Analize statistikore
Nächste SlideShare
Wird geladen in ...5
×

Das gefällt Ihnen? Dann teilen Sie es mit Ihrem Netzwerk

Teilen
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Sind Sie sicher, dass Sie...
    Ihre Nachricht erscheint hier
    Hinterlassen Sie den ersten Kommentar
Keine Downloads

Views

Gesamtviews
11,587
Bei Slideshare
11,587
Aus Einbettungen
0
Anzahl an Einbettungen
0

Aktionen

Geteilt
Downloads
136
Kommentare
0
Gefällt mir
1

Einbettungen 0

No embeds

Inhalte melden

Als unangemessen gemeldet Als unangemessen melden
Als unangemessen melden

Wählen Sie Ihren Grund, warum Sie diese Präsentation als unangemessen melden.

Löschen
    No notes for slide

Transcript

  • 1. ANALIZA STATISTIKORELigjerata e PareHyrje ne analizen statistikore
  • 2. LIGJERATA E PARË HYRJE KONCEPTET BAZË NË STATISTIKË MBLEDHJA E TË DHENAVE LLOJET E TË DHËNAVE BURIMET E TË DHËNAVE 2
  • 3. PËRMBAJTJA E LËNDËS1. Menaxhimi i të dhënave2. Metodat e zgjedhjes së mostrës3. Statistika deskriptive –përshkruese (matësit e tendencës qendrore dhe variacionit)4. Probabiliteti dhe distribucionet e probabilitetit5. Distribucioni diskret i probabilitetit6. Distribucioni normal dhe distribucioni standard normal7. Intervalet e besimit (Vlerësimi pikësor dhe intervalor i parametrave të populacionit)8. Testimi i hipotezave I9. Testimi i hipotezave II10. Analiza e korrelacionit linear11. Regresioni linear12. Regresioni multivariabël13. Seritë kohore
  • 4. Metodologjia e mësimit dhe vlerësimit Ligjerata me shembuj konkret Seminare dhe ushtrime praktike- MS Excel- Hyrje në SPSS Vlerësimi:- Pjesëmarrja dhe detyrat e shtëpisë - 20%- Punime individuale - 30%- Provimi përfundimtar - 50% Literatura:- Rahmil Nuhiu: Bazat e Statistikës;- Statistika- Përkthyer sipas librit “Statistics for Business and Economics”, Pegi, Tiranë, 2005;- Ushtrime të Statistikës, Universiteti I Tiranës, Fakultati Ekonomik, 2005- Milan Papiq; “ Statistika e aplikuar në Ms Excel, Universiteti Victory, etj
  • 5. Ç‘është statistika?1. Mbledhje e të dhënave Analiza e Pse ? p.sh., Hulumtimit të dhënave2. Përpunimi dhe prezantimi i të dhënave © 1984-1994 T/Maker Co. p.sh Grafik &Tabela Marrja e vendimeve3. Karakterizimi i të dhënave P.sh. Mesataret © 1984-1994 T/Maker Co.
  • 6. Ç‘është statistika? Statistika është shkencë e të dhënave . Ajo përfshin mbledhjen , klasifikimin, organizimin, analizimin dhe interpretimin e informatave numerike me qëllim të marrjes së vendimeve efikase. 6
  • 7. Mbledhja e të dhënave Le të themi se jeni të interesuar për gjendjen e krizës globale financiare  Çfarëlloj të dhënash do të kërkoni?  Ku do t’i kërkoni këto të dhëna? 7
  • 8. Të dhëna apo informata Të dhënat janë mbledhje e fakteve dhe opinioneve me të cilat ne do të punojmë- zakonisht në formë numerike. Të dhënat bëhen informata kur ato e informojnë shfrytëzuesin për marrjen e vendimeve. 8
  • 9. Elementet fundamentale të statistikës
  • 10. Elementet fundamentale/Terminologjia bazike1. Popullimi/Dukuria masive • P në Populacion -Të gjitha njësitë me interes & Parametër2. Mostra /Zgjedhja • S në Sample/Zgjedhje & Statistika - Nënbashkësi/pjesë e njësive të popullimit3. Njësia eksperimentale (Njësia statistikore) - Objekti për të cilin mbledhim të dhëna.4. Variablat- Karakteristikat e një njësie statistikore5. Të dhënat statistikore (rezultat i matjes së një variabli me interes)6. Parametrat (karakteristikat e popullimit)7. Statistikat e mostrës/zgjedhjes (vlerësimi i parametrave nga të dhënat e mostrës)
  • 11. Populacion apo Zgjedhje/MostërPopullimi/Dukuria masive Mostra/Zgjedhja a b cd b c ef gh i jk l m n gi n o p q rs t u v w o r u x y z y Treguesit që përdoren për të Treguesit që llogariten nga përshkruar populacionin të dhënat e mostrës quhen quhen PARAMETRA STATISTIKA
  • 12. Njësia statistikore (individi) Njësia statistikore (individi) paraqet elementet individuale prej të cilave përbëhet tërësia e përgjithshme ose dukuria masive të cilat kanë karakteristika variabile. Njësia (individi ) paraqet pjesën përmbajtësore të dukurisë masive dhe ka rëndësi të veçantë. 12
