Cơ sở lý luận về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy.docx

Cơ sở lý luận về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy. Tác hại nghiêm trọng nhất của ma túy là tạo ra sự lệ thuộc cả về tâm lý và thể chất đối với ngƣời sử dụng. Nhƣ vậy, theo nghĩa chung nhất và thông thƣờng nhất, ma túy đƣợc hiểu là một số chất tự nhiên hoặc chất tổng hợp (hóa học) khi đƣa vào cơ thể ngƣời dƣới bất kỳ hình thức nào sẽ gây ức chế hoặc kích thích mạnh hệ thần kinh, làm giảm đau hoặc có thể gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần sẽ dẫn đến tình trạng nghiện đối với ngƣời sử dụng.

Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI TÀNG TRỮ, VẬN
CHUYỂN, MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY
1.1. Khái niệm về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy
và hình phạt trong pháp luật hình sự Việt Nam
1.1.1. Khái niệm về ma tuý
Theo Từ điển từ Hán Việt, “ma” có nghĩa là tê liệt hoặc là “làm mê mẩn” hoặc
làm cho tê liệt, “túy” có nghĩa là say hoặc là làm cho say sƣa [34, tr. 14]. “Ma túy”
là một danh từ dùng để chỉ chất thuốc có khả năng gây ra hiện tƣợng thần kinh tê liệt,
dùng nhiều sẽ bị nghiện.
Có ý kiến cho rằng: “Các chất ma túy là các chất độc có tính chất gây nghiện,
có khả năng bị lạm dụng, sự nghiện ngập chính là biểu hiện của trạng thái bị ngộ
độc mãn tính do các chất ma túy gây nên cho người sử dụng chúng” [71, tr. 408].
Ý kiến khác thì đƣa ra khái niệm: “Ma túy là những chất mà dùng nó một thời
gian sẽ gây trạng thái nghiện hay nói cách khác là trạng thái phụ thuộc vào thuốc”
[70, tr. 493].
Tác hại nghiêm trọng nhất của ma túy là tạo ra sự lệ thuộc cả về tâm lý và thể
chất đối với ngƣời sử dụng. Nhƣ vậy, theo nghĩa chung nhất và thông thƣờng nhất,
ma túy đƣợc hiểu là một số chất tự nhiên hoặc chất tổng hợp (hóa học) khi đƣa vào
cơ thể ngƣời dƣới bất kỳ hình thức nào sẽ gây ức chế hoặc kích thích mạnh hệ thần
kinh, làm giảm đau hoặc có thể gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần sẽ dẫn đến tình
trạng nghiện đối với ngƣời sử dụng.
Theo qui định của Bộ luật hình sự hiện hành về chất ma túy thì: Ma túy bao gồm
nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa, cao côca; lá, hoa, quả cây cần sa, lá cây côca;
quả thuốc phiện tƣơi; quả thuốc phiện khô; hêrôin; côcain; các chất ma túy khác ở
thể lỏng và các chất ma túy khác ở thể rắn.
Cụ thể hơn, chất ma túy đƣợc Luật Phòng chống ma túy do Quốc hội ban hành
năm 2000 và Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng chống ma túy do
Quốc hội ban hành năm 2008 quy định nhƣ sau:
9
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
1. Chất ma túy là các chất gây nghiện, chất hƣớng thần đƣợc quy
định trong các danh mục do Chính phủ ban hành.
2. Chất gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, dễ
gây tình trạng nghiện đối với ngƣời sử dụng.
3. Chất hƣớng thần là chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây
ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện đối với
ngƣời sử dụng [17, tr. 29], [40], [41].
Đồng thời, Luật Phòng chống ma túy cũng quy định về các loại cây có chứa
chất ma túy và đƣa ra khái niệm về ngƣời nghiện ma túy nhƣ sau:
Cây có chứa chất ma túy bao gồm cây thuốc phiện (cây anh túc), cây
cô ca, cây cần sa hoặc cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định
và Ngƣời nghiện ma túy là ngƣời sử dụng chất ma túy, thuốc gây nghiện,
thuốc hƣớng thần và bị lệ thuộc vào các chất này [17, tr. 30], [40], [41].
Đến thời điểm hiện nay, danh mục các chất ma túy do Chính phủ ban hành đƣợc
quy định cụ thể trong các Nghị định gồm: Nghị định số: 67/2001/NĐ-CP ngày
01/10/2001 quy định Danh mục các chất ma túy và tiền chất; Nghị định số:
133/2003/NĐ-CP ngày 06/11/2003 bổ sung một số chất vào Danh mục các chất ma
túy và tiền chất theo Nghị định số: 67/2001/NĐ-CP ngày 01/10/2001 và Nghị định
số: 163/2007/NĐ-CP ngày 12/11/2007 quy định sửa tên, bổ sung, chuyển, loại bỏ một
số chất thuộc Danh mục các chất ma túy và tiền chất ban hành kèm theo Nghị định
số: 67/2001/NĐ-CP ngày 01/10/2001 của Chính phủ; Nghị định số: 17/2011/NĐ-CP
ngày 22/02/2011 quy định về bổ sung, sửa tên chất, tên khoa học đối với một số chất
thuộc Danh mục các chất ma tuý và tiền chất ma tuý ban hành kèm theo Nghị định
số: 67/2001/NĐ-CP ngày 01/10/2001 và Nghị định số: 163/2007/NĐ-CP ngày
12/11/2007 của Chính phủ và gần đây nhất là Nghị định số: 82/2013/NĐ-CP ngày
19/07/2013 của Chính phủ ban hành các Danh mục chất ma túy và tiền chất. Theo đó,
các chất ma túy đƣợc chia thành ba danh mục gồm:
Danh mục I: Các chất ma túy rất độc, tuyệt đối cấm sử dụng trong
lĩnh vực y tế, việc sử dụng các chất này trong phân tích, kiểm nghiệm,
10
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
nghiên cứu khoa học và điều tra tội phạm theo quy định đặc biệt của cơ quan
có thẩm quyền (có trong Bảng IV Công ƣớc của Liên hợp quốc năm 1961 và
Bảng I Công ƣớc của Liên hợp quốc năm 1971) gồm 45 chất.
Danh mục II: Các chất ma túy độc hại, đƣợc dùng hạn chế trong
phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, điều tra tội phạm hoặc trong
lĩnh vực y tế theo yêu cầu điều trị (có trong Bảng I, Bảng II Công ƣớc của
Liên hợp quốc năm 1961 và Bảng II Công ƣớc của Liên hợp quốc năm
1971) gồm 121 chất.
Danh mục III: Các chất ma túy độc dƣợc, đƣợc dùng trong phân
tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, điều tra tội phạm hoặc trong lĩnh
vực y tế theo yêu cầu điều trị (có trong Bảng III và Bảng IV Công ƣớc của
Liên hợp quốc năm 1971) gồm 69 chất [13].
Ngoài ra, các Nghị định trên đây còn quy định về các tiền chất ma túy, các loại cây
có chứa chất ma túy và các nguyên liệu thực vật có chứa chất ma túy cụ thể nhƣ:
Tiền chất (gồm 41 tiền chất đƣợc quy định tại Danh mục IV) dùng vào việc sản
xuất trái phép chất ma túy đƣợc xác định là các hóa chất không thể thiếu trong quá
trình điều chế, sản xuất chất ma túy đƣợc quy định trong các danh mục tiền chất do
Chính phủ ban hành [13].
Cây có chứa chất ma túy bao gồm tất cả các loại cây có chứa chất ma túy mà
phổ biến nhất trong số đó là các loại cây thuốc phiện (cây anh túc), cây cần sa và cây
côca; các nguyên liệu thực vật có chứa chất ma túy nhƣ quả thuốc phiện, quả cần sa,
hoa cần sa, lá cần sa và lá côca ở dạng tƣơi hoặc dạng khô…
Nhƣ vậy, khái niệm về ma túy có thể đƣợc hiểu cụ thể nhƣ sau:
Ma túy là các chất có nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp, khi được đưa vào cơ
thể con người dưới bất kỳ hình thức nào sẽ gây kích thích mạnh hoặc ức chế thần
kinh và làm thay đổi trạng thái ý thức cũng như sinh lý của người sử dụng. Nếu lạm
dụng, con người sẽ bị lệ thuộc vào ma túy và dẫn đến tình trạng nghiện đối với người
sử dụng ma túy.
Tóm lại, việc khái niệm cũng nhƣ định nghĩa về ma túy hay chất ma túy có ý
11
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
nghĩa trong hoạt động nghiên cứu khoa học về chất ma túy nhiều hơn là có ý nghĩa
đối với việc xác định chất ma túy – với tƣ cách là đối tƣợng tác động của tội phạm
trong pháp luật hình sự. Để xác định một chất có phải là ma túy hay không phải là ma
túy, các cơ quan tiến hành tố tụng có thẩm quyền cần phải căn cứ vào danh mục các
chất ma túy do Chính phủ ban hành và tiến hành các hoạt động khác để thực hiện việc
giám định tƣ pháp theo đúng trình tự, thủ tục luật định.
1.1.2. Khái niệm về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy
trong Luật hình sự Việt Nam
Hiện nay, trong khoa học pháp lý tồn tại nhiều khái niệm khác nhau về tội phạm
ma túy, trong đó có một số ý kiến cụ thể về khái niệm này nhƣ sau:
Ý kiến thứ nhất: “Tội phạm về ma túy là hành vi cố ý xâm phạm chế độ quản
lý các chất ma túy của Nhà nước” [42].
Ý kiến thứ hai: “Tội phạm về ma túy là những hành vi cố ý xâm phạm chế độ
quản lý của Nhà nước đối với các chất ma túy” [65].
Ý kiến thứ ba: “Các tội phạm về ma túy là những hành vi nguy hiểm cho xã hội,
có lỗi, xâm phạm đến những quy định của Nhà nước về quản lý và sử dụng các chất
ma túy, gây thiệt hại cho lợi ích của xã hội, của công dân và gây mất trật tự an toàn
xã hội” [25].
Một số ý kiến khác thì cho rằng: “Các tội phạm về ma túy là những hành vi
nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm chế độ quản lý của Nhà nước đối với các chất ma
túy” [65] hoặc “Các tội phạm về ma túy là hành vi nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm
chế độ quản lý các chất ma túy của Nhà nước với lỗi cố ý” [58].
Trong tập sách Bình luận khoa học Bộ luật hình sự (phần các tội phạm), tác giả
Đinh Văn Quế định nghĩa về tội phạm theo quy định tại Điều 194 Bộ luật hình sự
năm 1999 nhƣ sau: “Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt
chất ma túy là hành vi cất giữ, chuyển dịch, bán hay mua để bán lại, cướp, bắt cóc
nhằm chiếm đoạt, cưỡng đoạt, cướp giật, công nhiên chiếm đoạt, trộm cắp, tham ô,
lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm chiến đoạt chất ma túy” [34, tr. 78]. Qua đó, khái niệm
về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy có thể đƣợc
12
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
hiểu một cách ngắn gọn là: “Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy
là hành vi cất giữ, chuyển dịch, bán hay mua để bán lại chất ma túy”.
Trong Giáo trình luật hình sự Việt Nam (phần tội phạm) do GS.TSKH. Lê Cảm
chủ biên đƣợc Đại học Quốc gia Hà Nội xuất bản năm 2003, khái niệm về loại tội
phạm này đƣợc định nghĩa theo từng hành vi cụ thể nhƣ sau:
1. Hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy là hành vi cất giữ trái
phép chất ma túy trong ngƣời, trong nhà hoặc ở nơi nào khác, không kể
thời gian bao lâu.
2. Hành vi vận chuyển trái phép chất ma túy là hành vi đƣa chất
ma túy từ địa điểm này đến địa điểm khác mà không có giấy phép hợp lệ.
3. Hành vi mua bán trái phép chất ma túy là hành vi trao đổi trái
phép chất ma túy dƣới bất kỳ hình thức nào [42, tr. 473].
Một ý kiến khác đƣa ra khái niệm: Tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép
chất ma túy là hành vi cất giữ, chuyển dịch, bán hay mua để bán lại chất ma túy [3,
tr. 225].
Nhƣ vậy, khái niệm về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma tuý
có thể đƣợc diễn đạt một cách đầy đủ nhƣ sau:
Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy là hành vi nguy hiểm
cho xã hội, trái pháp luật hình sự, xâm phạm chế độ quản lý của Nhà nước trong các
khâu lưu giữ, vận chuyển, mua bán các chất ma túy, do người có năng lực trách nhiệm
hình sự và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện bằng lỗi cố ý.
Khái niệm trên đây về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy
thể hiện một số đặc điểm của loại tội phạm này là:
Về mặt pháp lý: Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy là hành
vi trái pháp luật hình sự.
Về mặt khách quan: Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy là
hành vi nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm chế độ quản lý của Nhà nƣớc trong các
khâu lƣu giữ, vận chuyển, mua bán các chất ma túy.
Về mặt chủ quan và chủ thể của tội phạm: Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán
13
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
trái phép chất ma túy do ngƣời có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu
trách nhiệm hình sự thực hiện bằng lỗi cố ý.
1.1.3. Sự cần thiết của việc quy định tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái
phép chất ma túy trong Luật hình sự Việt Nam
Về mặt lý luận, pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung
do Nhà nƣớc ban hành hoặc thừa nhận, thể hiện ý chí của giai cấp thống trị (giai cấp
nắm quyền lực chính trị) và đƣợc Nhà nƣớc bảo đảm thực hiện, bảo vệ bằng các biện
pháp tổ chức, giáo dục, thuyết phục và cƣỡng chế của bộ máy nhà nƣớc nhằm điều
chỉnh các quan hệ xã hội phù hợp với thực tế khách quan của đời sống kinh tế - xã
hội trong một thời kỳ lịch sử nhất định.
Ở Việt Nam, Hiến pháp năm 1992 của nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam có quy định: “Nhà nước quản lý xã hội theo pháp luật và không ngừng tăng
cường pháp chế xã hội chủ nghĩa” [36, Điều 12]. Trong Nghị quyết Trung ƣơng
Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VI cũng có nêu rõ tƣ tƣởng chỉ đạo nhất quán là:
“Quản lý đất nước bằng pháp luật, chứ không chỉ bằng đạo lý. Pháp luật là thể chế
hóa đường lối, chủ trương của Đảng, thể hiện ý chí của nhân dân, phải được thực
hiện thống nhất trong cả nước. Tuân theo pháp luật là chấp hành đường lối, chủ
trương của Đảng”. Theo đó, Đảng khẳng định là Nhà nƣớc quản lý xã hội bằng pháp
luật, song cũng rất chú trọng đến việc kết hợp với giáo dục tƣ tƣởng, đạo đức truyền
thống và nâng cao dân trí cũng nhƣ đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của mọi tầng
lớp nhân dân. Trong bản Hiến pháp đƣợc sửa đổi, bổ sung năm 2013, nội dung quan
trọng này cũng đã đƣợc khẳng định lại thêm một lần nữa: “Nhà nước được tổ chức
và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp
luật, thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ” [37, Điều 8].
Truyền thống văn hóa phƣơng Đông nói chung, truyền thống văn hóa của ngƣời
Việt Nam nói riêng vốn rất trọng đạo lý và tình nghĩa, luôn lấy đạo đức, tình cảm để răn
đe, giáo dục và cảm hóa con ngƣời. Đây là những giá trị tốt đẹp đã đƣợc gìn giữ và duy
trì qua nhiều thế hệ ngƣời Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử của dân tộc. Trong công
cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung, phòng chống
14
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
tệ nạn ma túy và tội phạm ma túy nói riêng, vấn đề đạo lý cũng luôn đƣợc đặt ra để
giáo dục và nâng cao ý thức chính trị, pháp luật của ngƣời dân đối với những tác hại
của tệ nạn ma túy và sự nguy hiểm của tội phạm ma túy đối với mỗi ngƣời dân, mỗi
gia đình, cộng đồng và xã hội. Từ nhận thức đúng đắn đó, ngƣời dân cũng sẽ có trách
nhiệm hơn và quan tâm hơn đến cuộc đấu tranh chung của toàn xã hội trong nỗ lực
ngăn chặn, đẩy lùi các tệ nạn xã hội và phòng chống các loại tội phạm, trong đó có tệ
nạn ma túy và tội phạm ma túy.
Những hành vi phạm tội về ma túy nói chung, phạm tội tàng trữ, vận chuyển,
mua bán trái phép chất ma tuý nói riêng không chỉ là hiện tƣợng nguy hiểm cho xã
hội, mà còn là những hành vi vi phạm pháp luật, trái với các chuẩn mực đạo đức xã
hội và đi ngƣợc lại truyền thống văn hóa tốt đẹp của ngƣời Việt Nam. Hiện tƣợng
nguy hiểm này là có tính phổ biến, có tốc độ lây lan nhanh chóng, tạo ra sự bất ổn
trong đời sống xã hội và gây ra nhiều thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế, văn hóa, đạo
đức, xã hội, tâm lý, tƣ tƣởng, tình cảm… thậm chí còn có thể làm băng hoại cả một
dân tộc. Khi tệ nạn ma túy và tội phạm ma túy nói chung, tội phạm tàng trữ, vận
chuyển, mua bán trái phép chất ma tuý nói riêng đã trở thành quốc nạn của nhiều quốc
gia trên thế giới và là một vấn đề mang tính toàn cầu, thì mọi Nhà nƣớc tiến bộ đều
cần phải có những biện pháp hữu hiệu nhằm ngăn chặn và tiến tới xóa bỏ hiện tƣợng
nguy hiểm, tiêu cực này.
Một trong những tác nhân chính đẩy nhanh tốc độ lây lan tệ nạn ma túy và làm
gia tăng tội phạm ma túy ở Việt Nam hiện nay là những hành vi tàng trữ, vận chuyển,
mua bán trái phép chất ma tuý. Để ngăn chặn và phòng chống một cách có hiệu quả
đối với hiện tƣợng nguy hiểm này, Đảng và Nhà nƣớc ta đã chủ động đấu tranh bằng
pháp luật thông qua các nội dung cơ bản là xây dựng pháp luật, tổ chức thực hiện
pháp luật và bảo vệ pháp luật.
Trong hoạt động xây dựng pháp luật, Đảng và Nhà nƣớc ta đã từng bƣớc xây
dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật bao gồm các quy định của pháp luật hình sự
và pháp luật tố tụng hình sự; các quy định của pháp luật hành chính và tố tụng hành
chính; các quy định của pháp luật về thi hành án hình sự và các quy định của pháp
15
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
luật về phòng chống ma túy… nhằm đấu tranh một cách quyết liệt hơn, hiệu quả hơn
đối với tệ nạn ma túy và tội phạm ma túy. Qua đó, pháp luật thể hiện vai trò quan
trọng trong đấu tranh phòng chống tội phạm ma túy nói chung, tội phạm tàng trữ, vận
chuyển, mua bán trái phép chất ma túy nói riêng: Pháp luật là phƣơng tiện ghi nhận
và bảo tồn các giá trị đạo đức, truyền thống văn hóa tốt đẹp của ngƣời Việt Nam;
pháp luật là phƣơng tiện để Đảng và Nhà nƣớc ta thể chế hóa đƣờng lối đấu tranh
và kiểm tra đƣờng lối đấu tranh phòng chống tệ nạn ma túy và tội phạm ma túy; pháp
luật là phƣơng tiện tạo lập môi trƣờng thuận lợi góp phần thủ tiêu các nguyên nhân
và điều kiện làm phát sinh tệ nạn ma túy và tội phạm ma túy nói chung, tội phạm tàng
trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy nói riêng; pháp luật là phƣơng tiện tổ
chức và hoạt động của các cơ quan chức năng có thẩm quyền trong đấu tranh phòng
chống tệ nạn ma túy và tội phạm ma túy nói chung, tội phạm tàng trữ, vận chuyển,
mua bán trái phép chất ma túy nói riêng; pháp luật là phƣơng tiện có hiệu lực để các
cơ quan chức năng có thẩm quyền tiến hành các hoạt động điều tra, truy tố, xét xử
các hành vi phạm tội nói chung, các hành vi phạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán
trái phép chất ma túy nói riêng.
Tóm lại, việc quy định tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy
trong Luật hình sự Việt Nam là một đòi hỏi khách quan và có tính tất yếu cả về lý luận
và trong thực tiễn của đời sống xã hội. Những quy định này không chỉ phản ánh trung
thực các điều kiện kinh tế - xã hội và thể hiện bản chất tốt đẹp của chế độ chính trị ở Việt
Nam hiện nay, mà còn thể hiện rõ quan điểm, quyết tâm của Đảng và Nhà nƣớc ta cũng
nhƣ nỗ lực của toàn thể dân tộc Việt Nam trong việc giải quyết vấn đề phức tạp và cấp
bách mang tính toàn cầu: Tệ nạn ma túy và tội phạm ma túy.
1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của tội tàng trữ, vận chuyển, mua
bán trái phép chất ma túy trong luật hình sự Việt Nam
1.2.1. Thời kỳ trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985
Không ai có thể biết một cách chính xác cây thuốc phiện (còn gọi là cây anh túc),
đƣợc đƣa vào trồng ở Việt Nam bằng cách nào và từ bao giờ. Ngày nay, chúng ta chỉ có
thể biết rằng: Trong các văn bản của Triều đình nhà Nguyễn để lại về các
16
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
điều luật và hình phạt có nhiều nội dung liên quan đến việc điều chỉnh những hành
vi trồng cây thuốc phiện, sản xuất thuốc phiện, buôn bán và sử dụng thuốc phiện.
Cây thuốc phiện là loại cây có chứa chất ma túy (đƣợc cho là) du nhập vào Việt
Nam đầu tiên vào khoảng đầu thế kỷ 17 và đƣợc trồng nhiều ở các tỉnh vùng núi phía
Bắc Việt Nam. Ban đầu, cây thuốc phiện đƣợc trồng, khai thác và sử dụng nhƣ một
loại thảo dƣợc để chữa một số căn bệnh nhƣ bệnh phong thấp, các bệnh về đƣờng
ruột hoặc làm thuốc giảm đau. Sau một thời gian, việc hút thuốc phiện trở nên phổ
biến hơn và tại những nơi có trồng cây thuốc phiện cũng có nhiều ngƣời nghiện hút
thuốc phiện hơn. Những dấu hiệu sa sút về sức khỏe và biểu hiện bất thƣờng về tinh
thần của những ngƣời nghiện hút thuốc phiện đã bắt đầu làm cho cộng đồng lo ngại.
Để ngăn chặn sự lan tràn của việc trồng cây thuốc phiện và tệ nạn nghiện hút thuốc
phiện, một số thôn bản, làng xã đã lập ra những hƣơng ƣớc, quy chế về việc cấm sử
dụng thuốc phiện [73, tr. 17].
Năm Cảnh trị thứ III (1665), nhận thức đƣợc mối nguy hiểm của thuốc phiện
đối với con ngƣời, cộng đồng và xã hội, Nhà nƣớc phong kiến Việt Nam đã ban hành
đạo luật đầu tiên về việc cấm trồng cây thuốc phiện vì thấy rằng:
Con trai, con gái dùng thuốc phiện để thỏa lòng dâm dật, trộm cƣớp
dùng nó để nhòm ngó nhà ngƣời ta. Trong kinh thành, ngoài thì thôn xóm, vì
nó mà có khi hỏa hoạn, khánh kiệt tài sản. Vì nó mà thân tàn tạ, ngƣời chẳng
ra ngƣời. Đạo luật này cũng quy định rõ: Từ nay về sau quan lại và dân chúng
không đƣợc trồng hoặc mua bán thuốc phiện. Ai đã trồng thì phải phá đi,
ngƣời nào chứa giữ thì phải hủy đi [72, tr. 744].
Tƣơng tự nhƣ vậy, cây cần sa và cây côca cũng là hai loại cây có chứa chất ma
túy đƣợc du nhập vào Việt Nam muộn hơn so với sự xuất hiện của cây thuốc phiện.
Cây cần sa đƣợc trồng nhiều ở các tỉnh miền Tây Nam bộ, còn cây côca thì đƣợc
trồng chủ yếu ở các tỉnh phía Nam [72, tr. 744]. Cả hai loại cây này cũng bị Nhà nƣớc
phong kiến Việt Nam nghiêm cấm trồng và sử dụng. Do hai loại cây cần sa và cây
côca có những tính chất, đặc điểm giống với cây thuốc phiện, nên pháp luật của các
triều đại phong kiến Việt Nam đều gọi chung các loại cây có chứa chất ma túy là cây
thuốc phiện.
17
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
Ngày 03/9/1945, chỉ một ngày sau khi đọc bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh
ra nƣớc Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, trong bài về “Những nhiệm vụ cấp bách của
Nhà nƣớc Việt Nam Dân chủ Cộng hòa”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói:
Chế độ thực dân đã đầu độc dân ta với rƣợu và thuốc phiện. Nó đã
dùng mọi thủ đoạn nhằm hủ hóa dân tộc chúng ta bằng những thói xấu,
lƣời biếng gian giảo, tham ô và những thói xấu khác. Chúng ta có nhiệm
vụ cấp bách là phải giáo dục lại nhân dân chúng ta... Cuối cùng tôi đề nghị
tuyệt đối cấm thuốc phiện [72, tr. 885].
Thực hiện chỉ thị này của Hồ Chủ tịch, Thủ tƣớng Chính phủ đã ban hành Nghị
định số: 150/TTg ngày 05/3/1952 quy định việc xử lý đối với những hành vi vi phạm
thể lệ quản lý thuốc phiện với những nội dung cụ thể nhƣ sau:
Điều 5 – Ngoài các có quan chuyên trách, không ai đƣợc tàng trữ
và chuyển vận nhựa thuốc phiện hay thuốc phiện đã nấu rồi.
Điều 6 – (Do Nghị định số 225-TTg ngày 22/12/1952 sửa đổi).
Những hành vi phạm pháp sẽ bị phạt nhƣ sau:
- Tịch thu thuốc phiện tàng trữ hoặc chuyển vận trái phép;
- Phạt tiền từ 1 đến 5 lần trị giá số thuốc phiện lậu.
