Studiedag CSZ - Superdiversiteit in zorg en welzijn 23/05/2014

VIVO vzw
VIVO vzwVIVO vzw
Superdiversiteit
in zorg en welzijn
Over de groeiende nood
aan divers-sensitieve zorg
Dirk Geldof
Socioloog & Lector
Faculteit Ontwerpwetenschappen UA
Sociaal Werk Karel de Grote-Hogeschool
& Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen
Schaarbeek
Studiedag Cultuursensitieve zorg
23 mei 2014
1
Waarom versterkt de transitie
naar superdiversiteit de nood aan
divers-sensitieve zorg?
• De groeiende
superdiversiteit
• De uitdagingen
ervan voor de
samenleving
• Én voor de zorg
2
Waarom spreken we vandaag
van superdiversiteit?
• Superdiversiteit
– Is meer dan een synoniem voor
diversiteit of multiculturaliteit
– nieuwe fase in migratie & demografie
• Term Steven Vertovec (2007)
• Zie ook Jan Blommaert, Maurice Crul, Stijn
Oosterlynck, …
• Op amper een halve eeuw van een
samenleving met beperkte etnisch-
culturele diversiteit naar een
immigratiesamenleving
– Om dit te begrijpen, moeten we de
geschiedenis van migratie kennen
3
Onze migratiegeschiedenis
in een notedop
• 1945: aantrekken contingenten Polen
en Italianen voor heropbouw
• 1956-1969: golden sixties
– Actief aantrekken gastarbeiders
• Italië, Spanje & Griekenland in jaren ‘50
• Marokko & Turkije in jaren ’60
• 1974: ‘immigratiestop’
– poort voor arbeidsmigratie van buiten EU
(deels) gesloten
– Verschuiving naar gezinshereniging &
asiel
• Jaren ’70-80: ondanks de
‘tijdelijkheidsgedachte’ worden vele
gastarbeiders migranten
– Maar geen écht beleid…
4
De jaren 1990: Scharnier-
moment naar superdiversiteit
• Sterke stijging instroom in jaren ’90
• én groeiende diversiteit van landen
van oorsprong:
– Verdere gezinshereniging
– Globalisering
– asielaanvragen
• Crisissen Bosnië en Kosovo,
• eerste Golfoorlog (Irak/Koeweit)
– En vooral 1989: Val IJzeren Gordijn
• migratie uit Oost-Europa
• Uitbreiding EU met nieuwe lidstaten
5
Na-oorlogse migratiegeschiedenis:
immigratie én emigratie
6
De superdiversiteit
van de 21ste eeuw
• resultaat van deze opeen-
volgende migratiegolven is
een veel complexere sociale
realiteit, zeker in onze steden.
• Superdiversiteit wijst op
kwantitatieve en kwalitatieve
verschillen tegenover de
migratie in de 20ste eeuw
7
Superdiversiteit vooral – maar
niet alleen – in de grote steden
8
Een kwantitieve breuk:
majority-minority cities
• ‘majority-minority cities’:
– steden waar de meerderheid van
de bewoners uit een brede waaier
van minderheden bestaat.
• Wereldsteden als New York, Sao
Paolo, Toronto of Sydney
• Vandaag ook Brussel,
Rotterdam & Amsterdam
• morgen ook Genk en Antwerpen
– Overmorgen Gent, …
9
Kinderen kleuren de steden
Antwerpen, aandeel allochtonen
per leeftijdsgroep 2013
• 42% bewoners
van allochtone
origine
> 50% bij -40-ers
> 60% bij
kinderen
• herkomst ouders
inbegrepen
=> Ook zonder
nieuwe migratie
wordt Antwerpen
een majority-
minority-city
10
Personen van vreemde herkomst in het
Vlaamse Gewest (links), per urbanisatiegraad
(midden) en per centrumstad (rechts), in %
van de bevolking, 2011.
Bron: Lodewijckx, 2013, p. 21, op basis van Rijksregister 2011, SVR-bewerking.
- p.11
0
10
20
30
40
50
VG GS SB CS KP SS OG GR PL RS An Gt Gk M L T S H O K Aa B R
%personenvanvreemdeherkomst
niet-westerse herkomst westerse herkomst
Superdiversiteit:
een kwalitatieve breuk
• basispatroon van migratie
veranderde
– van mensen uit een klein
aantal landen van herkomst
naar een klein aantal
gastlanden
– naar mensen uit een zeer groot
aantal landen van herkomst
naar zeer groot aantal
gastlanden
=> diversiteit in de diversiteit
12
Diversiteit in de diversiteit:
wat betekent dat?
• een enorme hybriditeit in de
achtergronden van migranten
• => samenspel van
Meer nationaliteiten
Meertaligheid
Religieuze diversiteit groeit
Diversiteit in migratiemotieven
Diversiteit in verblijfsstatuten
Diversiteit in sociaal-
economische posities
Diversiteit in & tussen
gemeenschappen
Meer transnationalisme
13
Superdiversiteit instroom 2009
naar landen van herkomst
14
De superdiverse realiteit:
uitdaging voor de 21ste eeuw
• Onze samenleving
verandert sneller dan onze
manier van kijken & denken
• Zoeken naar actuele denk-
en beleidskaders
• Boek vertrekt vanuit
realiteit en nuance
