٛي‬ ‫اٌّفشد‬ ْٚ‫اإلٌىزش‬ ٟ‫اٌخبسع‬ ٟ‫اٌّغٕبه١غ‬ ‫اٌّغبي‬ ‫ِغ‬ ‫٠زغبرة‬ ‫ففش‬ ٜٚ‫٠غب‬‫إزدال‬ ‫يه‬ ‫ةا‬ ‫اي‬ ‫ييا‬ ‫واتا‬ ‫إ‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ي‬‫ي‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫ي‬‫ي‬‫م‬ ‫ظ‬ ‫يزداجظت‬‫ي‬‫م‬ ‫يواتظت‬‫ي‬ ‫إ‬ ‫ي‬‫ي‬ ‫يا‬‫ي‬ ‫ا‬ ‫ا‬ .‫ظت‬ ‫ضاد‬ ‫م‬ ‫جاهظت‬ ‫ل‬ ‫مجــال‬ 26Fe:[Ar]4s2 ,3d 6 3d 6 = ‫انعضو‬4 30Zn:[Ar]4s2 ,3d 10 3d 10 = ‫انعضو‬Zero : ْ‫املغٌاظٔص‬ ‫امػزم‬‫خبصٍخ‬ ًْ‫غشٌيق‬ ٍ‫ع‬ ٍ‫ًٌك‬‫انًفيشدح‬ ‫اإلنكزشَٔيبد‬ ‫عيذد‬ ‫رسذٌيذ‬ ‫نهًيبدح‬ ‫رقيذٌشْب‬ ٔ‫أ‬ ‫قٍبعيٓب‬ .‫انفهض‬ ٌٌٕ‫أل‬ ًَٔ‫اإلنكزش‬ ‫انزشكٍت‬ ‫رسذٌذ‬ ‫ثى‬ ٍ‫ٔي‬ ‫؟‬ ْ‫املغٌاظٔص‬ ‫امػزم‬ ‫وحقدٓر‬ ‫قٔاس‬ ‫أَىٔث‬ ‫وا‬ : ‫س‬ ‫تدريـــب‬‫حملــىل‬: ‫أ‬‫انزبنٍخ‬ ‫انًٕاد‬ ‫ي‬‫د‬‫ٌب‬‫ٔأٌٓب‬ ‫يغُبغٍغٍخ‬‫ثبسا‬‫يغُبغٍغٍخ‬‫؟‬ ٍٍ‫انخبسص‬ ‫رسح‬Zn (3d10 )،‫انُسبط‬ ٌٌٕ‫أ‬(II)Cu (3d9 )،‫كهٕسٌذ‬‫انسذٌذ‬(II)Fe (3d6 ) ‫احل‬‫ل‬ ‫ا‬ ‫أو‬ ‫الذرة‬‫أليون‬‫ألوربيتاالت‬ ‫اإللكتروني‬ ‫التوزيع‬d‫المفردة‬ ‫اإللكترونات‬ ‫عدد‬‫المغناطيسية‬ ‫الخاصية‬ Zn3d 10 Zero‫ظه‬ ‫ظ‬ ‫دظامغتا‬ Cu2+ 3d 9 1‫ظه‬ ‫ظ‬ ‫اولمغتا‬ Fe2+ 3d 6 4‫ظه‬ ‫ظ‬ ‫اولمغتا‬ ‫تدريـــب‬‫حملـــىل‬ ‫غري‬: ‫سرت‬: ً‫انًغُبغٍغ‬ ‫عضيٓب‬ ‫زغت‬ ً‫ب‬ٌ‫رصبعذ‬ ‫اَرٍخ‬ ‫انًشكجبد‬ ‫كبرٍَٕبد‬ FeCl3 , Cu2Cl2 , Cr2O3 , TiO2 [Fe=26 , Cu=29 , Cr=24 , Ti=22]
  16. 16. 9 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 (5)Cataytic activity‫ِضبٌ١خ‬ ‫ؽفض‬ ًِ‫ػٛا‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌفٍضاد‬ ‫رؼزجش‬ : ‫أوثنث‬ ①‫املجزأ‬ ‫امٌٔكل‬:‫٠غزخذ‬.‫اٌض٠ٛد‬ ‫٘ذسعخ‬ ‫ػٍّ١بد‬ ٟ‫ف‬ َ ②‫املجزأ‬ ‫امحدٓد‬:َ‫٠غزخذ‬‫إٌؾبدس‬ ‫بص‬ ‫رؾن١ش‬ ٟ‫ف‬‫ث‬‫٘بثش‬ ‫وش٠مخ‬–‫ثٛػ‬. 500 C/600 atm 2(g) 2(g) 3(g)Fe N + 3H 2NH ③‫ِٓم‬ ‫امفاًــا‬ ‫أيصــٔد‬ ‫خــاوس‬(V2O5): ‫ؽّددددل‬ ‫رؾندددد١ش‬ ٟ‫فدددد‬ ‫ؽفددددبص‬ ً‫وؼبِدددد‬ َ‫٠غددددزخذ‬ .‫اٌزالِظ‬ ‫ثوش٠مخ‬ ‫اٌىجش٠ز١ه‬ V O2 5 2(g) 2(g) 3(g) 450 C SO + O 2SO 3(g) 2 ( ) 2 4(aq)SO + H O H SO ④‫املٌجٌٔز‬ ‫أيصٔد‬ ًْ‫ثا‬(MnO2):َ‫٠غزخذ‬ ‫أوغددد١ذ‬ ‫ددٛق‬‫د‬‫ف‬ ‫ددالي‬‫د‬‫إٔؾ‬ ً‫رفبػددد‬ ٟ‫دد‬‫د‬‫ف‬ ‫ددبص‬‫د‬‫ؽف‬ ً‫دد‬‫د‬ِ‫وؼب‬ ‫ٚأو‬ ‫ِبء‬ ٌٝ‫إ‬ ٓ١‫اٌٙ١ذسٚع‬‫غ‬‫چ‬ٓ١. MnO2 2 2( ) 2 ( ) 2(g)2H O 2H O + O ‫زفض‬ ‫كعٕايم‬ ‫األٔنى‬ ‫االَزقبنٍخ‬ ‫انغهغهخ‬ ‫فهضاد‬ ‫أًٍْخ‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ‫إٌىزشٚٔبد‬ َ‫اعزخذا‬ ‫ثغجت‬4s , 3dٞ‫٠دؤد‬ ‫ِّدب‬ ‫اٌفٍض‬ ‫عوؼ‬ ‫ٚرساد‬ ‫اٌّزفبػٍخ‬ ‫اٌغض٠ئبد‬ ٓ١‫ث‬ ‫سٚاثو‬ ٓ٠ٛ‫رى‬ ٟ‫ف‬ ٠‫اٌغض‬ ٟ‫فد‬ ‫اٌشاثودخ‬ ‫إمدؼبف‬ ٌٝ‫ٚإ‬ ‫اٌؾبفض‬ ‫عوؼ‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫اٌّزفبػالد‬ ٖ‫٘ز‬ ‫رشو١ض‬ ٌٝ‫إ‬‫اٌّزفبػٍدخ‬ ‫ئدبد‬ٓ‫ِد‬ ً‫٠مٍد‬ ‫ِّدب‬ .