Ngoài ra, ngƣời phạm pháp còn có thể bị truy tố trƣớc Tòa án nhân
dân.
Tuy nhiên, những ngƣời đã bán lậu thuốc phiện cho ngƣời khác mà
sau lại tố cáo với các cơ quan chuyên trách và giúp bắt đƣợc ngƣời buôn lậu
thì sẽ đƣợc coi là đã lập công chuộc tội và không phải phạt [44, tr. 482].
Tiếp theo đó, Thủ tƣớng Chính phủ đã ban hành Nghị định số: 225/TTg ngày
22/12/1952 quy định những ngƣời có hành vi vi phạm thể lệ quản lý thuốc phiện sẽ
bị xử lý bằng các hình thức cụ thể nhƣ: Tịch thu thuốc phiện tàng trữ hoặc vận chuyển
trái phép; phạt tiền từ một đến năm lần trị giá số thuốc phiện lậu. Ngoài ra, ngƣời vi
phạm còn có thể bị truy tố trƣớc Toà án nhân dân. [44, tr. 482].
Năm 1954, cuộc kháng chiến chống Pháp thắng lợi. Sau khi hoà bình lập lại và
trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, Đảng và Nhà nƣớc Việt
18
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
Nam tiếp tục quan tâm đến việc xây dựng hệ thống pháp luật mới, trong đó có công
tác đấu tranh chống buôn lậu thuốc phiện và các chất ma túy khác. Thủ tƣớng Chính
phủ đã ban hành Nghị định số: 580/TTg ngày 15/9/1955 quy định những trƣờng hợp
cụ thể có thể đƣa ra Tòa án để xét xử nhƣ sau:
Điều 2 - Những ngƣời vi phạm Nghị định số 150-TTg ngày
05/3/1952 trong những trƣờng hợp sau đây có thể đƣa ra Tòa án nhân dân
xét xử:
1. Buôn thuốc phiện lậu có nhiều ngƣời tham dự và có thủ đoạn
gian lậu;
2. Tang vật trị giá trên 1 triệu đồng;
3. Buôn nhỏ hoặc làm môi giới nhƣng có tính chất thƣờng xuyên,
chuyên môn hoặc đã bị phạt tiền nhiều lần.
4. Các vụ có liên quan đến nhân viên chính quyền hoặc bộ đội;
5. Không thi hành quyết định phạt tiền của cơ quan Thuế vụ hoặc
Hải quan.
Điều 3 – Bị can sẽ bị phạt nhƣ sau:
- Phạt tù từ 3 tháng đến 5 năm.
- Phạt tiền nhƣ đã quy định ở Điều 6 nghị định số 150-TTg ngày
05/3/1952.
- Tịch thu tang vật.
Các phƣơng tiện nhƣ thuyền, xe… dùng để chuyển vận thuốc phiện
lậu có thể bị tịch thu, nếu ngƣời chủ những phƣơng tiện đó có liên quan
đến việc buôn lậu
Điều 4 - Trƣờng hợp kể buôn lậu dùng vũ lực chống cự lại nhà
chức trách khi bị bắt giữ thì sẽ chiếu hình luật chung mà xử phạt thêm về
tội ấy [44, tr. 483].
Để cụ thể hóa đƣờng lối xét xử đối với hành vi phạm tội về thuốc phiện, Bộ Tƣ
pháp cũng đã ban hành các Thông tƣ số: 635/VVH-HS ngày 29/3/1958 và Thông tƣ
số: 33/VHH-HS ngày 05/7/1958 hƣớng dẫn đƣờng lối truy tố và xét xử
19
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
những vụ án về buôn lậu thuốc phiện. Trong Thông tƣ này, Bộ Tƣ pháp còn hƣớng
dẫn việc xử lý đối với hành vi đặt tiền cọc mua thuốc phiện lậu.
Về đƣờng lối và chủ trƣơng truy tố, xét xử đối với những vụ buôn thuốc
phiện lậu, Thông tƣ số: 33/VHH-HS ngày 05/7/1958 nêu rõ:
Khi xét xử cần phân biệt: 1). Loại tổ chức tổ thƣờng xuyên và tổ
chức nhất thời; 2). Phạm vi hoạt động trong một tỉnh hay liên tỉnh; 3). Loại
cầm đầu toàn bộ tổ chức buôn lậu và loại cầm đầu từng bộ phận: Xuất vốn,
mua hàng, chuyên chở, tàng trữ, tiêu thụ hàng lậu. Phân biệt sự nguy hiểm
của từng loại cầm đầu ấy mà xử lý; 4). Loại chuyên nghiệp đã có tiếng từ
hồi Pháp thuộc và loại mới vào nghề; 5). Loại phần tử xấu có tội ác, loại
phần tử địch và những kẻ phạm pháp có tính chất cơ hội; 6). Loại có vũ
khí hành hung cán bộ và loại thƣờng [44, tr. 484].
Về mức án, Thông tƣ số: 33/VHH-HS ngày 05/7/1958 quy định một số hình phạt
tù đƣợc áp dụng đối với từng loại ngƣời phạm tội cụ thể và quy định một số biện pháp
tƣ pháp khác nhƣ phạt tiền và tịch thu tài sản của ngƣời phạm tội [44, tr. 484].
Sau khi giải phóng hoàn toàn miền Nam và thống nhất đất nƣớc, Hội đồng Chính
phủ đã ban hành Nghị quyết số: 76-CP ngày 25/3/1977 về vấn đề hƣớng dẫn thi hành và
xây dựng pháp luật thống nhất cho cả nƣớc, trong đó có nêu quan điểm chống buôn lậu
thuốc phiện của Đảng và Nhà nƣớc ta trong thời kỳ này [26, tr. 474]. Tòa án nhân dân
tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Nội vụ cũng đã ban hành các Thông tƣ hƣớng
dẫn áp dụng pháp luật khi điều tra, truy tố, xét xử tội phạm nói chung và tội phạm buôn
lậu thuốc phiện nói riêng trên cơ sở của Nghị quyết này [73, tr. 665]. Tuy nhiên, trong
thời kỳ này pháp luật hình sự Việt Nam chƣa đƣợc hệ thống hóa một cách chính thức
mà chỉ bao gồm các văn bản quy phạm pháp luật hình sự đơn hành. Các văn bản quy
phạm pháp luật đơn hành này không thể hiện đƣợc tính toàn diện, đầy đủ và thống nhất
chính sách hình sự của Đảng và Nhà nƣớc ta trong việc xử lý tội phạm nói chung, tội
tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy nói riêng. Vì vậy, việc ban hành một
Bộ luật hình sự hoàn chỉnh, có tính hệ thống là vấn đề khách quan, cấp thiết và có ý nghĩa
quan trọng trong việc thực hiện hai
20
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
nhiệm vụ chiến lƣợc lúc bấy giờ là xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc
Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
1.2.2. Thời kỳ từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985 đến trước khi ban
hành Bộ luật hình sự năm 1999
Đến những năm đầu thập kỷ 90, do ảnh hƣởng của các nƣớc trong khu vực và các
nƣớc có đƣờng biên giới cùng với nƣớc ta, tình hình tàng trữ, vận chuyển, mua bán, sử
dụng ma túy ở nƣớc ta có chiều hƣớng gia tăng. Đặc biệt, tình trạng mua bán, vận chuyển
thuốc phiện và các chất ma túy khác qua biên giới vào nƣớc ta cũng nhƣ từ nƣớc ta đi
một số nƣớc khác trên thế giới đang ngày càng trở nên phổ biến. Trƣớc tình hình đó và
do yêu cầu thực tế của đời sống xã hội, tại kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa VII, Quốc hội đã
thông qua Bộ luật hình sự năm 1985. Đây là Bộ luật hình sự đầu tiên của nƣớc ta quy
định về tội phạm và hình phạt và cũng là lần đầu tiên cụm từ “Chất ma túy” đƣợc đƣa
vào sử dụng trong hệ thống các văn bản pháp luật của Việt Nam. Tuy nhiên, Bộ luật hình
sự năm 1985 mới chỉ có duy nhất một điều luật quy định tội phạm về ma túy (Điều 203.
Tội tổ chức sử dụng chất ma túy) và hai điều luật có liên quan đến ma túy (Điều 97. Tội
buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới) và (Điều 166. Tội
buôn bán hàng cấm). Ban đầu, việc áp dụng hai điều luật về “Tội buôn lậu hoặc vận
chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới” và “Tội buôn bán hàng cấm” này đƣợc
thực hiện theo hƣớng: Hành vi buôn bán ma túy trong nƣớc thì bị áp dụng Điều 166 Bộ
luật hình sự, còn hành vi buôn bán vận chuyển ma túy qua biên giới thì bị áp dụng Điều
97 Bộ luật hình sự. Vì vậy, tội phạm vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy vẫn
chƣa đƣợc ngăn chặn một cách quyết liệt và hiệu quả trong thời kỳ này [73, tr. 666].
Do tình hình buôn bán, tàng trữ, vận chuyển ma túy ngày càng gia tăng và diễn
biến rất phức tạp, việc áp dụng Điều 97 và 166 Bộ luật hình sự năm 1985 để xử lý
các hành vi phạm tội về ma túy nhƣ trên đã không thể đáp ứng đƣợc yêu cầu đấu
tranh phòng, chống đối với loại tội phạm nguy hiểm này, ngày 28/12/1989 Quốc hội
đã bổ sung Điều 96a quy định về “Tội sản xuất, tàng trữ, mua bán, vận chuyển trái
phép chất ma túy” quy định mức hình phạt cao nhất là tử hình [73, tr. 667]. Sau khi
21
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
Bộ luật hình sự năm 1985 đƣợc sửa đổi bổ sung nhƣ vậy, tình hình phạm tội về ma
túy không những không giảm đi, mà vẫn tiếp tục gia tăng với những diễn biến vô
cùng phức tạp. Mặc dù các cơ quan tiến hành tố tụng ở Trung ƣơng đã ban hành nhiều
văn bản hƣớng dẫn xử lý hành vi có liên quan đến ma túy nhƣng cũng không thể
ngăn chặn đƣợc tệ nạn ma túy và tội phạm về ma túy.
Đến năm 1992, cuộc đấu tranh phòng chống ma túy đã chính thức đƣợc quy
định trong Hiến pháp năm 1992. Điều 61 của Hiến pháp năm 1992 quy định: “Nghiêm
cấm sản xuất, vận chuyển, buôn bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc phiện và các
chất ma túy khác. Nhà nước quy định chế độ bắt buộc cai nghiện và chữa các bệnh
xã hội nguy hiểm” [2, tr. 133], [36].
Cụ thể hoá những tƣ tƣởng trong Hiến pháp năm 1992, Đảng và Nhà nƣớc ta đã
đổi mới chính sách hình sự đối với tội phạm về ma túy. Ngày 22/12/1992, Quốc hội khoá
IX thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự năm 1985. Sau đó,
các cơ quan chức năng hữu quan cũng đã ban hành nhiều văn bản dƣới luật để tiếp tục
ngăn chặn một cách có hiệu quả hơn sự gia tăng của tội phạm về ma túy. Song, hệ thống
pháp lý chƣa hoàn chỉnh đã gây ra nhiều khó khăn cho thực tiễn đấu tranh phòng, chống
ma túy và tội phạm về ma túy. Do đó, có thể nói rằng việc sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình
sự năm 1985 lần này cũng chỉ là biện pháp tình thế. Theo hƣớng dẫn tại các Thông tƣ
liên ngành số: 02/TTLN ngày 20/3/1993 của Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát
nhân dân tối cao, Bộ Nội vụ, Bộ Tƣ pháp thì:
Đối với những ngƣời buôn bán trái phép hoặc vận chuyển trái phép
qua biên giới hàng hóa là vũ khí quân dụng, phƣơng tiện kỹ thuật quân sự,
chất nổ, chất cháy, chất độc, chất phóng xạ, các chất ma tuý, văn hoá phẩm
đồi trụy, từ nay chỉ truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “buôn lậu hoặc vận
chuyển trái phép hàng hoá qua biên giới” theo Điều 97 mà không truy cứu
thêm về tội phạm tƣơng ứng theo quy định tại các điều 95, 96, 96a, 99
nhƣ đã hƣớng dẫn trƣớc đây [45].
Sau đó không lâu, Thông tƣ liên ngành số: 05/TTLN ngày 14/02/1995 của Tòa
án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Nội vụ, Bộ Tƣ pháp hƣớng
dẫn lại nhƣ sau:
22
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
Sau một thời gian thực hiện hƣớng dẫn nói trên, thực tiễn công tác
điều tra, truy tố, xét xử cho thấy đối với các hành vi buôn bán trái phép
hoặc vận chuyển trái phép qua biên giới hàng hoá là các chất ma túy thì
tội danh buôn bán hoặc vận chuyển trái phép chất ma tuý theo Điều 96a
Bộ luật hình sự là sát đúng hơn và đề cao hơn ý nghĩa của cuộc đấu tranh
chống loại tội phạm này. Vì vậy, từ nay trở đi đối với mọi hành vi buôn
bán trái phép, vận chuyển trái phép qua biên giới chất ma túy chỉ truy cứu
trách nhiệm hình sự theo Điều 96a Bộ luật hình sự.
Tuy nhiên, theo quy định của Bộ luật hình sự năm 1985 (sau khi Luật Sửa đổi,
bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự đƣợc Quốc hội khoá IX thông qua ngày
22/12/1992) thì: Các hành vi khác nhƣ tàng trữ, chiếm đoạt, sản xuất, sử dụng, vận
chuyển trong nƣớc đối với các chất ma túy chƣa bị coi là tội phạm.
Năm 1997, Quốc hội đã tiếp tục sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự năm 1985, trong
đó tội phạm về ma túy đƣợc quy định thành một chƣơng riêng: Chƣơng VIIA
“Các tội
phạm về ma túy” để bổ sung vào “Phần các tội phạm” của Bộ luật hình sự năm 1985 gồm
14 điều với 13 tội danh cụ thể. Trong lần sửa đổi, bổ sung này, các hành vi phạm tội “sản
xuất”, “tàng trữ”, “mua bán”, “vận chuyển” trái phép chất ma túy theo quy định tại Điều
96a Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự ngày 28/12/1989 đã đƣợc
tách ra thành các tội danh riêng biệt (Điều 185b. Tội sản xuất trái phép chất ma túy, Điều
185c. Tội tàng trữ trái phép chất ma túy, Điều 185d. Tội vận chuyển trái phép chất ma
túy và Điều 185đ. Tội mua bán trái phép chất ma túy). Nhƣ vậy, đây là lần đầu tiên pháp
luật hình sự Việt Nam quy định tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy
thành những tội danh riêng biệt. Đặc biệt là trong các Điều 185b, Điều 186c, Điều 186d
và Điều 186đ này, trọng lƣợng, số lƣợng, thể tích, loại ma túy cũng nhƣ chất ma túy đã
đƣợc quy định một cách cụ thể tƣơng ứng với từng khung hình phạt cụ thể và tƣơng ứng
với từng tội danh cụ thể. Điều này tạo ra nhiều thuận lợi cho các cơ quan tiến hành tố
tụng, ngƣời tiến hành tố tụng có thẩm quyền trong việc nhận thức đúng về mặt lý luận
cũng nhƣ trong việc xử lý tội phạm về ma túy một cách đúng ngƣời, đúng tội, đúng
23
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
pháp luật. Chính sách hình sự mới này thể hiện thái độ kiên quyết của Đảng và Nhà
nƣớc ta trong việc trừng trị nghiêm khắc các tội phạm về ma túy. Hơn thế nữa, điểm
nhấn quan trọng nhất trong chính sách hình sự của Việt Nam đối với tội phạm về ma
túy trong thời kỳ này chính là việc Chủ tịch nƣớc đã ban hành Quyết định số: 798/QĐ-
CTN ngày 01/09/1997 về việc nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tham gia
ba Công ƣớc của Liên hợp quốc về kiểm soát ma túy gồm: Công ƣớc thống nhất về
các chất ma túy năm 1961, Công ƣớc về các chất hƣớng thần năm 1971 và Công ƣớc
về chống buôn bán bất hợp pháp chất ma túy và chất hƣớng thần năm 1988 [73, tr.
18].
Để bảo đảm thống nhất trong việc xử lý các tội phạm về ma túy nói chung theo
quy định tại Chƣơng VIIA
“Các tội phạm về ma túy” mới đƣợc sửa đổi, bổ sung năm
1997, trong việc xử lý các tội “tàng trữ”, “vận chuyển”, “mua bán” trái phép chất ma
túy nói riêng, các cơ quan chức năng hữu quan đã ban hành nhiều văn bản dƣới luật
gồm các Thông tƣ liên ngành, Thông tƣ liên tịch để hƣớng dẫn thực hiện. Trong đó,
Thông tƣ liên tịch số: 01/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BNV ngày 02/01/1998 và
Thông tƣ liên tịch số: 02/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BNV ngày 05/8/1998 của
Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Nội vụ (nay là Bộ
Công an) về việc hƣớng dẫn áp dụng Chƣơng VIIA
“Các tội phạm về ma túy” mới
đƣợc sửa đổi, bổ sung năm 1997 đƣợc đánh giá là các văn bản hƣớng dẫn đầy đủ
nhất, toàn diện nhất trong việc thống nhất áp dụng pháp luật và xử lý các tội “tàng
trữ”, “vận chuyển“, “mua bán” trái phép chất ma túy.
Tại Thông tƣ liên tịch số: 01/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BNV ngày 02/01/1998
của Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công
an) “Hƣớng dẫn áp dụng một số quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ Luật
hình sự”, các chất ma túy đƣợc giải thích một cách rõ ràng hơn:
Chất ma túy là những chất đã đƣợc xác định và có tên gọi riêng
trong khoa học. Trong Điều 2 Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ
luật hình sự năm 1985 đã quy định một số chất ma túy cụ thể thƣờng gặp
nhƣ: Hêrôin, Côcain, nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa, cao côca… Ngoài
24
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
ra, trong điều luật còn quy định các chất ma túy khác ở thể rắn hoặc ở thể
lỏng mà không liệt kê cụ thể đó là các chất gì. Vì vậy, cần hiểu các chất
ma túy khác là các chất ma túy đƣợc quy định cụ thể trong các Công ƣớc
quốc tế về kiểm soát ma túy mà Việt Nam đã tham gia ngoài các chất ma
túy đã đƣợc quy định cụ thể trong Điều 2 Luật Sửa đổi, bổ sung một số
điều của Bộ luật hình sự năm 1985 (Kèm theo Thông tƣ này có Danh mục
các chất ma túy theo quy định trong các Công ƣớc quốc tế mà Việt Nam
đã tham gia) [45].
Bên cạnh đó, các hành vi phạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép
chất ma túy cũng đƣợc xác định cụ thể hơn nhƣ sau:
b- Hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy quy định tại Điều 185c là
hành vi cất giữ bất hợp pháp chất ma túy ở bất cứ nơi nào mà không nhằm
mục đích mua bán hay sản xuất trái phép chất ma túy khác. Thời gian tàng
trữ dài hay ngắn không có ý nghĩa đối với việc truy cứu trách nhiệm hình
sự.
Ngƣời cất giữ bất hợp pháp chất ma túy hộ cho ngƣời khác mà biết
mục đích mua bán trái phép chất ma túy này của ngƣời đó, thì bị truy cứu
trách nhiệm hình sự về tội “mua bán trái phép chất ma túy” với vai trò của
ngƣời đồng phạm (ngƣời giúp sức).
c- Hành vi vận chuyển trái phép chất ma túy quy định tại Điều 185d
là hành vi chuyển dịch bất hợp pháp chất ma túy từ nơi này đến nơi khác
đƣợc thực hiện dƣới bất kỳ hình thức nào mà không nhằm mục đích mua
bán.
Ngƣời vận chuyển trái phép chất ma túy này của ngƣời đó, thì bị
truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “mua bán trái phép chất ma túy” với
vai trò của ngƣời đồng phạm (ngƣời giúp sức).
d- Hành vi mua bán trái phép chất ma túy quy định tại Điều 185d
là hành vi bán hay mua, tàng trữ để bán lại hoặc để sản xuất ra chất ma túy
khác để bán lại trái phép, cũng đƣợc coi là hành vi mua bán trái phép
25
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
chất ma túy hoặc hành vi dùng chất ma tuý để trao đổi, thanh toán… bất
hợp pháp” [45], [46].
Thông tƣ liên tịch số: 02/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BNV ngày 05/8/1998
của Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Nội vụ (nay là Bộ
Công an) đã tiếp tục hƣớng dẫn cụ thể hơn các hành vi “mua bán trái phép chất ma
túy” nhƣ sau:
Hành vi mua bán trái phép chất ma túy quy định tại Điều 185đ
Bộ Luật hình sự là một trong các hành vi sau đây:
a. Bán trái phép chất ma túy cho ngƣời khác;
b. Mua chất ma túy nhằm bán trái phép cho ngƣời khác;
c. Xin chất ma túy nhằm bán trái phép cho ngƣời khác;
d. Tàng trữ chất ma túy nhằm bán trái phép cho ngƣời khác;
đ. Vận chuyển chất ma túy để bán trái phép cho ngƣời khác;
e. Dùng chất ma túy để trao đổi, thanh toán... trái phép;
g. Dùng tài sản (không phải là tiền) đem trao đổi, thanh toán... lấy
chất ma túy để bán lại trái phép cho ngƣời khác [45].
Đồng thời, Thông tƣ liên tịch này cũng nêu rõ một số trƣờng hợp cụ thể để áp
dụng pháp luật trong thực tiễn:
Ngƣời nào thực hiện một trong các hành vi đƣợc hƣớng dẫn tại
các điểm a và e đều phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “mua bán trái
phép chất ma túy” theo Điều 185đ Bộ luật hình sự không phụ thuộc vào nguồn
gốc chất ma túy do đâu mà có” và “Để có căn cứ truy cứu trách nhiệm hình
sự ngƣời thực hiện một trong các hành vi đƣợc hƣớng dẫn tại các điểm b, c,
d, đ và g về tội mua bán trái phép chất ma túy theo Điều 185đ Bộ luật hình
sự, thì cần phải chứng minh đƣợc mục đích thực hiện một trong các hành vi
này của họ là bán trái phép chất ma túy đó”. Trong trƣờng hợp không chứng
minh đƣợc mục đích bán trái phép chất ma túy của họ, thì tuỳ từng trƣờng
hợp cụ thể mà căn cứ vào hƣớng dẫn tại tiết b điểm 4 mục II Phần B của
Thông tƣ liên tịch số: 01/1998 ngày 02/01/1998
26
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
để xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “tàng trữ trái
phép chất ma túy” theo Điều 185c Bộ luật hình sự hoặc về tội “vận chuyển
trái phép chất ma túy” theo Điều 185d Bộ Luật hình sự [45].
Ngoài ra, Thông tƣ liên tịch số: 02/TTLT ngày 05/8/1998 này còn hƣớng dẫn
cụ thể về việc xử lý đối với đồng phạm: “Người tổ chức, người xúi giục, người giúp
sức cho người nào thực hiện một trong các hành vi trên đây đều bị truy cứu trách
nhiệm hình sự về tội “mua bán trái phép chất ma túy” quy định tại Điều 185đ Bộ luật
hình sự” [45].
Tóm lại, qua bốn lần sửa đổi, bổ sung (theo các Luật Sửa đổi, bổ sung một số
điều của Bộ luật hình sự năm 1985 đƣợc Quốc hội thông qua vào các ngày
28/12/1989, ngày 12/8/1991, ngày 22/12/1992 và ngày 10/5/1997) cùng với việc ban
hành nhiều văn bản dƣới luật để hƣớng dẫn thi hành Bộ luật hình sự năm 1985, pháp
luật hình sự Việt Nam nói chung, các chế định về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán
trái phép chất ma túy nói riêng đã từng bƣớc đƣợc xây dựng một cách đầy đủ hơn,
chặt chẽ hơn và rõ ràng hơn. Đây cũng là những nền tảng vững chắc ban đầu cho việc
pháp điển hóa Bộ luật hình sự lần thứ hai vào năm 1999 nhằm giải quyết kịp thời và
đáp ứng tốt nhất những yêu cầu do thực tiễn đặt ra trong cuộc đấu tranh phòng chống
tội phạm nói chung, phòng chống tội phạm về ma túy nói riêng.
1.2.3. Thời kỳ từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999 đến nay
Bộ luật hình sự năm 1985 đƣợc ban hành trong bối cảnh nền kinh tế kế hoạch
hóa tập trung, quan liêu, bao cấp. Mặc dù đã góp phần giải quyết đƣợc một phần nhu
cầu bức xúc của xã hội và của cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm vào thời kỳ đó,
nhƣng những hạn chế về kỹ thuật lập pháp và sự khiếm khuyết về tính đồng bộ, chặt
chẽ cũng nhƣ việc phải sửa đổi, bổ sung nhiều lần đã làm cho Bộ luật hình sự năm
1985 không còn là một chỉnh thể thống nhất. Hơn thế nữa, sự nghiệp đổi mới ở nƣớc
ta đã bắt đầu đƣợc thực hiện từ năm 1986, sau Đại hội Đảng lần thứ VI. Trong điều
kiện xây dựng nền kinh tế thị trƣờng theo định hƣớng xã hội chủ nghĩa, tình hình
kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội trong nƣớc và quốc tế cũng nhƣ thực tiễn đấu tranh
phòng chống tội phạm nói chung, thực tiễn đấu tranh phòng
27
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
chống tội phạm về ma túy nói riêng đã có nhiều biến đổi nhanh chóng. Thực tế này
đòi hỏi Bộ luật hình sự của nƣớc ta phải đƣợc sửa đổi toàn diện, đặc biệt là trong
điều kiện tội phạm về ma túy đang có xu hƣớng quốc tế hóa ngày càng cao và Việt
Nam cũng đã chính thức tham gia ba Công ƣớc của Liên hợp quốc về kiểm soát ma
túy từ ngày 01/09/1997. Do đó, chính sách hình sự của Đảng và Nhà nƣớc ta cũng
cần phải đƣợc điều chỉnh kịp thời và kết quả là một Bộ luật hình sự mới đã đƣợc
Quốc hội thông qua ngày 21 tháng 12 năm 1999. Trong Bộ luật hình sự mới ban hành
năm 1999 này, các tội phạm về ma túy đƣợc tập trung tại Chƣơng XVIII gồm 10
điều luật quy định và bổ sung một số tội danh mới cụ thể gồm: Điều 192. Tội trồng
cây thuốc phiện hoặc các loại cây khác có chứa chất ma túy; Điều 193. Tội sản xuất
trái phép chất ma túy; Điều 194. Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc
chiếm đoạt trái phép chất ma túy; Điều 195. Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán hoặc
chiếm đoạt tiền chất dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy; Điều 196. Tội sản
xuất, tàng trữ, vận chuyển mua bán các phƣơng tiện, dụng cụ dùng vào việc sản xuất
hoặc sử dụng trái phép chất ma túy; Điều 197. Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma
túy; Điều 198. Tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy; Điều 199. Tội sử
dụng trái phép chất ma túy; Điều 200. Tội cƣỡng bức, lôi kéo ngƣời khác sử dụng