• Nu als prikkel 9 uitdagingen
hyperkort in beeld
15
1. Geraken we eindelijk
voorbij het wij-zij-denken?
• We blijven met zijn allen denken in
wij-en-zij termen
• ‘wij’ zowel als ‘zij’…
• daardoor (h)erkennen we de
complexe realiteit onvoldoende
• Voorbij het wij-zij-denken:
– Naar een ‘wij zowel als zij’
• Van of/of-denken
– Of Belg of migrant
• naar en/en-denken
– Oog voor mengvormen & meervoudige
identiteiten
– Afnemende bruikbaarheid van nationaliteit
– aandacht voor ambivalentie
16
17
De kosmopolitische realiteit:
meervoudige & gelaagde identiteiten
• Tussen wij-en-zij groeit de
werkelijkheid in onze steden
• Steeds meer landgenoten zijn Belg én
hebben een migratie-achtergrond
– Zoals Fatima, Meyrem, Imade,
Mohammed, Karim, Pjotr, …
– Zoals Vincent Kompany, Stromae, …
– Ze combineren posities & identiteiten
• Klassieke assimilatietheorie verwerpt
dubbele etnische identiteit
• Nochtans zien we toename van
meervoudige en gelaagde identiteiten
2. Erken toenemend belang
van transnationale realiteiten
• Migratie vandaag fundamenteel
veranderd
• Van (bijna) definitief afscheid naar
blijvend contact
• door de ontwikkeling van
– Communicatietechnologie
• Gsm, internet, skype, satelliettelevisie
– Snelle en relatief goedkope mobiliteit
• Van enkele reis naar pendelmigratie
• Fysiek en/of mentaal
• transnationaliteit als basiskenmerk van
superdiversiteit in tijden van
globalisering
18
2. Erken toenemend belang
van transnationale realiteiten
• Transnationaliteit is
– leven in één land én tegelijk ook elders
– Waarbij mensen
• intense contacten over grenzen heen onderhouden
• Verschillende leefwerelden & culturen combineren
• Indien mogelijk heen en weer reizen
– Fysiek en/of mentaal.
• steeds meer mensen leven over grenzen
– Groei van wereldfamilies en transmigratie
• Wat betekent het om in verschillende werelden én over
grenzen heen te leven?
• Hoe moeten steden en sociaal werk er mee omgaan?
• Wat betekent dat voor (meervoudige) integratie?
19
3. Pak de (gekleurde) armoede
(eindelijk) (écht) aan
• Migratie van hoog tot laag
• Eigen aan superdiversiteit is
diversiteit binnen de diversiteit
– Ook sociaal-economisch
• Steeds meer migranten klimmen
op de sociale ladder
– Groeiende etnische middenklasse
• Maar… onaanvaardbaar groot
deel van de migranten leven in
armoede en worstelen met
sociale uitsluiting
=> toenemende ongelijkheid
binnen migrantengemeenschappen
www.dirkgeldof.be
20
Pak de (gekleurde) armoede
(eindelijk) (écht) aan
• Pas het laatste decennium harde cijfers
– 12% autochtone Belgen onder armoedegrens
– 52% bij Marokkaanse gezinnen
– > 1/3 bij Turkse & Oost-Europese gezinnen
– Jeugdwerkloosheid, ongekwalificeerde
uitstroom, …
• Hulpverlening wordt steeds diverser
– OCMW’s als integratiediensten
• > 70% van de hulpvragers in Antwerpen
21
www.dirkgeldof.be
22
Ook CAW’s zien hun
doelgroep veranderen
• centra Algemeen welzijnswerk Antwerpen
• Intake: onthaal in 2011
– 42-62% etnisch culturele minderheden
• Vgl. 28% in 2004
• Begeleiding
– > 40% etnisch culturele minderheden
• Vgl. 25% in 2004
• 2013: de kaap van de 50%
– ook Brussel, Gent, Vilvoorde, Middenkust
(Oostende), …
• => Is de hulpverlening op maat &
effectief voor de nieuwe cliëntgroepen?
• Idem voor ouderenzorg, gehandicapten,
gezondheidszorg, …
4. Maak van integratie opnieuw
een positief burgerschap-verhaal
• Integratie in majority-minority-cities
krijgt een ander karakter
– Is er nog een meerderheidscultuur?
– Diversiteit als basiskenmerk van stedelijkheid
• Stop het open/verdoken assimilatie-beleid
– Heb oog voor de (on)bedoelde neveneffecten
van het integratiediscours/beleid
• Shadid, Willem Schinkel, Jan Blommaert, …
– Kan je integratie van bovenaf opleggen?
– Is het niet vruchtbaarder positief te appeleren
aan de dynamiek bij vele migranten?
• Maurice Crul over sociale stijging
• Parekh over sociale cohesie: Vertrek van
en erken de pluriformiteit
23
5. Stimuleer Nederlands vanuit
erkenning van meertaligheid
• We leven in meertalige steden
• Brussel: Van 72 talen in 2000 naar
104 in 2011
– Frans best gekend (89%)
– Dan Engels (30%), Nederlands (23%) en
Arabisch (18%)
• Toename taalgemengde gezinnen
– Ééntalig Franstalig of Nederlandstalig al
minder dan 40% van de Brusselaars
