• Gefällt mir
Pusulalar,Çeşitleri,Yapay ve Doğal Sapmalar,Yön Tayini
Nächste SlideShare
Wird geladen in ...5
×

Pusulalar,Çeşitleri,Yapay ve Doğal Sapmalar,Yön Tayini

  • 7,985 Views
Hochgeladen am

Gemilerde kullanılan seyir pusulaları ve çeşitleri,pusulaların kullanımı,hatalarının düzeltilmesi,pusulaların kısımları,Variation Deviation ve CDMVT kuralının açıklaması,pusula ile yön tayin ...

Gemilerde kullanılan seyir pusulaları ve çeşitleri,pusulaların kullanımı,hatalarının düzeltilmesi,pusulaların kısımları,Variation Deviation ve CDMVT kuralının açıklaması,pusula ile yön tayin edilmesi,kerteriz ve mesafeler,ve daha fazlası.

Mehr in: Bildung
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Sind Sie sicher, dass Sie...
    Ihre Nachricht erscheint hier
    Hinterlassen Sie den ersten Kommentar
Keine Downloads

Views

Gesamtviews
7,985
Bei Slideshare
0
Aus Einbettungen
0
Anzahl an Einbettungen
10

Aktionen

Geteilt
Downloads
246
Kommentare
0
Gefällt mir
5

Einbettungen 0

No embeds

Inhalte melden

Als unangemessen gemeldet Als unangemessen melden
Als unangemessen melden

Wählen Sie Ihren Grund, warum Sie diese Präsentation als unangemessen melden.