trái phép chất ma túy; Điều 201. Tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng thuốc gây
nghiện hoặc các chất ma túy khác.
Theo đó, tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy đã đƣợc ghép
với tội chiếm đoạt trái phép chất ma túy thành một tội chung quy định tại Điều 194
Bộ luật hình sự năm 1999: “Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm
đoạt chất ma túy”. So với các quy định của Bộ luật hình sự năm 1985 về các tội tàng
trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy (và cả tội chiếm đoạt chất ma túy), thì
quy định tại Điều 194 Bộ luật hình sự năm 1999 ban đầu đã đƣợc đánh giá là có nhiều
tiến bộ về mặt lập pháp và đáp ứng đƣợc yêu cầu của thực tiễn đấu tranh phòng chống
các loại tội phạm về ma túy. Về kỹ thuật lập pháp, việc quy định các hành vi tàng trữ,
vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy (và cả hành vi chiếm đoạt chất ma túy)
trong cùng một điều luật, đồng thời chuyển quy định hình
28
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
phạt bổ sung từ một điều luật riêng (Điều 185(o) trong Bộ luật hình sự năm 1985)
thành khoản 5 trong Điều 194 Bộ luật hình sự năm 1999 đã giảm thiểu đƣợc một
cách đáng kể số lƣợng điều luật. Ban đầu, việc áp dụng pháp luật để xử lý các hành
vi phạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy cũng nhƣ việc quyết
định hình phạt và hình phạt bổ sung đã đƣợc đánh giá là đơn giản hơn, thuận tiện hơn
và hiệu quả hơn. Bởi lẽ, khi các cơ quan tiến hành tố tụng chƣa chứng minh đƣợc
một hành vi phạm tội cụ thể nào đó là hành vi “tàng trữ trái phép chất
ma túy”, là hành vi “vận chuyển trái phép chất ma túy” hay là hành vi “mua bán trái
phép chất ma túy”, thì các cơ quan tiến hành tố tụng vẫn có thể áp dụng Điều 194 Bộ
luật hình sự để giải quyết vụ án trong tất cả các giai đoạn tố tụng [34, tr. 91]. Tuy
nhiên, theo cấu trúc của Điều 194 Bộ luật hình sự năm 1999 thì việc quy định về định
lƣợng chất ma túy trong các khung hình phạt cụ thể, các tình tiết định khung tăng
nặng trách nhiệm hình sự cũng nhƣ khung hình phạt cụ thể đối với các hành vi phạm
tội “tàng trữ” “vận chuyển” và “mua bán” trái phép chất ma túy là hoàn toàn giống
nhau. Điều này cũng có nghĩa là các nhà làm luật đã đánh giá tính chất, mức độ nguy
hiểm cho xã hội của các hành vi “tàng trữ trái phép chất ma túy”, hành vi “vận chuyển
trái phép chất ma túy” và hành vi “mua bán trái phép chất ma túy” là hoàn toàn giống
nhau hoặc tƣơng đƣơng với nhau. Đây cũng chính là một trong những vấn đề khiến
cho việc giải quyết các vụ án về ma túy trong thời gian qua gặp phải rất nhiều khó
khăn, vƣớng mắc và bất cập cả về lý luận và thực tiễn.
Nhìn chung, Bộ luật hình sự năm 1999 đã chính thức định lƣợng một cách cụ thể
các chất ma tuý trong từng khung hình phạt, tăng nặng mức hình phạt, nâng cao hình
phạt tiền và tịch thu tài sản, đồng thời có thêm một số hình phạt bổ sung khác. Đó cũng
chính là những điểm mới quan trọng nhất trong chính sách hình sự của Đảng và Nhà
nƣớc ta đối với tội phạm về ma tuý. Để hoàn thiện thêm hệ thống pháp luật về phòng,
chống ma túy, Quốc hội khoá X (kỳ họp thứ 8) đã thông qua Luật Phòng, chống ma túy
vào ngày 09/12/2000. Sau đó, Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng chống
ma túy do Quốc hội ban hành năm 2008 tiếp tục thể hiện quyết tâm của Đảng và Nhà
nƣớc ta cũng nhƣ nỗ lực của toàn xã hội trong việc
29
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
ngăn chặn các tệ nạn về ma túy, trong việc phòng chống tội phạm về ma túy nói chung
và tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy nói riêng.
Trong thời gian thi hành Bộ luật hình sự năm 1999, Tòa án nhân dân tối cao, Viện
kiểm sát nhân dân tối cao, Chính phủ và một số cơ quan chức năng khác đã ban hành
nhiều văn bản hƣớng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật hình sự. Trong số đó, có
các văn bản hƣớng dẫn các quy định của Bộ luật hình sự về tội tàng trữ, vận chuyển,
mua bán trái phép chất ma túy nhƣ các Nghị quyết của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân
dân tối cao gồm: Nghị quyết số: 01/2001/NQ-HĐTP ngày 15/3/2001 hƣớng dẫn áp dụng
một số quy định của các Điều 139, Điều 193, Điều 194, Điều 278, Điều 279 và Điều 289
Bộ luật hình sự; Nghị quyết số: 02/2003/NQ-HĐTP ngày 17/4/2003 hƣớng dẫn áp dụng
một số trƣờng hợp cụ thể của Bộ luật hình sự; Nghị quyết số: 01/2006/NQ-HĐTP ngày
12/5/2006 hƣớng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật hình sự. Cả ba Nghị quyết
này đều tập trung hƣớng dẫn áp dụng một số vấn đề cụ thể nhằm phục vụ cho hoạt động
xét xử của ngành Tòa án. Đặc biệt, trong Nghị quyết số: 01/2006/NQ-HĐTP ngày
12/5/2006 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hƣớng dẫn áp dụng một số
quy định của Bộ luật hình sự, vấn đề xác định trách nhiệm hình sự đối với ngƣời chƣa
thành niên từ đủ 14 tuổi đến dƣới 16 tuổi phạm tội “mua bán trái phép chất ma túy” đã
đƣợc hƣớng dẫn cụ thể.
Cùng với những văn bản hƣớng dẫn áp dụng pháp luật trong hoạt động xét xử
của ngành Tòa án nhƣ trên, Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân
dân tối cao, Bộ Công an, Bộ Tƣ pháp và một số cơ quan chức năng khác cũng đã ban
hành nhiều Nghị định, Thông tƣ liên ngành, Thông tƣ liên tịch để hƣớng dẫn chi tiết
hơn, cụ thể hơn các quy định của Bộ luật hình sự năm 1999. Trong số đó, Thông tƣ
liên tịch số: 17/2007/TTLT-BCA-TANDTC-VKSNDTC-BTP ngày 24/12/2007 của
Bộ Công an, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Tƣ pháp
quy định về việc hƣớng dẫn áp dụng một số quy định tại Chƣơng XVIII “Các tội
phạm về ma túy” của Bộ luật hình sự năm 1999 đã trở thành văn bản pháp lý quan
trọng trong việc áp dụng một cách chi tiết, đầy đủ và thống nhất các quy định của Bộ
luật hình sự về tội phạm ma túy.
30
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
Ngày 19/6/2009, tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XII đã thông qua Luật Sửa
đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự năm 1999. Việc ban hành Luật Sửa đổi,
bổ sung này đánh dấu bƣớc tiến quan trọng trong tiến trình hoàn thiện pháp luật hình
sự của Nhà nƣớc ta, góp phần khắc phục những hạn chế, bất cập của Bộ luật hình sự
năm 1999, từng bƣớc đáp ứng yêu cầu thực tiễn đang đặt ra và bảo đảm nâng cao
hiệu quả của cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm trong bối cảnh hội nhập kinh tế
quốc tế.
Luật Sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự năm 2009 đã thể chế hóa chính sách nhân
đạo của Đảng và Nhà nƣớc; hình sự hóa các hành vi nguy hiểm cho xã hội đòi hỏi
phải xử lý về hình sự mới xuất hiện trong quá trình phát triển kinh tế, xã hội, khoa
học, công nghệ và hội nhập quốc tế; phi hình sự hóa một số hành vi bị coi là tội phạm
trong Bộ luật hình sự năm 1999 nay không còn nguy hiểm cho xã hội nữa. Theo đó,
Luật Sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự năm 2009 loại bỏ hình phạt tử hình ở 8 điều
luật (trong đó có khoản 4 Điều 197. Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy). Bộ
luật hình sự năm 1999 quy định ngƣời thực hiện hành vi phạm tội tổ chức sử dụng
trái phép chất ma túy thuộc một trong các trƣờng hợp sau đây thì bị phạt tù 20 năm,
tù chung thân hoặc tử hình: “Gây tổn hại cho sức khỏe của nhiều ngƣời mà tỷ lệ
thƣơng tật từ 61% trở lên; gây chết nhiều ngƣời hoặc gây hậu quả đặc biệt nghiêm
trọng khác”. Theo Luật Sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự năm 2009, ngƣời thực hiện
hành vi phạm tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy thuộc một trong các trƣờng
hợp nêu trên thì chỉ bị phạt tù đến 20 năm hoặc tù chung thân.
Tại khoản 3 Điều 1 Luật Sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự năm 2009, các nhà
làm luật đã loại bỏ (hoàn toàn) 4 tội danh trong Bộ luật hình sự năm 1999, trong đó
có “Tội sử dụng trái phép chất ma túy” theo quy định tại Điều 199. Việc bãi bỏ điều
luật này thể hiện tính nhân đạo của pháp luật hình sự Việt Nam và cũng khẳng định
một thực tế là: Thực tiễn thi hành Bộ luật hình sự năm 1999 đã cho thấy các hành vi
sử dụng trái phép chất ma túy không còn nguy hiểm cho xã hội nữa. Việc bỏ tội sử
dụng trái phép chất ma túy trong Bộ luật hình sự lần này xuất phát từ thực tiễn đấu
tranh phòng, chống tội phạm ở Việt Nam trong thời gian qua. Thực tế đã chứng
31
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
minh hiệu quả răn đe, phòng ngừa chung của việc xử lý trách nhiệm hình sự đối với
hành vi vi phạm pháp luật này là không cao. Hiệu quả giáo dục, cải tạo, phục hồi đối
với ngƣời sử dụng trái phép chất ma túy bằng các chế tài hình sự cũng rất hạn chế.
Hơn nữa, số lƣợng ngƣời sử dụng trái phép chất ma túy trong thực tế rất nhiều, nên
Nhà nƣớc không thể xử lý hết số ngƣời này bằng các biện pháp, chế tài hình sự. Việc
tiếp tục quy định hành vi sử dụng trái phép chất ma túy là tội phạm trong Bộ luật hình
sự rất dễ dẫn đến tình trạng không công bằng khi áp dụng pháp luật trong thực tiễn.
Hành vi sử dụng trái phép chất ma túy là hành vi vi phạm pháp luật, nhƣng dƣới góc
độ xã hội thì ngƣời nghiện ma túy đƣợc coi là nạn nhân của một tệ nạn. Việc không
coi hành vi sử dụng trái phép chất ma túy là tội phạm không có nghĩa là pháp luật
dung túng đối với hành vi này, mà thực chất là để tìm ra những biện pháp xử lý hiệu
quả hơn, bền vững hơn nhƣ biện pháp bắt buộc chữa bệnh, nâng cao hiệu quả của các
phƣơng pháp điều trị y tế kết hợp với lao động, giáo dục tại gia đình và cộng đồng.
Trƣờng hợp ngƣời nghiện ma túy có hành vi phạm tội thì sẽ bị xử lý hình sự theo các
tội danh tƣơng ứng của Bộ luật hình sự hiện hành.
Nhƣ vậy, Bộ luật hình sự hiện hành có 9 điều luật quy định về các tội phạm ma
túy, là cơ sở pháp lý cho việc xử lý về hình sự các hành vi phạm tội ma túy trên thực
tế, góp phần phục vụ tích cực trong công tác đấu tranh ngăn chặn và phòng chống
loại tội phạm này.
1.3. Tội phạm về ma túy trong pháp luật hình sự của một số quốc gia
trên thế giới hiện nay
1.3.1. Luật hình sự Liên bang Nga
Bộ luật hình sự năm 1995 của Liên bang Nga đƣợc Đuma Quốc gia Nga thông
qua ngày 24/11/1995 và có hiệu lực từ ngày 01/3/1996. Bộ luật hình sự này gồm 12
phần, 34 chƣơng, 352 điều. Tội phạm về ma túy đƣợc quy định từ Điều 225 đến Điều
230 thuộc Chƣơng XXV – “Các tội xâm phạm sức khỏe của nhân dân lao động và
đạo đức xã hội”, gồm các hành vi: Lƣu thông trái phép các chất ma túy nhằm mục
đích tiêu thụ; lấy cắp hoặc cƣỡng đoạt chất ma túy, dụ dỗ ngƣời khác sử dụng chất
ma túy; trồng trái phép các cây có chứa chất ma túy bị cấm trồng; tổ chức
32
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
hay chứa chấp cho các nhóm ngƣời sử dụng chất ma túy; lƣu thông trái phép các chất
hoạt động mạnh hay chất độc nhằm mục đích tiêu thụ. Ngoài ra, hành vi vận chuyển,
mua bán trái phép chất ma túy còn đƣợc quy định tại Điều 186 Chƣơng XXII – “Các
tội phạm trong lĩnh vực hoạt động kinh tế” với tội danh “Buôn lậu” nhƣ sau: Buôn
lậu là đƣa hàng qua biên giới hải quan của Liên bang Nga bằng thủ đoạn không khai
báo hoặc trốn tránh sự kiểm soát hải quan hoặc sử dụng các tài liệu giả mạo, khai báo
gian dối hoặc không đầy đủ các chất ma túy, các chất hƣớng thần, chất có tác dụng
mạnh, chất độc, chất nổ, chất phóng xạ hay vũ khí… mà khi đƣa ra khỏi Liên bang
Nga phải tuân thủ các quy định đặc biệt. Những ngƣời vi phạm các quy định này thì
sẽ “bị phạt tù từ 3 năm đến 7 năm”.
Hình phạt đối với tội phạm về ma túy theo Bộ luật hình sự năm 1995 của Liên
Bang Nga gồm hình phạt tiền, hình phạt hạn chế quyền tự do và hình phạt tù tối đa
đến 15 năm. Theo pháp luật hình sự của Liên Bang Nga, hành vi sử dụng trái phép
chất ma túy không bị coi là tội phạm [64], [71], [72], [73].
1.3.2. Luật hình sự Hà Lan
Chính sách hình sự của Hà Lan đối với tội phạm ma túy có nhiều điểm khác biệt
so với các quốc gia khác. Luật hình sự năm 1976 của Hà Lan phân chia ma túy thành hai
loại là ma túy nặng (ma túy có hiệu lực cao) và ma túy nhẹ (ma túy có hiệu lực thấp). Ma
túy nặng là các chất ma túy mà ngƣời sử dụng chỉ cần dùng một lƣợng nhỏ cũng có thể
tạo ra sự thay đổi trạng thái tâm lý ở mức độ bị kích thích mạnh và chỉ cần sử dụng một
vài lần cũng có thể gây nghiện ở mức độ cao. Ma túy nặng điển hình là các loại ma túy
tổng hợp dạng kích thích thần kinh nhƣ Amphetamin, Methaphetamin… Ma túy nhẹ là
các chất ma túy mà ngƣời sử dụng phải dùng một lƣợng lớn và nhiều lần thì mới có sự
thay đổi rõ nét trạng thái tâm lý và gây nghiện (mức độ gây nghiện thấp). Ma túy nhẹ
điển hình gồm một số sản phẩm nhƣ nhựa thuốc phiện, lá cây cần sa… Ở Hà Lan, các
loại ma túy nhẹ nhƣ lá cây cần sa đƣợc bán tự do tại các quán cà phê. Mỗi ngƣời có thể
mua một lƣợng cần sa từ 5 gram đến 30 gram. Đối với loại ma túy nặng, nếu một ngƣời
mang không quá 5 gram thì đƣợc khoan hồng và không bị xử lý. Ban đầu, việc duy trì
chính sách này tỏ ra có hiệu quả
33
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
khi số ngƣời nghiện ma túy ở Hà Lan giảm xuống chỉ còn 11% so với 30% trong thời
gian trƣớc đó. Tuy nhiên, sau một thời gian thì tại Hà Lan đã xuất hiện loại “Ma túy nhân
đạo LSD”. LSD (Lysergic Acid Diethylamide) là 1 loại ma túy gây ảo giác cực kỳ mạnh
đƣợc đóng gói thành dạng viên con nhộng, viên nén, chất lỏng.... đa số các
loại LSD đƣợc tẩm vào giấy thấm thành những ô vuông nhỏ (1cm x 1cm) từng tấm
nhƣ kiểu con tem. Ngƣời nghiện ma túy sử dụng LSD bằng cách dán vào lƣỡi, hoặc
hòa với đƣờng rồi ngậm vào miệng. Kết quả của các cuộc điều tra đƣợc tiến hành từ
năm 1995 cho thấy: Hầu hết sản lƣợng chất ma túy dạng LSD của toàn thế giới đều
có xuất xứ từ các phòng thí nghiệm của Hà Lan. Chính sách hình sự của Hà Lan đối
với tội phạm về ma túy đã làm cho quốc gia này phải gánh chịu những hậu quả nặng
nề của tệ nạn ma túy và tội phạm về ma túy [71], [72], [73].
1.3.3. Luật hình sự Trung Quốc
Tại Điều 171 Chƣơng VI – “Các tội xâm phạm trật tự xã hội và trật tự quản lý”
trong Bộ luật hình sự năm 1979 của Trung Quốc (có hiệu lực từ ngày 01/01/1980)
quy định: Ngƣời sản xuất, vận chuyển hoặc buôn bán thuốc phiện, hêroin, morphin
và những chất gây say khác thì bị phạt tù đến năm năm hoặc cải tạo lao động, có thể
còn bị phạt tiền. Ngƣời sản xuất, buôn bán, vận chuyển các chất nói trên một cách có
hệ thống thì bị phạt tù từ năm năm trở lên, có thể còn bị tịch thu tài sản. Sau một lần
sửa đổi, bổ sung vào năm 1982, Bộ luật hình sự năm 1979 của Trung Quốc vẫn chƣa
đáp ứng đƣợc yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm. Ngày 28/12/1990, Ủy ban
thƣờng vụ Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc (Quốc hội) Trung Quốc đã ban hành
Quyết định “Về việc cấm ma túy” gồm 16 điều quy định về tội phạm và hình phạt.
Theo đó, các hành vi phạm tội về ma túy gồm: Hành vi sản xuất, vận chuyển, buôn
bán, sở hữu bất hợp pháp các chất ma túy cũng nhƣ các tiền chất để sản xuất các chất
ma túy; trồng bất hợp pháp những cây dẫn xuất ma túy; dùng ma túy, dụ dỗ, xúi giục
hoặc lừa dối ngƣời khác dùng chất ma túy… Quyết định này cũng quy định lƣợng
ma túy cụ thể trong từng điều để áp dụng hình phạt tƣơng ứng đối với từng hành vi
phạm tội. Các loại hình phạt đối với tội phạm về ma túy gồm hình phạt tiền, tịch thu
tài sản, tù có thời hạn, tù chung thân và hình phạt tử hình [23], [60], [71], [72], [73].
34
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
Vào tháng 3 năm 1997, Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc nƣớc Cộng hòa
nhân dân Trung Hoa (Quốc hội Trung Quốc) đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung Bộ
luật hình sự năm 1979 (có hiệu lực từ ngày 01/10/1997). Theo đó, toàn bộ Phần 7 Bộ
luật hình sự của Trung Quốc đƣợc dành để quy định về tội phạm ma túy. Tại Điều
317 Bộ luật hình sự của Trung Quốc có quy định rõ: Các hành vi buôn lậu, mua bán,
vận chuyển, sản xuất chất ma túy không kể số lƣợng nhiều hay ít đều bị truy cứu
trách nhiệm hình sự và xử phạt hình sự. Nội dung này khẳng định quyết tâm của
Trung Quốc trong đấu tranh phòng chống tội phạm về ma túy. Cụ thể hơn, Điều 347
Bộ luật hình sự của Trung Quốc quy định về các hành vi phạm tội cụ thể nhƣ buôn
lậu, mua bán, vận chuyển, sản xuất chất ma túy với khung hình phạt tù đến 15 năm,
tù chung thân, tử hình và tịch thu tài sản. Bên cạnh đó, Điều 347 Bộ luật hình sự của
Trung Quốc cũng quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân đối với các hành vi
phạm tội buôn lậu, mua bán, vận chuyển, sản xuất chất ma túy. Ngoài ra, Điều 347
này còn quy định tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự đối với ngƣời phạm tội về
ma túy: Ngƣời phạm tội sẽ “phải chịu một hình phạt nặng hơn” khi “sử dụng ngƣời
chƣa thành niên hoặc ngƣời có AIDS và giúp đỡ họ buôn lậu, vận chuyển, mua bán,
sản xuất chất ma túy hoặc bán chất ma túy cho ngƣời chƣa thành niên”. Đối với
ngƣời “nhiều lần buôn lậu, mua bán, vận chuyển sản xuất chất ma túy mà chƣa từng
bị xử lý” thì sẽ “bị tổng hợp hình phạt” [23], [60].
Tội tàng trữ trái phép chất ma túy đƣợc Bộ luật hình sự của Trung Quốc quy
định tại Điều 348 nhƣ sau:
Ngƣời nào tàng trữ trái phép nha phiến với số lƣợng 1000 gram trở
lên, hêrôin hoặc Metylaanilin từ 50 gram trở lên hoặc các chất ma túy khác
với số lƣợng lớn thì bị phạt tù từ 7 năm trở lên hoặc tù chung thân và phạt
tiền và Ngƣời nào tàng trữ trái phép nha phiến với số lƣợng từ 200 gram
đến dƣới 1000 gram, hêrôin hoặc Metylaanilin với số lƣợng từ 10 gram
đến dƣới 50 gram hoặc các chất ma túy khác với số lƣợng tƣơng đối lớn
thì bị phạt tù đến 3 năm, giam hình sự hoặc quản chế và phạt tiền; nếu có
tình tiết nghiêm trọng thì bị phạt tù từ 3 năm đến 7 năm và bị phạt tiền
[23], [60], [71], [72], [73].
35
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
Chính sách hình sự của Trung Quốc cũng rất nghiêm khắc đối với các hành vi
tội phạm khác có liên quan đến tội phạm ma túy nhƣ theo quy định tại Điều 349 Bộ
luật hình sự:
Ngƣời nào bao biện cho các phần tử phạm tội buôn lậu, mua bán, vận chuyển,
sản xuất chất ma túy, cất giấu, di chuyển chất ma túy cho tội phạm hoặc tiền của do
phạm tội mà có thì bị phạt tù đến 3 năm, giam hình sự hoặc quản chế; nếu có tình tiết
nghiêm trọng thì bị phạt tù từ 3 năm đến 10 năm.
Ngƣời có nhiệm vụ truy bắt hoặc những nhân viên trong cơ quan nhà nƣớc nếu
che giấu, bao biện cho kẻ phạm tội buôn lậu, mua bán, vận chuyển, sản xuất chất ma
túy sẽ bị phạt nặng hơn quy định của khoản trên.
Ngƣời nào phạm tội nói ở khoản trên, có sự thông đồng trƣớc thì bị xử phạt
theo tội đồng phạm buôn lậu, mua bán, vận chuyển, sản xuất chất ma túy [23], [60].
Bộ luật hình sự của Trung Quốc cũng liệt kê các chất ma túy tại Điều 357 để
làm rõ hơn khái niệm ma túy: “Ma túy là nha phiến, hêroin, Metylaanilin, cần sa,
cocain và thuốc gây mê, thuốc thần kinh có thể gây nghiện”. Khi xử lý tội phạm về
ma túy, pháp luật hình sự Trung Quốc không phân biệt hay quy đổi theo hàm lƣợng
ma túy tinh khiết: “Số lƣợng ma túy buôn lậu, mua bán, vận chuyển, sản xuất, tàng
trữ bất hợp pháp đƣợc tính trên cơ sở thực tế khi kiểm tra và không đƣợc quy đổi
theo độ tinh khiết của nó” [23], [60].
1.3.4. Một số kết luận
Tùy thuộc vào sự khác biệt về truyền thống, lịch sử, văn hóa và các điều kiện
về chính trị, kinh tế, xã hội giữa các quốc gia, tội phạm về ma túy và hình phạt đối
với tội phạm về ma túy trong pháp luật hình sự của các quốc gia cũng có nhiều sự
khác biệt.
Trung Quốc là một trong những quốc gia có chính sách, pháp luật hình sự nghiêm
khắc và không khoan nhƣợng đối với các loại tội phạm về ma túy. Pháp luật hình sự của
Trung Quốc hiện nay vẫn quy định và áp dụng khung hình phạt cao nhất đối với tội phạm
về ma túy là tù chung thân hoặc tử hình. Trong khi đó, chính sách và pháp luật hình sự
của Nga chƣa thể hiện quyết tâm cao độ của Nhà nƣớc đối
36
Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
với loại tội phạm nguy hiểm này. Bởi lẽ, tội phạm về ma túy chƣa đƣợc pháp luật
hình sự của Nga phân biệt với các loại tội phạm khác nhƣ tội phạm buôn lậu các chất
hƣớng thần, chất có tác dụng mạnh, chất độc, chất nổ, chất phóng xạ hay vũ khí…
Hơn nữa, khung hình phạt cao nhất đối với tội phạm về ma túy trong pháp luật hình
sự của Nga cũng chỉ là 15 năm tù, nên chƣa đủ tính răn đe đối với loại tội phạm này.
Một số quốc gia khác nhƣ Hà Lan và Bỉ thì vẫn chấp nhận sự tồn tại của một số chất
ma túy (bao gồm cả các chất ma túy nặng và các chất ma túy nhẹ theo sự phân loại
của các quốc gia này) trong giới hạn mà pháp luật cho phép. Chính vì thế mà chính
sách, pháp luật hình sự của Hà Lan và Bỉ đã không thể hiện rõ quyết tâm và sự nghiêm
khắc của Nhà nƣớc đối với các loại tội phạm về ma túy. Đây cũng là nguyên nhân
chủ yếu khiến cho hai quốc gia này phải gánh chịu nhiều hậu quả nặng nề do ma túy
và tội phạm về ma túy gây ra.
Thông qua việc khảo sát và nghiên cứu pháp luật hình sự của một số quốc gia
trên thế giới, các nhà làm luật của Việt Nam có thể rút ra những bài học, kinh nghiệm
quý báu để từng bƣớc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật của mình, đặc biệt
là các quy định của pháp luật hình sự có liên quan đến công cuộc đấu tranh phòng
chống các loại tội phạm về ma túy nói chung và tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua
bán trái phép chất ma túy nói riêng. Những kinh nghiệm, hậu quả và những bài học
xƣơng máu trong chính sách, pháp luật hình sự của các quốc gia nhƣ Hà Lan và Bỉ
(quốc gia có chính sách, pháp luật hình sự tƣơng tự nhƣ Hà Lan) đối với các loại ma
túy nhẹ điển hình gồm một số sản phẩm nhƣ nhựa thuốc phiện, lá cây cần sa, hay các
loại ma túy mới xuất hiện ở Việt Nam nhƣ “shisha”, “tem giấy”
- một loại ma túy LSD (Lysergic Acid Diethylamide) có tên gọi là “ma túy nhân đạo”,
chắc chắn sẽ trở thành một kinh nghiệm quý báu đối với Việt Nam trong việc xây
dựng và hoàn thiện chính sách, pháp luật của mình trong tƣơng lai.

