Diese Präsentation wurde erfolgreich gemeldet.
Wir verwenden Ihre LinkedIn Profilangaben und Informationen zu Ihren Aktivitäten, um Anzeigen zu personalisieren und Ihnen relevantere Inhalte anzuzeigen. Sie können Ihre Anzeigeneinstellungen jederzeit ändern.
Tedarik Zinciri Sistemleri, Yönetimi, Modelleri ve    Performans ÖlçütleriGiriş1980’lerde firmalar farklı pazarlarda daha ...
Tedarik Zincirinin TanımıBir tedarik zincir hammaddeleri temin eden, bu hammaddeleri ara ürün ya da nihai ürünedönüştüren ...
Tedarikçi                                                          Dağıtım                                                ...
Tedarik Zincirinin TarihçesiTedarik zincirinin tarihçesini inceleyecek olursak, bunu dört farklı aşamada oluştuğunugörürüz...
Üçüncü aşamada bir önceki aşamadan farklı olarak envanter yönetimi, sipariş işleme,üretim planlaması ve satın alma faaliye...
Tedarik zinciri yönetiminde stratejik, taktiksel ve operasyonel seviyede alınan kararlarıincelediğimiz zaman dört çeşit ka...
Tedarik Zinciri SistemleriTedarik zinciri şebekesi genellikle itme (push) ya da çekme (pull) sistemleri olaraksınıflandırı...
Çekmeye Dayalı Tedarik ZinciriŞekil 4’te gösterilen çekmeye dayalı bir tedarik zincirinde üretim, müşterilerden gelentalep...
:                          Siparişler    İmalatçı                           Perakendeci                                   ...
Tedarik Zinciri Tasarım Optimizasyon Modülüİki fonksiyonu yerine getirmektedir. Birincisi maliyetleri göz önüne alarak ted...
dağıtım modelini matematiksel bir format içerisinde geliştirir. Veri yönetim modülü bumodeli oluşturmak için ihtiyaç duyul...
Fiziksel Dağıtım ve Depolama   Yeryüzü          Hammadde           Hammadde            Parça           Son ürün           ...
Deterministik Analitik ModelWilliams (1981), bir tedarik zinciri şebekesinde üretim ve dağıtım operasyonlarınınçizelgelenm...
•   Fabrikaların üretim miktarları    •   İmalat fabrikalarından dağıtım merkezlerine ve müşterilere taşınacak ürün       ...
Ekonomik ModelChisty ve Grout (1994), tedarik zincirindeki satıcı-tedarikçi ilişkinin modellenmesi içinekonomik bir model ...
Nitel Performans ÖlçütleriTedarik zincirinin tasarımında ve analizinde kullanılan ve sayısal olarak tanımlanamayannitel pe...
Müşteri Sorumluluğuna Dayalı ÖlçütlerDoluluk oranı maksimizasyonu : Müşteri siparişlerinin zamanında eksiksiz olarak yerin...
SonuçFirmalar hızla gelişen ve değişen rekabet ortamında ayakta kalabilmek, rakiplerle rekabetedebilmek ve Pazar paylarını...