ً‫اٌزفبػ‬ ‫عشػخ‬ ٟ‫ف‬ ‫ٚ٠غبػذ‬ ‫اٌزٕؾ١و‬ ‫هبلخ‬ (6)Coloured ions ‫دبد‬‫د‬ٔٛ٠‫األ‬ ‫ثؼدل‬ ْ‫دٛا‬‫د‬ٌ‫أ‬ ٌٟ‫اٌزدب‬ ‫اٌغدذٚي‬ ‫دؼ‬‫د‬‫ٚ٠ٛم‬ ‫ٍِٛٔدخ‬ ‫دخ‬‫د‬١‫اٌّبئ‬ ‫ِٚؾبٌ١ٍٙدب‬ ‫اتٔزمبٌ١دخ‬ ‫دش‬‫د‬‫اٌؼٕبف‬ ‫ِشوجدبد‬ ُ‫ِؼظد‬ : ٌٝٚ‫األ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ٌفٍضاد‬ ‫اٌّزٙذسرخ‬ ‫عدد‬‫إلكرتوىات‬(3d)ٌ‫األيى‬ ‫يف‬‫الل‬‫ــ‬ٌ‫ى‬‫عدد‬‫إلكرتوىات‬(3d)ٌ‫األيى‬ ‫يف‬‫الل‬‫ــ‬ٌ‫ى‬ (3d0 ) 3 (aq)Sc  ٌٍْٛ‫ا‬ ُ٠‫ػذ‬(3d5 ) 3 (aq)Fe  ‫أففش‬ (3d1 ) 3 (aq)Ti  ‫ِؾّش‬ ٟ‫ثٕفغغ‬(3d6 ) 2 (aq)Fe  ‫أخنش‬ (3d2 ) 3 (aq)V  ‫أصسق‬(3d7 ) 2 (aq)Co  ‫أؽّش‬ (3d3 ) 3 (aq)Cr  ‫أخنش‬(3d8 ) 2 (aq)Ni  ‫أخنش‬ (3d4 ) 3 (aq)Mn  ٟ‫ثٕفغغ‬(3d9 ) 2 (aq)Cu  ‫أصسق‬ (3d5 ) 2 (aq)Mn  )ٞ‫(ٚسد‬ ‫أؽّش‬(3d10 ) 2 1 (aq) (aq)Zn , Cu  ٌٍْٛ‫ا‬ ُ٠‫ػذ‬ )‫فقط‬ ‫مإلظالع‬ ‫(امجدول‬ ‫أثز‬MnO2‫كعام‬‫ـ‬‫حف‬ ‫ل‬‫ـ‬‫تفاع‬ ‫يف‬ ‫اس‬‫ـ‬‫إحن‬ ‫ل‬‫ـ‬‫الل‬H2O2
  17. 17. 10 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 YG O Y G B V R YO RO RV BG BV : ‫املىاد‬ ‫يف‬ ٌ‫اللى‬ ‫تفضري‬ ‫رساد‬ ٔ‫أ‬ ‫إٌَٔبد‬ ‫رزًٍض‬‫ثأَٓب‬ ‫االَزقبنٍخ‬ ‫انعُبصش‬‫يهَٕخ‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ‫دبد‬‫د‬ٔٛ‫فٛر‬ ‫دل‬‫د‬‫ثؼ‬ ‫دبؿ‬‫د‬‫اِزق‬ ٓ‫د‬‫د‬ِ ‫دزظ‬‫د‬ٕ٠ ‫دبدح‬‫د‬ٌّ‫ا‬ ْٛ‫د‬‫د‬ٌ ْ‫أل‬ ‫ِؾقدٍخ‬ ٛ‫٘د‬ ٓ١‫اٌؼد‬ ٖ‫ردشا‬ ٞ‫ٚاٌدز‬ ٟ‫اٌّشئد‬ ‫اٌنٛء‬ ‫ِٕومخ‬ .‫اٌّزجم١خ‬ ْ‫األٌٛا‬ ‫ِخٍٛه‬ ①ٟ‫اٌّشئدد‬ ‫دٛء‬‫د‬‫اٌن‬ ْ‫أٌددٛا‬ ‫دغ‬‫د‬١ّ‫ع‬ ‫اٌّددبدح‬ ‫دذ‬‫د‬‫اِزق‬ ‫إرا‬ ٓ١‫ٌٍؼ‬ ‫رظٙش‬ )‫(األث١ل‬‫عٕداء‬. ②‫ي‬ ‫مادة‬ ‫ل‬ ‫ص‬ ‫م‬ ‫م‬ ‫ل‬ ‫إ‬ٌْٛ‫لات‬ ‫ا‬ ‫مادة‬ ‫ل‬ ‫وى‬ ‫ظت‬ ‫ل‬ ‫اإت‬ ‫ظف‬ ‫ل‬ ‫الت‬ ‫مت‬‫األبيض‬. ③ً‫ب‬ٕ١‫ِؼ‬ ً‫ب‬ٌٔٛ ‫اٌّبدح‬ ‫اِزقذ‬ ‫إرا‬٠‫ٌٛٔٙب‬ ‫ظٙش‬ٌٗ ُّ‫اٌّز‬ ٌٍْٛ‫ثب‬Complementary colour .ٓ١‫اٌؼ‬ ٗ‫ث‬ ٖ‫رشا‬ ٞ‫اٌز‬ ٛ٘ٚ )‫(إٌّؼىظ‬ ٌٗ ُّ‫اٌّز‬ ٌٍْٛ‫ٚا‬ ‫اٌّبدح‬ ٗ‫رّزق‬ ٞ‫اٌز‬ ٌٍْٛ‫ا‬ ‫اٌغذٚي‬ ٓ١‫٠ج‬ ‫انكشٔو‬ ‫يشكجبد‬(III)‫األخعش‬ ٌٕ‫ثبنه‬ ٍٍ‫نهع‬ ٔ‫رجذ‬‫؟‬ ‫علل‬ ...