– Één op drie groeide op in gezin waar géén
Nederlands of Frans werd gesproken
– Een meertalig en-en-verhaal
24
Overgang naar meertalige
steden: Antwerpen
• Geen taalbarometer
• 37% van de kinderen in het
lager onderwijs in Antwerpen
sprak in 2011 thuis een
andere taal dan het
Nederlands
• Meertaligheid noodzakelijk in
frontlinieberoepen
– sociaal werk, OCMW, …
– Om sociaal werk op maat te
kunnen leveren
• Politiek zeer gevoelig…
www.dirkgeldof.be
Stimuleer Nederlands vanuit
erkenning van meertaligheid
• In plaats van meertaligheid te
koesteren & vanuit de erkenning
ervan Nederlands aan te leren,
kiezen we te vaak voor een scenario
dat mensen wil dwingen
– Wachtlijsten, te schoolse settings,
verschuiving naar
resultaatsverbintenissen
– Taal steeds vaker een excuus
voor uitsluiting i.p.v. een
hefboom voor emancipatie
• (Thuis)zorg vereist steeds
vaker meertaligheid
26
6. Sociaal werk is werken aan
herverdeling én erkenning
• Te vaak plaatsen we herverdeling en erkenning
tegenover elkaar
– Herverdeling= versterking sociaal-economische
positie, vanuit een benadering van de andere als
(potentieel) gelijk
– Erkenning = waardering van verschil in
(etnisch-) culturele posities, erkenning van
fundamentele verschillen
• Vb. vrouwenbeweging, holebirechten, hoofddoek…
• Nancy Fraser: let op dat erkenning de
herverdeling niet verdringt
• Ulrich Beck: inherent spanningsveld
– De ander als gelijke versus recht op verschil
• Omgaan met superdiversiteit als een en/en-
verhaal
– Actief pluralisme als basishouding
27
28
7. Sociaal werk is werken aan
structuur én cultuur
• Werken aan structuur
– bestrijden van structurele achterstelling
• armoede, arbeidsmarkt, onderwijs, racisme
• én werken aan cultuur
– Zonder te culturaliseren
• Geen cultureel schuldmodel
• Niet alles vanuit cultuur te ‘verklaren’
• Maar ook geen taboe rond cultuur
– erken etnisch-culturele elementen
• Als kracht, maar ook als drempel
• Krachtgericht werken aan structurele
achterstelling, met aandacht voor
cultuur en leefwereld van mensen van
andere etnisch-culturele origine
– Van cultuur-sensitief naar divers-sensitief
8. Superdiversiteit vraagt
interculturalisering van
alle maatschappelijke sectoren
• de 21ste eeuw is meer dan ooit werken
in en met diversiteit
• Nood aan verdere interculturalisering
– Van interculturele communicatie tot
intercultureel maatwerk &
interculturalisering van opleidingen
• Niet alleen studenten, ook docenten
• Het sterkst in frontlinieberoepen
– sociaal werk, onderwijs, gezondheidszorg,
arbeidsmarkt, beleid, …
=> Empowerend & divers-
sensitief werken
29
9. Superdiversiteit.
Welke toekomstscenario’s?
• Superdiversiteit is
– een feitelijke ontwikkeling
– Op zichzelf niet goed of slecht
– hangt er van af hoe we er mee
omgaan
– Wel een scharniermoment
• wat nieuwe vragen oproept
• Of oude vragen over migratie en
integratie in een nieuw context plaatst
• Maurice Crul e.a. schetsen twee
toekomstscenarios
30
Een scenario van
angst en vernedering?
• Waarin wij-zij-denken
wederzijds dominant blijft
• Met groeiende gekleurde
armoede, werkloosheid en
ongelijkheid
– sociaal kapitaal van 2de en 3de
generatie gaat deels verloren
• Met wederzijdse polarisering
– Rond symbooldossiers als het
hoofddoekenverbod
– Waarbij men racisme ‘relatief’ noemt
– Van eigen volk tot eigen
fundamentalisme eerst
• Superdiversiteit als sociale
tijdbom
31
Of een scenario van
hoop en empowerment
• Waar superdiversiteit uitgroeit tot een
evidente realiteit
• Met ruimte voor en erkenning van
meervoudige identiteiten
• Met ruimte voor emancipatie &
sociale stijging
– Een beleid dat hierop inzet
– Dat emancipatie binnen gemeen-
schappen ondersteunt & stimuleert
– vanuit een beleid van herverdeling én
erkenning
– En vanuit een actief pluralisme
32
Besluit: Naar een scenario van
hoop & empowerment, want…
… de toekomst van onze
steden ligt niet in (verdere)
polarisatie, maar in de
mobilisatie van de
superdiversiteit van alle
bewoners.
…de toekomst van onze
zorg ligt in
interculturalisering en
cultuur en/of divers-
sensitieve zorg.
33
Meer lezen?
Boek vanmiddag
verkrijgbaar op HIG
aan 16 euro (i.p.v. 22 euro)
Reacties welkom op
dirk.geldof@kdg.be
Zie ook www.dirkgeldof.be
34
1 von 34

