Analize statistikore
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Analize statistikore

on

  • 10,038 Views

 

Statistics

Views

Total Views
10,038
Slideshare-icon Views on SlideShare
10,038
Embed Views
0

Actions

Likes
1
Downloads
120
Comments
0

0 Einbettungen 0

No embeds

Zugänglichkeit

Kategorien

Details hochladen

Uploaded via as Adobe PDF

Benutzerrechte

CC Attribution-NonCommercial LicenseCC Attribution-NonCommercial License

Report content

Als unangemessen gemeldet Als unangemessen melden
Als unangemessen melden

Wählen Sie Ihren Grund, warum Sie diese Präsentation als unangemessen melden.

Löschen
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Ihre Nachricht erscheint hier
    Processing...
Kommentar posten
Kommentar bearbeiten

    Analize statistikore Analize statistikore Presentation Transcript

    • ANALIZA STATISTIKORELigjerata e PareHyrje ne analizen statistikore
    • LIGJERATA E PARË HYRJE KONCEPTET BAZË NË STATISTIKË MBLEDHJA E TË DHENAVE LLOJET E TË DHËNAVE BURIMET E TË DHËNAVE 2
    • PËRMBAJTJA E LËNDËS1. Menaxhimi i të dhënave2. Metodat e zgjedhjes së mostrës3. Statistika deskriptive –përshkruese (matësit e tendencës qendrore dhe variacionit)4. Probabiliteti dhe distribucionet e probabilitetit5. Distribucioni diskret i probabilitetit6. Distribucioni normal dhe distribucioni standard normal7. Intervalet e besimit (Vlerësimi pikësor dhe intervalor i parametrave të populacionit)8. Testimi i hipotezave I9. Testimi i hipotezave II10. Analiza e korrelacionit linear11. Regresioni linear12. Regresioni multivariabël13. Seritë kohore
    • Metodologjia e mësimit dhe vlerësimit Ligjerata me shembuj konkret Seminare dhe ushtrime praktike- MS Excel- Hyrje në SPSS Vlerësimi:- Pjesëmarrja dhe detyrat e shtëpisë - 20%- Punime individuale - 30%- Provimi përfundimtar - 50% Literatura:- Rahmil Nuhiu: Bazat e Statistikës;- Statistika- Përkthyer sipas librit “Statistics for Business and Economics”, Pegi, Tiranë, 2005;- Ushtrime të Statistikës, Universiteti I Tiranës, Fakultati Ekonomik, 2005- Milan Papiq; “ Statistika e aplikuar në Ms Excel, Universiteti Victory, etj
    • Ç‘është statistika?1. Mbledhje e të dhënave Analiza e Pse ? p.sh., Hulumtimit të dhënave2. Përpunimi dhe prezantimi i të dhënave © 1984-1994 T/Maker Co. p.sh Grafik &Tabela Marrja e vendimeve3. Karakterizimi i të dhënave P.sh. Mesataret © 1984-1994 T/Maker Co.
    • Ç‘është statistika? Statistika është shkencë e të dhënave . Ajo përfshin mbledhjen , klasifikimin, organizimin, analizimin dhe interpretimin e informatave numerike me qëllim të marrjes së vendimeve efikase. 6
    • Mbledhja e të dhënave Le të themi se jeni të interesuar për gjendjen e krizës globale financiare  Çfarëlloj të dhënash do të kërkoni?  Ku do t’i kërkoni këto të dhëna? 7
    • Të dhëna apo informata Të dhënat janë mbledhje e fakteve dhe opinioneve me të cilat ne do të punojmë- zakonisht në formë numerike. Të dhënat bëhen informata kur ato e informojnë shfrytëzuesin për marrjen e vendimeve. 8
    • Elementet fundamentale të statistikës