‫ألٔٙب‬‫األؽّش‬ ٌٍْٛ‫ا‬ ‫رّزـ‬ ‫اإلًخقا‬ ‫امػٌاصر‬ ‫أًِٓات‬ ‫أمِان‬ ‫ةني‬ ‫امػالقث‬: ًْ‫اإلمكرتو‬ ‫وحرئتُا‬ ‫مٔث‬ ‫اٌغذٚي‬ ‫ثّشاعؼخ‬ٓ١‫٠ج‬ ٞ‫اٌز‬‫اٌّزٙذسردخ‬ ‫اإلٔزمبٌ١دخ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ‫أ٠ٛٔبد‬ ْ‫أٌٛا‬ ‫أ٠ٛٔبد‬ ْ‫أ‬ ‫ٔغذ‬(d0 ) Sc3+ ،(d10 ) Cu1+ ،(d10 ) Zn2+ ‫ٍِٛٔخ‬ ‫١ش‬ –‫اإلٔزمبٌ١دخ‬ ‫١دش‬ ‫اٌؼٕبفدش‬ ‫أ٠ٛٔدبد‬ ‫ٔغذ‬ ‫وزٌه‬–ٗ‫ثبؽزٛائد‬ ‫رزّ١دض‬ ٟ‫فٙد‬ ‫ددبتد‬‫د‬‫أٚسث١ز‬ ٝ‫دد‬‫د‬ٍ‫ػ‬d‫ددخ‬‫د‬ ‫فبس‬(d0 )ّ‫ر‬ ‫ددخ‬‫د‬‫ِّزٍئ‬ ٚ‫أ‬ً‫ب‬‫دد‬‫د‬ِ‫ب‬(d10 )‫دده‬‫د‬ٌ‫ر‬ ٓ‫دد‬‫د‬ِ ‫اتِدزالء‬ ٝ‫إٌد‬ ٜ‫٠ؼدض‬ ‫اإلٔزمبٌ١دخ‬ ‫اٌؼٕبفدش‬ ‫أ٠ٛٔدبد‬ ٟ‫فد‬ ْٛ‫اٌٍد‬ ْ‫أ‬ ‫ٔغزٕزظ‬ ٟ‫اٌغضئد‬(1 : 9 e– )ٟ‫اٌفشػد‬ ٜٛ‫اٌّغدز‬ ‫ألٚسث١زدبتد‬(d)‫ٌٛعدٛد‬ ٞ‫أ‬ ‫أٚسث١زبتد‬ ٟ‫ف‬ ‫ِٕفشدح‬ ‫إٌىزشٚٔبد‬(d) ‫املتنه‬ ٌ‫اللى‬‫العني‬ ‫تزاه‬ ٍ‫الذ‬ ٌ‫اللى‬َ‫املاد‬ ‫متتصه‬ ٍ‫الذ‬ ‫أصفر‬Y ‫بنفسجي‬V ‫برتقالي‬O ‫أزرق‬B ‫أحمر‬R ‫أخضر‬G ‫بنفسجي‬V ‫أصفر‬Y ‫أخضر‬G ‫أحمر‬R
  18. 18. 11 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 ‫تآِــه‬‫امــدرس‬‫األول‬: : ‫إتٔث‬ ‫امعتارات‬ ّ‫عن‬ ‫امدال‬ ْ‫امعنى‬ ‫امىصطنح‬ ‫اكقب‬ (1)ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ‫اِزالء‬ ‫ف١ٙب‬ ‫٠ززبثغ‬ ‫ػٕبفش‬(d). (2)ٟٔٚ‫اإلٌىزش‬ ‫رشو١جٙب‬ ْٛ‫٠ى‬ ‫ػٕبفش‬ns2 , (n – 1)d1 (3)ٟٔٚ‫اإلٌىزش‬ ‫رشو١جٙب‬ ْٛ‫٠ى‬ ‫ػٕبفش‬ns2 , (n – 1)d10 (4)‫اٌّغّٛػبد‬ ‫ثم١خ‬ ٓ‫ػ‬ ‫رخزٍف‬ ٟ٘ٚ ‫سأع١خ‬ ‫أػّذح‬ ‫صالس‬ ٍٝ‫ػ‬ ًّ‫رؾز‬ ‫ػٕبفش‬(B) (5)‫ػٕبفش‬ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ‫اِزالء‬ ‫ف١ٙب‬ ‫٠ززبثغ‬(3d)ٟ‫ف‬ ‫ٚرمغ‬.َٛ١‫اٌىبٌغ‬ ‫ػٕقش‬ ‫ثؼذ‬ ‫ٚرجذأ‬ ‫اٌشاثؼخ‬ ‫اٌذٚسح‬ (6)‫ػٕبفش‬ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ‫اِزالء‬ ‫ف١ٙب‬ ‫٠ززبثغ‬(4d).‫اٌخبِغخ‬ ‫اٌذٚسح‬ ٟ‫ف‬ ‫ٚرمغ‬ (7)‫ػٕبفش‬ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ‫اِزالء‬ ‫ف١ٙب‬ ‫٠ززبثغ‬(5d).‫اٌغبدعخ‬ ‫اٌذٚسح‬ ٟ‫ف‬ ‫ٚرمغ‬ (8)‫ػٕبفش‬ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ‫اِزالء‬ ‫ف١ٙب‬ ‫٠ززبثغ‬(6d).‫اٌغبثؼخ‬ ‫اٌذٚسح‬ ٟ‫ف‬ ‫ٚرمغ‬ (9)‫اٌّغّٛػخ‬ ‫ػٕبفش‬(IB).‫ٚاٌز٘ت‬ ‫ٚاٌفنخ‬ ‫إٌؾبط‬ ٟ٘ٚ (11)‫دبتد‬‫د‬‫األٚسث١ز‬ ٗ‫د‬‫د‬١‫ف‬ ْٛ‫د‬‫د‬‫رى‬ ٞ‫دز‬‫د‬ٌ‫ا‬ ‫دش‬‫د‬‫اٌؼٕق‬(d)،(f)‫دزالء‬‫د‬ِ‫ات‬ ‫دخ‬‫د‬‫ِّزٍئ‬ ‫دش‬‫د‬١ ‫دب‬‫د‬ٕٙ‫ٌٚى‬ ‫دبد‬‫د‬ٔٚ‫ثبإلٌىزش‬ ‫دغٌٛخ‬‫د‬‫ِؾ‬ .‫اٌزؤوغذ‬ ‫ؽبتد‬ ِٓ ‫ؽبٌخ‬ ٞ‫أ‬ ٟ‫ف‬ ٚ‫أ‬ ‫اٌزس٠خ‬ ‫اٌؾبٌخ‬ ٟ‫ف‬ ‫عٛاء‬‫ثان‬ ‫(مصر‬69،‫أول‬ ‫مصر‬00) (11).‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ‫ٌى١ّ١بء‬ ‫فّٕٙب‬ ٟ‫ف‬ ‫اٌىج١ش‬ ً‫اٌفن‬ ‫ٌٙب‬ ْ‫وب‬ ٟ‫اٌز‬ ‫اٌخٛاؿ‬ (12)‫أٚسث١زدبتد‬ ‫ف١ٙب‬ ْٛ‫٠ى‬ ٟ‫اٌز‬ ‫اٌغض٠ئبد‬ ٚ‫أ‬ ‫اٌزساد‬ ٚ‫أ‬ ‫األ٠ٛٔبد‬ ٟ‫ف‬ ‫رظٙش‬ ‫خبف١خ‬(d)‫إٌىزشٚٔدبد‬ ‫رؾدغٍٙب‬ .