Recomendados

Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy theo Luật hình sự, HOT von
Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy theo Luật hình sự, HOTTội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy theo Luật hình sự, HOT
Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy theo Luật hình sự, HOTDịch Vụ Viết Bài Trọn Gói ZALO 0917193864
2.5K views119 Folien
TÀI LIỆU PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG MA TÚY von
TÀI LIỆU PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG MA TÚY TÀI LIỆU PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG MA TÚY
TÀI LIỆU PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG MA TÚY nataliej4
54 views40 Folien
Luận văn: Định tội danh đối với tội Mua bán trái phép chất ma tuý von
Luận văn: Định tội danh đối với tội Mua bán trái phép chất ma tuýLuận văn: Định tội danh đối với tội Mua bán trái phép chất ma tuý
Luận văn: Định tội danh đối với tội Mua bán trái phép chất ma tuýDịch vụ viết bài trọn gói ZALO 0909232620
2.9K views116 Folien
Thuê Viết TIỂU LUẬN LUẬT HÌNH SỰ 1 - Cập nhật giá 5ph trước von
Thuê Viết TIỂU LUẬN LUẬT HÌNH SỰ 1 - Cập nhật giá 5ph trướcThuê Viết TIỂU LUẬN LUẬT HÌNH SỰ 1 - Cập nhật giá 5ph trước
Thuê Viết TIỂU LUẬN LUẬT HÌNH SỰ 1 - Cập nhật giá 5ph trướcViết thuê báo cáo thực tập giá rẻ
14 views91 Folien
QUYỀN CÔNG TỐ TRONG CÁC VỤ ÁN HÌNH SỰ VỀ MA TÚY (QUA THỰC TIỄN VIỆN KIỂM SÁT... von
QUYỀN CÔNG TỐ  TRONG CÁC VỤ ÁN HÌNH SỰ VỀ MA TÚY (QUA THỰC TIỄN VIỆN KIỂM SÁT...QUYỀN CÔNG TỐ  TRONG CÁC VỤ ÁN HÌNH SỰ VỀ MA TÚY (QUA THỰC TIỄN VIỆN KIỂM SÁT...
QUYỀN CÔNG TỐ TRONG CÁC VỤ ÁN HÌNH SỰ VỀ MA TÚY (QUA THỰC TIỄN VIỆN KIỂM SÁT...OnTimeVitThu
1.3K views92 Folien
Luật hình sự phần chung.docx von
Luật hình sự phần chung.docxLuật hình sự phần chung.docx
Luật hình sự phần chung.docxLanTrnTh13
14 views50 Folien

Más contenido relacionado

Similar a Cơ sở lý luận về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy.docx

Luận văn: Tội xâm phạm quyền tự do, dân chủ của công dân, HAY von
Luận văn: Tội xâm phạm quyền tự do, dân chủ của công dân, HAYLuận văn: Tội xâm phạm quyền tự do, dân chủ của công dân, HAY
Luận văn: Tội xâm phạm quyền tự do, dân chủ của công dân, HAYDịch vụ viết bài trọn gói ZALO: 0917.193.864
632 views178 Folien
Luật hình sự vn phần chung (phạm văn beo)20 von
Luật hình sự vn phần chung (phạm văn beo)20Luật hình sự vn phần chung (phạm văn beo)20
Luật hình sự vn phần chung (phạm văn beo)20Nguyen Trang
42.7K views70 Folien
Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân trong luật hình sự von
Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân trong luật hình sựTội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân trong luật hình sự
Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân trong luật hình sựDịch vụ viết bài trọn gói ZALO 0909232620
160 views107 Folien
Tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật trong luật hình sự Việt Nam.pdf von
Tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật trong luật hình sự Việt Nam.pdfTội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật trong luật hình sự Việt Nam.pdf
Tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật trong luật hình sự Việt Nam.pdfTieuNgocLy
5 views72 Folien
Phân loại thuốc theo mức độ lạm dụng thuốc tại Việt Nam và thế giới von
Phân loại thuốc theo mức độ lạm dụng thuốc tại Việt Nam và thế giớiPhân loại thuốc theo mức độ lạm dụng thuốc tại Việt Nam và thế giới
Phân loại thuốc theo mức độ lạm dụng thuốc tại Việt Nam và thế giớiHA VO THI
2.8K views21 Folien
Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh theo luật hình sự... von
Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh theo luật hình sự...Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh theo luật hình sự...
Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh theo luật hình sự...Vinh Quang
3.5K views49 Folien

Similar a Cơ sở lý luận về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy.docx(20)

Luật hình sự vn phần chung (phạm văn beo)20 von Nguyen Trang
Luật hình sự vn phần chung (phạm văn beo)20Luật hình sự vn phần chung (phạm văn beo)20
Luật hình sự vn phần chung (phạm văn beo)20
Nguyen Trang42.7K views
Tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật trong luật hình sự Việt Nam.pdf von TieuNgocLy
Tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật trong luật hình sự Việt Nam.pdfTội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật trong luật hình sự Việt Nam.pdf
Tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật trong luật hình sự Việt Nam.pdf
TieuNgocLy5 views
Phân loại thuốc theo mức độ lạm dụng thuốc tại Việt Nam và thế giới von HA VO THI
Phân loại thuốc theo mức độ lạm dụng thuốc tại Việt Nam và thế giớiPhân loại thuốc theo mức độ lạm dụng thuốc tại Việt Nam và thế giới
Phân loại thuốc theo mức độ lạm dụng thuốc tại Việt Nam và thế giới
HA VO THI2.8K views
Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh theo luật hình sự... von Vinh Quang
Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh theo luật hình sự...Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh theo luật hình sự...
Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh theo luật hình sự...
Vinh Quang3.5K views
Xác định tình trạng nghiện ma tuý thông tư bộ y tế von SoM
Xác định tình trạng nghiện ma tuý   thông tư bộ y tếXác định tình trạng nghiện ma tuý   thông tư bộ y tế
Xác định tình trạng nghiện ma tuý thông tư bộ y tế
SoM1.7K views
Thực trạng về hình phạt trong pháp luật hình sự VN von Hung Nguyen
Thực trạng về hình phạt trong pháp luật hình sự VNThực trạng về hình phạt trong pháp luật hình sự VN
Thực trạng về hình phạt trong pháp luật hình sự VN
Hung Nguyen92 views
Một số vấn đề về luật hình sự và tố tụng- Pháp luật đại cương von MyLan2014
Một số vấn đề về luật hình sự và tố tụng- Pháp luật đại cươngMột số vấn đề về luật hình sự và tố tụng- Pháp luật đại cương
Một số vấn đề về luật hình sự và tố tụng- Pháp luật đại cương
MyLan20142.2K views
Tác-hại-ma-túy.pptx von TrnCmVn2
Tác-hại-ma-túy.pptxTác-hại-ma-túy.pptx
Tác-hại-ma-túy.pptx
TrnCmVn273 views
Luật hình sự Việt Nam - Pháp luật đại cương von MyLan2014
Luật hình sự Việt Nam - Pháp luật đại cươngLuật hình sự Việt Nam - Pháp luật đại cương
Luật hình sự Việt Nam - Pháp luật đại cương
MyLan20142.1K views

Más de Dịch vụ viết thuê đề tài trọn gói 🥳🥳 Liên hệ ZALO/TELE: 0917.193.864 ❤❤

Más de Dịch vụ viết thuê đề tài trọn gói 🥳🥳 Liên hệ ZALO/TELE: 0917.193.864 ❤❤(20)