Recomendados

20 jaar RSV. De superdiversiteit van de 21ste eeuw. Dirk Geldof von
20 jaar RSV. De superdiversiteit van de 21ste eeuw. Dirk Geldof20 jaar RSV. De superdiversiteit van de 21ste eeuw. Dirk Geldof
20 jaar RSV. De superdiversiteit van de 21ste eeuw. Dirk GeldofEls Brouwers
426 views20 Folien
Whitepaper Natalie De Neef Dialogische communicatie In De Multiculturele Sam... von
Whitepaper Natalie De Neef  Dialogische communicatie In De Multiculturele Sam...Whitepaper Natalie De Neef  Dialogische communicatie In De Multiculturele Sam...
Whitepaper Natalie De Neef Dialogische communicatie In De Multiculturele Sam...nataliedeneef
3.4K views25 Folien
Essay De nieuwe samenlevingsvorm van Rotterdam Zuid von
Essay De nieuwe samenlevingsvorm van Rotterdam ZuidEssay De nieuwe samenlevingsvorm van Rotterdam Zuid
Essay De nieuwe samenlevingsvorm van Rotterdam ZuidJob Reniers
265 views12 Folien
Boeklancering 'Bouwstenen voor een cultuursensitieve zorg- en welzijnsorganis... von
Boeklancering 'Bouwstenen voor een cultuursensitieve zorg- en welzijnsorganis...Boeklancering 'Bouwstenen voor een cultuursensitieve zorg- en welzijnsorganis...
Boeklancering 'Bouwstenen voor een cultuursensitieve zorg- en welzijnsorganis...VIVO vzw
538 views23 Folien
Studiedag CSZ - Interculturaliseren als veranderingsproces binnen een zorg- e... von
Studiedag CSZ - Interculturaliseren als veranderingsproces binnen een zorg- e...Studiedag CSZ - Interculturaliseren als veranderingsproces binnen een zorg- e...
Studiedag CSZ - Interculturaliseren als veranderingsproces binnen een zorg- e...VIVO vzw
1.2K views25 Folien
Studiedag CSZ - De relatie tussen de toegankelijkheid van voorzieningen en kw... von
Studiedag CSZ - De relatie tussen de toegankelijkheid van voorzieningen en kw...Studiedag CSZ - De relatie tussen de toegankelijkheid van voorzieningen en kw...
Studiedag CSZ - De relatie tussen de toegankelijkheid van voorzieningen en kw...VIVO vzw
987 views16 Folien

Más contenido relacionado

Similar a Studiedag CSZ - Superdiversiteit in zorg en welzijn 23/05/2014

sessie 39 ppt superdiversiteit von
sessie 39 ppt superdiversiteitsessie 39 ppt superdiversiteit
sessie 39 ppt superdiversiteitVereniging Vlaamse Jeugddiensten
1.3K views33 Folien
Solidariteit in superdiversiteit von
Solidariteit in superdiversiteitSolidariteit in superdiversiteit
Solidariteit in superdiversiteitSocius - steunpunt sociaal-cultureel werk
791 views21 Folien
Vormingplus midden en zuid west vlaanderen von
Vormingplus midden en zuid west vlaanderenVormingplus midden en zuid west vlaanderen
Vormingplus midden en zuid west vlaanderenAvansa Mid- en Zuidwest
598 views18 Folien
1.1 von
1.1 1.1
1.1 a
295 views11 Folien
1.1 von
1.1 1.1
1.1 sdrgad
222 views11 Folien
Allochtone Ouderen von
Allochtone OuderenAllochtone Ouderen
Allochtone OuderenHarry Mertens
645 views41 Folien

Similar a Studiedag CSZ - Superdiversiteit in zorg en welzijn 23/05/2014(20)

1.1 von a
1.1 1.1
1.1
a295 views
1.1 von sdrgad
1.1 1.1
1.1
sdrgad222 views
Multiculturele samenleving hele boekje TL von voorhorst
Multiculturele samenleving hele boekje TL Multiculturele samenleving hele boekje TL
Multiculturele samenleving hele boekje TL
voorhorst451 views
Sociaal en Cultureel Planbureau 'In Holland staat een huis...' Paul Schnabel von MKW Platform
Sociaal en Cultureel Planbureau 'In Holland staat een huis...' Paul SchnabelSociaal en Cultureel Planbureau 'In Holland staat een huis...' Paul Schnabel
Sociaal en Cultureel Planbureau 'In Holland staat een huis...' Paul Schnabel
MKW Platform879 views
Anatomie van een provincie: omgevingsanalyse Vlaams-Brabant 2009 voor het soc... von Geert Lievens
Anatomie van een provincie: omgevingsanalyse Vlaams-Brabant 2009 voor het soc...Anatomie van een provincie: omgevingsanalyse Vlaams-Brabant 2009 voor het soc...
Anatomie van een provincie: omgevingsanalyse Vlaams-Brabant 2009 voor het soc...
Geert Lievens371 views
VRT Startup - Inzichten in SuperDiversiteit von VRT Startup
VRT Startup - Inzichten in SuperDiversiteitVRT Startup - Inzichten in SuperDiversiteit
VRT Startup - Inzichten in SuperDiversiteit
VRT Startup1.5K views
H1+bevolking+wereld+1 hv+par+2 4 von MStegeman
H1+bevolking+wereld+1 hv+par+2 4H1+bevolking+wereld+1 hv+par+2 4
H1+bevolking+wereld+1 hv+par+2 4
MStegeman1.8K views
Netwerkdag 2017 | Jos de Haan | De virtuele cultuurbezoeker #wiedan von Netwerk Oorlogsbronnen
Netwerkdag 2017 | Jos de Haan | De virtuele cultuurbezoeker #wiedanNetwerkdag 2017 | Jos de Haan | De virtuele cultuurbezoeker #wiedan
Netwerkdag 2017 | Jos de Haan | De virtuele cultuurbezoeker #wiedan