‫ِفشدح‬ (13)‫أٚسث١زبترٙب‬ ‫عّ١غ‬ ٟ‫ف‬ ‫اإلٌىزشٚٔبد‬ ْٛ‫رى‬ ٟ‫اٌز‬ ‫اٌّٛاد‬ ٟ‫ف‬ ‫رٕؾؤ‬ ‫خبف١خ‬(d)‫ؽبٌخ‬ ٟ‫ف‬.‫إصدٚاط‬ (14)‫ظجه‬ ‫ت‬ ‫ظ‬ ‫مغتا‬ ‫ل‬ ‫مجا‬ ‫ل‬ ‫تةا‬ ‫ج‬ ‫تج‬ ‫ل‬ ‫مادة‬ ‫ل‬‫ا‬ ‫مفودة‬ ‫واتا‬ ‫إ‬ ‫اجاد‬‫ا‬ ‫ظ‬ ‫او‬(3d) (15)‫ي‬‫ي‬ ‫ل‬ ‫يادة‬‫ي‬‫م‬ ‫ل‬‫ي‬‫ي‬‫ت‬‫ي‬‫ي‬‫ا‬ ‫إزدال‬ ‫يه‬‫ي‬ ‫ةا‬ ‫ي‬‫ي‬‫ا‬ ‫يا‬‫ي‬‫ي‬ ‫واتا‬ ‫إ‬ ‫يي‬‫ي‬‫جمظ‬ ‫ياد‬‫ي‬‫اج‬ ‫يه‬‫ي‬‫ظج‬ ‫ت‬ ‫ي‬‫ي‬ ‫ظ‬ ‫مغتا‬ ‫ل‬ ‫يا‬‫ي‬‫مج‬ ‫ل‬ ‫يي‬‫ي‬‫م‬ ‫ااو‬ ‫ا‬ ‫ظ‬ ‫او‬(3d) (16)‫اإل‬ ‫دذد‬‫د‬‫ػ‬ ‫دذ‬‫د‬٠‫رؾذ‬ ‫دبدح‬‫د‬ٌٍّ ‫دذ٠ش٘ب‬‫د‬‫رم‬ ٚ‫أ‬ ‫دٙب‬‫د‬‫ل١بع‬ ‫دك‬‫د‬٠‫هش‬ ٓ‫د‬‫د‬‫ػ‬ ٓ‫د‬‫د‬‫٠ّى‬ ‫د١خ‬‫د‬‫خبف‬‫دذ‬‫د‬٠‫رؾذ‬ ُ‫د‬‫د‬‫ص‬ ٓ‫د‬‫د‬ِٚ ‫دشدح‬‫د‬‫اٌّف‬ ‫دبد‬‫د‬ٔٚ‫ٌىزش‬ .‫اٌفٍض‬ ْٛ٠‫أل‬ ٟٔٚ‫اإلٌىزش‬ ‫اٌزشو١ت‬ ‫ـــــــــــــــــ‬‫ـ‬‫ــــ‬‫ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ‬‫ــــــــــــــــــــــــــ‬‫ـــــــ‬ ‫االسه‬ ‫اكقب‬:ْ‫امقام‬ ‫امىخنِط‬ ‫أو‬ ‫امىركب‬ ‫أو‬ ‫منعٌصر‬ ْ‫امعنى‬ ‫أو‬ ْ‫امكٔىٔائ‬ (1).‫اٌشاثؼخ‬ ‫اٌذٚسح‬ ٟ‫ف‬ ٖ‫ثؼذ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬ ‫رمغ‬ ٞ‫اٌز‬ ‫اٌؼٕقش‬ (2).ٌٝٚ‫األ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬ ‫أٚي‬ .‫اٌّمبرٍخ‬ ‫اٌّ١ظ‬ ‫هبئشاد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬ ٌٟ‫أزمب‬ ‫ػٕقش‬ ٟ‫ف‬ َ‫رغزخذ‬ ‫ِقبث١ؼ‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬ ٌٟ‫أزمب‬ ‫ػٕقش‬.ً١ٌٍ‫ا‬ ‫أصٕبء‬ ٟٔٛ٠‫اٌزٍفض‬ ‫اٌزقٛ٠ش‬ (3).ٌٝٚ‫األ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬ ‫آخش‬ (4).‫اٌضبٔ١خ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬ ‫أٚي‬ (5).‫اٌضبٔ١خ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬ ‫آخش‬ .ٓ‫اٌؾؾ‬ ‫إلػبدح‬ ‫لبثٍخ‬ ‫ثوبس٠بد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬ ‫اٌضبٔ١خ‬ ‫اإلٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ٟ‫ف‬ ‫ػٕقش‬ (6)ٌ‫ا‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬ ‫أٚي‬.‫ضبٌضخ‬ (7).‫اٌضبٌضخ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬ ‫آخش‬ (8).ِٕٗ ‫وضبفخ‬ ً‫ٚأل‬ ‫وبٌقٍت‬ ‫اٌقالثخ‬ ‫ؽذ٠ذ‬ ‫ػٕقش‬ ‫اٌقٕبػ١خ‬ ً‫ٚاٌّفبف‬ ْ‫األعٕب‬ ‫صساػخ‬ ‫ػٍّ١بد‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬ ‫ػٕقش‬ (9).