Nächste SlideShare
Wird geladen in …5
×

Tedarik Zinciri Sistemleri, YöNetimi, Modelleri Ve Performans öLçüTleri

23.151 Aufrufe

Veröffentlicht am

  • Login to see the comments

Tedarik Zinciri Sistemleri, YöNetimi, Modelleri Ve Performans öLçüTleri

  1. 1. Tedarik Zinciri Sistemleri, Yönetimi, Modelleri ve Performans ÖlçütleriGiriş1980’lerde firmalar farklı pazarlarda daha iyi rekabet edebilmek ve maliyetleriazaltabilmek için yeni imalat teknolojileri ve stratejileri keşfettiler. Tam zamanındaüretim, kanban, yalın üretim, toplam kalite yönetimi gibi teknikleri çok yoğun bir şekildekullandılar.1990’larda, organizasyonlar içte ve dışta daha önceki yıllara göre üst düzeyde bir rekabetile karşılaştılar. Firmalar üstün olabilmek için maliyet azaltma, sürekli kalite geliştirme,müşteri hizmetlerini arttırma ve teslimatın geliştirilmesi gibi stratejiler uygulamakzorunda kaldılar.2000’li yıllarda ise, stratejik yönetim, tedarik zinciri yönetimi, bilgi yönetimi ile gelişen müşteri hizmetleri ve maliyetlerin minimize edilmesi işletmelerin iki temelamacı olmuştur. 1
  2. 2. Tedarik Zincirinin TanımıBir tedarik zincir hammaddeleri temin eden, bu hammaddeleri ara ürün ya da nihai ürünedönüştüren ve bu nihai ürünleri de bir dağıtım sistemi vasıtası ile son müşterilere dağıtanfabrikalar şebekesidir. (Lee and Billington, 1992)Tedarik zinciri; malzemenin satın alınması, satın alınan malzemenin ara ürün veya nihaiürüne dönüştürülmesi ve bu ürünlerin müşteriye dağıtılması fonksiyonlarınıgerçekleştiren araçlardır. Tedarik zincirinin yapısı ve karmaşıklığı endüstriden endüstriyeve firmadan firmaya değişse de hem üretim hem de hizmet organizasyonlarındagörülebilir. (Ganeshon ve Harrison, 1995)Tedarik zinciri, tedarikçilerden üretim merkezlerinden, dağıtım merkezlerinden veperakendeci mağazalarında, ayrıca hammaddeler, proses içi envanterler ve sistemiçersinden taşınan nihai ürünlerden oluşur. Zincir hammaddenin yer yüzündençıkarılmasıyla başlar ve ürün tekrar kullanıldığında veya atıldığından sona erer. (Ross,1998)En üst seviyedeki tedarik zinciri iki temel konuyu içermektedir : • Üretim Planlama ve envanter kontrol • Dağıtım ve lojistik prosesiBu iki proses nihai ürüne dönüşen hammaddelerin sistem içerisindeki hareketi vedeğişimi için temel bir yapı sağlamaktadır. Şekil 1 bu iki prosesin bir tedarik zinciriyapısı içerisindeki akışını göstermektedir. 2
  3. 3. Tedarikçi Dağıtım Merkezi İmalat Stoklama Taşıma Aracı Perakendeci Fabrikası Alanı Üretim Dağıtım ve planlama lojistik ve envanter kontrolŞekil 1 : Tedarik zinciri prosesi (Baemon, 1998)Üretim planlama ve envanter kontrol prosesi : İmalat ve stoklama alt proseslerindenoluşmaktadır. Daha spesifik olarak üretim planlama, tüm üretim proseslerinin tasarım veyönetimini, hammaddelerin elde edilmesini ve çizelgelenmesini, imalat prosesinintasarımını ve malzeme taşıma sistemlerinin tasarımını ve kontrolünü kapsamaktadır.Envanter kontrol ise genelde nihai ürün olmak üzere hammaddelerin, proses içienvanterin stoklama prosedürlerinin tasarımı ve yönetimini kapsamaktadır.Dağıtım ve lojistik prosesi: Ürünlerin depodan perakendeciye nasıl taşınacağınıbelirlemektedir. Bu ürünler perakendecilere direkt olarak aktarıldığı gibi, ilk olarak birdağıtım merkezine de taşınabilir. Bu proses envanterlerin taşınması ve nihai ürünlerindağıtımı faaliyetlerinin yönetimini de kapsamaktadır. (Beamon, 1998) 3