    • Elementet fundamentale/Terminologjia bazike1. Popullimi/Dukuria masive • P në Populacion -Të gjitha njësitë me interes & Parametër2. Mostra /Zgjedhja • S në Sample/Zgjedhje & Statistika - Nënbashkësi/pjesë e njësive të popullimit3. Njësia eksperimentale (Njësia statistikore) - Objekti për të cilin mbledhim të dhëna.4. Variablat- Karakteristikat e një njësie statistikore5. Të dhënat statistikore (rezultat i matjes së një variabli me interes)6. Parametrat (karakteristikat e popullimit)7. Statistikat e mostrës/zgjedhjes (vlerësimi i parametrave nga të dhënat e mostrës)
    • Populacion apo Zgjedhje/MostërPopullimi/Dukuria masive Mostra/Zgjedhja a b cd b c ef gh i jk l m n gi n o p q rs t u v w o r u x y z y Treguesit që përdoren për të Treguesit që llogariten nga përshkruar populacionin të dhënat e mostrës quhen quhen PARAMETRA STATISTIKA
    • Njësia statistikore (individi) Njësia statistikore (individi) paraqet elementet individuale prej të cilave përbëhet tërësia e përgjithshme ose dukuria masive të cilat kanë karakteristika variabile. Njësia (individi ) paraqet pjesën përmbajtësore të dukurisë masive dhe ka rëndësi të veçantë. 12
    • VARIABLAT/ Karakteristikat/Tipari Atributi ose tipari (variablat) paraqesin karkateristikën apo vetin që ndryshon vlerën e saj nga një element në një tjetër. Një karkateristikë është një variabël nëse ka dy apo më shumë vlera apo atribute. 13
    • 1-7 Tipet (llojet ) e Variablave  Variabla kualitative ose Atributive: karakteristikat e variablave që studiohen janë jo numerike. SHEMBUJ: Gjinia, përkatësia fetare, tipi i automobilit, vendi i lindjes, ngjyra e syve etj. 14
    • 1-8 Tipet (llojet ) e Variablave  Variabla kuantitavie (sasiore-numerike): variablat mund të raportohen në mënyrë numerike. SHEMBULL: bilanci në llogarinë e juaj bankare, mosha e punëtorëve të një firme, numri i fëmijëve në një familje, etj. 15
    • 1-9 Variabla kuantitavie (sasiore- numerike)  Variablat kuantitative mund të klasifikohen si diskrete - të ndërprera dhe të vazhdueshme- kontinuale .  Variablat diskrete - të ndërprera: mund të marrin vetëm disa vlera të caktuara dhe gjithmonë ka “ndërprerje” në mes të vlerave.  SHEMBULL: numri i dhomave të fjetjes në shtëpi ( 1,2,3,.., etj), numri i anëtarëve të familjes, etj. 16
    • 1-10 Variabla kuantitavie (sasiore- numerike)  Variablat e vazhdueshme - kontinuale: mund të marrin çfarëdo vlere brenda një rangu të caktuar. SHEMBULL: Koha e kaluar me aeroplan prej Prishtine në Gjenevë, gjatësia e nxënësve të një klase, etj. 17
    • Përmbledhje e llojeve të variablave VariablatKualitative/Atributive) Numerike/Kuantitative)Shembuj:•gjinia, Tënacionaliteti Diskrete vazhdueshmengjyra e /të ndërprera /kontinualeflokëve,etj Shembuj: Shembuj: •Numri i fëmijëve, •Mosha e studentëve Numri i të Kilometrat e kaluara punësuarëve, në mes të dy Numri i kinemave distancave Numri i veturave të Gjatësia trupore e shitura nxënësve, etj 18
    • Të dhënat statistikore Të dhënat statistikore janë rezultat i matjes së një cilësie, tipari apo karkateristike me interes në një element të popullimit apo të zgjedhjes. Sikurse variablat edhe të dhënat mund të jenë: - Të dhëna sasiore- rezultojnë nga matjet e niveleve të variablave sasiorë - Të dhëna cilësore - rezultojnë nga matjet e niveleve të variablave cilësor 19
    • Shkallët e matjes së të dhënave Matja e variablave-të dhënave është një proces i gjetjes së vlerave të një variabli për elemente të ndryshëm. Ne mund të masim variablat për cdo njësi statistikore qe kemi në studim- individë, familje, grupe, komunitete, shoqëri dhe ngjarje. Psh. Mund të masim nivelin e arsimit të një individi, koeficientin e lindshmërisë së një vendi, etj. 20