‫اٌفنبئ١خ‬ ‫ٚاٌّشوجبد‬ ‫اٌوبئشاد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َٛ١ٌِٕٛ‫األ‬ ِٓ ً‫ت‬‫ثذ‬ َ‫رغزخذ‬ ‫عجبئه‬ (11)‫ا‬ ‫أؽؼخ‬ ِٓ ‫اٌؾّب٠خ‬ ‫ِغزؾنشاد‬ ‫رشو١ت‬ ٟ‫ف‬ ً‫٠ذخ‬ ‫ِشوت‬.‫ٌؾّظ‬ (11).‫اٌغ١بساد‬ ‫صٔجشوبد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬ ‫ػٕقش‬ (12)‫وقجغ‬ َ‫٠غزخذ‬ ‫ِشوت‬‫خ‬.‫ٚاٌضعبط‬ ‫اٌغ١شاِ١ه‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬ ‫ِشوت‬.ً١‫اٌزٛف‬ ‫فبئمخ‬ ‫اٌّغٕبه١غبد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ ‫ؽفبص‬ ًِ‫وؼب‬ 1 2 ‫امػالوث‬‫املدرشث‬ ‫يخاب‬ ّ‫غن‬ ‫حدل‬ ‫امػالوث‬ِٓ‫امخق‬ ‫مٔل‬ ّ‫غن‬ ‫حدل‬‫ـ‬‫ه‬
  19. 19. 12 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 (13).‫اٌغٛ٠خ‬ ًِ‫اٌؼٛا‬ ً‫فؼ‬ َٚ‫٠مب‬ ٕٗ‫ٌى‬ ٟ‫اٌى١ّ١بئ‬ ‫إٌؾبه‬ ِٓ ‫ػبٌ١خ‬ ‫دسعخ‬ ٍٝ‫ػ‬ ٌٟ‫إٔزمب‬ ‫ػٕقش‬ ‫هالء‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬ ٌٟ‫إٔزمب‬ ‫ػٕقش‬.‫اٌغٍٛد‬ ‫خ‬ ‫ٚدثب‬ ْ‫اٌّؼبد‬ (14)َٚ‫اٌىش‬ ‫ِشوجبد‬ ِٓ.‫األفجبؽ‬ ًّ‫ػ‬ ٟ‫ف‬ َ‫ُغزخذ‬٠ (15).‫ِؤوغذح‬ ‫وّبدح‬ َ‫ُغزخذ‬٠ َٚ‫اٌىش‬ ‫ِشوجبد‬ ِٓ (16).‫اٌؾذ٠ذ٠خ‬ ‫اٌغىه‬ ‫خوٛه‬ ‫فٕبػخ‬ ً‫ِض‬ ‫ِّٙخ‬ ‫عجبئه‬ ‫فٛسح‬ ٟ‫ف‬ ً‫ب‬ّ‫دائ‬ َ‫٠غزخذ‬ ٌٟ‫إٔزمب‬ ‫ػٕقش‬ (17).‫اٌؾذ٠ذ٠خ‬ ‫اٌغىه‬ ‫خوٛه‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫غزخذ‬ُ‫ر‬ ‫عجبئه‬ (18)ٌ‫ا‬ ‫ػجٛاد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫غزخذ‬ُ‫ر‬ ‫عجبئه‬.‫اٌغبص٠خ‬ ‫ّؾشٚثبد‬ (19)‫إٌّغٕ١ض‬ ‫ِشوجبد‬ ِٓ.‫اٌغبف‬ ‫اٌؼّٛد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ٚف‬ ، ٞٛ‫ل‬ ‫ِؤوغذ‬ ًِ‫وؼب‬ َ‫٠غزخذ‬ (21)‫إٌّغٕ١ض‬ ‫ِشوجبد‬ ِٓ.‫ِٚوٙشح‬ ‫ِؤوغذح‬ ‫وّبدح‬ َ‫٠غزخذ‬ (21)‫إٌّغٕ١ض‬ ‫ِشوجبد‬ ِٓ.‫ٌٍفوش٠بد‬ ‫وّج١ذ‬ َ‫٠غزخذ‬ (22)‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ‫أوضش‬ٞ‫اٌذٚس‬ ‫اٌغذٚي‬ ‫ػٕبفش‬ ‫ٚساثغ‬.‫األسم١خ‬ ‫اٌمؾشح‬ ٟ‫ف‬ ‫ٚفشح‬ ‫إٔز‬ ‫ػٕقش‬.‫اٌىٙشثبء‬ ‫ٚأثشاط‬ ‫غٍؾخ‬ٌُّ‫ا‬ ‫اٌخشعبٔبد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬ ٌٟ‫مب‬ .‫اٌغشاؽ١خ‬ ‫ٚاألدٚاد‬ ‫ٚاٌّذافغ‬ ‫اٌجٕبدق‬ ‫ِٛاع١ش‬ ٚ ٓ١‫اٌغىبو‬ ‫فٕبػخ‬ َ‫٠غزخذ‬ ٌٟ‫إٔزمب‬ ‫ػٕقش‬ ‫ػٕقش‬‫(٘بثش‬ ‫ثوش٠مخ‬ ‫إٌؾبدس‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ ‫ؽفبص‬ ًِ‫وؼب‬ َ‫٠غزخذ‬ ٌٟ‫إٔزمب‬–)‫ثٛػ‬ ‫ٚلٛد‬ ٌٝ‫إ‬ ٟ‫اٌّبئ‬ ‫اٌغبص‬ ً٠ٛ‫رؾ‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬ ٌٟ‫إٔزمب‬ ‫ػٕقش‬‫(ف١ؾش‬ ‫ثوش٠مخ‬ ً‫عبئ‬–)‫رشٚثؼ‬ (23)ٌٗٚ ‫اٌؾذ٠ذ‬ ٗ١‫ؽج‬ ّٝ‫٠غ‬ ٌٟ‫إٔزمب‬ ‫ػٕقش‬.