Último

BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 11 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO - NĂM 2024 (BẢN ... von
BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 11 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO - NĂM 2024 (BẢN ...BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 11 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO - NĂM 2024 (BẢN ...
BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 11 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO - NĂM 2024 (BẢN ...Nguyen Thanh Tu Collection
19 views92 Folien
1. Cách trình bày kết quả nghiên cứu.pdf von
1. Cách trình bày kết quả nghiên cứu.pdf1. Cách trình bày kết quả nghiên cứu.pdf
1. Cách trình bày kết quả nghiên cứu.pdfFred Hub
13 views8 Folien
8 CHỦ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 MÔN TOÁN CÓ LỜI GIẢI CHI TIẾT (TÀI LIỆU WORD MÔ... von
8 CHỦ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 MÔN TOÁN CÓ LỜI GIẢI CHI TIẾT (TÀI LIỆU WORD MÔ...8 CHỦ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 MÔN TOÁN CÓ LỜI GIẢI CHI TIẾT (TÀI LIỆU WORD MÔ...
8 CHỦ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 MÔN TOÁN CÓ LỜI GIẢI CHI TIẾT (TÀI LIỆU WORD MÔ...Nguyen Thanh Tu Collection
7 views204 Folien
CÁC BÀI TOÁN BẤT ĐẲNG THỨC TRONG ĐỀ CHUYÊN VÀO LỚP 10 MÔN TOÁN GIAI ĐOẠN 2009... von
CÁC BÀI TOÁN BẤT ĐẲNG THỨC TRONG ĐỀ CHUYÊN VÀO LỚP 10 MÔN TOÁN GIAI ĐOẠN 2009...CÁC BÀI TOÁN BẤT ĐẲNG THỨC TRONG ĐỀ CHUYÊN VÀO LỚP 10 MÔN TOÁN GIAI ĐOẠN 2009...
CÁC BÀI TOÁN BẤT ĐẲNG THỨC TRONG ĐỀ CHUYÊN VÀO LỚP 10 MÔN TOÁN GIAI ĐOẠN 2009...Nguyen Thanh Tu Collection
19 views271 Folien
TỔNG HỢP HƠN 100 ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT HÓA HỌC 2024 - CHỌN LỌC TỪ CÁC TR... von
TỔNG HỢP HƠN 100 ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT HÓA HỌC 2024 - CHỌN LỌC TỪ CÁC TR...TỔNG HỢP HƠN 100 ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT HÓA HỌC 2024 - CHỌN LỌC TỪ CÁC TR...
TỔNG HỢP HƠN 100 ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT HÓA HỌC 2024 - CHỌN LỌC TỪ CÁC TR...Nguyen Thanh Tu Collection
25 views92 Folien
CHUYÊN ĐỀ ÔN THI THPT QUỐC GIA 2023 MÔN HÓA HỌC (BẢN HS-GV) (8 CHƯƠNG, LÝ THU... von
CHUYÊN ĐỀ ÔN THI THPT QUỐC GIA 2023 MÔN HÓA HỌC (BẢN HS-GV) (8 CHƯƠNG, LÝ THU...CHUYÊN ĐỀ ÔN THI THPT QUỐC GIA 2023 MÔN HÓA HỌC (BẢN HS-GV) (8 CHƯƠNG, LÝ THU...
CHUYÊN ĐỀ ÔN THI THPT QUỐC GIA 2023 MÔN HÓA HỌC (BẢN HS-GV) (8 CHƯƠNG, LÝ THU...Nguyen Thanh Tu Collection
15 views381 Folien

Último(20)

BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 11 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO - NĂM 2024 (BẢN ... von Nguyen Thanh Tu Collection
BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 11 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO - NĂM 2024 (BẢN ...BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 11 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO - NĂM 2024 (BẢN ...
BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 11 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO - NĂM 2024 (BẢN ...
1. Cách trình bày kết quả nghiên cứu.pdf von Fred Hub
1. Cách trình bày kết quả nghiên cứu.pdf1. Cách trình bày kết quả nghiên cứu.pdf
1. Cách trình bày kết quả nghiên cứu.pdf
Fred Hub13 views
8 CHỦ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 MÔN TOÁN CÓ LỜI GIẢI CHI TIẾT (TÀI LIỆU WORD MÔ... von Nguyen Thanh Tu Collection
8 CHỦ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 MÔN TOÁN CÓ LỜI GIẢI CHI TIẾT (TÀI LIỆU WORD MÔ...8 CHỦ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 MÔN TOÁN CÓ LỜI GIẢI CHI TIẾT (TÀI LIỆU WORD MÔ...
8 CHỦ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 MÔN TOÁN CÓ LỜI GIẢI CHI TIẾT (TÀI LIỆU WORD MÔ...
CÁC BÀI TOÁN BẤT ĐẲNG THỨC TRONG ĐỀ CHUYÊN VÀO LỚP 10 MÔN TOÁN GIAI ĐOẠN 2009... von Nguyen Thanh Tu Collection
CÁC BÀI TOÁN BẤT ĐẲNG THỨC TRONG ĐỀ CHUYÊN VÀO LỚP 10 MÔN TOÁN GIAI ĐOẠN 2009...CÁC BÀI TOÁN BẤT ĐẲNG THỨC TRONG ĐỀ CHUYÊN VÀO LỚP 10 MÔN TOÁN GIAI ĐOẠN 2009...
CÁC BÀI TOÁN BẤT ĐẲNG THỨC TRONG ĐỀ CHUYÊN VÀO LỚP 10 MÔN TOÁN GIAI ĐOẠN 2009...
TỔNG HỢP HƠN 100 ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT HÓA HỌC 2024 - CHỌN LỌC TỪ CÁC TR... von Nguyen Thanh Tu Collection
TỔNG HỢP HƠN 100 ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT HÓA HỌC 2024 - CHỌN LỌC TỪ CÁC TR...TỔNG HỢP HƠN 100 ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT HÓA HỌC 2024 - CHỌN LỌC TỪ CÁC TR...
TỔNG HỢP HƠN 100 ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT HÓA HỌC 2024 - CHỌN LỌC TỪ CÁC TR...
CHUYÊN ĐỀ ÔN THI THPT QUỐC GIA 2023 MÔN HÓA HỌC (BẢN HS-GV) (8 CHƯƠNG, LÝ THU... von Nguyen Thanh Tu Collection
CHUYÊN ĐỀ ÔN THI THPT QUỐC GIA 2023 MÔN HÓA HỌC (BẢN HS-GV) (8 CHƯƠNG, LÝ THU...CHUYÊN ĐỀ ÔN THI THPT QUỐC GIA 2023 MÔN HÓA HỌC (BẢN HS-GV) (8 CHƯƠNG, LÝ THU...
CHUYÊN ĐỀ ÔN THI THPT QUỐC GIA 2023 MÔN HÓA HỌC (BẢN HS-GV) (8 CHƯƠNG, LÝ THU...
TỔNG HỢP HƠN 100 ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT TIẾNG ANH 2024 - CHỌN LỌC TỪ CÁC... von Nguyen Thanh Tu Collection
TỔNG HỢP HƠN 100 ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT TIẾNG ANH 2024 - CHỌN LỌC TỪ CÁC...TỔNG HỢP HƠN 100 ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT TIẾNG ANH 2024 - CHỌN LỌC TỪ CÁC...
TỔNG HỢP HƠN 100 ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT TIẾNG ANH 2024 - CHỌN LỌC TỪ CÁC...
HỒ SƠ NĂNG LỰC_GATE FUTURE.pdf von conghoaipk
HỒ SƠ NĂNG LỰC_GATE FUTURE.pdfHỒ SƠ NĂNG LỰC_GATE FUTURE.pdf
HỒ SƠ NĂNG LỰC_GATE FUTURE.pdf
conghoaipk120 views
BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 10 CÁNH DIỀU - NĂM 2024 (BẢN HS + GV) ... von Nguyen Thanh Tu Collection
BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 10 CÁNH DIỀU - NĂM 2024 (BẢN HS + GV) ...BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 10 CÁNH DIỀU - NĂM 2024 (BẢN HS + GV) ...
BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 10 CÁNH DIỀU - NĂM 2024 (BẢN HS + GV) ...
GIÁO ÁN POWERPOINT HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM 8 CÁNH DIỀU – CẢ NĂM THEO CÔNG VĂN 5... von Nguyen Thanh Tu Collection
GIÁO ÁN POWERPOINT HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM 8 CÁNH DIỀU – CẢ NĂM THEO CÔNG VĂN 5...GIÁO ÁN POWERPOINT HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM 8 CÁNH DIỀU – CẢ NĂM THEO CÔNG VĂN 5...
GIÁO ÁN POWERPOINT HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM 8 CÁNH DIỀU – CẢ NĂM THEO CÔNG VĂN 5...
BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 11 KẾT NỐI TRI THỨC - NĂM 2024 (BẢN HS... von Nguyen Thanh Tu Collection
BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 11 KẾT NỐI TRI THỨC - NĂM 2024 (BẢN HS...BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 11 KẾT NỐI TRI THỨC - NĂM 2024 (BẢN HS...
BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 11 KẾT NỐI TRI THỨC - NĂM 2024 (BẢN HS...
TIẾNG ANH 10 - BRIGHT - UNIT 1.docx von AnhTran821950
TIẾNG ANH 10 - BRIGHT - UNIT 1.docxTIẾNG ANH 10 - BRIGHT - UNIT 1.docx
TIẾNG ANH 10 - BRIGHT - UNIT 1.docx
AnhTran8219506 views
3. Phân tích định tính.pdf von Fred Hub
3. Phân tích định tính.pdf3. Phân tích định tính.pdf
3. Phân tích định tính.pdf
Fred Hub8 views
4. Khảo sát và phỏng vấn.pdf von Fred Hub
4. Khảo sát và phỏng vấn.pdf4. Khảo sát và phỏng vấn.pdf
4. Khảo sát và phỏng vấn.pdf
Fred Hub14 views
BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 10 KẾT NỐI TRI THỨC - NĂM 2024 (BẢN HS... von Nguyen Thanh Tu Collection
BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 10 KẾT NỐI TRI THỨC - NĂM 2024 (BẢN HS...BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 10 KẾT NỐI TRI THỨC - NĂM 2024 (BẢN HS...
BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 10 KẾT NỐI TRI THỨC - NĂM 2024 (BẢN HS...
BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 12 - NĂM 2024 (BẢN HS + GV) (50 CÂU TR... von Nguyen Thanh Tu Collection
BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 12 - NĂM 2024 (BẢN HS + GV) (50 CÂU TR...BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 12 - NĂM 2024 (BẢN HS + GV) (50 CÂU TR...
BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 12 - NĂM 2024 (BẢN HS + GV) (50 CÂU TR...
TỔNG HỢP HƠN 100 ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT TIẾNG ANH 2024 - CHỌN LỌC TỪ CÁC ... von Nguyen Thanh Tu Collection
TỔNG HỢP HƠN 100 ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT TIẾNG ANH 2024 - CHỌN LỌC TỪ CÁC ...TỔNG HỢP HƠN 100 ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT TIẾNG ANH 2024 - CHỌN LỌC TỪ CÁC ...
TỔNG HỢP HƠN 100 ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT TIẾNG ANH 2024 - CHỌN LỌC TỪ CÁC ...
BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO - NĂM 2024 (BẢN ... von Nguyen Thanh Tu Collection
BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO - NĂM 2024 (BẢN ...BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO - NĂM 2024 (BẢN ...
BIÊN SOẠN BỘ ĐỀ CUỐI HỌC KÌ 1 MÔN TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO - NĂM 2024 (BẢN ...
GIÁO ÁN POWERPOINT HÓA HỌC 11 - CẢ NĂM - KẾT NỐI TRI THỨC THEO CÔNG VĂN 5512 ... von Nguyen Thanh Tu Collection
GIÁO ÁN POWERPOINT HÓA HỌC 11 - CẢ NĂM - KẾT NỐI TRI THỨC THEO CÔNG VĂN 5512 ...GIÁO ÁN POWERPOINT HÓA HỌC 11 - CẢ NĂM - KẾT NỐI TRI THỨC THEO CÔNG VĂN 5512 ...
GIÁO ÁN POWERPOINT HÓA HỌC 11 - CẢ NĂM - KẾT NỐI TRI THỨC THEO CÔNG VĂN 5512 ...