Löschen
    No notes for slide

Transcript

  • 1. DÜZLEM SEYĠR
  • 2. NOTİK YAYINLAR• Seyir haritaları,• Kılavuz kitapları,• Fener kitapları,• Harita kataloğu,• Deniz almanağı,• Tide tables,• Hesap cetvelleri kitabı,• Seyre yardımcısı kitaplar,• Radar plotting sheet 2
  • 3. • Seyir haritaları;• Deniz alanlarının ve bu alanlara bitişik kara parçalarının topoğrafik ve hidroğrafik haritalardır.• Kılavuz kitapları;• Denizler ve sahiller hakkında bilgi içeren kitaplardır. 3
  • 4. • Fener kitapları;• Fenerler, sis işaretleri, radio beconlar, raconlar, işaret şamandıraları, fener gemileri hakkında bilgi içeren kitaplar.• Harita kataloğu;• Seyirde kullanılacak haritaların seçilmesine yardımcı olan kataloglardır. 4
  • 5. • Deniz almanağı;• Gök cisimleri için tarih ve zamana bağlı bilgileri içeren ve göksel seyirde kullanılan yıllık bir yayındır.• Tide tables;• Seçilen limanları alçak ve yüksek su zamanlarını, yükselme ve alçalma miktarlarını bildiren kitaplardır. 5
  • 6. • Hesap cetvelleri kitabı;• Trigonometrik cetvelleri, volta cetvelleri ve seyre yardımcı cetvelleri de içeren kitaplardır.• Seyre yardımcısı diğer kitaplar;• Radar plotting sheet. 6
  • 7. SEYĠR IIYÖN GÖSTEREN ALETLER PUSULA PUSULA ÇEġĠTLERĠ MANYETĠK PUSULA MANYETĠK PUSULA ĠLE YÖN BULMA  DOĞAL SAPMA  YAPAY SAPMA  TOPLAM PUSULA HATASI  MANYETĠK KERTERĠZ  PUSULA KERTERĠZĠ  HAKĠKĠ KERTERĠZĠ CDMVT KURALI 7
  • 8. TANIMDünya üzerinde yön bulmaya ve göstermeye yarayan aletlere PUSULA denir. 8
  • 9. PUSULA ÇEġĠTLERĠMANYETİK PUSULA CAYRO PUSULA 9
  • 10. MANYETĠK PUSULA Mn Pn 10
  • 11. CAYRO PUSULAMn Pn 11
  • 12. MANYETĠK PUSULA ÇEġĠTLERĠ Sıvılı Pusulalar : Gemilerde ve büyük teknelerdekullanılır. Gemilerde kullanılan sıvılı Pusulalarbulundukları yerlere göre tanımlanırlar.a Dümenci Pusulası :Dümen evinde serdümenönünde bulunur.b Miyar Pusula (Referans Pusula):Dört tarafı açıketrafa hakim bir yerde genellikle açık köprü üstündebulunan geminin en doğru Manyetik Pusulasıdır.c Kıç Dümenci Pusulası: Kıç güvertede veya kıçdümen evinde bulunur dümen evi isabet aldığında buPusula ile seyir yapılır. Dümenci Pusulasınınyedeğidir.ç Filika Pusulası : Filikalarda ve küçük teknelerdebulunan pusulalardır. 12
  • 13. MANYETĠK PUSULA ÇEġĠTLERĠ BOT PUSULASIMĠYAR PUSULA FĠLĠKA PUSULASI DÜMENCĠ PUSULASI 13
  • 14. MANYETĠK PUSULA ÇEġĠTLERĠBOT PUSULASI KURU PUSULA (EL PUSULASI) 14
  • 15. Bir manyetik pusulanın en basit şekli serbestçeasılmış manyetik bir ibreden ibarettir. Dünya üzerindeki manyetik alan, manyetik ibreyietkileyerek hareket etmesini sağlar. 15
  • 16. Dünyanın manyetik alanını oluşturan kuvvethatlarının yeryüzüne giriş noktasına Kuzey ManyetikKutup, çıkış noktasına Güney Manyetik Kutup ,Manyetik kutuplardan geçen boylamlara ManyetikBoylamlar denir. 16
  • 17. Dünyanın manyetik Kutupları : Kuzeyde 78°.5 K -103 °.4 B Ellef Ringes Adası,KanadaGüneyde 65°.4 G -139 °.5 D Commonwealth Körf.,AnatartikaIGRF 1995 (Int. Geomagnetic Reference Field)‟ten 1996 da yapılan hesaplama ile bulunan noktalar: 79 K – 105.1 B 64.7 G – 138.6 D Manyetik Kuzey Kutup Noktası yaklaşık 50 nm yarıçaplı bir elips yörünge üzerinde doğuya kayma eğilimindedir. 17
  • 18. True North Pole Magnetic North Pole
  • 19. True North Pole Magnetic North Pole
  • 20. True North Pole Magnetic North Pole
  • 21. True North Pole Magnetic North Pole
  • 22. True North Pole Magnetic North Pole
  • 23. DOĞAL SAPMA (VARIATION) Dünya üzerindeki bir mevkiiden geçen hakiki boylam ile manyetik boylam arasında kalan açıdır.Hakiki boylamdan itibaren doğuya ya da batıyadoğru ölçülür.Doğuya ölçüldüğünde E (+), batıya ölçüldüğünde W (-) işaretini alır. Doğal Sapma bulunulan bölgeye ve zamana bağlı olarak değişir. 23