  4. 4. Tedarik Zincirinin TarihçesiTedarik zincirinin tarihçesini inceleyecek olursak, bunu dört farklı aşamada oluştuğunugörürüz. Bu aşamalar Çizelge 1’de gösterilmektedir. (Ross, 1998)Çizelge 1 : Tedarik zinciri yönetimini gelişmi (Ross, 1998) 1960’lı yıllara 1970-1980 arası 1980-1990 arası 1990-2000+ kadar olan 2. safha 3.safha 4. safha 1. safha Depolama ve Malzeme Lojistik Tedarik Taşıma Yönetimi Yönetim zinciri yönetimiYönetim odağı İşletmedeki Toplam maliyet Sadece maliyet Tedarik operasyonların yönetimi, değil lojistik zinciri performansı operasyonların planlama da vizyonu, optimizasyonu, önem taşır hedefleri ve maliyet ve amaçları müşteri hizmet seviyeleriOrganizasyone Lojistik Merkezileştirilmiş Lojistik “Gerçek”l yapı fonksiyonların fonksiyonlar : fonksiyonlarının organizasyon farklı özellikle taşıma entegrasyonu pazarda departmanlara depolama ve birlikte dağıtılması müşteri hizmetleri gelişmeBirinci aşama, nihai ürünün fiziksel dağıtımına odaklanıldığı envanter dönemi olaraktanımlanabilir.İkinci aşamada lojistik faaliyetlerin farklı departmanlara dağıtılmasının etkin olmadığıanlaşılmaya başlanınca 1970’li yıllarda bu anlayıştan vazgeçildi. Bu dönemde üretimkaynakları planlaması ortaya çıktı. Firmanın performansını arttırmak için yeni malzemeyönetim kavramlarına başvuruldu. 4
  5. 5. Üçüncü aşamada bir önceki aşamadan farklı olarak envanter yönetimi, sipariş işleme,üretim planlaması ve satın alma faaliyetleri de lojistik faaliyet olarak göz önüne alındı.1980’lerdeki şiddetli global rekabet, düşük maliyet, yüksek kalite ve daha büyük tasarımesnekliğiyle güvenilir ürünler sağlayacak dünya sınıfından organizasyonların oluşmasınaneden olmuştur.Dördüncü aşamada firmalar lojistik faaliyetlerinin bile rekabet için yeterli olmadığınıgördüler. Globalleşmenin artması, hizmet kalitesini artırılması talepleri,organizasyonların yeniden yapılandırılması ve bilgi teknolojilerindeki gelişmelerfirmaları yeni stratejiler aramaya itti.Tedarik Zinciri KararlarıTedarik zincirinde yer alan kararlar hiyerarşik olarak üç farklı seviyede görülmektedir.Bu seviyeler ve alınan karar türler Şekil 2’de görülmektedir.Stratejik seviyede kararlar genel stratejilerle yapılmak zorunda olan uzun dönemlikararlardır.Taktiksel seviyede kararlar ise aylık olarak planlanan orta dönemli kararlardır.Diğer yandan operasyonel kararlar günlük bazlı aktivitelere odaklanan kısa dönemlikararlardır. (Talluri ve Baker, 2000) Stratejik Kararlar Uzun dönem Yerleşim Kapasite Kaynak Bütünleşik Amaç Taktiksel kararlar Orta dönem Toplu Planlama Kaynak tahsisi Kapasite tahsisi Dağıtım Operasyonel Kısa dönem Ana üretim planı Kararlar Hammadde ÇizelgelemeŞekil 2 : Tedarik Zinciri kararları 5
  6. 6. Tedarik zinciri yönetiminde stratejik, taktiksel ve operasyonel seviyede alınan kararlarıincelediğimiz zaman dört çeşit karar türüyle karşılaşmaktayız.Yerleşim KararlarÜretim araçlarını ve kaynak noktalarının coğrafi yerlerinin belirlenmesi tedarik zincirininoluşturulmasındaki ilk adımlardır. Araçların büyüklüğü, sayısı ve yerleri belirlendiğizaman son müşteriye giden ürünün mümkün yolları da belirlenmiş olur.