Cơ sở lý luận về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy.docx

  • 1. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN, MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY 1.1. Khái niệm về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy và hình phạt trong pháp luật hình sự Việt Nam 1.1.1. Khái niệm về ma tuý Theo Từ điển từ Hán Việt, “ma” có nghĩa là tê liệt hoặc là “làm mê mẩn” hoặc làm cho tê liệt, “túy” có nghĩa là say hoặc là làm cho say sƣa [34, tr. 14]. “Ma túy” là một danh từ dùng để chỉ chất thuốc có khả năng gây ra hiện tƣợng thần kinh tê liệt, dùng nhiều sẽ bị nghiện. Có ý kiến cho rằng: “Các chất ma túy là các chất độc có tính chất gây nghiện, có khả năng bị lạm dụng, sự nghiện ngập chính là biểu hiện của trạng thái bị ngộ độc mãn tính do các chất ma túy gây nên cho người sử dụng chúng” [71, tr. 408]. Ý kiến khác thì đƣa ra khái niệm: “Ma túy là những chất mà dùng nó một thời gian sẽ gây trạng thái nghiện hay nói cách khác là trạng thái phụ thuộc vào thuốc” [70, tr. 493]. Tác hại nghiêm trọng nhất của ma túy là tạo ra sự lệ thuộc cả về tâm lý và thể chất đối với ngƣời sử dụng. Nhƣ vậy, theo nghĩa chung nhất và thông thƣờng nhất, ma túy đƣợc hiểu là một số chất tự nhiên hoặc chất tổng hợp (hóa học) khi đƣa vào cơ thể ngƣời dƣới bất kỳ hình thức nào sẽ gây ức chế hoặc kích thích mạnh hệ thần kinh, làm giảm đau hoặc có thể gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần sẽ dẫn đến tình trạng nghiện đối với ngƣời sử dụng. Theo qui định của Bộ luật hình sự hiện hành về chất ma túy thì: Ma túy bao gồm nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa, cao côca; lá, hoa, quả cây cần sa, lá cây côca; quả thuốc phiện tƣơi; quả thuốc phiện khô; hêrôin; côcain; các chất ma túy khác ở thể lỏng và các chất ma túy khác ở thể rắn. Cụ thể hơn, chất ma túy đƣợc Luật Phòng chống ma túy do Quốc hội ban hành năm 2000 và Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng chống ma túy do Quốc hội ban hành năm 2008 quy định nhƣ sau: 9
  • 2. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 1. Chất ma túy là các chất gây nghiện, chất hƣớng thần đƣợc quy định trong các danh mục do Chính phủ ban hành. 2. Chất gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, dễ gây tình trạng nghiện đối với ngƣời sử dụng. 3. Chất hƣớng thần là chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện đối với ngƣời sử dụng [17, tr. 29], [40], [41]. Đồng thời, Luật Phòng chống ma túy cũng quy định về các loại cây có chứa chất ma túy và đƣa ra khái niệm về ngƣời nghiện ma túy nhƣ sau: Cây có chứa chất ma túy bao gồm cây thuốc phiện (cây anh túc), cây cô ca, cây cần sa hoặc cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định và Ngƣời nghiện ma túy là ngƣời sử dụng chất ma túy, thuốc gây nghiện, thuốc hƣớng thần và bị lệ thuộc vào các chất này [17, tr. 30], [40], [41]. Đến thời điểm hiện nay, danh mục các chất ma túy do Chính phủ ban hành đƣợc quy định cụ thể trong các Nghị định gồm: Nghị định số: 67/2001/NĐ-CP ngày 01/10/2001 quy định Danh mục các chất ma túy và tiền chất; Nghị định số: 133/2003/NĐ-CP ngày 06/11/2003 bổ sung một số chất vào Danh mục các chất ma túy và tiền chất theo Nghị định số: 67/2001/NĐ-CP ngày 01/10/2001 và Nghị định số: 163/2007/NĐ-CP ngày 12/11/2007 quy định sửa tên, bổ sung, chuyển, loại bỏ một số chất thuộc Danh mục các chất ma túy và tiền chất ban hành kèm theo Nghị định số: 67/2001/NĐ-CP ngày 01/10/2001 của Chính phủ; Nghị định số: 17/2011/NĐ-CP ngày 22/02/2011 quy định về bổ sung, sửa tên chất, tên khoa học đối với một số chất thuộc Danh mục các chất ma tuý và tiền chất ma tuý ban hành kèm theo Nghị định số: 67/2001/NĐ-CP ngày 01/10/2001 và Nghị định số: 163/2007/NĐ-CP ngày 12/11/2007 của Chính phủ và gần đây nhất là Nghị định số: 82/2013/NĐ-CP ngày 19/07/2013 của Chính phủ ban hành các Danh mục chất ma túy và tiền chất. Theo đó, các chất ma túy đƣợc chia thành ba danh mục gồm: Danh mục I: Các chất ma túy rất độc, tuyệt đối cấm sử dụng trong lĩnh vực y tế, việc sử dụng các chất này trong phân tích, kiểm nghiệm, 10
  • 3. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 nghiên cứu khoa học và điều tra tội phạm theo quy định đặc biệt của cơ quan có thẩm quyền (có trong Bảng IV Công ƣớc của Liên hợp quốc năm 1961 và Bảng I Công ƣớc của Liên hợp quốc năm 1971) gồm 45 chất. Danh mục II: Các chất ma túy độc hại, đƣợc dùng hạn chế trong phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, điều tra tội phạm hoặc trong lĩnh vực y tế theo yêu cầu điều trị (có trong Bảng I, Bảng II Công ƣớc của Liên hợp quốc năm 1961 và Bảng II Công ƣớc của Liên hợp quốc năm 1971) gồm 121 chất. Danh mục III: Các chất ma túy độc dƣợc, đƣợc dùng trong phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, điều tra tội phạm hoặc trong lĩnh vực y tế theo yêu cầu điều trị (có trong Bảng III và Bảng IV Công ƣớc của Liên hợp quốc năm 1971) gồm 69 chất [13]. Ngoài ra, các Nghị định trên đây còn quy định về các tiền chất ma túy, các loại cây có chứa chất ma túy và các nguyên liệu thực vật có chứa chất ma túy cụ thể nhƣ: Tiền chất (gồm 41 tiền chất đƣợc quy định tại Danh mục IV) dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy đƣợc xác định là các hóa chất không thể thiếu trong quá trình điều chế, sản xuất chất ma túy đƣợc quy định trong các danh mục tiền chất do Chính phủ ban hành [13]. Cây có chứa chất ma túy bao gồm tất cả các loại cây có chứa chất ma túy mà phổ biến nhất trong số đó là các loại cây thuốc phiện (cây anh túc), cây cần sa và cây côca; các nguyên liệu thực vật có chứa chất ma túy nhƣ quả thuốc phiện, quả cần sa, hoa cần sa, lá cần sa và lá côca ở dạng tƣơi hoặc dạng khô… Nhƣ vậy, khái niệm về ma túy có thể đƣợc hiểu cụ thể nhƣ sau: Ma túy là các chất có nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp, khi được đưa vào cơ thể con người dưới bất kỳ hình thức nào sẽ gây kích thích mạnh hoặc ức chế thần kinh và làm thay đổi trạng thái ý thức cũng như sinh lý của người sử dụng. Nếu lạm dụng, con người sẽ bị lệ thuộc vào ma túy và dẫn đến tình trạng nghiện đối với người sử dụng ma túy. Tóm lại, việc khái niệm cũng nhƣ định nghĩa về ma túy hay chất ma túy có ý 11
  • 4. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 nghĩa trong hoạt động nghiên cứu khoa học về chất ma túy nhiều hơn là có ý nghĩa đối với việc xác định chất ma túy – với tƣ cách là đối tƣợng tác động của tội phạm trong pháp luật hình sự. Để xác định một chất có phải là ma túy hay không phải là ma túy, các cơ quan tiến hành tố tụng có thẩm quyền cần phải căn cứ vào danh mục các chất ma túy do Chính phủ ban hành và tiến hành các hoạt động khác để thực hiện việc giám định tƣ pháp theo đúng trình tự, thủ tục luật định. 1.1.2. Khái niệm về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy trong Luật hình sự Việt Nam Hiện nay, trong khoa học pháp lý tồn tại nhiều khái niệm khác nhau về tội phạm ma túy, trong đó có một số ý kiến cụ thể về khái niệm này nhƣ sau: Ý kiến thứ nhất: “Tội phạm về ma túy là hành vi cố ý xâm phạm chế độ quản lý các chất ma túy của Nhà nước” [42]. Ý kiến thứ hai: “Tội phạm về ma túy là những hành vi cố ý xâm phạm chế độ quản lý của Nhà nước đối với các chất ma túy” [65]. Ý kiến thứ ba: “Các tội phạm về ma túy là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi, xâm phạm đến những quy định của Nhà nước về quản lý và sử dụng các chất ma túy, gây thiệt hại cho lợi ích của xã hội, của công dân và gây mất trật tự an toàn xã hội” [25]. Một số ý kiến khác thì cho rằng: “Các tội phạm về ma túy là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm chế độ quản lý của Nhà nước đối với các chất ma túy” [65] hoặc “Các tội phạm về ma túy là hành vi nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm chế độ quản lý các chất ma túy của Nhà nước với lỗi cố ý” [58]. Trong tập sách Bình luận khoa học Bộ luật hình sự (phần các tội phạm), tác giả Đinh Văn Quế định nghĩa về tội phạm theo quy định tại Điều 194 Bộ luật hình sự năm 1999 nhƣ sau: “Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy là hành vi cất giữ, chuyển dịch, bán hay mua để bán lại, cướp, bắt cóc nhằm chiếm đoạt, cưỡng đoạt, cướp giật, công nhiên chiếm đoạt, trộm cắp, tham ô, lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm chiến đoạt chất ma túy” [34, tr. 78]. Qua đó, khái niệm về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy có thể đƣợc 12
  • 5. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 hiểu một cách ngắn gọn là: “Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy là hành vi cất giữ, chuyển dịch, bán hay mua để bán lại chất ma túy”. Trong Giáo trình luật hình sự Việt Nam (phần tội phạm) do GS.TSKH. Lê Cảm chủ biên đƣợc Đại học Quốc gia Hà Nội xuất bản năm 2003, khái niệm về loại tội phạm này đƣợc định nghĩa theo từng hành vi cụ thể nhƣ sau: 1. Hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy là hành vi cất giữ trái phép chất ma túy trong ngƣời, trong nhà hoặc ở nơi nào khác, không kể thời gian bao lâu. 2. Hành vi vận chuyển trái phép chất ma túy là hành vi đƣa chất ma túy từ địa điểm này đến địa điểm khác mà không có giấy phép hợp lệ. 3. Hành vi mua bán trái phép chất ma túy là hành vi trao đổi trái phép chất ma túy dƣới bất kỳ hình thức nào [42, tr. 473]. Một ý kiến khác đƣa ra khái niệm: Tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy là hành vi cất giữ, chuyển dịch, bán hay mua để bán lại chất ma túy [3, tr. 225]. Nhƣ vậy, khái niệm về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma tuý có thể đƣợc diễn đạt một cách đầy đủ nhƣ sau: Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy là hành vi nguy hiểm cho xã hội, trái pháp luật hình sự, xâm phạm chế độ quản lý của Nhà nước trong các khâu lưu giữ, vận chuyển, mua bán các chất ma túy, do người có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện bằng lỗi cố ý. Khái niệm trên đây về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy thể hiện một số đặc điểm của loại tội phạm này là: Về mặt pháp lý: Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy là hành vi trái pháp luật hình sự. Về mặt khách quan: Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy là hành vi nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm chế độ quản lý của Nhà nƣớc trong các khâu lƣu giữ, vận chuyển, mua bán các chất ma túy. Về mặt chủ quan và chủ thể của tội phạm: Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán 13
  • 6. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 trái phép chất ma túy do ngƣời có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện bằng lỗi cố ý. 1.1.3. Sự cần thiết của việc quy định tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy trong Luật hình sự Việt Nam Về mặt lý luận, pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung do Nhà nƣớc ban hành hoặc thừa nhận, thể hiện ý chí của giai cấp thống trị (giai cấp nắm quyền lực chính trị) và đƣợc Nhà nƣớc bảo đảm thực hiện, bảo vệ bằng các biện pháp tổ chức, giáo dục, thuyết phục và cƣỡng chế của bộ máy nhà nƣớc nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội phù hợp với thực tế khách quan của đời sống kinh tế - xã hội trong một thời kỳ lịch sử nhất định. Ở Việt Nam, Hiến pháp năm 1992 của nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có quy định: “Nhà nước quản lý xã hội theo pháp luật và không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa” [36, Điều 12]. Trong Nghị quyết Trung ƣơng Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VI cũng có nêu rõ tƣ tƣởng chỉ đạo nhất quán là: “Quản lý đất nước bằng pháp luật, chứ không chỉ bằng đạo lý. Pháp luật là thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng, thể hiện ý chí của nhân dân, phải được thực hiện thống nhất trong cả nước. Tuân theo pháp luật là chấp hành đường lối, chủ trương của Đảng”. Theo đó, Đảng khẳng định là Nhà nƣớc quản lý xã hội bằng pháp luật, song cũng rất chú trọng đến việc kết hợp với giáo dục tƣ tƣởng, đạo đức truyền thống và nâng cao dân trí cũng nhƣ đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của mọi tầng lớp nhân dân. Trong bản Hiến pháp đƣợc sửa đổi, bổ sung năm 2013, nội dung quan trọng này cũng đã đƣợc khẳng định lại thêm một lần nữa: “Nhà nước được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật, thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ” [37, Điều 8]. Truyền thống văn hóa phƣơng Đông nói chung, truyền thống văn hóa của ngƣời Việt Nam nói riêng vốn rất trọng đạo lý và tình nghĩa, luôn lấy đạo đức, tình cảm để răn đe, giáo dục và cảm hóa con ngƣời. Đây là những giá trị tốt đẹp đã đƣợc gìn giữ và duy trì qua nhiều thế hệ ngƣời Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử của dân tộc. Trong công cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung, phòng chống 14
  • 7. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 tệ nạn ma túy và tội phạm ma túy nói riêng, vấn đề đạo lý cũng luôn đƣợc đặt ra để giáo dục và nâng cao ý thức chính trị, pháp luật của ngƣời dân đối với những tác hại của tệ nạn ma túy và sự nguy hiểm của tội phạm ma túy đối với mỗi ngƣời dân, mỗi gia đình, cộng đồng và xã hội. Từ nhận thức đúng đắn đó, ngƣời dân cũng sẽ có trách nhiệm hơn và quan tâm hơn đến cuộc đấu tranh chung của toàn xã hội trong nỗ lực ngăn chặn, đẩy lùi các tệ nạn xã hội và phòng chống các loại tội phạm, trong đó có tệ nạn ma túy và tội phạm ma túy. Những hành vi phạm tội về ma túy nói chung, phạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma tuý nói riêng không chỉ là hiện tƣợng nguy hiểm cho xã hội, mà còn là những hành vi vi phạm pháp luật, trái với các chuẩn mực đạo đức xã hội và đi ngƣợc lại truyền thống văn hóa tốt đẹp của ngƣời Việt Nam. Hiện tƣợng nguy hiểm này là có tính phổ biến, có tốc độ lây lan nhanh chóng, tạo ra sự bất ổn trong đời sống xã hội và gây ra nhiều thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế, văn hóa, đạo đức, xã hội, tâm lý, tƣ tƣởng, tình cảm… thậm chí còn có thể làm băng hoại cả một dân tộc. Khi tệ nạn ma túy và tội phạm ma túy nói chung, tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma tuý nói riêng đã trở thành quốc nạn của nhiều quốc gia trên thế giới và là một vấn đề mang tính toàn cầu, thì mọi Nhà nƣớc tiến bộ đều cần phải có những biện pháp hữu hiệu nhằm ngăn chặn và tiến tới xóa bỏ hiện tƣợng nguy hiểm, tiêu cực này. Một trong những tác nhân chính đẩy nhanh tốc độ lây lan tệ nạn ma túy và làm gia tăng tội phạm ma túy ở Việt Nam hiện nay là những hành vi tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma tuý. Để ngăn chặn và phòng chống một cách có hiệu quả đối với hiện tƣợng nguy hiểm này, Đảng và Nhà nƣớc ta đã chủ động đấu tranh bằng pháp luật thông qua các nội dung cơ bản là xây dựng pháp luật, tổ chức thực hiện pháp luật và bảo vệ pháp luật. Trong hoạt động xây dựng pháp luật, Đảng và Nhà nƣớc ta đã từng bƣớc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật bao gồm các quy định của pháp luật hình sự và pháp luật tố tụng hình sự; các quy định của pháp luật hành chính và tố tụng hành chính; các quy định của pháp luật về thi hành án hình sự và các quy định của pháp 15
  • 8. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 luật về phòng chống ma túy… nhằm đấu tranh một cách quyết liệt hơn, hiệu quả hơn đối với tệ nạn ma túy và tội phạm ma túy. Qua đó, pháp luật thể hiện vai trò quan trọng trong đấu tranh phòng chống tội phạm ma túy nói chung, tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy nói riêng: Pháp luật là phƣơng tiện ghi nhận và bảo tồn các giá trị đạo đức, truyền thống văn hóa tốt đẹp của ngƣời Việt Nam; pháp luật là phƣơng tiện để Đảng và Nhà nƣớc ta thể chế hóa đƣờng lối đấu tranh và kiểm tra đƣờng lối đấu tranh phòng chống tệ nạn ma túy và tội phạm ma túy; pháp luật là phƣơng tiện tạo lập môi trƣờng thuận lợi góp phần thủ tiêu các nguyên nhân và điều kiện làm phát sinh tệ nạn ma túy và tội phạm ma túy nói chung, tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy nói riêng; pháp luật là phƣơng tiện tổ chức và hoạt động của các cơ quan chức năng có thẩm quyền trong đấu tranh phòng chống tệ nạn ma túy và tội phạm ma túy nói chung, tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy nói riêng; pháp luật là phƣơng tiện có hiệu lực để các cơ quan chức năng có thẩm quyền tiến hành các hoạt động điều tra, truy tố, xét xử các hành vi phạm tội nói chung, các hành vi phạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy nói riêng. Tóm lại, việc quy định tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy trong Luật hình sự Việt Nam là một đòi hỏi khách quan và có tính tất yếu cả về lý luận và trong thực tiễn của đời sống xã hội. Những quy định này không chỉ phản ánh trung thực các điều kiện kinh tế - xã hội và thể hiện bản chất tốt đẹp của chế độ chính trị ở Việt Nam hiện nay, mà còn thể hiện rõ quan điểm, quyết tâm của Đảng và Nhà nƣớc ta cũng nhƣ nỗ lực của toàn thể dân tộc Việt Nam trong việc giải quyết vấn đề phức tạp và cấp bách mang tính toàn cầu: Tệ nạn ma túy và tội phạm ma túy. 1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy trong luật hình sự Việt Nam 1.2.1. Thời kỳ trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985 Không ai có thể biết một cách chính xác cây thuốc phiện (còn gọi là cây anh túc), đƣợc đƣa vào trồng ở Việt Nam bằng cách nào và từ bao giờ. Ngày nay, chúng ta chỉ có thể biết rằng: Trong các văn bản của Triều đình nhà Nguyễn để lại về các 16
  • 9. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 điều luật và hình phạt có nhiều nội dung liên quan đến việc điều chỉnh những hành vi trồng cây thuốc phiện, sản xuất thuốc phiện, buôn bán và sử dụng thuốc phiện. Cây thuốc phiện là loại cây có chứa chất ma túy (đƣợc cho là) du nhập vào Việt Nam đầu tiên vào khoảng đầu thế kỷ 17 và đƣợc trồng nhiều ở các tỉnh vùng núi phía Bắc Việt Nam. Ban đầu, cây thuốc phiện đƣợc trồng, khai thác và sử dụng nhƣ một loại thảo dƣợc để chữa một số căn bệnh nhƣ bệnh phong thấp, các bệnh về đƣờng ruột hoặc làm thuốc giảm đau. Sau một thời gian, việc hút thuốc phiện trở nên phổ biến hơn và tại những nơi có trồng cây thuốc phiện cũng có nhiều ngƣời nghiện hút thuốc phiện hơn. Những dấu hiệu sa sút về sức khỏe và biểu hiện bất thƣờng về tinh thần của những ngƣời nghiện hút thuốc phiện đã bắt đầu làm cho cộng đồng lo ngại. Để ngăn chặn sự lan tràn của việc trồng cây thuốc phiện và tệ nạn nghiện hút thuốc phiện, một số thôn bản, làng xã đã lập ra những hƣơng ƣớc, quy chế về việc cấm sử dụng thuốc phiện [73, tr. 17]. Năm Cảnh trị thứ III (1665), nhận thức đƣợc mối nguy hiểm của thuốc phiện đối với con ngƣời, cộng đồng và xã hội, Nhà nƣớc phong kiến Việt Nam đã ban hành đạo luật đầu tiên về việc cấm trồng cây thuốc phiện vì thấy rằng: Con trai, con gái dùng thuốc phiện để thỏa lòng dâm dật, trộm cƣớp dùng nó để nhòm ngó nhà ngƣời ta. Trong kinh thành, ngoài thì thôn xóm, vì nó mà có khi hỏa hoạn, khánh kiệt tài sản. Vì nó mà thân tàn tạ, ngƣời chẳng ra ngƣời. Đạo luật này cũng quy định rõ: Từ nay về sau quan lại và dân chúng không đƣợc trồng hoặc mua bán thuốc phiện. Ai đã trồng thì phải phá đi, ngƣời nào chứa giữ thì phải hủy đi [72, tr. 744]. Tƣơng tự nhƣ vậy, cây cần sa và cây côca cũng là hai loại cây có chứa chất ma túy đƣợc du nhập vào Việt Nam muộn hơn so với sự xuất hiện của cây thuốc phiện. Cây cần sa đƣợc trồng nhiều ở các tỉnh miền Tây Nam bộ, còn cây côca thì đƣợc trồng chủ yếu ở các tỉnh phía Nam [72, tr. 744]. Cả hai loại cây này cũng bị Nhà nƣớc phong kiến Việt Nam nghiêm cấm trồng và sử dụng. Do hai loại cây cần sa và cây côca có những tính chất, đặc điểm giống với cây thuốc phiện, nên pháp luật của các triều đại phong kiến Việt Nam đều gọi chung các loại cây có chứa chất ma túy là cây thuốc phiện. 17
  • 10. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 Ngày 03/9/1945, chỉ một ngày sau khi đọc bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra nƣớc Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, trong bài về “Những nhiệm vụ cấp bách của Nhà nƣớc Việt Nam Dân chủ Cộng hòa”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: Chế độ thực dân đã đầu độc dân ta với rƣợu và thuốc phiện. Nó đã dùng mọi thủ đoạn nhằm hủ hóa dân tộc chúng ta bằng những thói xấu, lƣời biếng gian giảo, tham ô và những thói xấu khác. Chúng ta có nhiệm vụ cấp bách là phải giáo dục lại nhân dân chúng ta... Cuối cùng tôi đề nghị tuyệt đối cấm thuốc phiện [72, tr. 885]. Thực hiện chỉ thị này của Hồ Chủ tịch, Thủ tƣớng Chính phủ đã ban hành Nghị định số: 150/TTg ngày 05/3/1952 quy định việc xử lý đối với những hành vi vi phạm thể lệ quản lý thuốc phiện với những nội dung cụ thể nhƣ sau: Điều 5 – Ngoài các có quan chuyên trách, không ai đƣợc tàng trữ và chuyển vận nhựa thuốc phiện hay thuốc phiện đã nấu rồi. Điều 6 – (Do Nghị định số 225-TTg ngày 22/12/1952 sửa đổi). Những hành vi phạm pháp sẽ bị phạt nhƣ sau: - Tịch thu thuốc phiện tàng trữ hoặc chuyển vận trái phép; - Phạt tiền từ 1 đến 5 lần trị giá số thuốc phiện lậu. Ngoài ra, ngƣời phạm pháp còn có thể bị truy tố trƣớc Tòa án nhân dân. Tuy nhiên, những ngƣời đã bán lậu thuốc phiện cho ngƣời khác mà sau lại tố cáo với các cơ quan chuyên trách và giúp bắt đƣợc ngƣời buôn lậu thì sẽ đƣợc coi là đã lập công chuộc tội và không phải phạt [44, tr. 482]. Tiếp theo đó, Thủ tƣớng Chính phủ đã ban hành Nghị định số: 225/TTg ngày 22/12/1952 quy định những ngƣời có hành vi vi phạm thể lệ quản lý thuốc phiện sẽ bị xử lý bằng các hình thức cụ thể nhƣ: Tịch thu thuốc phiện tàng trữ hoặc vận chuyển trái phép; phạt tiền từ một đến năm lần trị giá số thuốc phiện lậu. Ngoài ra, ngƣời vi phạm còn có thể bị truy tố trƣớc Toà án nhân dân. [44, tr. 482]. Năm 1954, cuộc kháng chiến chống Pháp thắng lợi. Sau khi hoà bình lập lại và trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, Đảng và Nhà nƣớc Việt 18