Más de VIVO vzw

TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met ouderen (2) von
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met ouderen (2)TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met ouderen (2)
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met ouderen (2)VIVO vzw
250 views21 Folien
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken in ondersteunende diensten (2) von
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken in ondersteunende diensten (2)TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken in ondersteunende diensten (2)
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken in ondersteunende diensten (2)VIVO vzw
168 views12 Folien
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken in ondersteunende diensten (1) von
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken in ondersteunende diensten (1)TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken in ondersteunende diensten (1)
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken in ondersteunende diensten (1)VIVO vzw
196 views19 Folien
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met personen met een beperking (1) von
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met personen met een beperking (1)TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met personen met een beperking (1)
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met personen met een beperking (1)VIVO vzw
191 views15 Folien
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met ouderen (1) von
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met ouderen (1)TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met ouderen (1)
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met ouderen (1)VIVO vzw
320 views37 Folien
TREFDAG 2017 - Sessie 2: werken met jongeren (2) von
TREFDAG 2017 - Sessie 2: werken met jongeren (2)TREFDAG 2017 - Sessie 2: werken met jongeren (2)
TREFDAG 2017 - Sessie 2: werken met jongeren (2)VIVO vzw
200 views17 Folien

Más de VIVO vzw(13)

TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met ouderen (2) von VIVO vzw
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met ouderen (2)TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met ouderen (2)
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met ouderen (2)
VIVO vzw250 views
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken in ondersteunende diensten (2) von VIVO vzw
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken in ondersteunende diensten (2)TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken in ondersteunende diensten (2)
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken in ondersteunende diensten (2)
VIVO vzw168 views
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken in ondersteunende diensten (1) von VIVO vzw
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken in ondersteunende diensten (1)TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken in ondersteunende diensten (1)
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken in ondersteunende diensten (1)
VIVO vzw196 views
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met personen met een beperking (1) von VIVO vzw
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met personen met een beperking (1)TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met personen met een beperking (1)
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met personen met een beperking (1)
VIVO vzw191 views
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met ouderen (1) von VIVO vzw
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met ouderen (1)TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met ouderen (1)
TREFDAG 2017 - Sessie 3: werken met ouderen (1)
VIVO vzw320 views
TREFDAG 2017 - Sessie 2: werken met jongeren (2) von VIVO vzw
TREFDAG 2017 - Sessie 2: werken met jongeren (2)TREFDAG 2017 - Sessie 2: werken met jongeren (2)
TREFDAG 2017 - Sessie 2: werken met jongeren (2)
VIVO vzw200 views
TREFDAG 2017 - Sessie 2: werken met jongeren (1) von VIVO vzw
TREFDAG 2017 - Sessie 2: werken met jongeren (1)TREFDAG 2017 - Sessie 2: werken met jongeren (1)
TREFDAG 2017 - Sessie 2: werken met jongeren (1)
VIVO vzw176 views
TREFDAG 2017 - Sessie 1: werken met kinderen (2) von VIVO vzw
TREFDAG 2017 - Sessie 1: werken met kinderen (2)TREFDAG 2017 - Sessie 1: werken met kinderen (2)
TREFDAG 2017 - Sessie 1: werken met kinderen (2)
VIVO vzw186 views
TREFDAG 2017 - Sessie 1: werken met kinderen (1) von VIVO vzw
TREFDAG 2017 - Sessie 1: werken met kinderen (1)TREFDAG 2017 - Sessie 1: werken met kinderen (1)
TREFDAG 2017 - Sessie 1: werken met kinderen (1)
VIVO vzw148 views
TREFDAG ARBEIDSBEMIDDELAARS 2017 - Presentaties voormiddag von VIVO vzw
TREFDAG ARBEIDSBEMIDDELAARS 2017 - Presentaties voormiddagTREFDAG ARBEIDSBEMIDDELAARS 2017 - Presentaties voormiddag
TREFDAG ARBEIDSBEMIDDELAARS 2017 - Presentaties voormiddag
VIVO vzw291 views
Boeklancering 'Bouwstenen voor een cultuursensitieve zorg- en welzijnsorganis... von VIVO vzw
Boeklancering 'Bouwstenen voor een cultuursensitieve zorg- en welzijnsorganis...Boeklancering 'Bouwstenen voor een cultuursensitieve zorg- en welzijnsorganis...
Boeklancering 'Bouwstenen voor een cultuursensitieve zorg- en welzijnsorganis...
VIVO vzw363 views
Studiedag CSZ - Interculturaliseren als veranderingsproces binnen een zorg- e... von VIVO vzw
Studiedag CSZ - Interculturaliseren als veranderingsproces binnen een zorg- e...Studiedag CSZ - Interculturaliseren als veranderingsproces binnen een zorg- e...
Studiedag CSZ - Interculturaliseren als veranderingsproces binnen een zorg- e...
VIVO vzw1.2K views
Studiedag CSZ - De relatie tussen de toegankelijkheid van voorzieningen en kw... von VIVO vzw
Studiedag CSZ - De relatie tussen de toegankelijkheid van voorzieningen en kw...Studiedag CSZ - De relatie tussen de toegankelijkheid van voorzieningen en kw...
Studiedag CSZ - De relatie tussen de toegankelijkheid van voorzieningen en kw...
VIVO vzw912 views