ً‫ب‬‫ؾؼ‬ُِ ً‫ا‬‫ٔظ١ش‬ ‫ػؾش‬ ‫أصٕب‬ (24)‫ٚفٕبػخ‬ ‫األؽّبك‬ ‫ؽفظ‬ ٟ‫ف‬ ٗ‫عجبئى‬ َ‫رغزخذ‬ ٌٟ‫إٔزمب‬ ‫ػٕقش‬‫اٌىٙشث١خ‬ ْ‫ٚاألفشا‬ ٓ١‫اٌزغخ‬ ‫ٍِفبد‬. .ٓ‫اٌؾؾ‬ ‫إلػبدح‬ ‫لبثٍخ‬ ‫ثوبس٠بد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َٛ١ِ‫اٌىبد‬ ‫ِغ‬ َ‫٠غزخذ‬ ٌٟ‫إٔزمب‬ ‫ػٕقش‬ (25)‫٘ذسع‬ ٟ‫ف‬ َ‫غزخذ‬ُ‫ر‬ ‫ِبدح‬.‫اٌض٠ٛد‬ ‫خ‬ (26)٠‫دبس‬‫د‬‫اٌز‬ ٟ‫د‬‫د‬‫ف‬ ْ‫دب‬‫د‬‫اإلٔغ‬ ٗ‫د‬‫د‬‫ػشف‬ ‫دض‬‫د‬ٍ‫ف‬ ‫أٚي‬ٚ‫دالد‬‫د‬ّ‫ٚاٌؼ‬ ‫دخ‬‫د‬١‫اٌىٙشث‬ ‫دبثالد‬‫د‬‫ٚاٌى‬ ‫دض‬‫د‬ٔٚ‫اٌجش‬ ‫دٕبػخ‬‫د‬‫ف‬ ٟ‫د‬‫د‬‫ف‬ َ‫دزخذ‬‫د‬‫٠غ‬ .‫اٌّؼذٔ١خ‬ (27).‫ٚاٌمقذ٠ش‬ ‫إٌؾبط‬ ‫عج١ىخ‬ (28)َ‫ُغزخذ‬٠ ‫إٌؾبط‬ ‫ِشوجبد‬ ِٓ.‫اٌؾشة‬ ‫ِ١بح‬ ‫رٕم١خ‬ ‫ػٍّ١بد‬ ٟ‫ف‬ ‫ٌٍفوش٠بد‬ ‫ِٚج١ذ‬ ٞ‫ؽؾش‬ ‫وّج١ذ‬ (29)‫إٌؾبط‬ ‫ِشوجبد‬ ِٟٓ‫ف‬ َ‫ُغزخذ‬٠.‫اٌغٍٛوٛص‬ ‫عىش‬ ٓ‫ػ‬ ‫اٌىؾف‬ (31)ٌٝٚ‫األ‬ ‫اإلٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬ ِٓ‫اٌفٍضاد‬ ٟ‫ثبل‬ ‫عٍفٕخ‬ ٟ‫ف‬ ٗ‫اعزخذاِبر‬ ُ‫ِؼظ‬ ‫رزشوض‬. .ٌٝٚ‫األ‬ ‫اإلٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫آخش‬ ٟ‫ف‬ ‫٠مغ‬ ٌٟ‫إٔزمب‬ ‫١ش‬ ‫ػٕقش‬ (31)‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫ُغزخذ‬٠ ٓ١‫اٌخبسف‬ ‫ِشوجبد‬ ِٓ.ً١ّ‫اٌزغ‬ ‫ِٚغزؾنشاد‬ ‫ٚاٌّوبه‬ ‫اٌذ٘بٔبد‬ (32)‫ُغزخذ‬٠ ٓ١‫اٌخبسف‬ ‫ِشوجبد‬ ِٓ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫ن١ئخ‬ٌُّ‫ا‬ ‫اٌوالئبد‬ٚ‫اٌغ١ٕ١خ‬ ‫األؽؼخ‬ ‫ؽبؽبد‬. (33)‫اٌّغّٛػخ‬ ‫ػٕبفش‬(IB).‫اٌؼٍّخ‬ ‫فٍضاد‬ ّٝ‫ٚرغ‬ (34)‫ِشوت‬.‫اٌزالِظ‬ ‫ثوش٠مخ‬ ‫اٌىجش٠ز١ه‬ ‫ؽّل‬ ‫رؾن١ش‬ ٟ‫ف‬ ‫ؽفبص‬ ًِ‫وؼب‬ َ‫٠غزخذ‬ (35)‫ِشوت‬‫ٚأوغ‬ ‫ِبء‬ ٌٝ‫إ‬ ٓ١‫اٌٙ١ذسٚع‬ ‫أوغ١ذ‬ ‫فٛق‬ ‫إٔؾالي‬ ً‫رفبػ‬ ٟ‫ف‬ ‫ؽفبص‬ ًِ‫وؼب‬ َ‫٠غزخذ‬‫چ‬ٓ١. ‫ـــــــــــــــــ‬‫ـ‬‫ــــ‬‫ـــ‬‫ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ‬‫ـــــــــــــــــــــــ‬‫ـــــــ‬ : ْ‫ٓأت‬ ‫مىا‬ ‫عنل‬ (1).‫سئ١غ١خ‬ ‫ِغّٛػبد‬ ‫ػؾشح‬ ِٓ ‫اٌشئ١غ١خ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ْٛ‫رزى‬ (2)‫اٌض‬ ‫اٌّغّٛػخ‬ ‫ػٕبفش‬ ‫رخزٍف‬‫بِٕخ‬VIII‫اٌّغّٛػدبد‬ ٟ‫ٚ٘د‬ ‫سأعد١خ‬ ‫أػّدذح‬ ‫صالس‬ ٍٝ‫ػ‬ ًّ‫رؾز‬ ٟ‫اٌز‬(8), (9),(10)‫اٌّغّٛػبد‬ ‫ثم١خ‬ ٓ‫ػ‬(B) (3)َ‫٠غزخذ‬.‫اٌّمبرٍخ‬ ‫اٌّ١ظ‬ ‫هبئشاد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َٛ٠‫اٌغىبٔذ‬ (4).ً١ٌٍ‫ا‬ ‫أصٕبء‬ ٟٔٛ٠‫اٌزٍفض‬ ‫اٌزقٛ٠ش‬ ٟ‫ف‬ َ‫رغزخذ‬ ‫ِقبث١ؼ‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َٛ٠‫اٌغىبٔذ‬ َ‫٠غزخذ‬ (5)َٛ١ٌِٕٛ‫ٚاأل‬ َٛ١ٔ‫اٌز١زب‬ ‫عجبئه‬ َ‫رغزخذ‬.