    • Shkallët e matjes së të dhënave Ne përdorim termin shkallë për t’iu referuar një grupi vlerash që merr një vriabël. Vitet e shkollimit janë një shkallë për matjen e nivelit të arimit të individit. Koeficienti i lindshmërisë së një vendi mund të matet si raport i lindjeve në 1000 banorë Vlerat e variablave që gjejmë kur masim diçka quhen rezultate P.sh rezultat është 16 vjet shkollimi për indivin X; 25.8% lindje për 1000 banorë për vendin X, etj. 21
    • Shkallët e matjes së të dhënave Variablat-të dhënat statistikore klasifikohen në katër tipe bazuar në mënyrën e matjeve: Të dhëna nominale Të dhëna të zakonshme/ordinale/të renditshme Të dhëna intervalore Të dhëna në formë raporti 22
    • Shkallët e matjes së të dhënaveShkallët e matjeve – klasifikimi i të dhënave: Nominale /të parenditshme Intervalore E Zakonshme/e renditshme Raporti/ProporcionaleShkalla e matjeve përcakton sasinë e informatave qëpërmbahet në të dhëna.Shkalla tregon se cilat mënyra të analizës statistikorejanë më të përshtatshme.
    • Nivelet e matjeve dhe shkallët e matjeve Dallimet midis Niveli më i lartë Të dhëna në formë raporti/propocionale matjeve, zero e vërtetë ekziston (Forma më e fuqishme e matjeve) Diferenca në mes të matjeve, por jo zero Të dhëna intervalore të vertete Nivele më të lartaKategori të renditshme(rangimi, rregull ) Të dhëna ordinale/zakonshme Kategori (pa ndonjë Niveli më i ulët rregull apo drejtim) Të dhëna nominale (Forma më e dobët e matjeve)
    • Nivelet e matjeve dhe shkallët e matjeve Shembuj Të dhëna në Dallimet midis matjeve, Pesha, Mosha, zero e vertete ekziston formë raporti Shpenzimet javore të ushqimit Diferenca në mes të Temperaturat në shkallëTë dhëna intervalore matjeve, por jo zero të të Fahrenheit, Celsiusit, vertete Datat kalendarike Rangimi i kualiteteve tëTë dhëna të Kategori të renditshme shërbimit, Rangimi i (rangimi, rregull )zakonshme studentëve në bazë të suksesitTë dhëna nominale Kategori (pa ndonjë rregull Statusi martesor, Tipi i apo drejtim) automobilit që posedojmë
    • Shembull për të dhënat nominale/ të parenditshëm Variablat kualitative Kategoritë/ModalitetetPronarë i automobilit Po JoGjendja martesore I/e martuar; I/e pamartuar; I/e ve; I/e ndarëGjinia Mashkull; FemërVeprimtaritë ekonomike Industria dhe xehtaria; bujqësia; tregtia; pylltaria, ndërtimtaria; komunikacioni dhe lidhjet; etjFormat ligjore të Biznes individual, Partneritet,shoqërive tregtare Korporatë, etj 26
    • Shembuj pët të dhënat ordinale/ të renditshme/tëzakonshme Variablat kualitative Kategoritë/ModalitetetKënaqja me produktin Shumë i pakënaqur; pak i pakënaqur; neutral, Pak i kënaqur; shumë i kënaqur (Shkallët e Likertit)Thirrjet akademike të Profesor i rregullt; Profesor i asocuar;profesorëve Profesor asistent; Assistent; Asistent i ri.Suksei i studentëve 10; 9; 8; 7; 6; 5. 27
    • Shembuj të shkallës intervale dhe proporcionale tëdhënave Variablat kuantitative Niveli i matjeveTemperatura (në shkallë IntervaleCelsius ose Fafrenheit)Gjatësia (në metra dhe cm) Proporcionale/në formë raportiPesha (në litër ose kg) Proporcionale /në formë raportiPagat (në euro apo valutë Proporcionale/në formë raportitjerër) 28