Üretim KararlarıHangi ürünün hangi fabrikada üretileceği kararı stratejik kararlar içerisinde verilir. Dahaönce de belirtildiği gibi bu kararların firmanın gelir, maliyet ve müşteri servisseviyelerine büyük etkisi vardır. Bu kararlar araçların varlığını göz önüne alır, ürününaraçlara giden veya ürünün araçlardan gelen tüm yollarını belirler. Diğer bir kritik konuise üretim araçlarının kapasitesidir.Envanter KararlarıBu kararlar hangi envanterin yönetileceğinin ifade eder. Envanterler hammadde yarımamul ya da son mamul olarak tedarik zincirinin her adımında yer alırlar. İlk amacıtedarik zinciri içerisinde olabilecek belirsizliklere karşı tampon görevi yapmaktır.Envanteri elde bulundurmanın kendi değerinin %20 ile %40’ı arasında maliyetiolduğundan, envanterin verimli bir şekilde yönetimi tedarik zinciri operasyonunda kritikbir noktadır.Transportasyon KararlarıTedarik zincirinde yer alan kararlar arasında en stratejik olan transportasyon kararlarıdır.Envanter kararları ile yakından ilgilidir. Havayolu ile taşıma hızlı, güvenilir ve stoklarıngüvenli olmasını sağlamasını yanında pahalı bir yöntemdir. Deniz yolu ile taşıma veyatren ile gerçekleştirilen taşımda daha ucuzdur; ancak bu tip nakliyelerdeki belirsizlikleriyok etmek için büyük miktarlarda envanteri bulundurmak gerekmektedir. Bu yüzdenmüşteri servis seviyesi ve coğrafi yer bu tip kararlarda önemli rol oynamaktadır.(Ganeshan ve Harrison, 1995) 6
  7. 7. Tedarik Zinciri SistemleriTedarik zinciri şebekesi genellikle itme (push) ya da çekme (pull) sistemleri olaraksınıflandırılır. İtmeye dayalı tedarik zincirinde müşteri talepleri bilinmektedir. Çekmeyedayalı tedarik zincirinde ise talepler bilinmez, tahmin edilmek zordur. (Chopra veMeindl, 2001)İtmeye Dayalı SistemlerŞekil 3’te gösterilen bir itmeye dayalı tedarik zincirinde, üretim kararları uzun dönemlitahminlere dayalıdır. Tipik olarak bu sistemde imalatçılar müşteri taleplerini tahminederek perakendecilerin depolarından alınan sipariş emirlerini kullanırlar. Dolayısıyla busistemde pazardaki değişkenliklere tepki göstermek çok fazla zaman alır. Bu sistemdekidiğer bir olumsuzluk ise talep değişimlerini karşılamada yetersizlik ve tedarik zincirienvanterinin yeteri kadar kullanılmayışıdır. Değişkenlikteki artma ise şunlara sebep olur : • Geniş emniyet stoğu ihtiyacından dolayı çok fazla miktarda envanter • Geniş ve daha değişken üretim yığınları • Kabul edilemez servis seviyeleri • Ürünün kullanılmayışı Siparişler İmalatçı Perakendeci Dışsal Talep ÜrünŞekil 3 : İtmeye dayalı tedarik zincir sistemi 7
  8. 8. Çekmeye Dayalı Tedarik ZinciriŞekil 4’te gösterilen çekmeye dayalı bir tedarik zincirinde üretim, müşterilerden gelentalepler doğrultusunda gerçekleşir. Bu nedenle tedarik zincirini müşteri taleplerini bilgiyedönüştürmek için hızlı bilgi akış mekanizmasını kullanır. Böylece sistem içerisinde şuavantajlar elde edilmiş olur : • Perakendecilerden gelen siparişleri daha iyi karşılamak için temin süresinde bir azalma sağlar. • Fabrikadaki envanter seviyeleri temin süresinin azalmasıyla arttığı için perakendecilerin envanter seviyelerinde bir azalma olur. • Temin süresinin azalmasıyla sistemdeki değişkenlikte azalma olur. • Değişkenlikteki azalmayla imalatçılardaki envanter azalmış olur.Çekmeye dayalı bir tedarik zincirini itmeye dayalı bir tedarik zinciriyle karşılaştırdığımızzaman, tipik olarak sistem envanter seviyesinde ve maliyetlerde önemli derecede birazalmayı sağlamaktadır.Çekmeye dayalı tedarik zinciri sistemini temin süresi çok uzun olduğu zaman uygulamakzordur. İmalatta ve dağıtımda ekonomik avantajlar elde etmek oldukça zordur. Bu sistemuzun zamanlı olarak planlanmaktadır. Bu nedenle tedarik zincirinin bir kısmı içinçekmeye dayalı bir sistem uygunken geri kalan kısım için itmeye dayalı bir sistem uygunolmaktadır. Örneğin montaj üretimi yapan firmalarda bu yapı uygundur. (Levi veKaminsky, 2000) 8