  • 24. Doğal Sapma ( VARIATION) T Hakiki Boylam TManyetik Boylam : M M : Manyetik Boylam Variation Variation W E (B) (D) 24
  • 25. 25
  • 26. 1.2.8 Manyetik Pusula (8 D/S) Dünyanın MANYETİK ALÇALIM AÇISI (  ) Haritası 27
  • 27. 28Dünyanın DOĞAL SAPMA (VARIATION) Haritası
  • 28. YAPAY SAPMA (DEVIATION) Gemi bünyesindeki metal aksam ve cihazların gemi üzerinde yarattıkları manyetik alan sonucu, Manyetik Boylam ile Pusula Boylamı arasında oluşan farktır. Arızi Sapma olarak da bilinir. DEV veya D kısaltması ile gösterilir.Pusula boylamı Manyetik Boylamın doğusunda ise E, batısında ise W işaretini alır. 29
  • 29. Toplam Pusula Hatası(Compass Error-CE)Manyetik Pusulaya etki eden Yapay (D) ve Doğal (V)Sapmaların cebirsel toplamıdır. Pusula Kerterizi (Compass Bearing-CB)Seyircinin aldığı kerterizin Pusula Kuzeyi ile yaptığıaçıdır. Manyetik Kerteriz (Magnetic Bearing-MB)Seyircinin aldığı kerterizin Manyetik Kuzey ile yaptığıaçıdır. Hakiki Kerteriz (True Bearing-TB)Seyircinin aldığı kerterizin Hakiki Kuzey ile yaptığıaçıdır. 30
  • 30. 31
  • 31. 32
  • 32. 33
  • 33. CDMVT KURALICanını Dişine Malını Vestiyere TakCan Dead Man Vote Twice
  • 34. C-Compass : Manyetik Pusulanın kendi pusula boylamına göre gösterdiği rota veya kerteriz değeri,D-Deviation(DEV) : Seyredilen rotadaki yapay sapma,M-Manyetik : Manyetik Boylama göre rota veya kerteriz değeri,V-Variation(VAR) : Seyredilen sahadaki Doğal Sapma değeri,T-True : Hakiki boylama göre ölçülen rota veya kerteriz değeri.CE-Compass Eror : Toplam Pusula hatası, Doğal Sapma değeri ile Arızi Sapma değerinin cebirsel toplamıdır. Mutlak değeri büyük olan değerin işareti verilir. 35
  • 35. CDMVT Kuralı ;(1) Manyetik Pusuladan (pusula boylamına göre)okuduğumuz değerin (C), Haritaya göre (hakikiboylama göre) olan değerinin (T) veya tam tersininhesaplanması maksadıyla,(2) Ölçülen bir kerterizin, Hakiki boylama göre (T) vemanyetik pusula boylamına (C) göre değerininkarşılaştırılıp, haritadan bölgedeki Doğal Sapma (V)değerinin tespit edilerek, ölçüm yapıldığındaki gemirotasında olan Arızi Sapma (D) değerininhesaplanması maksadıyla kullanılmaktadır. 36
  • 36. Kural 1 C’ den T’ ye Giderken E topla W çıkar. C’ den T’ yeC D M V T E+ E+ W- W- 37
  • 37. Kural 2 T’ den C’ ye Giderken W topla E çıkar. T’ den C’ yeC D M V T E- E- W+ W+ 38
  • 38. • Magnetik pusulanın ibresi magnetik meridyenin batısında ise arızi sapma Dew...W, doğusunda ise Dev...E olur.• Mag kerterizi 265°, Dev. 2°E, Var. 4°W•C D M V T• E+ E-• W- W+• 265° 2°E 267° 4°W 263° 39
  • 39. Kural 3 C D M V T C ve M‘ yi bilirseniz D‘ yi, C,T ve V‘ yi bilirseniz M ve D‘ yi, D ve M‘ yi bilirseniz C‘ yi, M ve V‘ yi bilirseniz T‘ yi bulursunuz. 40
  • 40. Kural 4 Toplam pusula hatası (CE) tespit edilirkenTabi sapma değeri ile Arızi sapma değerlericebirsel işleme tabi tutularak mutlak değeribüyük olan değerin işareti verilir. 41
  • 41. ÖRNEK : Gemimizdeki manyetik pusula ile 200o rotasına seyretmekteyiz. Bu rotadaki arızi sapma 2o 30 E ve bölgedeki tabii sapma 10 W olsun. Hakiki rotamızın ne olduğunu bilmek istiyoruz. ÇÖZÜM : Hakiki rotayı yani Tyi bulmak istiyoruz. Alt taraftaki sıralamada bilinmeyen T en sağdadır. Soldaki bilinenlerden sağdaki bilinmeyenlere doğru bir hareket vardır. Bunun gibi soldaki bilinenlerden sağdaki bilinmeyenlere doğru bir hareket var ise işareti E olanlar toplanır, W olanlar çıkarılır. O halde;C D M V T200° 2°30’E 202°30’ 10’W 192°30’ 42