    • Shembull. Vrojtimi i punëtorëve të firmës “X”Njesite/Elem Variablat enteteEmri dhe Gjinia Mosha Pozita Pervoja Paga vjetorembiemri e punes (000)Albulena Z. F 30 Menaxhere 12 20Afrim T. M 25 Shefe e shitjes 13 15Vjollca M F 22.3 Financa 10 10Aferdita I. F 45 Marketing 2 8Agon T. M 32.5 Shites 5 6Genc M. M 23.8 Shites 8 6Adelina B. F 27 Shites 6 6Bardha M. F 19 Shites 14 6Yll T M 27 Shofer 12 5Valton K. M 28.6 Shofer 3 5 Të dhënat 29
    • Të dhënat Elementet, Variablat, dhe Vrojtimet VariablatNjesite/elementet Statusi Shitjet Fitimi/ Firma Ligjor Vjetore($M) ($000) Dataram Individual 73.10 86 EnergyDrink SH.P.K 74.00 1.67 Dardania Ortakeri 365.70 86 Agroimpex SH.P.K 111.40 33 Psychemedics Individual 17.60 13 Të dhënat
    • Burimet e të dhënave statistikore Primare Sekondare Mbledhja e të Të dhëna të dhënave grumbulluara Të printuara ose elektronikeVrojtimi Studimi Eksperimentimi Bazat e Statistikës 2010 Dr. Rahmije Mustafa -Topxhiu 31
    • Burimet e të dhënave Burimet ekzistuese/Burimet sekondare Brenda firmës– gati çdo departament Agjencitë shtetërore- Enti statistikave,Doganat, Ministritë, etj Asociacionet e ndryshme– Organizata të specializuara të interesit– Interneti– më shumë e më shumë firma
    • Burimet e të dhënave Të dhënat primare/Studimet statistikore Në studimet eksperimentale , së pari identifikohen variablat me interes. Mandej një apo dy faktorë mbahen nën kontroll, ashtu që të mund të sigurohen të dhëna nën ndikimin e këtyre faktorëve. P.sh. Një mënyrë e re e prodhimit - ndikimi i saj në sasinë e prodhuar. Ose- Një medikament i ri ,ndikimi i tij në tensionin e gjakut. (Eksperimentet janë shumë të kushtueshme, dhe shumë herë te pamundura Në vrojtime-studime(jo-eksperimentale) nuk tentohet që të kontrollohen ndikimet e faktorëve në variablat me interes. Mënyra më e shpeshtë e hulumtimit. Anketa është një shembull i mirë
    • Statistikat zyrtareInstitucionet shtetëroe nxjerrin statistika sepse:1. Të dhënat janë pjesë e procesit administrativ;2. Ato nevojiten për matjen e efekteve të politikave shtetërore;3. Ato shërbejnë për të përcaktuar dhe kontrolluar efektet e faktorëve të jashtëm në politikat e qeverisë;4. Me anë të statistikave mund të përcaktohen prirjet, prognozat dhe politikat për të ardhmen; Në Kosovë institucioni kryesor shtetëror për statistika është Enti i Statistikave të Kosovës. www.esk.rks-gov.net 34
    • Disa burime të dhënave www.esk.rks-gov.net www.ec.europa.eu/eurostat www.stats.oecd.org ………… 35
    • Llojet e analizës statistikore Statistika Statistia Statistika Deskriptive AnalitikePërfshin Përfshin Mbledhjen  Bërjen e vlerësimeve Organizimin  Testimin e hipotezave Përmbledhjen  Përcaktimin e raporteve Prezantimin e  Bërjen e parashikimeve të dhënave (grafe,Tabela, mesatare,Tregues te variacionit, etj
    • Llojet e analizës statistikore Univariate Bivariate Multivariate• Analiza e të • Analiza e lidhjes • Analiza e të dhënave që i në mes të dy dhënave në mes përkasin vetëm variablave të tri apo më një variabli shumë • P.sh. Regresioni variablave• P.sh. Mesataret, , korrelacioni, variacioni, etj tabelat e • P.sh.Tabelat e kryqëzuara, testi kryqëzuara dhe hi në katror, etj multivariate, regresioni dhe korrelacioni i shumëfishtë 37
    • PËRFUNDIM/ KONKLUZION Përdorimi I të dhënave dhe informatave është pjesë e rëndësishme e zgjidhjes së problemeve Neve kemi nevojë edhe për të dhënat primare dhe sekondare Procesi I hulumtimit të dhënave mund të krijojë probleme të reja në brendësi dhe mundësi për kreativitet më të lartë. 38