Último

(Be)spreekuur - 30 november 2023 - Ouderinitiatieven gemeente Amsterdam von
(Be)spreekuur - 30 november 2023 - Ouderinitiatieven gemeente Amsterdam(Be)spreekuur - 30 november 2023 - Ouderinitiatieven gemeente Amsterdam
(Be)spreekuur - 30 november 2023 - Ouderinitiatieven gemeente AmsterdamVNG Realisatie
12 views11 Folien
Uitwisselplatform 30 november 2023 von
Uitwisselplatform 30 november 2023Uitwisselplatform 30 november 2023
Uitwisselplatform 30 november 2023meemoo, Vlaams instituut voor het archief
25 views63 Folien
GIVE or take_het nut van kwaliteitscontrole bij digitalisering - 30 nov 2023 von
GIVE or take_het nut van kwaliteitscontrole bij digitalisering - 30 nov 2023GIVE or take_het nut van kwaliteitscontrole bij digitalisering - 30 nov 2023
GIVE or take_het nut van kwaliteitscontrole bij digitalisering - 30 nov 2023meemoo, Vlaams instituut voor het archief
24 views63 Folien
Quizvragen.pptx von
Quizvragen.pptxQuizvragen.pptx
Quizvragen.pptxybenmrit
405 views10 Folien
GIVE metadata - showcase - 30 nov 2023.pptx von
GIVE metadata - showcase - 30 nov 2023.pptxGIVE metadata - showcase - 30 nov 2023.pptx
GIVE metadata - showcase - 30 nov 2023.pptxmeemoo, Vlaams instituut voor het archief
28 views76 Folien
Presentatie partnerevent 30 nov 2023 - plenaire sessie von
Presentatie partnerevent 30 nov 2023 - plenaire sessiePresentatie partnerevent 30 nov 2023 - plenaire sessie
Presentatie partnerevent 30 nov 2023 - plenaire sessiemeemoo, Vlaams instituut voor het archief
29 views122 Folien