  • 11. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 Nam tiếp tục quan tâm đến việc xây dựng hệ thống pháp luật mới, trong đó có công tác đấu tranh chống buôn lậu thuốc phiện và các chất ma túy khác. Thủ tƣớng Chính phủ đã ban hành Nghị định số: 580/TTg ngày 15/9/1955 quy định những trƣờng hợp cụ thể có thể đƣa ra Tòa án để xét xử nhƣ sau: Điều 2 - Những ngƣời vi phạm Nghị định số 150-TTg ngày 05/3/1952 trong những trƣờng hợp sau đây có thể đƣa ra Tòa án nhân dân xét xử: 1. Buôn thuốc phiện lậu có nhiều ngƣời tham dự và có thủ đoạn gian lậu; 2. Tang vật trị giá trên 1 triệu đồng; 3. Buôn nhỏ hoặc làm môi giới nhƣng có tính chất thƣờng xuyên, chuyên môn hoặc đã bị phạt tiền nhiều lần. 4. Các vụ có liên quan đến nhân viên chính quyền hoặc bộ đội; 5. Không thi hành quyết định phạt tiền của cơ quan Thuế vụ hoặc Hải quan. Điều 3 – Bị can sẽ bị phạt nhƣ sau: - Phạt tù từ 3 tháng đến 5 năm. - Phạt tiền nhƣ đã quy định ở Điều 6 nghị định số 150-TTg ngày 05/3/1952. - Tịch thu tang vật. Các phƣơng tiện nhƣ thuyền, xe… dùng để chuyển vận thuốc phiện lậu có thể bị tịch thu, nếu ngƣời chủ những phƣơng tiện đó có liên quan đến việc buôn lậu Điều 4 - Trƣờng hợp kể buôn lậu dùng vũ lực chống cự lại nhà chức trách khi bị bắt giữ thì sẽ chiếu hình luật chung mà xử phạt thêm về tội ấy [44, tr. 483]. Để cụ thể hóa đƣờng lối xét xử đối với hành vi phạm tội về thuốc phiện, Bộ Tƣ pháp cũng đã ban hành các Thông tƣ số: 635/VVH-HS ngày 29/3/1958 và Thông tƣ số: 33/VHH-HS ngày 05/7/1958 hƣớng dẫn đƣờng lối truy tố và xét xử 19
  • 12. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 những vụ án về buôn lậu thuốc phiện. Trong Thông tƣ này, Bộ Tƣ pháp còn hƣớng dẫn việc xử lý đối với hành vi đặt tiền cọc mua thuốc phiện lậu. Về đƣờng lối và chủ trƣơng truy tố, xét xử đối với những vụ buôn thuốc phiện lậu, Thông tƣ số: 33/VHH-HS ngày 05/7/1958 nêu rõ: Khi xét xử cần phân biệt: 1). Loại tổ chức tổ thƣờng xuyên và tổ chức nhất thời; 2). Phạm vi hoạt động trong một tỉnh hay liên tỉnh; 3). Loại cầm đầu toàn bộ tổ chức buôn lậu và loại cầm đầu từng bộ phận: Xuất vốn, mua hàng, chuyên chở, tàng trữ, tiêu thụ hàng lậu. Phân biệt sự nguy hiểm của từng loại cầm đầu ấy mà xử lý; 4). Loại chuyên nghiệp đã có tiếng từ hồi Pháp thuộc và loại mới vào nghề; 5). Loại phần tử xấu có tội ác, loại phần tử địch và những kẻ phạm pháp có tính chất cơ hội; 6). Loại có vũ khí hành hung cán bộ và loại thƣờng [44, tr. 484]. Về mức án, Thông tƣ số: 33/VHH-HS ngày 05/7/1958 quy định một số hình phạt tù đƣợc áp dụng đối với từng loại ngƣời phạm tội cụ thể và quy định một số biện pháp tƣ pháp khác nhƣ phạt tiền và tịch thu tài sản của ngƣời phạm tội [44, tr. 484]. Sau khi giải phóng hoàn toàn miền Nam và thống nhất đất nƣớc, Hội đồng Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số: 76-CP ngày 25/3/1977 về vấn đề hƣớng dẫn thi hành và xây dựng pháp luật thống nhất cho cả nƣớc, trong đó có nêu quan điểm chống buôn lậu thuốc phiện của Đảng và Nhà nƣớc ta trong thời kỳ này [26, tr. 474]. Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Nội vụ cũng đã ban hành các Thông tƣ hƣớng dẫn áp dụng pháp luật khi điều tra, truy tố, xét xử tội phạm nói chung và tội phạm buôn lậu thuốc phiện nói riêng trên cơ sở của Nghị quyết này [73, tr. 665]. Tuy nhiên, trong thời kỳ này pháp luật hình sự Việt Nam chƣa đƣợc hệ thống hóa một cách chính thức mà chỉ bao gồm các văn bản quy phạm pháp luật hình sự đơn hành. Các văn bản quy phạm pháp luật đơn hành này không thể hiện đƣợc tính toàn diện, đầy đủ và thống nhất chính sách hình sự của Đảng và Nhà nƣớc ta trong việc xử lý tội phạm nói chung, tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy nói riêng. Vì vậy, việc ban hành một Bộ luật hình sự hoàn chỉnh, có tính hệ thống là vấn đề khách quan, cấp thiết và có ý nghĩa quan trọng trong việc thực hiện hai 20
  • 13. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 nhiệm vụ chiến lƣợc lúc bấy giờ là xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. 1.2.2. Thời kỳ từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985 đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999 Đến những năm đầu thập kỷ 90, do ảnh hƣởng của các nƣớc trong khu vực và các nƣớc có đƣờng biên giới cùng với nƣớc ta, tình hình tàng trữ, vận chuyển, mua bán, sử dụng ma túy ở nƣớc ta có chiều hƣớng gia tăng. Đặc biệt, tình trạng mua bán, vận chuyển thuốc phiện và các chất ma túy khác qua biên giới vào nƣớc ta cũng nhƣ từ nƣớc ta đi một số nƣớc khác trên thế giới đang ngày càng trở nên phổ biến. Trƣớc tình hình đó và do yêu cầu thực tế của đời sống xã hội, tại kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa VII, Quốc hội đã thông qua Bộ luật hình sự năm 1985. Đây là Bộ luật hình sự đầu tiên của nƣớc ta quy định về tội phạm và hình phạt và cũng là lần đầu tiên cụm từ “Chất ma túy” đƣợc đƣa vào sử dụng trong hệ thống các văn bản pháp luật của Việt Nam. Tuy nhiên, Bộ luật hình sự năm 1985 mới chỉ có duy nhất một điều luật quy định tội phạm về ma túy (Điều 203. Tội tổ chức sử dụng chất ma túy) và hai điều luật có liên quan đến ma túy (Điều 97. Tội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới) và (Điều 166. Tội buôn bán hàng cấm). Ban đầu, việc áp dụng hai điều luật về “Tội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới” và “Tội buôn bán hàng cấm” này đƣợc thực hiện theo hƣớng: Hành vi buôn bán ma túy trong nƣớc thì bị áp dụng Điều 166 Bộ luật hình sự, còn hành vi buôn bán vận chuyển ma túy qua biên giới thì bị áp dụng Điều 97 Bộ luật hình sự. Vì vậy, tội phạm vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy vẫn chƣa đƣợc ngăn chặn một cách quyết liệt và hiệu quả trong thời kỳ này [73, tr. 666]. Do tình hình buôn bán, tàng trữ, vận chuyển ma túy ngày càng gia tăng và diễn biến rất phức tạp, việc áp dụng Điều 97 và 166 Bộ luật hình sự năm 1985 để xử lý các hành vi phạm tội về ma túy nhƣ trên đã không thể đáp ứng đƣợc yêu cầu đấu tranh phòng, chống đối với loại tội phạm nguy hiểm này, ngày 28/12/1989 Quốc hội đã bổ sung Điều 96a quy định về “Tội sản xuất, tàng trữ, mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy” quy định mức hình phạt cao nhất là tử hình [73, tr. 667]. Sau khi 21
  • 14. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 Bộ luật hình sự năm 1985 đƣợc sửa đổi bổ sung nhƣ vậy, tình hình phạm tội về ma túy không những không giảm đi, mà vẫn tiếp tục gia tăng với những diễn biến vô cùng phức tạp. Mặc dù các cơ quan tiến hành tố tụng ở Trung ƣơng đã ban hành nhiều văn bản hƣớng dẫn xử lý hành vi có liên quan đến ma túy nhƣng cũng không thể ngăn chặn đƣợc tệ nạn ma túy và tội phạm về ma túy. Đến năm 1992, cuộc đấu tranh phòng chống ma túy đã chính thức đƣợc quy định trong Hiến pháp năm 1992. Điều 61 của Hiến pháp năm 1992 quy định: “Nghiêm cấm sản xuất, vận chuyển, buôn bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc phiện và các chất ma túy khác. Nhà nước quy định chế độ bắt buộc cai nghiện và chữa các bệnh xã hội nguy hiểm” [2, tr. 133], [36]. Cụ thể hoá những tƣ tƣởng trong Hiến pháp năm 1992, Đảng và Nhà nƣớc ta đã đổi mới chính sách hình sự đối với tội phạm về ma túy. Ngày 22/12/1992, Quốc hội khoá IX thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự năm 1985. Sau đó, các cơ quan chức năng hữu quan cũng đã ban hành nhiều văn bản dƣới luật để tiếp tục ngăn chặn một cách có hiệu quả hơn sự gia tăng của tội phạm về ma túy. Song, hệ thống pháp lý chƣa hoàn chỉnh đã gây ra nhiều khó khăn cho thực tiễn đấu tranh phòng, chống ma túy và tội phạm về ma túy. Do đó, có thể nói rằng việc sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự năm 1985 lần này cũng chỉ là biện pháp tình thế. Theo hƣớng dẫn tại các Thông tƣ liên ngành số: 02/TTLN ngày 20/3/1993 của Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Nội vụ, Bộ Tƣ pháp thì: Đối với những ngƣời buôn bán trái phép hoặc vận chuyển trái phép qua biên giới hàng hóa là vũ khí quân dụng, phƣơng tiện kỹ thuật quân sự, chất nổ, chất cháy, chất độc, chất phóng xạ, các chất ma tuý, văn hoá phẩm đồi trụy, từ nay chỉ truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hoá qua biên giới” theo Điều 97 mà không truy cứu thêm về tội phạm tƣơng ứng theo quy định tại các điều 95, 96, 96a, 99 nhƣ đã hƣớng dẫn trƣớc đây [45]. Sau đó không lâu, Thông tƣ liên ngành số: 05/TTLN ngày 14/02/1995 của Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Nội vụ, Bộ Tƣ pháp hƣớng dẫn lại nhƣ sau: 22
  • 15. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 Sau một thời gian thực hiện hƣớng dẫn nói trên, thực tiễn công tác điều tra, truy tố, xét xử cho thấy đối với các hành vi buôn bán trái phép hoặc vận chuyển trái phép qua biên giới hàng hoá là các chất ma túy thì tội danh buôn bán hoặc vận chuyển trái phép chất ma tuý theo Điều 96a Bộ luật hình sự là sát đúng hơn và đề cao hơn ý nghĩa của cuộc đấu tranh chống loại tội phạm này. Vì vậy, từ nay trở đi đối với mọi hành vi buôn bán trái phép, vận chuyển trái phép qua biên giới chất ma túy chỉ truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 96a Bộ luật hình sự. Tuy nhiên, theo quy định của Bộ luật hình sự năm 1985 (sau khi Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự đƣợc Quốc hội khoá IX thông qua ngày 22/12/1992) thì: Các hành vi khác nhƣ tàng trữ, chiếm đoạt, sản xuất, sử dụng, vận chuyển trong nƣớc đối với các chất ma túy chƣa bị coi là tội phạm. Năm 1997, Quốc hội đã tiếp tục sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự năm 1985, trong đó tội phạm về ma túy đƣợc quy định thành một chƣơng riêng: Chƣơng VIIA “Các tội phạm về ma túy” để bổ sung vào “Phần các tội phạm” của Bộ luật hình sự năm 1985 gồm 14 điều với 13 tội danh cụ thể. Trong lần sửa đổi, bổ sung này, các hành vi phạm tội “sản xuất”, “tàng trữ”, “mua bán”, “vận chuyển” trái phép chất ma túy theo quy định tại Điều 96a Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự ngày 28/12/1989 đã đƣợc tách ra thành các tội danh riêng biệt (Điều 185b. Tội sản xuất trái phép chất ma túy, Điều 185c. Tội tàng trữ trái phép chất ma túy, Điều 185d. Tội vận chuyển trái phép chất ma túy và Điều 185đ. Tội mua bán trái phép chất ma túy). Nhƣ vậy, đây là lần đầu tiên pháp luật hình sự Việt Nam quy định tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy thành những tội danh riêng biệt. Đặc biệt là trong các Điều 185b, Điều 186c, Điều 186d và Điều 186đ này, trọng lƣợng, số lƣợng, thể tích, loại ma túy cũng nhƣ chất ma túy đã đƣợc quy định một cách cụ thể tƣơng ứng với từng khung hình phạt cụ thể và tƣơng ứng với từng tội danh cụ thể. Điều này tạo ra nhiều thuận lợi cho các cơ quan tiến hành tố tụng, ngƣời tiến hành tố tụng có thẩm quyền trong việc nhận thức đúng về mặt lý luận cũng nhƣ trong việc xử lý tội phạm về ma túy một cách đúng ngƣời, đúng tội, đúng 23
  • 16. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 pháp luật. Chính sách hình sự mới này thể hiện thái độ kiên quyết của Đảng và Nhà nƣớc ta trong việc trừng trị nghiêm khắc các tội phạm về ma túy. Hơn thế nữa, điểm nhấn quan trọng nhất trong chính sách hình sự của Việt Nam đối với tội phạm về ma túy trong thời kỳ này chính là việc Chủ tịch nƣớc đã ban hành Quyết định số: 798/QĐ- CTN ngày 01/09/1997 về việc nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tham gia ba Công ƣớc của Liên hợp quốc về kiểm soát ma túy gồm: Công ƣớc thống nhất về các chất ma túy năm 1961, Công ƣớc về các chất hƣớng thần năm 1971 và Công ƣớc về chống buôn bán bất hợp pháp chất ma túy và chất hƣớng thần năm 1988 [73, tr. 18]. Để bảo đảm thống nhất trong việc xử lý các tội phạm về ma túy nói chung theo quy định tại Chƣơng VIIA “Các tội phạm về ma túy” mới đƣợc sửa đổi, bổ sung năm 1997, trong việc xử lý các tội “tàng trữ”, “vận chuyển”, “mua bán” trái phép chất ma túy nói riêng, các cơ quan chức năng hữu quan đã ban hành nhiều văn bản dƣới luật gồm các Thông tƣ liên ngành, Thông tƣ liên tịch để hƣớng dẫn thực hiện. Trong đó, Thông tƣ liên tịch số: 01/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BNV ngày 02/01/1998 và Thông tƣ liên tịch số: 02/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BNV ngày 05/8/1998 của Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) về việc hƣớng dẫn áp dụng Chƣơng VIIA “Các tội phạm về ma túy” mới đƣợc sửa đổi, bổ sung năm 1997 đƣợc đánh giá là các văn bản hƣớng dẫn đầy đủ nhất, toàn diện nhất trong việc thống nhất áp dụng pháp luật và xử lý các tội “tàng trữ”, “vận chuyển“, “mua bán” trái phép chất ma túy. Tại Thông tƣ liên tịch số: 01/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BNV ngày 02/01/1998 của Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) “Hƣớng dẫn áp dụng một số quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ Luật hình sự”, các chất ma túy đƣợc giải thích một cách rõ ràng hơn: Chất ma túy là những chất đã đƣợc xác định và có tên gọi riêng trong khoa học. Trong Điều 2 Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự năm 1985 đã quy định một số chất ma túy cụ thể thƣờng gặp nhƣ: Hêrôin, Côcain, nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa, cao côca… Ngoài 24
  • 17. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 ra, trong điều luật còn quy định các chất ma túy khác ở thể rắn hoặc ở thể lỏng mà không liệt kê cụ thể đó là các chất gì. Vì vậy, cần hiểu các chất ma túy khác là các chất ma túy đƣợc quy định cụ thể trong các Công ƣớc quốc tế về kiểm soát ma túy mà Việt Nam đã tham gia ngoài các chất ma túy đã đƣợc quy định cụ thể trong Điều 2 Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự năm 1985 (Kèm theo Thông tƣ này có Danh mục các chất ma túy theo quy định trong các Công ƣớc quốc tế mà Việt Nam đã tham gia) [45]. Bên cạnh đó, các hành vi phạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy cũng đƣợc xác định cụ thể hơn nhƣ sau: b- Hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy quy định tại Điều 185c là hành vi cất giữ bất hợp pháp chất ma túy ở bất cứ nơi nào mà không nhằm mục đích mua bán hay sản xuất trái phép chất ma túy khác. Thời gian tàng trữ dài hay ngắn không có ý nghĩa đối với việc truy cứu trách nhiệm hình sự. Ngƣời cất giữ bất hợp pháp chất ma túy hộ cho ngƣời khác mà biết mục đích mua bán trái phép chất ma túy này của ngƣời đó, thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “mua bán trái phép chất ma túy” với vai trò của ngƣời đồng phạm (ngƣời giúp sức). c- Hành vi vận chuyển trái phép chất ma túy quy định tại Điều 185d là hành vi chuyển dịch bất hợp pháp chất ma túy từ nơi này đến nơi khác đƣợc thực hiện dƣới bất kỳ hình thức nào mà không nhằm mục đích mua bán. Ngƣời vận chuyển trái phép chất ma túy này của ngƣời đó, thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “mua bán trái phép chất ma túy” với vai trò của ngƣời đồng phạm (ngƣời giúp sức). d- Hành vi mua bán trái phép chất ma túy quy định tại Điều 185d là hành vi bán hay mua, tàng trữ để bán lại hoặc để sản xuất ra chất ma túy khác để bán lại trái phép, cũng đƣợc coi là hành vi mua bán trái phép 25
  • 18. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 chất ma túy hoặc hành vi dùng chất ma tuý để trao đổi, thanh toán… bất hợp pháp” [45], [46]. Thông tƣ liên tịch số: 02/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BNV ngày 05/8/1998 của Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) đã tiếp tục hƣớng dẫn cụ thể hơn các hành vi “mua bán trái phép chất ma túy” nhƣ sau: Hành vi mua bán trái phép chất ma túy quy định tại Điều 185đ Bộ Luật hình sự là một trong các hành vi sau đây: a. Bán trái phép chất ma túy cho ngƣời khác; b. Mua chất ma túy nhằm bán trái phép cho ngƣời khác; c. Xin chất ma túy nhằm bán trái phép cho ngƣời khác; d. Tàng trữ chất ma túy nhằm bán trái phép cho ngƣời khác; đ. Vận chuyển chất ma túy để bán trái phép cho ngƣời khác; e. Dùng chất ma túy để trao đổi, thanh toán... trái phép; g. Dùng tài sản (không phải là tiền) đem trao đổi, thanh toán... lấy chất ma túy để bán lại trái phép cho ngƣời khác [45]. Đồng thời, Thông tƣ liên tịch này cũng nêu rõ một số trƣờng hợp cụ thể để áp dụng pháp luật trong thực tiễn: Ngƣời nào thực hiện một trong các hành vi đƣợc hƣớng dẫn tại các điểm a và e đều phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “mua bán trái phép chất ma túy” theo Điều 185đ Bộ luật hình sự không phụ thuộc vào nguồn gốc chất ma túy do đâu mà có” và “Để có căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự ngƣời thực hiện một trong các hành vi đƣợc hƣớng dẫn tại các điểm b, c, d, đ và g về tội mua bán trái phép chất ma túy theo Điều 185đ Bộ luật hình sự, thì cần phải chứng minh đƣợc mục đích thực hiện một trong các hành vi này của họ là bán trái phép chất ma túy đó”. Trong trƣờng hợp không chứng minh đƣợc mục đích bán trái phép chất ma túy của họ, thì tuỳ từng trƣờng hợp cụ thể mà căn cứ vào hƣớng dẫn tại tiết b điểm 4 mục II Phần B của Thông tƣ liên tịch số: 01/1998 ngày 02/01/1998 26
  • 19. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 để xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “tàng trữ trái phép chất ma túy” theo Điều 185c Bộ luật hình sự hoặc về tội “vận chuyển trái phép chất ma túy” theo Điều 185d Bộ Luật hình sự [45]. Ngoài ra, Thông tƣ liên tịch số: 02/TTLT ngày 05/8/1998 này còn hƣớng dẫn cụ thể về việc xử lý đối với đồng phạm: “Người tổ chức, người xúi giục, người giúp sức cho người nào thực hiện một trong các hành vi trên đây đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “mua bán trái phép chất ma túy” quy định tại Điều 185đ Bộ luật hình sự” [45]. Tóm lại, qua bốn lần sửa đổi, bổ sung (theo các Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự năm 1985 đƣợc Quốc hội thông qua vào các ngày 28/12/1989, ngày 12/8/1991, ngày 22/12/1992 và ngày 10/5/1997) cùng với việc ban hành nhiều văn bản dƣới luật để hƣớng dẫn thi hành Bộ luật hình sự năm 1985, pháp luật hình sự Việt Nam nói chung, các chế định về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy nói riêng đã từng bƣớc đƣợc xây dựng một cách đầy đủ hơn, chặt chẽ hơn và rõ ràng hơn. Đây cũng là những nền tảng vững chắc ban đầu cho việc pháp điển hóa Bộ luật hình sự lần thứ hai vào năm 1999 nhằm giải quyết kịp thời và đáp ứng tốt nhất những yêu cầu do thực tiễn đặt ra trong cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung, phòng chống tội phạm về ma túy nói riêng. 1.2.3. Thời kỳ từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999 đến nay Bộ luật hình sự năm 1985 đƣợc ban hành trong bối cảnh nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, quan liêu, bao cấp. Mặc dù đã góp phần giải quyết đƣợc một phần nhu cầu bức xúc của xã hội và của cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm vào thời kỳ đó, nhƣng những hạn chế về kỹ thuật lập pháp và sự khiếm khuyết về tính đồng bộ, chặt chẽ cũng nhƣ việc phải sửa đổi, bổ sung nhiều lần đã làm cho Bộ luật hình sự năm 1985 không còn là một chỉnh thể thống nhất. Hơn thế nữa, sự nghiệp đổi mới ở nƣớc ta đã bắt đầu đƣợc thực hiện từ năm 1986, sau Đại hội Đảng lần thứ VI. Trong điều kiện xây dựng nền kinh tế thị trƣờng theo định hƣớng xã hội chủ nghĩa, tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội trong nƣớc và quốc tế cũng nhƣ thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung, thực tiễn đấu tranh phòng 27
  • 20. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 chống tội phạm về ma túy nói riêng đã có nhiều biến đổi nhanh chóng. Thực tế này đòi hỏi Bộ luật hình sự của nƣớc ta phải đƣợc sửa đổi toàn diện, đặc biệt là trong điều kiện tội phạm về ma túy đang có xu hƣớng quốc tế hóa ngày càng cao và Việt Nam cũng đã chính thức tham gia ba Công ƣớc của Liên hợp quốc về kiểm soát ma túy từ ngày 01/09/1997. Do đó, chính sách hình sự của Đảng và Nhà nƣớc ta cũng cần phải đƣợc điều chỉnh kịp thời và kết quả là một Bộ luật hình sự mới đã đƣợc Quốc hội thông qua ngày 21 tháng 12 năm 1999. Trong Bộ luật hình sự mới ban hành năm 1999 này, các tội phạm về ma túy đƣợc tập trung tại Chƣơng XVIII gồm 10 điều luật quy định và bổ sung một số tội danh mới cụ thể gồm: Điều 192. Tội trồng cây thuốc phiện hoặc các loại cây khác có chứa chất ma túy; Điều 193. Tội sản xuất trái phép chất ma túy; Điều 194. Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt trái phép chất ma túy; Điều 195. Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán hoặc chiếm đoạt tiền chất dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy; Điều 196. Tội sản xuất, tàng trữ, vận chuyển mua bán các phƣơng tiện, dụng cụ dùng vào việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép chất ma túy; Điều 197. Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy; Điều 198. Tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy; Điều 199. Tội sử dụng trái phép chất ma túy; Điều 200. Tội cƣỡng bức, lôi kéo ngƣời khác sử dụng trái phép chất ma túy; Điều 201. Tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng thuốc gây nghiện hoặc các chất ma túy khác. Theo đó, tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy đã đƣợc ghép với tội chiếm đoạt trái phép chất ma túy thành một tội chung quy định tại Điều 194 Bộ luật hình sự năm 1999: “Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy”. So với các quy định của Bộ luật hình sự năm 1985 về các tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy (và cả tội chiếm đoạt chất ma túy), thì quy định tại Điều 194 Bộ luật hình sự năm 1999 ban đầu đã đƣợc đánh giá là có nhiều tiến bộ về mặt lập pháp và đáp ứng đƣợc yêu cầu của thực tiễn đấu tranh phòng chống các loại tội phạm về ma túy. Về kỹ thuật lập pháp, việc quy định các hành vi tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy (và cả hành vi chiếm đoạt chất ma túy) trong cùng một điều luật, đồng thời chuyển quy định hình 28