‫اٌفنبئ١خ‬ ‫ٚاٌّشوجبد‬ ‫اٌوبئشاد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َٛ١ٌِٕٛ‫األ‬ ِٓ ً‫ت‬‫ثذ‬ ‫(مصر‬‫ثان‬00) (6)‫اٌقٕبػ١خ‬ ً‫ٚاٌّفبف‬ ْ‫األعٕب‬ ‫صساػخ‬ ‫ػٍّ١بد‬ ٟ‫ف‬ َٛ١ٔ‫اٌز١زب‬ َ‫٠غزخذ‬. (7)َٛ١ٔ‫اٌز١زب‬ ‫أوغ١ذ‬ ٟٔ‫صب‬TiO2‫اٌؾّظ‬ ‫أؽؼخ‬ ِٓ ‫اٌؾّب٠خ‬ ‫ِغزؾنشاد‬ ‫رشو١ت‬ ٟ‫ف‬ ً‫٠ذخ‬. (8).‫اٌغ١بساد‬ ‫صٔجشوبد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َٛ٠‫اٌفبٔبد‬ َ‫٠غزخذ‬ 3
  20. 20. 13 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 (9)‫اٌى‬‫اٌغٛ٠خ‬ ًِ‫اٌؼٛا‬ ً‫فؼ‬ َٚ‫٠مب‬ ٕٗ‫ٌى‬ ٟ‫اٌى١ّ١بئ‬ ‫إٌؾبه‬ ِٓ ‫ػبٌ١خ‬ ‫دسعخ‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫ػٕقش‬ َٚ‫ش‬. ‫(مصر‬‫أول‬00‫أول‬ ‫مصر‬ ،66) (11).‫إٌم١خ‬ ٗ‫ؽبٌز‬ ٟ‫ف‬ ٛ٘ٚ َ‫٠غزخذ‬ ‫ٚت‬ ‫ِشوجبد‬ ٚ‫أ‬ ‫عجبئه‬ ‫فٛسح‬ ٟ‫ف‬ ً‫ب‬ّ‫دائ‬ ‫إٌّغٕ١ض‬ َ‫٠غزخذ‬ (11).‫اٌؾذ٠ذ٠خ‬ ‫اٌغىه‬ ‫خوٛه‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ ‫إٌّغٕ١ض‬ ‫ِغ‬ ‫اٌؾذ٠ذ‬ ‫عجبئه‬ َ‫رغزخذ‬ (12)‫ا‬ ‫عجبئه‬ َ‫رغزخذ‬‫اٌغبص٠خ‬ ‫اٌّؾشٚثبد‬ ‫ػجٛاد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ ‫إٌّغٕ١ض‬ ‫ِغ‬ َٛ١ٌِٕٛ‫أل‬Drinks Cans (13).‫اٌؾذ٠ذ‬ ٗ‫٠ؾج‬ ‫اٌىٛثٍذ‬ (14)‫اٌىٛثٍذ‬ ‫ٔظ١ش‬ َ‫٠غزخذ‬60.‫اٌوت‬ ٟ‫ٚف‬ ‫إٌّزغبد‬ ‫عٛدح‬ ِٓ ‫اٌزؤوذ‬ ٟ‫ٚف‬ ‫اٌغزائ١خ‬ ‫اٌّٛاد‬ ‫ؽفظ‬ ‫ػٍّ١بد‬ ٟ‫ف‬ (15).‫األؽّبك‬ ‫ٌؾفظ‬ ‫اٌقٍت‬ ‫ِغ‬ ً‫إٌ١ى‬ ِٓ ٟٔ‫أٚا‬ َ‫اعزخذا‬ (16)‫وض‬ ْ‫ِؼبد‬ ‫هالء‬ ٟ‫ف‬ ً‫إٌ١ى‬ َ‫٠غزخذ‬.‫١شح‬ (17).‫اٌض٠ٛد‬ ‫٘ذسعخ‬ ٟ‫ف‬ ‫غضأ‬ٌُّ‫ا‬ ً‫إٌ١ى‬ َ‫٠غزخذ‬ (18).‫اٌىٙشثبئ١خ‬ ‫اٌىبثالد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ ‫إٌؾبط‬ َ‫٠غزخذ‬ (19).‫اٌفٍضاد‬ ٟ‫ثبل‬ ‫عٍفٕخ‬ ٟ‫ف‬ ٓ١‫اٌخبسف‬ ‫اعزخذاِبد‬ ُ‫ِؼظ‬ ‫رزشوض‬ (21)َٚ‫اٌىدش‬ ٓ‫ِد‬ ً‫ٌىد‬ ٟ‫اإلٌىزشٚٔد‬ ‫اٌزشو١دت‬ ‫ؽزٚر‬24Cr،‫ٚإٌؾدبط‬29Cu‫اتٔزمبٌ١دخ‬ ‫اٌغٍغدٍخ‬ ٟ‫ثدبل‬ ٓ‫ػد‬ ٌٝٚ‫األ‬.‫(مصر‬‫أول‬00) (21)‫اٌؾذ٠ذ‬ ْٛ٠‫أ‬ ‫أوغذح‬ ًٙ‫٠غ‬(II)‫اٌؾذ٠ذ‬ ْٛ٠‫أ‬ ٌٝ‫إ‬(III)[26Fe] (22)‫إٌّغٕ١ض‬ ْٛ٠‫أ‬ ‫أوغذح‬ ‫٠قؼت‬(II)‫إٌّغٕ١ض‬ ْٛ٠‫أ‬ ٌٝ‫إ‬(III)[25Mn]‫(مصر‬‫أول‬00‫ثان‬ ‫مصر‬ ،09) (23)ٟ‫رؼو‬‫ػٕبفش‬ ‫عّ١غ‬ٌٝٚ‫األ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬‫اٌزؤوغذ‬ ‫ؽبٌخ‬(+2).َٛ٠‫اٌغىبٔذ‬ ‫ػذا‬ ‫ِب‬ (24)‫اٌغ‬ ْٛ‫٠ى‬ ‫ت‬‫ف١ٙب‬ ٖ‫رؤوغذ‬ ‫ػذد‬ ْٛ‫٠ى‬ ‫ِشوجبد‬ َٛ٠‫ىبٔذ‬(+4) (25)‫رؤوغدذ٘ب‬ ‫ؽبتد‬ ‫ثزؼذد‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ‫رزّ١ض‬ٟ‫اٌزد‬ ‫اٌّّضٍدخ‬ ‫اٌفٍدضاد‬ ٟ‫فد‬ ‫اٌظدب٘شح‬ ٖ‫٘دز‬ ‫ٔالؽدظ‬ ‫ت‬ ‫ث١ّٕدب‬ .