  9. 9. : Siparişler İmalatçı Perakendeci Dışsal Talep ÜrünŞekil 4 : Çekmeye dayalı tedarik zincir sistemiTedarik Zinciri Yönetim Sistemiİyi bir tedarik zinciri yönetim sistemi satın alma, üretim ve dağıtım aktivitelerindedinamik veri ve matematiksel model ayrıntıları hakkında bilgi sahibi olarak yöneticileredestek sağlamalıdır. Bunu sağlayacak uygun bir yol, hammadde tedarikçisindenmüşteriyer kadar üretim ve dağıtım operasyonları için planlama modülü, tedarik zinciritasarım optimizasyon modülü ve veri yönetim modülü gibi modüllerden oluşan iyi birkarar destek sistemine sahip olmaktır. Şekil 5’te bu modüller gösterilmektedir. 9
  10. 10. Tedarik Zinciri Tasarım Optimizasyon Modülüİki fonksiyonu yerine getirmektedir. Birincisi maliyetleri göz önüne alarak tedarikçileri,imalatçıları ve dağıtıcıları seçer; ikincisi, uzun dönemli toplu üretim ve dağıtım planınıkurar. Bu modül lineer programlama yöntemleriyle şebeke tasarım problemlerinioptimize eden bir çözücü içermektedir. Seçilmiş Şebeke tasarım Seçilmiş fabrika Üretim ve modülü fabrika problem tipi dağıtım problem tipi planlama Model modülü yönetim modülü Seçilmiş fabrika Math. model problem tipi Ürün, fabrika Ürün, fabrika şebeke yapısı verisi Veri yönetim modülü Şebeke yapısı Ürün ve dağıtım tipiŞekil 5 : Tedarik zinciri Tasarım Optimizasyon ModülüÜrün ve Dağıtım Planlama ModülüBu modül istatiksel bir seviyede tedarik zincirindeki dağıtım faaliyetleri için gerçekzamanlı bir üretim ve dağıtım planını oluşturur ve üretim firmaları ya da kurumlararasında malzeme fişi ilişkisini göz önüne alır. Bunlar her bir fabrika için ana üretimçizelgelerini kapsar ve planlar, gerekli olan kısıtları sağlarken toplam maliyetleri deminimize eder.Model Yönetim ModülüModel yönetim modülünün birinci amacı modelin sıkıntılı yanlarını karar vericidenkurtarmaktır. Bu modül, uygun modellerle karar vericinin durumu arasında bağlantıkuran bir köprü gibi hizmet verir. Bu modül tedarik zinciri tasarım modelinin ve üretim- 10
  11. 11. dağıtım modelini matematiksel bir format içerisinde geliştirir. Veri yönetim modülü bumodeli oluşturmak için ihtiyaç duyulan veriyi temin etmektedir.Veri Yönetim ModülüVeri yönetim modülü modelleme prosesinde önemli bir rol oynar. Birincisi, veri tabanınıve uygulama programını ayırır. İkincisi, alternatif planların karşılaştırılmasını ve en iyiolanların seçilmesi için planların çeşitlerini inceler. (Ja Jang vd., 2002)Tedarik Zinciri YönetimiMalzeme ihtiyaç planlamasından başlayarak işletme kaynakları planlamasına kadaruzanan son 30 yıldaki gelişmelerin bugün geldiğimiz noktadaki durağı, tedarik zinciriyönetimi olarak karşımıza çıkmaktadır.Tedarik Zincirinin TanımıTedarik zinciri yönetimi; ürün, bilgi ve hizmet akışının, başlangıç noktasından tüketildiğison noktadan ulaşıncaya değin tedarik zinciri içerisindeki hareketliliğin etkin ve verimlibir şekilde planlanması, depolanması ve taşınması hizmetidir.Tedarik zinciri yönetimi, hammaddenin elde edilmesinden, üretilen ürünün sonkullanıcıya ulaştırılmasına kadar olan süreç içerisinde üretim ve tedarik proseslerinin herbir elemanını birleştirilmesidir. (New ve Payne, 1995)Şekil 6’da bir tedarik zinciri sistemi içerisinde yer alan organizasyonlar ve faaliyetler yeralmaktadır.Tedarik zinciri yönetimi firmaların rekabet gücünü arttırmak ve bir organizasyoniçerisinde imalat, lojistik ve malzeme yönetimi fonksiyonlarının koordinasyonunugeliştirmek için kendi tedarikçilerinin proseslerini, teknolojilerini ve yeteneklerini nasılkullanacaklarına odaklanmaktadır. (Lee ve Billington, 1992) 11