  • 21. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 phạt bổ sung từ một điều luật riêng (Điều 185(o) trong Bộ luật hình sự năm 1985) thành khoản 5 trong Điều 194 Bộ luật hình sự năm 1999 đã giảm thiểu đƣợc một cách đáng kể số lƣợng điều luật. Ban đầu, việc áp dụng pháp luật để xử lý các hành vi phạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy cũng nhƣ việc quyết định hình phạt và hình phạt bổ sung đã đƣợc đánh giá là đơn giản hơn, thuận tiện hơn và hiệu quả hơn. Bởi lẽ, khi các cơ quan tiến hành tố tụng chƣa chứng minh đƣợc một hành vi phạm tội cụ thể nào đó là hành vi “tàng trữ trái phép chất ma túy”, là hành vi “vận chuyển trái phép chất ma túy” hay là hành vi “mua bán trái phép chất ma túy”, thì các cơ quan tiến hành tố tụng vẫn có thể áp dụng Điều 194 Bộ luật hình sự để giải quyết vụ án trong tất cả các giai đoạn tố tụng [34, tr. 91]. Tuy nhiên, theo cấu trúc của Điều 194 Bộ luật hình sự năm 1999 thì việc quy định về định lƣợng chất ma túy trong các khung hình phạt cụ thể, các tình tiết định khung tăng nặng trách nhiệm hình sự cũng nhƣ khung hình phạt cụ thể đối với các hành vi phạm tội “tàng trữ” “vận chuyển” và “mua bán” trái phép chất ma túy là hoàn toàn giống nhau. Điều này cũng có nghĩa là các nhà làm luật đã đánh giá tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của các hành vi “tàng trữ trái phép chất ma túy”, hành vi “vận chuyển trái phép chất ma túy” và hành vi “mua bán trái phép chất ma túy” là hoàn toàn giống nhau hoặc tƣơng đƣơng với nhau. Đây cũng chính là một trong những vấn đề khiến cho việc giải quyết các vụ án về ma túy trong thời gian qua gặp phải rất nhiều khó khăn, vƣớng mắc và bất cập cả về lý luận và thực tiễn. Nhìn chung, Bộ luật hình sự năm 1999 đã chính thức định lƣợng một cách cụ thể các chất ma tuý trong từng khung hình phạt, tăng nặng mức hình phạt, nâng cao hình phạt tiền và tịch thu tài sản, đồng thời có thêm một số hình phạt bổ sung khác. Đó cũng chính là những điểm mới quan trọng nhất trong chính sách hình sự của Đảng và Nhà nƣớc ta đối với tội phạm về ma tuý. Để hoàn thiện thêm hệ thống pháp luật về phòng, chống ma túy, Quốc hội khoá X (kỳ họp thứ 8) đã thông qua Luật Phòng, chống ma túy vào ngày 09/12/2000. Sau đó, Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng chống ma túy do Quốc hội ban hành năm 2008 tiếp tục thể hiện quyết tâm của Đảng và Nhà nƣớc ta cũng nhƣ nỗ lực của toàn xã hội trong việc 29
  • 22. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 ngăn chặn các tệ nạn về ma túy, trong việc phòng chống tội phạm về ma túy nói chung và tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy nói riêng. Trong thời gian thi hành Bộ luật hình sự năm 1999, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Chính phủ và một số cơ quan chức năng khác đã ban hành nhiều văn bản hƣớng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật hình sự. Trong số đó, có các văn bản hƣớng dẫn các quy định của Bộ luật hình sự về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy nhƣ các Nghị quyết của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao gồm: Nghị quyết số: 01/2001/NQ-HĐTP ngày 15/3/2001 hƣớng dẫn áp dụng một số quy định của các Điều 139, Điều 193, Điều 194, Điều 278, Điều 279 và Điều 289 Bộ luật hình sự; Nghị quyết số: 02/2003/NQ-HĐTP ngày 17/4/2003 hƣớng dẫn áp dụng một số trƣờng hợp cụ thể của Bộ luật hình sự; Nghị quyết số: 01/2006/NQ-HĐTP ngày 12/5/2006 hƣớng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật hình sự. Cả ba Nghị quyết này đều tập trung hƣớng dẫn áp dụng một số vấn đề cụ thể nhằm phục vụ cho hoạt động xét xử của ngành Tòa án. Đặc biệt, trong Nghị quyết số: 01/2006/NQ-HĐTP ngày 12/5/2006 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hƣớng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật hình sự, vấn đề xác định trách nhiệm hình sự đối với ngƣời chƣa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dƣới 16 tuổi phạm tội “mua bán trái phép chất ma túy” đã đƣợc hƣớng dẫn cụ thể. Cùng với những văn bản hƣớng dẫn áp dụng pháp luật trong hoạt động xét xử của ngành Tòa án nhƣ trên, Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an, Bộ Tƣ pháp và một số cơ quan chức năng khác cũng đã ban hành nhiều Nghị định, Thông tƣ liên ngành, Thông tƣ liên tịch để hƣớng dẫn chi tiết hơn, cụ thể hơn các quy định của Bộ luật hình sự năm 1999. Trong số đó, Thông tƣ liên tịch số: 17/2007/TTLT-BCA-TANDTC-VKSNDTC-BTP ngày 24/12/2007 của Bộ Công an, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Tƣ pháp quy định về việc hƣớng dẫn áp dụng một số quy định tại Chƣơng XVIII “Các tội phạm về ma túy” của Bộ luật hình sự năm 1999 đã trở thành văn bản pháp lý quan trọng trong việc áp dụng một cách chi tiết, đầy đủ và thống nhất các quy định của Bộ luật hình sự về tội phạm ma túy. 30
  • 23. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 Ngày 19/6/2009, tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XII đã thông qua Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự năm 1999. Việc ban hành Luật Sửa đổi, bổ sung này đánh dấu bƣớc tiến quan trọng trong tiến trình hoàn thiện pháp luật hình sự của Nhà nƣớc ta, góp phần khắc phục những hạn chế, bất cập của Bộ luật hình sự năm 1999, từng bƣớc đáp ứng yêu cầu thực tiễn đang đặt ra và bảo đảm nâng cao hiệu quả của cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Luật Sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự năm 2009 đã thể chế hóa chính sách nhân đạo của Đảng và Nhà nƣớc; hình sự hóa các hành vi nguy hiểm cho xã hội đòi hỏi phải xử lý về hình sự mới xuất hiện trong quá trình phát triển kinh tế, xã hội, khoa học, công nghệ và hội nhập quốc tế; phi hình sự hóa một số hành vi bị coi là tội phạm trong Bộ luật hình sự năm 1999 nay không còn nguy hiểm cho xã hội nữa. Theo đó, Luật Sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự năm 2009 loại bỏ hình phạt tử hình ở 8 điều luật (trong đó có khoản 4 Điều 197. Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy). Bộ luật hình sự năm 1999 quy định ngƣời thực hiện hành vi phạm tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy thuộc một trong các trƣờng hợp sau đây thì bị phạt tù 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình: “Gây tổn hại cho sức khỏe của nhiều ngƣời mà tỷ lệ thƣơng tật từ 61% trở lên; gây chết nhiều ngƣời hoặc gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng khác”. Theo Luật Sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự năm 2009, ngƣời thực hiện hành vi phạm tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy thuộc một trong các trƣờng hợp nêu trên thì chỉ bị phạt tù đến 20 năm hoặc tù chung thân. Tại khoản 3 Điều 1 Luật Sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự năm 2009, các nhà làm luật đã loại bỏ (hoàn toàn) 4 tội danh trong Bộ luật hình sự năm 1999, trong đó có “Tội sử dụng trái phép chất ma túy” theo quy định tại Điều 199. Việc bãi bỏ điều luật này thể hiện tính nhân đạo của pháp luật hình sự Việt Nam và cũng khẳng định một thực tế là: Thực tiễn thi hành Bộ luật hình sự năm 1999 đã cho thấy các hành vi sử dụng trái phép chất ma túy không còn nguy hiểm cho xã hội nữa. Việc bỏ tội sử dụng trái phép chất ma túy trong Bộ luật hình sự lần này xuất phát từ thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm ở Việt Nam trong thời gian qua. Thực tế đã chứng 31
  • 24. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 minh hiệu quả răn đe, phòng ngừa chung của việc xử lý trách nhiệm hình sự đối với hành vi vi phạm pháp luật này là không cao. Hiệu quả giáo dục, cải tạo, phục hồi đối với ngƣời sử dụng trái phép chất ma túy bằng các chế tài hình sự cũng rất hạn chế. Hơn nữa, số lƣợng ngƣời sử dụng trái phép chất ma túy trong thực tế rất nhiều, nên Nhà nƣớc không thể xử lý hết số ngƣời này bằng các biện pháp, chế tài hình sự. Việc tiếp tục quy định hành vi sử dụng trái phép chất ma túy là tội phạm trong Bộ luật hình sự rất dễ dẫn đến tình trạng không công bằng khi áp dụng pháp luật trong thực tiễn. Hành vi sử dụng trái phép chất ma túy là hành vi vi phạm pháp luật, nhƣng dƣới góc độ xã hội thì ngƣời nghiện ma túy đƣợc coi là nạn nhân của một tệ nạn. Việc không coi hành vi sử dụng trái phép chất ma túy là tội phạm không có nghĩa là pháp luật dung túng đối với hành vi này, mà thực chất là để tìm ra những biện pháp xử lý hiệu quả hơn, bền vững hơn nhƣ biện pháp bắt buộc chữa bệnh, nâng cao hiệu quả của các phƣơng pháp điều trị y tế kết hợp với lao động, giáo dục tại gia đình và cộng đồng. Trƣờng hợp ngƣời nghiện ma túy có hành vi phạm tội thì sẽ bị xử lý hình sự theo các tội danh tƣơng ứng của Bộ luật hình sự hiện hành. Nhƣ vậy, Bộ luật hình sự hiện hành có 9 điều luật quy định về các tội phạm ma túy, là cơ sở pháp lý cho việc xử lý về hình sự các hành vi phạm tội ma túy trên thực tế, góp phần phục vụ tích cực trong công tác đấu tranh ngăn chặn và phòng chống loại tội phạm này. 1.3. Tội phạm về ma túy trong pháp luật hình sự của một số quốc gia trên thế giới hiện nay 1.3.1. Luật hình sự Liên bang Nga Bộ luật hình sự năm 1995 của Liên bang Nga đƣợc Đuma Quốc gia Nga thông qua ngày 24/11/1995 và có hiệu lực từ ngày 01/3/1996. Bộ luật hình sự này gồm 12 phần, 34 chƣơng, 352 điều. Tội phạm về ma túy đƣợc quy định từ Điều 225 đến Điều 230 thuộc Chƣơng XXV – “Các tội xâm phạm sức khỏe của nhân dân lao động và đạo đức xã hội”, gồm các hành vi: Lƣu thông trái phép các chất ma túy nhằm mục đích tiêu thụ; lấy cắp hoặc cƣỡng đoạt chất ma túy, dụ dỗ ngƣời khác sử dụng chất ma túy; trồng trái phép các cây có chứa chất ma túy bị cấm trồng; tổ chức 32
  • 25. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 hay chứa chấp cho các nhóm ngƣời sử dụng chất ma túy; lƣu thông trái phép các chất hoạt động mạnh hay chất độc nhằm mục đích tiêu thụ. Ngoài ra, hành vi vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy còn đƣợc quy định tại Điều 186 Chƣơng XXII – “Các tội phạm trong lĩnh vực hoạt động kinh tế” với tội danh “Buôn lậu” nhƣ sau: Buôn lậu là đƣa hàng qua biên giới hải quan của Liên bang Nga bằng thủ đoạn không khai báo hoặc trốn tránh sự kiểm soát hải quan hoặc sử dụng các tài liệu giả mạo, khai báo gian dối hoặc không đầy đủ các chất ma túy, các chất hƣớng thần, chất có tác dụng mạnh, chất độc, chất nổ, chất phóng xạ hay vũ khí… mà khi đƣa ra khỏi Liên bang Nga phải tuân thủ các quy định đặc biệt. Những ngƣời vi phạm các quy định này thì sẽ “bị phạt tù từ 3 năm đến 7 năm”. Hình phạt đối với tội phạm về ma túy theo Bộ luật hình sự năm 1995 của Liên Bang Nga gồm hình phạt tiền, hình phạt hạn chế quyền tự do và hình phạt tù tối đa đến 15 năm. Theo pháp luật hình sự của Liên Bang Nga, hành vi sử dụng trái phép chất ma túy không bị coi là tội phạm [64], [71], [72], [73]. 1.3.2. Luật hình sự Hà Lan Chính sách hình sự của Hà Lan đối với tội phạm ma túy có nhiều điểm khác biệt so với các quốc gia khác. Luật hình sự năm 1976 của Hà Lan phân chia ma túy thành hai loại là ma túy nặng (ma túy có hiệu lực cao) và ma túy nhẹ (ma túy có hiệu lực thấp). Ma túy nặng là các chất ma túy mà ngƣời sử dụng chỉ cần dùng một lƣợng nhỏ cũng có thể tạo ra sự thay đổi trạng thái tâm lý ở mức độ bị kích thích mạnh và chỉ cần sử dụng một vài lần cũng có thể gây nghiện ở mức độ cao. Ma túy nặng điển hình là các loại ma túy tổng hợp dạng kích thích thần kinh nhƣ Amphetamin, Methaphetamin… Ma túy nhẹ là các chất ma túy mà ngƣời sử dụng phải dùng một lƣợng lớn và nhiều lần thì mới có sự thay đổi rõ nét trạng thái tâm lý và gây nghiện (mức độ gây nghiện thấp). Ma túy nhẹ điển hình gồm một số sản phẩm nhƣ nhựa thuốc phiện, lá cây cần sa… Ở Hà Lan, các loại ma túy nhẹ nhƣ lá cây cần sa đƣợc bán tự do tại các quán cà phê. Mỗi ngƣời có thể mua một lƣợng cần sa từ 5 gram đến 30 gram. Đối với loại ma túy nặng, nếu một ngƣời mang không quá 5 gram thì đƣợc khoan hồng và không bị xử lý. Ban đầu, việc duy trì chính sách này tỏ ra có hiệu quả 33
  • 26. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 khi số ngƣời nghiện ma túy ở Hà Lan giảm xuống chỉ còn 11% so với 30% trong thời gian trƣớc đó. Tuy nhiên, sau một thời gian thì tại Hà Lan đã xuất hiện loại “Ma túy nhân đạo LSD”. LSD (Lysergic Acid Diethylamide) là 1 loại ma túy gây ảo giác cực kỳ mạnh đƣợc đóng gói thành dạng viên con nhộng, viên nén, chất lỏng.... đa số các loại LSD đƣợc tẩm vào giấy thấm thành những ô vuông nhỏ (1cm x 1cm) từng tấm nhƣ kiểu con tem. Ngƣời nghiện ma túy sử dụng LSD bằng cách dán vào lƣỡi, hoặc hòa với đƣờng rồi ngậm vào miệng. Kết quả của các cuộc điều tra đƣợc tiến hành từ năm 1995 cho thấy: Hầu hết sản lƣợng chất ma túy dạng LSD của toàn thế giới đều có xuất xứ từ các phòng thí nghiệm của Hà Lan. Chính sách hình sự của Hà Lan đối với tội phạm về ma túy đã làm cho quốc gia này phải gánh chịu những hậu quả nặng nề của tệ nạn ma túy và tội phạm về ma túy [71], [72], [73]. 1.3.3. Luật hình sự Trung Quốc Tại Điều 171 Chƣơng VI – “Các tội xâm phạm trật tự xã hội và trật tự quản lý” trong Bộ luật hình sự năm 1979 của Trung Quốc (có hiệu lực từ ngày 01/01/1980) quy định: Ngƣời sản xuất, vận chuyển hoặc buôn bán thuốc phiện, hêroin, morphin và những chất gây say khác thì bị phạt tù đến năm năm hoặc cải tạo lao động, có thể còn bị phạt tiền. Ngƣời sản xuất, buôn bán, vận chuyển các chất nói trên một cách có hệ thống thì bị phạt tù từ năm năm trở lên, có thể còn bị tịch thu tài sản. Sau một lần sửa đổi, bổ sung vào năm 1982, Bộ luật hình sự năm 1979 của Trung Quốc vẫn chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm. Ngày 28/12/1990, Ủy ban thƣờng vụ Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc (Quốc hội) Trung Quốc đã ban hành Quyết định “Về việc cấm ma túy” gồm 16 điều quy định về tội phạm và hình phạt. Theo đó, các hành vi phạm tội về ma túy gồm: Hành vi sản xuất, vận chuyển, buôn bán, sở hữu bất hợp pháp các chất ma túy cũng nhƣ các tiền chất để sản xuất các chất ma túy; trồng bất hợp pháp những cây dẫn xuất ma túy; dùng ma túy, dụ dỗ, xúi giục hoặc lừa dối ngƣời khác dùng chất ma túy… Quyết định này cũng quy định lƣợng ma túy cụ thể trong từng điều để áp dụng hình phạt tƣơng ứng đối với từng hành vi phạm tội. Các loại hình phạt đối với tội phạm về ma túy gồm hình phạt tiền, tịch thu tài sản, tù có thời hạn, tù chung thân và hình phạt tử hình [23], [60], [71], [72], [73]. 34
  • 27. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 Vào tháng 3 năm 1997, Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc nƣớc Cộng hòa nhân dân Trung Hoa (Quốc hội Trung Quốc) đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự năm 1979 (có hiệu lực từ ngày 01/10/1997). Theo đó, toàn bộ Phần 7 Bộ luật hình sự của Trung Quốc đƣợc dành để quy định về tội phạm ma túy. Tại Điều 317 Bộ luật hình sự của Trung Quốc có quy định rõ: Các hành vi buôn lậu, mua bán, vận chuyển, sản xuất chất ma túy không kể số lƣợng nhiều hay ít đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự và xử phạt hình sự. Nội dung này khẳng định quyết tâm của Trung Quốc trong đấu tranh phòng chống tội phạm về ma túy. Cụ thể hơn, Điều 347 Bộ luật hình sự của Trung Quốc quy định về các hành vi phạm tội cụ thể nhƣ buôn lậu, mua bán, vận chuyển, sản xuất chất ma túy với khung hình phạt tù đến 15 năm, tù chung thân, tử hình và tịch thu tài sản. Bên cạnh đó, Điều 347 Bộ luật hình sự của Trung Quốc cũng quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân đối với các hành vi phạm tội buôn lậu, mua bán, vận chuyển, sản xuất chất ma túy. Ngoài ra, Điều 347 này còn quy định tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự đối với ngƣời phạm tội về ma túy: Ngƣời phạm tội sẽ “phải chịu một hình phạt nặng hơn” khi “sử dụng ngƣời chƣa thành niên hoặc ngƣời có AIDS và giúp đỡ họ buôn lậu, vận chuyển, mua bán, sản xuất chất ma túy hoặc bán chất ma túy cho ngƣời chƣa thành niên”. Đối với ngƣời “nhiều lần buôn lậu, mua bán, vận chuyển sản xuất chất ma túy mà chƣa từng bị xử lý” thì sẽ “bị tổng hợp hình phạt” [23], [60]. Tội tàng trữ trái phép chất ma túy đƣợc Bộ luật hình sự của Trung Quốc quy định tại Điều 348 nhƣ sau: Ngƣời nào tàng trữ trái phép nha phiến với số lƣợng 1000 gram trở lên, hêrôin hoặc Metylaanilin từ 50 gram trở lên hoặc các chất ma túy khác với số lƣợng lớn thì bị phạt tù từ 7 năm trở lên hoặc tù chung thân và phạt tiền và Ngƣời nào tàng trữ trái phép nha phiến với số lƣợng từ 200 gram đến dƣới 1000 gram, hêrôin hoặc Metylaanilin với số lƣợng từ 10 gram đến dƣới 50 gram hoặc các chất ma túy khác với số lƣợng tƣơng đối lớn thì bị phạt tù đến 3 năm, giam hình sự hoặc quản chế và phạt tiền; nếu có tình tiết nghiêm trọng thì bị phạt tù từ 3 năm đến 7 năm và bị phạt tiền [23], [60], [71], [72], [73]. 35
  • 28. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 Chính sách hình sự của Trung Quốc cũng rất nghiêm khắc đối với các hành vi tội phạm khác có liên quan đến tội phạm ma túy nhƣ theo quy định tại Điều 349 Bộ luật hình sự: Ngƣời nào bao biện cho các phần tử phạm tội buôn lậu, mua bán, vận chuyển, sản xuất chất ma túy, cất giấu, di chuyển chất ma túy cho tội phạm hoặc tiền của do phạm tội mà có thì bị phạt tù đến 3 năm, giam hình sự hoặc quản chế; nếu có tình tiết nghiêm trọng thì bị phạt tù từ 3 năm đến 10 năm. Ngƣời có nhiệm vụ truy bắt hoặc những nhân viên trong cơ quan nhà nƣớc nếu che giấu, bao biện cho kẻ phạm tội buôn lậu, mua bán, vận chuyển, sản xuất chất ma túy sẽ bị phạt nặng hơn quy định của khoản trên. Ngƣời nào phạm tội nói ở khoản trên, có sự thông đồng trƣớc thì bị xử phạt theo tội đồng phạm buôn lậu, mua bán, vận chuyển, sản xuất chất ma túy [23], [60]. Bộ luật hình sự của Trung Quốc cũng liệt kê các chất ma túy tại Điều 357 để làm rõ hơn khái niệm ma túy: “Ma túy là nha phiến, hêroin, Metylaanilin, cần sa, cocain và thuốc gây mê, thuốc thần kinh có thể gây nghiện”. Khi xử lý tội phạm về ma túy, pháp luật hình sự Trung Quốc không phân biệt hay quy đổi theo hàm lƣợng ma túy tinh khiết: “Số lƣợng ma túy buôn lậu, mua bán, vận chuyển, sản xuất, tàng trữ bất hợp pháp đƣợc tính trên cơ sở thực tế khi kiểm tra và không đƣợc quy đổi theo độ tinh khiết của nó” [23], [60]. 1.3.4. Một số kết luận Tùy thuộc vào sự khác biệt về truyền thống, lịch sử, văn hóa và các điều kiện về chính trị, kinh tế, xã hội giữa các quốc gia, tội phạm về ma túy và hình phạt đối với tội phạm về ma túy trong pháp luật hình sự của các quốc gia cũng có nhiều sự khác biệt. Trung Quốc là một trong những quốc gia có chính sách, pháp luật hình sự nghiêm khắc và không khoan nhƣợng đối với các loại tội phạm về ma túy. Pháp luật hình sự của Trung Quốc hiện nay vẫn quy định và áp dụng khung hình phạt cao nhất đối với tội phạm về ma túy là tù chung thân hoặc tử hình. Trong khi đó, chính sách và pháp luật hình sự của Nga chƣa thể hiện quyết tâm cao độ của Nhà nƣớc đối 36
  • 29. Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.193.864 – luanvantrust.com Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864 với loại tội phạm nguy hiểm này. Bởi lẽ, tội phạm về ma túy chƣa đƣợc pháp luật hình sự của Nga phân biệt với các loại tội phạm khác nhƣ tội phạm buôn lậu các chất hƣớng thần, chất có tác dụng mạnh, chất độc, chất nổ, chất phóng xạ hay vũ khí… Hơn nữa, khung hình phạt cao nhất đối với tội phạm về ma túy trong pháp luật hình sự của Nga cũng chỉ là 15 năm tù, nên chƣa đủ tính răn đe đối với loại tội phạm này. Một số quốc gia khác nhƣ Hà Lan và Bỉ thì vẫn chấp nhận sự tồn tại của một số chất ma túy (bao gồm cả các chất ma túy nặng và các chất ma túy nhẹ theo sự phân loại của các quốc gia này) trong giới hạn mà pháp luật cho phép. Chính vì thế mà chính sách, pháp luật hình sự của Hà Lan và Bỉ đã không thể hiện rõ quyết tâm và sự nghiêm khắc của Nhà nƣớc đối với các loại tội phạm về ma túy. Đây cũng là nguyên nhân chủ yếu khiến cho hai quốc gia này phải gánh chịu nhiều hậu quả nặng nề do ma túy và tội phạm về ma túy gây ra. Thông qua việc khảo sát và nghiên cứu pháp luật hình sự của một số quốc gia trên thế giới, các nhà làm luật của Việt Nam có thể rút ra những bài học, kinh nghiệm quý báu để từng bƣớc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật của mình, đặc biệt là các quy định của pháp luật hình sự có liên quan đến công cuộc đấu tranh phòng chống các loại tội phạm về ma túy nói chung và tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy nói riêng. Những kinh nghiệm, hậu quả và những bài học xƣơng máu trong chính sách, pháp luật hình sự của các quốc gia nhƣ Hà Lan và Bỉ (quốc gia có chính sách, pháp luật hình sự tƣơng tự nhƣ Hà Lan) đối với các loại ma túy nhẹ điển hình gồm một số sản phẩm nhƣ nhựa thuốc phiện, lá cây cần sa, hay các loại ma túy mới xuất hiện ở Việt Nam nhƣ “shisha”, “tem giấy” - một loại ma túy LSD (Lysergic Acid Diethylamide) có tên gọi là “ma túy nhân đạo”, chắc chắn sẽ trở thành một kinh nghiệm quý báu đối với Việt Nam trong việc xây dựng và hoàn thiện chính sách, pháp luật của mình trong tƣơng lai.