Studiedag CSZ - Superdiversiteit in zorg en welzijn 23/05/2014

  • 1. Superdiversiteit in zorg en welzijn Over de groeiende nood aan divers-sensitieve zorg Dirk Geldof Socioloog & Lector Faculteit Ontwerpwetenschappen UA Sociaal Werk Karel de Grote-Hogeschool & Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen Schaarbeek Studiedag Cultuursensitieve zorg 23 mei 2014 1
  • 2. Waarom versterkt de transitie naar superdiversiteit de nood aan divers-sensitieve zorg? • De groeiende superdiversiteit • De uitdagingen ervan voor de samenleving • Én voor de zorg 2
  • 3. Waarom spreken we vandaag van superdiversiteit? • Superdiversiteit – Is meer dan een synoniem voor diversiteit of multiculturaliteit – nieuwe fase in migratie & demografie • Term Steven Vertovec (2007) • Zie ook Jan Blommaert, Maurice Crul, Stijn Oosterlynck, … • Op amper een halve eeuw van een samenleving met beperkte etnisch- culturele diversiteit naar een immigratiesamenleving – Om dit te begrijpen, moeten we de geschiedenis van migratie kennen 3
  • 4. Onze migratiegeschiedenis in een notedop • 1945: aantrekken contingenten Polen en Italianen voor heropbouw • 1956-1969: golden sixties – Actief aantrekken gastarbeiders • Italië, Spanje & Griekenland in jaren ‘50 • Marokko & Turkije in jaren ’60 • 1974: ‘immigratiestop’ – poort voor arbeidsmigratie van buiten EU (deels) gesloten – Verschuiving naar gezinshereniging & asiel • Jaren ’70-80: ondanks de ‘tijdelijkheidsgedachte’ worden vele gastarbeiders migranten – Maar geen écht beleid… 4
  • 5. De jaren 1990: Scharnier- moment naar superdiversiteit • Sterke stijging instroom in jaren ’90 • én groeiende diversiteit van landen van oorsprong: – Verdere gezinshereniging – Globalisering – asielaanvragen • Crisissen Bosnië en Kosovo, • eerste Golfoorlog (Irak/Koeweit) – En vooral 1989: Val IJzeren Gordijn • migratie uit Oost-Europa • Uitbreiding EU met nieuwe lidstaten 5
  • 7. De superdiversiteit van de 21ste eeuw • resultaat van deze opeen- volgende migratiegolven is een veel complexere sociale realiteit, zeker in onze steden. • Superdiversiteit wijst op kwantitatieve en kwalitatieve verschillen tegenover de migratie in de 20ste eeuw 7
  • 8. Superdiversiteit vooral – maar niet alleen – in de grote steden 8
  • 9. Een kwantitieve breuk: majority-minority cities • ‘majority-minority cities’: – steden waar de meerderheid van de bewoners uit een brede waaier van minderheden bestaat. • Wereldsteden als New York, Sao Paolo, Toronto of Sydney • Vandaag ook Brussel, Rotterdam & Amsterdam • morgen ook Genk en Antwerpen – Overmorgen Gent, … 9
  • 10. Kinderen kleuren de steden Antwerpen, aandeel allochtonen per leeftijdsgroep 2013 • 42% bewoners van allochtone origine > 50% bij -40-ers > 60% bij kinderen • herkomst ouders inbegrepen => Ook zonder nieuwe migratie wordt Antwerpen een majority- minority-city 10
  • 11. Personen van vreemde herkomst in het Vlaamse Gewest (links), per urbanisatiegraad (midden) en per centrumstad (rechts), in % van de bevolking, 2011. Bron: Lodewijckx, 2013, p. 21, op basis van Rijksregister 2011, SVR-bewerking. - p.11 0 10 20 30 40 50 VG GS SB CS KP SS OG GR PL RS An Gt Gk M L T S H O K Aa B R %personenvanvreemdeherkomst niet-westerse herkomst westerse herkomst
  • 12. Superdiversiteit: een kwalitatieve breuk • basispatroon van migratie veranderde – van mensen uit een klein aantal landen van herkomst naar een klein aantal gastlanden – naar mensen uit een zeer groot aantal landen van herkomst naar zeer groot aantal gastlanden => diversiteit in de diversiteit 12
  • 13. Diversiteit in de diversiteit: wat betekent dat? • een enorme hybriditeit in de achtergronden van migranten • => samenspel van Meer nationaliteiten Meertaligheid Religieuze diversiteit groeit Diversiteit in migratiemotieven Diversiteit in verblijfsstatuten Diversiteit in sociaal- economische posities Diversiteit in & tussen gemeenschappen Meer transnationalisme 13
  • 14. Superdiversiteit instroom 2009 naar landen van herkomst 14
  • 15. De superdiverse realiteit: uitdaging voor de 21ste eeuw • Onze samenleving verandert sneller dan onze manier van kijken & denken • Zoeken naar actuele denk- en beleidskaders • Boek vertrekt vanuit realiteit en nuance • Nu als prikkel 9 uitdagingen hyperkort in beeld 15
  • 16. 1. Geraken we eindelijk voorbij het wij-zij-denken? • We blijven met zijn allen denken in wij-en-zij termen • ‘wij’ zowel als ‘zij’… • daardoor (h)erkennen we de complexe realiteit onvoldoende • Voorbij het wij-zij-denken: – Naar een ‘wij zowel als zij’ • Van of/of-denken – Of Belg of migrant • naar en/en-denken – Oog voor mengvormen & meervoudige identiteiten – Afnemende bruikbaarheid van nationaliteit – aandacht voor ambivalentie 16
  • 17. 17 De kosmopolitische realiteit: meervoudige & gelaagde identiteiten • Tussen wij-en-zij groeit de werkelijkheid in onze steden • Steeds meer landgenoten zijn Belg én hebben een migratie-achtergrond – Zoals Fatima, Meyrem, Imade, Mohammed, Karim, Pjotr, … – Zoals Vincent Kompany, Stromae, … – Ze combineren posities & identiteiten • Klassieke assimilatietheorie verwerpt dubbele etnische identiteit • Nochtans zien we toename van meervoudige en gelaagde identiteiten
  • 18. 2. Erken toenemend belang van transnationale realiteiten • Migratie vandaag fundamenteel veranderd • Van (bijna) definitief afscheid naar blijvend contact • door de ontwikkeling van – Communicatietechnologie • Gsm, internet, skype, satelliettelevisie – Snelle en relatief goedkope mobiliteit • Van enkele reis naar pendelmigratie • Fysiek en/of mentaal • transnationaliteit als basiskenmerk van superdiversiteit in tijden van globalisering 18
  • 19. 2. Erken toenemend belang van transnationale realiteiten • Transnationaliteit is – leven in één land én tegelijk ook elders – Waarbij mensen • intense contacten over grenzen heen onderhouden • Verschillende leefwerelden & culturen combineren • Indien mogelijk heen en weer reizen – Fysiek en/of mentaal. • steeds meer mensen leven over grenzen – Groei van wereldfamilies en transmigratie • Wat betekent het om in verschillende werelden én over grenzen heen te leven? • Hoe moeten steden en sociaal werk er mee omgaan? • Wat betekent dat voor (meervoudige) integratie? 19