‫ٚاؽذح‬ ‫رؤوغذ‬ ‫ؽبٌخ‬ ‫ٌٙب‬ ْٛ‫٠ى‬ ‫ِب‬ ً‫ب‬‫بٌج‬‫(مصر‬‫ثان‬69) (26)‫ٚا‬ َٛ١‫ٕغ‬ ‫اٌّب‬ ٟ‫ف‬ ‫ٚاٌضبٌش‬ َٛ٠‫اٌقٛد‬ ٟ‫ف‬ ٟٔ‫اٌضب‬ ٓ٠‫اٌزؤ‬ ‫عٙذ‬.ً‫ا‬‫عذ‬ ‫وج١شح‬ َٛ١ٌِٕٛ‫األ‬ ٟ‫ف‬ ‫ٌشاثغ‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫اٌؾقٛي‬ ٓ‫٠ّى‬ ‫ت‬Na2+ ٚ‫أ‬Mg3+ ٚ‫أ‬Al4+ .ٞ‫اٌؼبد‬ ٟ‫اٌى١ّ١بئ‬ ً‫ثبٌزفبػ‬ (27)‫رؼزجش‬‫إٌؾبط‬ ‫اٌؼٍّخ‬ ‫فٍضاد‬‫ٚاٌز٘ت‬ ‫ٚاٌفنخ‬‫أزمبٌ١خ‬ ‫ػٕبفش‬29Cu]–47Ag–79Au] ‫(مصر‬‫أول‬69) ‫ذاو‬ ‫ييي‬‫ي‬‫وات‬ ‫لت‬ ‫يييج‬‫ي‬‫ظ‬ ‫و‬ ‫ل‬ ‫يييأت‬‫ي‬ ‫ع‬‫ا‬‫ييي‬‫ي‬‫نلم‬ ‫ع‬‫ا‬‫ييي‬‫ي‬‫ظ‬ ‫ا‬ ‫لت‬ ‫ع‬‫ل‬‫يييو‬‫ي‬‫نتص‬ ‫يييا‬‫ي‬‫تة‬ ‫ل‬ ‫يييو‬‫ي‬ ‫ظ‬‫يييا‬‫ي‬‫ه‬ ‫يييه‬‫ي‬‫خاوجظ‬ ‫ل‬ ‫يييخ‬‫ي‬ ‫ا‬ ‫ظ‬ 29Cu:(3d10 ,4s1 )‫(مصر‬‫أول‬09) (28)‫رؼزجش‬‫فٍضاد‬ٓ١‫اٌخبسف‬‫ػٕبفش‬ ‫ٚاٌضئجك‬ َٛ١ِ‫ٚاٌىبد‬‫١ش‬‫أزمبٌ١خ‬[80Hg –48Cd – 30Zn] (29)ً‫إٌ١ى‬ ‫رٌه‬ ٓ‫ػ‬ ‫ٚ٠ؾز‬ ٞ‫اٌزس‬ ‫اٌؼذد‬ ‫ثض٠بدح‬ ‫ثبٌزذس٠ظ‬ ‫اٌزس٠خ‬ ‫اٌىزٍخ‬ ‫رضداد‬. (31)١ٌ‫اتٔزمب‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫خالي‬ ٞ‫اٌزس‬ ُ‫اٌؾغ‬ ٟ‫ف‬ ‫إٌمـ‬.ً‫ا‬‫وج١ش‬ ْٛ‫٠ى‬ ‫ت‬ ٌٝٚ‫األ‬ ‫خ‬ (31).‫اٌغجبئه‬ ‫أزبط‬ ٟ‫ف‬ ٌٝٚ‫األ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬ َ‫اعزخذا‬ (32).ٌٝٚ‫األ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ٌؼٕبفش‬ ْ‫اٌغٍ١ب‬ ‫ٚدسعبد‬ ‫اتٔقٙبس‬ ‫دسعبد‬ ‫اسرفبع‬ (33)‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػجش‬ ‫اٌىضبفخ‬ ‫رضداد‬.ٞ‫اٌزس‬ ‫اٌؼذد‬ ‫ثض٠بدح‬ ٌٝٚ‫األ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ (34)‫ِٚشوجبر‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌفٍضاد‬ ِٓ ‫وض١ش‬.ٟ‫اٌخبسع‬ ٟ‫اٌّغٕبه١غ‬ ‫اٌّغبي‬ ‫ِغ‬ ‫رزغبرة‬ ‫ٙب‬ (35)‫اٌؾذ٠ذ‬ ‫وٍٛس٠ذ‬(III).‫ثبساِغٕبه١غ١خ‬ ‫ِبدح‬ ‫٠ؼزجش‬‫اٌؾذ٠ذ‬ ‫وٍٛس٠ذ‬(II).‫ثبساِغٕبه١غ١خ‬ ‫ِبدح‬[26Fe](‫السودان‬‫أول‬00) ‫اٌؾذ٠ذ‬ ‫٠ؼزجش‬(26Fe).‫ثبساِغٕبه١غ١خ‬ ‫ِبدح‬‫(مصر‬‫أول‬69) (36)‫اٌذا٠ب‬ ‫ٌٍّٛاد‬ ٟ‫اٌّغٕبه١غ‬ َ‫اٌؼض‬ٞٚ‫٠غب‬ ‫ِغٕبه١غ١خ‬Zero (37).ٞ‫ؽفض‬ ‫ٔؾبه‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ُ‫ٌّؼظ‬‫أول‬ ‫(مصر‬69‫ثان‬ ‫مصر‬ ،60‫ثان‬ ‫مصر‬ ،69‫أول‬ ‫مصر‬ ،00) (38)َٚ‫اٌىش‬ ‫ِشوجبد‬(III).‫األخنش‬ ٌٍْٛ‫ثب‬ ٓ١‫ٌٍؼ‬ ٚ‫رجذ‬ (39)‫اإلٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ‫أ٠ٛٔبد‬ٚ ‫ٍِٛٔخ‬‫اإلٔزمبٌ١خ‬ ‫١ش‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ‫أ٠ٛٔبد‬.‫ٍِٛٔخ‬ ‫١ش‬ (41)‫أ٠ٛٔبد‬Sc3+ ،Zn2+ ‫١ش‬.‫ٍِٛٔخ‬[21Sc – 30Zn]

×