  12. 12. Fiziksel Dağıtım ve Depolama Yeryüzü Hammadde Hammadde Parça Son ürün sağlayıcılar ithalatçıları ithalatçıları imalatçıları Geri dönüşüm Müşteriler Perakendeci ToptancıŞekil 6 : Tedarik Zinciri Sistemindek Organizasyonlar ve FaaliyetlerTedarik zinciri yönetim servis seviyesi ihtiyaçlarını karşılarken tüm sistem içerisindekimaliyeti minimize etmek için üretilen ve dağıtılan doğru miktarda malın doğru yerde vedoğru zamanda olmasını sağlayan tedarikçileri, imalatçıları, depoları ve dağıtımmerkezlerini verimli bir şekilde birleştirmek için kullanılan bir yaklaşım grubudur.Bu tanım çeşitli gözlemlere öncülük etmektedir. Birincisi tedarik zinciri yönetimimaliyetlerde önemli bir etkiye sahip olan ve ihtiyaçlarına uyan ürünlerin üretilmesinderol oynayan her bir fabrikayı göz önüne almaktadır. Ayrıca tedarikçi ve imalatçılardanmüşterilere ürün akışını sağlayan depo ve dağıtım merkezlerini de önemsemektedir.İkincisi, tedarik zinciri yönetiminin amacı tüm sistem içerisinde verimlilik yaratmak;trasportasyon ve dağıtımdan hammadde envanterine, proses içi envanter ve nihai ürünmaliyetlerini minimize etmektedir. Böylece, aynı zamanda tedarik zinciri yönetimine birsistem yaklaşımıyla yaklaşmaktadır. (Levi ve Kaminsky, 2000)Tedarik Zinciri Modelleri 1. Deterministik Analitik Model (Değişkenler bilinmektedir.) 2. Stokastik Analitik Model (Değişkenlerden en az biri bilinmektedir.) 3. Ekonomik Model 4. Simülasyon Model 12
  13. 13. Deterministik Analitik ModelWilliams (1981), bir tedarik zinciri şebekesinde üretim ve dağıtım operasyonlarınınçizelgelenmesi için kurduğu modelde 7 tane algoritma sunmuştur. Her bir algoritmanınamacı nihai ürün taleplerinin karşılayan minimum maliyetli üretim ve dağıtımçizelgelenmesini belirlemektir. Ona göre toplam maliyet, envanter tutma ve sabitmaliyetlerin (sipariş, dağıtım, hazırlık) toplamından oluşmaktadır.Cohen ve Lee (1989), ekonomik sipariş miktarına dayalı deterministik, karma tamsayılılineer olmayan bir model geliştirmiştir. Daha spesifik olarak, bu modelde kullanılan amaçfonksiyonu, imalat fabrikaları ve dağıtım merkezleri için vergi sonrası toplam karımaksimize etmeyi amaçlamaktadır. Bu amaç çeşitli kısıtlar altında yapılmaktadır. Bukısıtlar “yönetimsel kısıtlar (kaynak ve üretim kısıtları)” ve “lojistik kısıtlar (uygunluk,talep sınırları, değişkenlerin negatif olmaması)”dır. Bu modelin çıktıları ise şunlarıkapsamaktadır : • Nihai ürünlerin ve yarı mamullerin fabrikadan dağıtım merkezlerine, dağıtım merkezlerinden Pazar noktalarına atanması • Fabrikalara, dağıtım merkezlerine ve pazarlara taşınacak olan nihai ürünlerin miktarı • İmalat fabrikalarında üretilecek olan nihai ürünlerin, yarı mamullerin ve parçaların sayısıDaha sonra geliştirilecek olan PİLOT adı verilen yeni bir model oluşturulmuştur. Bumodel tedarik zinciri maliyetlerindeki çeşitli parametrelerin etkilerini araştırmakta veayrıca imalat fabrikalarının ve dağıtım merkezlerinin açılıp açılmaması problemini de gözönüne almaktadır. Daha spesifik olarak bu model, perakendecilerden, dağıtımmerkezlerinden, imalat fabrikalarından ve hammadde tedarikçilerinden oluşan bir tedarikzincirini göz önüne almaktadır. Bu sistemi kullanarak PİLOT modeli çeşitli üretim vedağıtım maliyetlerini girdi olarak kabul eder ve çıktı olarak ta şunları belirler : • Mevcut imalat fabrikalarından ve dağıtım merkezlerinden hangilerine açılacağı • Satıcılar ve imalat fabrikaları için hammadde ve ara ürün sipariş miktarları 13