  • 42. TARĠHÇE• 12. yüzyılda pusulanın Çinliler tarafından bulunduğu sanınılıyor.• 13. yüzyılda mıknatıs çubuğu pusula kadranının üstüne konan bir iğnenin üstüne yerleştirildi.• 15. yüzyılda pusula iğnesinin gerçek kuzeyi göstermediği anlaşıldı. 43
  • 43. • 1745, bir Ġngiliz olan Knight, çeliğin uzun süre mıknatısıyetini kaybetmiyecek şekilde mıknatıslama yöntemini buldu.• 1837, Ġngiliz Deniz Kuvvetleri geminin demir bünyesinin pusulaya etkilerini araştırmaya başladı.• 1862, sulu pusulalar kullanılmaya başlandı.• 20. yüzyıl başları cayro pusulalar bulundu. 44
  • 44. MANYETĠK PUSULA• Bir manyetik pusula üç ana kısımdan oluşur:• Pusula sephası,• Pusula tası,• Pusula kartı. 45
  • 45. 46
  • 46. • Pusula sephası;• Pusla tasını muhafaza etmek ve puslanın düzeltilmesi için gerekli teçhizat ile mıknatıs çubukları için özel yerleri içeren, geminin yalpalanması veya baş-kıç yapması nedeniyle meydana gelen hareketleri pusula tasına iletmeyen ahşap ve pirinçten yapılan bir sepha ve dolaptır. 47
  • 47. • Pusla tası• Pusula kartını taşıyan ve dış etkilerden koruyan, silindirik veya üstü camlı yarım küre şeklinde bir kaptır. Pusula tası manyetik olmayan madenlerden yapılır ve yalpa çemberine iki noktadan oturur. 48
  • 48. • Pusula kartı• 0° den 360° ye kadar saat yelkovanı yönünde taksimatlandırılmış, alimünyum, kağıt veya mikadan yapılmış bir disk şeklindedir. Kartın alt yüzünde ve 0° den 180° ler yönüne paralel bir şekilde konulmuş, Dünyanın yöneltici kuvvetiyle Manyetik Kutuplar doğrultusunu alan incecik ve birbirine paralel mıknatıs çubuklar vardır. 49
  • 49. Magnetic CompassesF E D C B A
  • 50. Manyetik Pusula Tası 51
  • 51. 12435 52
  • 52. HEDEFE KÜRELERAGAÇ TAKOZLAR MEYĠL ÇUBUĞU MIKNATIS ÇUBUKLAR Manyetik Pusula Düzelticileri 53
  • 53. Manyetik Pusula Dengeleme KangallarıManyetik Pusula Dengeleme Kangalları 54
  • 54. ManyetikPusulaYapaySapmaCetveli
  • 55. MANYETĠK PUSULA TASHĠHĠ (DÜZELTĠMĠ)• Gemi bünyesindeki daimi mıknatisiyet ve geçici yumuşak demirlerin oluşturduğu mıknatisiyet etkilerini sıfıra indirgemek mümkün değildir. Bu nedenle pusula düzeltimi, manyetik pusula ibresindeki sapmaları en aza indirgemek amaçlanmaktadır. 56
  • 56. ÖN HAZIRLIKLAR• 1- Manyetik pusulanın çevresinden manyetik alan oluşturacak maddeler uzaklaştırılır.• 2-Köprüüstünde doğru akımla çalışan cihazlar varsa kapatılmalıdır.• 3- Manyetik pusula düzeltimi yapacak kişinin üzerinde manyetik alan veya statik elektriğe sebep olabilecek madderi üzerinde taşımamalıdır. 57
  • 57. • 4- Gemi bünyesindeki bumbalar, ambar kapakları, mataforalar gibi elemanlar yerine oturtulmalıdır.• 5- Pusula tasında hava kabarcığı bulunmamalıdır.• 6- Pusula ekseninin, pusula sephası/dolabı ekseni üzerinde olması gerekmektedir. 58
  • 58. • 7- Pusulanın pruva gösterge hattının,gemi omurga hattı ile aynı doğrultuda olması kontrol edilmelidir.• 8- Kuzey enlemlerde meyil çubuğunun kırmızı ucu yukarı gelecek şekilde bakraca yerleştirilmelidir. Güney enlemlerde ise mavi uç yukarı olamalıdır. 59
  • 59. Manyetik pusulaya çok yakın olduğu takdirde, değişik sapmalara neden olan bazı manyetik maddeler :a. Hareketli kürsülerde bulunan toplar,b. Top başı cephane sandıkları ve içindeki cephane miktarındaki değişiklikler,c. Manyetik yük,d. Matafora dikmeleri,e. Kablo rodaları,f. Dümen evindeki metal kapı , kaporta , pencere , lumbuzlar, 60
  • 60. g. Harita masalarının çekmeceleri,h. Telefonlar,i. Dümen veya mekanizmasının manyetik malzemeleri,j. Pusula kürsüsüne yakın bulunan veri fişeği tabancaları, çakı, kül tablası, saat, madeni saat kordonu, gözlük çerçevesi, şapka teli, kemer tokası, ve madeni kalemler,k. Bacanın ısınması veya egzost boruları,l. Filikalar. 61