  • 20. 3. Pak de (gekleurde) armoede (eindelijk) (écht) aan • Migratie van hoog tot laag • Eigen aan superdiversiteit is diversiteit binnen de diversiteit – Ook sociaal-economisch • Steeds meer migranten klimmen op de sociale ladder – Groeiende etnische middenklasse • Maar… onaanvaardbaar groot deel van de migranten leven in armoede en worstelen met sociale uitsluiting => toenemende ongelijkheid binnen migrantengemeenschappen www.dirkgeldof.be 20
  • 21. Pak de (gekleurde) armoede (eindelijk) (écht) aan • Pas het laatste decennium harde cijfers – 12% autochtone Belgen onder armoedegrens – 52% bij Marokkaanse gezinnen – > 1/3 bij Turkse & Oost-Europese gezinnen – Jeugdwerkloosheid, ongekwalificeerde uitstroom, … • Hulpverlening wordt steeds diverser – OCMW’s als integratiediensten • > 70% van de hulpvragers in Antwerpen 21
  • 22. www.dirkgeldof.be 22 Ook CAW’s zien hun doelgroep veranderen • centra Algemeen welzijnswerk Antwerpen • Intake: onthaal in 2011 – 42-62% etnisch culturele minderheden • Vgl. 28% in 2004 • Begeleiding – > 40% etnisch culturele minderheden • Vgl. 25% in 2004 • 2013: de kaap van de 50% – ook Brussel, Gent, Vilvoorde, Middenkust (Oostende), … • => Is de hulpverlening op maat & effectief voor de nieuwe cliëntgroepen? • Idem voor ouderenzorg, gehandicapten, gezondheidszorg, …
  • 23. 4. Maak van integratie opnieuw een positief burgerschap-verhaal • Integratie in majority-minority-cities krijgt een ander karakter – Is er nog een meerderheidscultuur? – Diversiteit als basiskenmerk van stedelijkheid • Stop het open/verdoken assimilatie-beleid – Heb oog voor de (on)bedoelde neveneffecten van het integratiediscours/beleid • Shadid, Willem Schinkel, Jan Blommaert, … – Kan je integratie van bovenaf opleggen? – Is het niet vruchtbaarder positief te appeleren aan de dynamiek bij vele migranten? • Maurice Crul over sociale stijging • Parekh over sociale cohesie: Vertrek van en erken de pluriformiteit 23
  • 24. 5. Stimuleer Nederlands vanuit erkenning van meertaligheid • We leven in meertalige steden • Brussel: Van 72 talen in 2000 naar 104 in 2011 – Frans best gekend (89%) – Dan Engels (30%), Nederlands (23%) en Arabisch (18%) • Toename taalgemengde gezinnen – Ééntalig Franstalig of Nederlandstalig al minder dan 40% van de Brusselaars – Één op drie groeide op in gezin waar géén Nederlands of Frans werd gesproken – Een meertalig en-en-verhaal 24
  • 25. Overgang naar meertalige steden: Antwerpen • Geen taalbarometer • 37% van de kinderen in het lager onderwijs in Antwerpen sprak in 2011 thuis een andere taal dan het Nederlands • Meertaligheid noodzakelijk in frontlinieberoepen – sociaal werk, OCMW, … – Om sociaal werk op maat te kunnen leveren • Politiek zeer gevoelig… www.dirkgeldof.be
  • 26. Stimuleer Nederlands vanuit erkenning van meertaligheid • In plaats van meertaligheid te koesteren & vanuit de erkenning ervan Nederlands aan te leren, kiezen we te vaak voor een scenario dat mensen wil dwingen – Wachtlijsten, te schoolse settings, verschuiving naar resultaatsverbintenissen – Taal steeds vaker een excuus voor uitsluiting i.p.v. een hefboom voor emancipatie • (Thuis)zorg vereist steeds vaker meertaligheid 26
  • 27. 6. Sociaal werk is werken aan herverdeling én erkenning • Te vaak plaatsen we herverdeling en erkenning tegenover elkaar – Herverdeling= versterking sociaal-economische positie, vanuit een benadering van de andere als (potentieel) gelijk – Erkenning = waardering van verschil in (etnisch-) culturele posities, erkenning van fundamentele verschillen • Vb. vrouwenbeweging, holebirechten, hoofddoek… • Nancy Fraser: let op dat erkenning de herverdeling niet verdringt • Ulrich Beck: inherent spanningsveld – De ander als gelijke versus recht op verschil • Omgaan met superdiversiteit als een en/en- verhaal – Actief pluralisme als basishouding 27
  • 28. 28 7. Sociaal werk is werken aan structuur én cultuur • Werken aan structuur – bestrijden van structurele achterstelling • armoede, arbeidsmarkt, onderwijs, racisme • én werken aan cultuur – Zonder te culturaliseren • Geen cultureel schuldmodel • Niet alles vanuit cultuur te ‘verklaren’ • Maar ook geen taboe rond cultuur – erken etnisch-culturele elementen • Als kracht, maar ook als drempel • Krachtgericht werken aan structurele achterstelling, met aandacht voor cultuur en leefwereld van mensen van andere etnisch-culturele origine – Van cultuur-sensitief naar divers-sensitief
  • 29. 8. Superdiversiteit vraagt interculturalisering van alle maatschappelijke sectoren • de 21ste eeuw is meer dan ooit werken in en met diversiteit • Nood aan verdere interculturalisering – Van interculturele communicatie tot intercultureel maatwerk & interculturalisering van opleidingen • Niet alleen studenten, ook docenten • Het sterkst in frontlinieberoepen – sociaal werk, onderwijs, gezondheidszorg, arbeidsmarkt, beleid, … => Empowerend & divers- sensitief werken 29
  • 30. 9. Superdiversiteit. Welke toekomstscenario’s? • Superdiversiteit is – een feitelijke ontwikkeling – Op zichzelf niet goed of slecht – hangt er van af hoe we er mee omgaan – Wel een scharniermoment • wat nieuwe vragen oproept • Of oude vragen over migratie en integratie in een nieuw context plaatst • Maurice Crul e.a. schetsen twee toekomstscenarios 30
  • 31. Een scenario van angst en vernedering? • Waarin wij-zij-denken wederzijds dominant blijft • Met groeiende gekleurde armoede, werkloosheid en ongelijkheid – sociaal kapitaal van 2de en 3de generatie gaat deels verloren • Met wederzijdse polarisering – Rond symbooldossiers als het hoofddoekenverbod – Waarbij men racisme ‘relatief’ noemt – Van eigen volk tot eigen fundamentalisme eerst • Superdiversiteit als sociale tijdbom 31
  • 32. Of een scenario van hoop en empowerment • Waar superdiversiteit uitgroeit tot een evidente realiteit • Met ruimte voor en erkenning van meervoudige identiteiten • Met ruimte voor emancipatie & sociale stijging – Een beleid dat hierop inzet – Dat emancipatie binnen gemeen- schappen ondersteunt & stimuleert – vanuit een beleid van herverdeling én erkenning – En vanuit een actief pluralisme 32
  • 33. Besluit: Naar een scenario van hoop & empowerment, want… … de toekomst van onze steden ligt niet in (verdere) polarisatie, maar in de mobilisatie van de superdiversiteit van alle bewoners. …de toekomst van onze zorg ligt in interculturalisering en cultuur en/of divers- sensitieve zorg. 33
  • 34. Meer lezen? Boek vanmiddag verkrijgbaar op HIG aan 16 euro (i.p.v. 22 euro) Reacties welkom op dirk.geldof@kdg.be Zie ook www.dirkgeldof.be 34