    • Konceptet kyçeAnaliza statistikore  Të dhëna nominalePopullimi/tërësia e  Të dhëna tëpërgjithshme renditshmeMostra/Zgjedhja  Të dhëna intervaloreNjësia statistikore,  Të dhëna në formëindividi raportiVariablat  Statistikë deskriptiveTë dhënat statistikore  Statistike analitikeModalitetet  Analizë univariateParameterStatistikë  Analizë bivariate  Analizë multivariate 39
    • Detyrë Shpjego dallimin në mes të të dhënave kualitative dhe kuantitative dhe jep tre shembuj për secilën. Shpjego dallimin në mes të dhënave diskrete dhe të vazhdueshme dhe jep tre shembuj për secilën. 40
    • DetyrëPërcakto se cilat nga variablat vijuese është kualitative e cila kuantitative. Nëse janë kuantitative përcaktoni se fenomeni me interes a është diskret apo kontinual:- Numri i telefonave në familje,- Lloji i telefonit,- Ngjyra e telefonit,- Pagesa mujore (në euro dhe cent) për thirrje telefonike,- Numri i thirrjeve lokale të bëra gjatë muajit,- Zgjatja (në minuta) e thirrjeve lokale gjatë muajit,- Fakultetet e Universitetit të Prishtinës. 41
    • Shembull Në tabelën vijuese jepen të dhëna për pesë profesor të Fakultetit Ekonomik Emri Specializimi Gjinia Mosha Grada/titulli shkencor A.. S Ekonomiks F 45 Prof. i asocuar D.D Menaxhim F 37 Pro. i rregullt A.B Financë M 53 Prof. i rregullt D.A Kontabilitet F 29 Asistent F.T Marketing M 38 Prof. asistent a) Sa elemente përmban ky studim? b) Sa variabla janë? c) Sa vrojtime janë? d) Cila shkallë e matjes është përdorur për çdo variabël? 42
    • UshtrimeUshtrim . “Jam shumë i stresuar” është një shprehje që shumë e shpeshtë në mes të studentëve. Çka ju streson juve.  Cili është populacioni me interes?  Identifikoni më së paku tri arsye për të marrë mostrën.  Identifikoni dy variabla ose karakteristika të anëtarëve të këtij populacioni që ju dëshironi të studioni. 43
    • UshtrimeUshtrim . Dekani i fakultetit dëshiron të shoh se çfarë lloj aktiviteti dhe pune bëjnë studentët e diplomuar të fakultetit pas 5 vjet diplomimi.  Cili është populacioni me interes?  Identifikoni arsyet për të marrë mostrën për hulumtim.  Identifikoni dy variabla/karakteristika të anëtarëve të populacionit që ju dëshironi të studioni 44
    • Ushtrime Ushtrim . Kryetari i një shteti dëshiron të shoh se sa është i popullarizuar pas dy vjetëve të mandatit të tij. Një mostër e votuesve të rritur janë pyetur se a do ta rizgjedhnin prapë atë në atë post.  A janë të dhënat kualitative apo kuantitative  Nëse të dhënat janë kualitative a janë ato nominale apo rendore/shkallore. Nëse janë numerike a janë ato diskrete apo kontinuale. 45
    • UshtrimeUshtrim . Më poshtë janë të listuar disa pyetje nga anketa rreth virusit “Trojan horse”. Për çdo lloj të pyetjes identifikoni se çfarë lloj të dhënash duhet të grumbullohen. A është infektuar kompjuteri juaj me virusin “Trojan horse”  Po, kompjuteri im është infektuar me këtë virus.  Jo , kompjuteri im nuk është infektuar me këtë virus.  Nuk jam i sigurt se kompjuteri im është infektuar. A dini dikë tjetër që kompjuteri i është infektuar me virusin “Trojan Horse”  Po  Jo Sa shpesh ju me kujdes ekzaminoni subjektin e-mailit të juaj para se të hapni atachmentët.  Gjithmonë  Shpesh  Sipas rastit  Rrallë ose kurrë 46