  • 61. Manyetik pusulaya çok yakın olduğu takdirde,değişik sapmalara neden olan bazı elektrikimaddeler : a. Elektrik motorları, b. Manyetik kontrolörler, c. Cayro ripiterleri, d. Hoparlörler, e. Elektrik göstergeleri, f. Elektrik kaynakları, g. Büyük güç devreleri, 62
  • 62. h. Işıldaklar,i. Elektrik kontrol tabloları veya süviçleri,j. Cam silecekleri,k. Selonoid tipteki dümen göstergeleri (müşirleri),l. Makine telgrafı,m.Radar cihazı,n. Telsiz alıcı / vericileri,o. Voltaj regülatörleri,p. Mayın tarama kuvvet devreleri. 63
  • 63. Bakım, Muayene ve Tecrübe : D/G Kangalları ; (1) Manyetik alan kontrolü için en az senede bir defa D/G mesahası yapılmalıdır. (2) Haftada bir defa bakım için D/G dosyasına uygun olarak en az dört saat süreyle sistem çalıştırılmalıdır. (3) Rutubeti yok etmek için ayda bir defa bağlantı kutularının dreyn tapalarının açılarak biriken su boşaltılmalıdır. 64
  • 64. (4) Haftada bir defa her kangalın İzolasyon Direnci (tecridiyeti) kontrol edilmelidir. (En az 500.000 ohm.olmalıdır)(5) Yapılan işlemlerin sonucu D/G dosyasındaki jurnal kısmına yazılmalıdır.(6) D/G sistemine ait reosta, motor jeneratör grubu, kablo ve diğer aksamları icap ettiği şekilde düzenli olarak muayene ve kontrol edilmelidir.(7) Overol esnasında fabrikalar tarafından D/G sisteminin kontrolü sağlanmalıdır 65
  • 65. Pusulaya etki eden daimi mıknatısiyet gücü P Pusula Q R 66
  • 66. Geminin pruva - pupa yönündeki daimi mıknatısiyeti PGeminin kemere yönündeki daimi mıknatısiyeti QGeminin düşey yönündeki daimi mıknatısiyeti R „dir.Bu kuvvetlerin değeri, gemide meydana gelen mıknatıs kutupların durumuna göre + veya – olurlar ;P kuvveti tarafından pusula ibresi geminin “Pruva yönünde çekilirse” P +P kuvveti tarafından pusula ibresi geminin “Pupa yönünde çekilirse” P -Q kuvveti tarafından pusula ibresi geminin “Sancak Bordası yönünde çekilirse” Q + 67
  • 67. Q kuvveti tarafından pusula ibresi geminin “İskele Bordası yönünde çekilirse” Q -R kuvveti tarafından pusula ibresi Geminin “Omurgasına/deniz dibine doğru”çekilirse R +R kuvveti tarafından pusula ibresi geminin “ Yukarısına/gök yüzüne doğru”çekilirse R - 68
  • 68. MANYETĠKYOĞUNLUK Dünya Mıknatısiyetine Geminin Etkisi 69
  • 69. DÜNYA ÜZERİNDE YÖN KAVRAMI
  • 70. YÖN
  • 71. PUSULA
  • 72. PUSULA ÇEŞİTLERİ MANYETİK PUSULA CAYRO PUSULA BOT PUSULASISTANDART MANYETİK BOT PUSULASI PUSULA
  • 73. MANYETİK PUSULA Mn Pn
  • 74. CAYRO PUSULAMn Pn
  • 75. ROTA AÇISIBĠR MEVKĠDEN GEÇEN ENLEM PARALELĠNĠN KUZEYĠNDE VEYA GÜNEYĠNDE KALAN BOYLAM YAYINDAN ĠTĠBAREN KERTE HATTINA KADAR DOĞU VEYA BATI ĠSTĠKAMETĠNDE 90° YE KADAR ÖLÇÜLEN AÇIDIR.
  • 76. ROTABĠR MEVKĠDEN GEÇEN ENLEM PARALELĠNĠN KUZEYĠNDE KALAN BOYLAM YAYINDAN ĠTĠBAREN KERTE HATTINA KADAR SAAT ĠSTĠKAMETĠNDE 360° YE KADAR ÖLÇÜLEN AÇIDIR.
  • 77. N xx E ROTA AÇISI C ROTA ROTA AÇISI = ROTA N 68° E 068°
  • 78. S xx EA = 180° - ROTA AÇISI ROTA CnS 50° E 180° - 50° Cn = 130° ROTA AÇISI C ROTA
  • 79. N xx W ROTA ROTA AÇISI C ROTA CnA = 360° - ROTA AÇISIN 50° W 360° - 50° Cn = 310°
  • 80. = 180° + ROTA AÇISIS 70° W 180° S xx W + = 250° Cn 70° ROTA ROTA Cn ROTA AÇISI C
  • 81. ROTA NĠSPĠKERTERĠZ HAKĠKĠKERTERĠZ
  • 82. A : HEDEFEB : PUSULA KARTI
  • 83. 250
  • 84. 250
  • 85. 240
  • 86. MESAFE x+y = 1852 , 3 m. 2 X= 6108 feet Y= 6046 feet x 1 nautical miles = 1852,3 m. 6076 feet 1’ y 1’ x y
  • 87. 1 Deniz Mili (Nautical Miles): 1852,3 Metre. 1 Deniz Mili : 2000 Yarda (Yards)1 Deniz Mili : 10 Gomina (Cables) 1 Fit (Feet) : 30,48 cm. 1 Fit : 12 İnç (Inch) 1 İnç (Inch) : 2,54 cm. 1 Kulaç (Fathom) : 183 cm. 1 Kulaç : 6 Fit
  • 88. 100OR ÜZERĠNDE 100 = 10 x 60’ = 600’ = 60 DURDUR
  • 89. AB