  14. 14. • Fabrikaların üretim miktarları • İmalat fabrikalarından dağıtım merkezlerine ve müşterilere taşınacak ürün miktarlarıPİLOT modern amaç fonksiyonu, tedarik, kapasite, atama, talep ve hammadde ihtiyaçkısıtları altında sabit ve değişken üretim, transportasyon maliyetlerinden oluşan birmaliyet fonksiyonudur.Arntzen (1995), içerisinde çoklu ürünleri, fabrikaları, zaman periyotlarını ve taşımamaliyetlerini barındırlan ve GSCM (Global Supply Chain Management) olarakadlandırılan karma tamsayılı lineer programlama modelini geliştirmiştir. Bu modelçalışma günlerini, toplam (sabit ve değişken) üretim, envanter, malzeme taşıma vetransportasyon maliyetlerinin karma fonksiyonunu maksimize etmektedir. Model girdiolarak malzeme hesaplarını, talep hacimlerini, maliyet ve vergileri ve gerekli olançalışma günlerini istemektedir. Karşılık çıktı olarak ise dağıtım merkezlerinin yerleşiminive sayısını, müşteri-dağıtımı merkezi atamalarını ve ürün-fabrika atamalarınıvermektedir.Stokastik Analitik ModelCohen ve Lee (1988), tedarik zinciri yönetimi üretim sistemindeki her aşama için bütünmalzemelerin malzeme ihtiyaç poliçelerinin kurulması amacı ile bir model geliştirmiştir.Bu modelde 4 tane maliyete dayalı alt model kullanılmıştır.Malzeme kontrol : Malzeme sipariş miktarlarını, yeni sipariş miktarlarını belirler veteslim sürelerini ayarlar.Üretim kontrol : Her ürün için üretim parti büyüklüklerini, temin sürelerini belirler.Nihai ürünlerin depolanması : Ekonomik sipariş miktarlarını ve parti büyüklüklerinibelirler.Dağıtım : Her dağıtım merkezi için envanter sipariş poliçelerini hazırlar.Bu alt modellerin her biri minimum maliyetleri amaçlamaktadır. Son aşamada, bu 4 altmodelin her biri için toplam maliyeti minimum yapan matematiksel bir model kullanarakyaklaşık optimal sipariş poliçeleri belirlenir. 14
  15. 15. Ekonomik ModelChisty ve Grout (1994), tedarik zincirindeki satıcı-tedarikçi ilişkinin modellenmesi içinekonomik bir model geliştirmektedir. Bu çalışmanın temeli 2X2 tedarik zinciri “ilişkimatrisi”dir. Bu matrise yüksek değerden düşük değere işlem kesinliği ve yine aynışekilde ürün kesinliği bulunmaktadır. Böylece matris kullanılarak satıcı ve tedarikçiarasındaki göreceli risk elde edilmiş olunur. Bunun temeli oyun teorisine dayanmaktadır.Örneğin işlem kesinliği düşükse bu durumda satıcı riski üzerine alır; aynı şekilde ürünkesinliği düşükse bu durumda tedarikçi riski üzerine alır.Simülasyon ModeliTowill (1992), çeşitli tedarik zinciri stratejilerinin etkinliğini geliştirmek için simülasyontekniğini kullanmıştır. Araştırılan bu stratejiler aşağıdaki aşağıdaki gibidir : 1. imalat basamağında dağıtım fonksiyonunu kapsayarak tedarik zincirinin dağıtım basamaklarının azaltılması 2. Zincir boyunca bilgi akışının entegrasyonu 3. Zaman ertelemesini azaltmak için tam zamanlı üretim politikasının uygulanması 4. Ara ürünlerin ve malzemelerin hareketlerinin geliştirilmesiSimülasyon modelinin amacı hangi stratejinin en etkili olduğunu belirlemektedir. Yapılançalışmalar sonunda 1. ve 3. stratejiler en iyi yöntemler olarak belirlenmiştir.Tedarik Zinciri PerformansıTedarik zinciri araştırmasında ve analizinde en önemli konulardan birisi de zincirinperformans ölçümlerinin belirlenmesidir. Bir performans ya da performans ölçüm grubumevcut sistemin verimliliğini belirlemek ya da alternatif sistemlerin karşılaştırmasınıyapmak için kullanılır. Performans ölçütleri ayrıca amaçlanan sistemin tasarımında dakullanılabilir. Performans ölçütleri nicel performans ölçütleri ve nitel performansölçütleri olmak üzere iki ana başlık altında toplanmaktadır. 15
  16. 16. Nitel Performans ÖlçütleriTedarik zincirinin tasarımında ve analizinde kullanılan ve sayısal olarak tanımlanamayannitel performans ölçütleri şunladır:Müşteri memnuniyeti : Müşteri memnuniyetinin derecesi, alınan servis ya da ürünlebelirlenir ve bu hem iç hem de dış müşterilerle uygulanabilir.Esneklik : Talepteki dalgalanmalara karşı tedarik zincirinin verebileceği yanıtınderecesidir.Bilgi ve malzeme akış entegrasyonu : Tedarik zinciri içerisinde yer alan tüm aşamalararasındaki bilginin akışı ve malzemelerin taşınmasın derecesidir.Etkili risk yönetimi : Tedarik zincirindeki ilişkilerin hepsi doğal risk içerir. Etkili riskyönetimi bu risklerin etkisini minimize etmenin derecesi olarak tanımlanır.Tedarikçi performansı : Hammaddelerin üretim firmalarına zamanında ve iyi koşullaraltından dağıtılmasının derecesidir.Nicel Performans ÖlçütleriTedarik zincirinin tasarımında ve analizinde kullanılan ve sayısal olarak ifade edilebilennicel performans ölçütleri şunlardır : 1. Direkt olarak maliyete ya da kar dayalı amaç 2. Müşteri sorumluluğunda dayalı amaçMaliyete Dayalı ÖlçütlerMaliyet minimizasyonu : En çok kullanılan araçtır. Maliyet genel olarak tüm tedarikzinciri için ya da özel iş birimleri için minimize edilir.Satışların maksimizasyonu : Satış karını ya da birim satışların sayısını arttırmaktadır.Kar maksimizasyonu : Karı maksimize etmeyi amaçlar.Envanter yatırım minimizasyonu : Envanter maliyetlerini minimize eder. Bu maliyet ürünmaliyetlerini ve elde tutma maliyetlerini kapsamaktadır.Yatırım geri dönüş maksimizasyonu : Üretim için yapılan yatırımın geri dönüş oranınımaksimize etmeyi amaçlar. 16
  17. 17. Müşteri Sorumluluğuna Dayalı ÖlçütlerDoluluk oranı maksimizasyonu : Müşteri siparişlerinin zamanında eksiksiz olarak yerinegetirilmesinin maksimizasyonunu amaçlar.Ürün gecikmelerinin minimizasyonu : Planlanan ürün dağıtım tarihi ile gerçekleşen üründağıtım tarihi arasındaki zaman miktarının minimize edilmesi amaçlanır.Müşteri teslim süresinin minimizasyonu : Sipariş verildiği zamandan siparişin müşteritarafından alınmasına kadar geçen zamanın minimize edilmesi amaçlanır.Temin süresinin minimizasyonu : Bir ürünün üretimine başlanmasından o işlemin bitişinekadar geçen sürenin minize edilmesi amaçlanır. (Baemon, 1998) 17
  18. 18. SonuçFirmalar hızla gelişen ve değişen rekabet ortamında ayakta kalabilmek, rakiplerle rekabetedebilmek ve Pazar paylarını genişletmek için işletmenin toplam maliyetlerini içindeönemli bir paya sahip olan lojistik ve dağıtım maliyetlerini minimum seviyeyeindirmelidirler.Bunun içinde, tedarik zinciri sistemlerini, yönetim tekniklerini, model türlerini bilimselolarak incelemeli, geliştirmeli ve sürekli olarak kontrol etmelidir. En iyi kontrol aracıolarak yazıda belirtilen performans ölçütlerini kullanmak en iyi yollardan biridir.Gelecek, minimum maliyetle müşteri memnuniyetini ön planda tutan ve karını devamettirebilen firmaların olacaktır. Maliyet minimizasyonu ve müşteri memnuniyetinde enönemli alt bileşen de tedarik zincirleridir. 18

×