  • 13. VARIABLAT/ Karakteristikat/Tipari Atributi ose tipari (variablat) paraqesin karkateristikën apo vetin që ndryshon vlerën e saj nga një element në një tjetër. Një karkateristikë është një variabël nëse ka dy apo më shumë vlera apo atribute. 13
  • 14. 1-7 Tipet (llojet ) e Variablave  Variabla kualitative ose Atributive: karakteristikat e variablave që studiohen janë jo numerike. SHEMBUJ: Gjinia, përkatësia fetare, tipi i automobilit, vendi i lindjes, ngjyra e syve etj. 14
  • 15. 1-8 Tipet (llojet ) e Variablave  Variabla kuantitavie (sasiore-numerike): variablat mund të raportohen në mënyrë numerike. SHEMBULL: bilanci në llogarinë e juaj bankare, mosha e punëtorëve të një firme, numri i fëmijëve në një familje, etj. 15
  • 16. 1-9 Variabla kuantitavie (sasiore- numerike)  Variablat kuantitative mund të klasifikohen si diskrete - të ndërprera dhe të vazhdueshme- kontinuale .  Variablat diskrete - të ndërprera: mund të marrin vetëm disa vlera të caktuara dhe gjithmonë ka “ndërprerje” në mes të vlerave.  SHEMBULL: numri i dhomave të fjetjes në shtëpi ( 1,2,3,.., etj), numri i anëtarëve të familjes, etj. 16
  • 17. 1-10 Variabla kuantitavie (sasiore- numerike)  Variablat e vazhdueshme - kontinuale: mund të marrin çfarëdo vlere brenda një rangu të caktuar. SHEMBULL: Koha e kaluar me aeroplan prej Prishtine në Gjenevë, gjatësia e nxënësve të një klase, etj. 17
  • 18. Përmbledhje e llojeve të variablave VariablatKualitative/Atributive) Numerike/Kuantitative)Shembuj:•gjinia, Tënacionaliteti Diskrete vazhdueshmengjyra e /të ndërprera /kontinualeflokëve,etj Shembuj: Shembuj: •Numri i fëmijëve, •Mosha e studentëve Numri i të Kilometrat e kaluara punësuarëve, në mes të dy Numri i kinemave distancave Numri i veturave të Gjatësia trupore e shitura nxënësve, etj 18
  • 19. Të dhënat statistikore Të dhënat statistikore janë rezultat i matjes së një cilësie, tipari apo karkateristike me interes në një element të popullimit apo të zgjedhjes. Sikurse variablat edhe të dhënat mund të jenë: - Të dhëna sasiore- rezultojnë nga matjet e niveleve të variablave sasiorë - Të dhëna cilësore - rezultojnë nga matjet e niveleve të variablave cilësor 19
  • 20. Shkallët e matjes së të dhënave Matja e variablave-të dhënave është një proces i gjetjes së vlerave të një variabli për elemente të ndryshëm. Ne mund të masim variablat për cdo njësi statistikore qe kemi në studim- individë, familje, grupe, komunitete, shoqëri dhe ngjarje. Psh. Mund të masim nivelin e arsimit të një individi, koeficientin e lindshmërisë së një vendi, etj. 20
  • 21. Shkallët e matjes së të dhënave Ne përdorim termin shkallë për t’iu referuar një grupi vlerash që merr një vriabël. Vitet e shkollimit janë një shkallë për matjen e nivelit të arimit të individit. Koeficienti i lindshmërisë së një vendi mund të matet si raport i lindjeve në 1000 banorë Vlerat e variablave që gjejmë kur masim diçka quhen rezultate P.sh rezultat është 16 vjet shkollimi për indivin X; 25.8% lindje për 1000 banorë për vendin X, etj. 21
  • 22. Shkallët e matjes së të dhënave Variablat-të dhënat statistikore klasifikohen në katër tipe bazuar në mënyrën e matjeve: Të dhëna nominale Të dhëna të zakonshme/ordinale/të renditshme Të dhëna intervalore Të dhëna në formë raporti 22
  • 23. Shkallët e matjes së të dhënaveShkallët e matjeve – klasifikimi i të dhënave: Nominale /të parenditshme Intervalore E Zakonshme/e renditshme Raporti/ProporcionaleShkalla e matjeve përcakton sasinë e informatave qëpërmbahet në të dhëna.Shkalla tregon se cilat mënyra të analizës statistikorejanë më të përshtatshme.
  • 24. Nivelet e matjeve dhe shkallët e matjeve Dallimet midis Niveli më i lartë Të dhëna në formë raporti/propocionale matjeve, zero e vërtetë ekziston (Forma më e fuqishme e matjeve) Diferenca në mes të matjeve, por jo zero Të dhëna intervalore të vertete Nivele më të lartaKategori të renditshme(rangimi, rregull ) Të dhëna ordinale/zakonshme Kategori (pa ndonjë Niveli më i ulët rregull apo drejtim) Të dhëna nominale (Forma më e dobët e matjeve)
  • 25. Nivelet e matjeve dhe shkallët e matjeve Shembuj Të dhëna në Dallimet midis matjeve, Pesha, Mosha, zero e vertete ekziston formë raporti Shpenzimet javore të ushqimit Diferenca në mes të Temperaturat në shkallëTë dhëna intervalore matjeve, por jo zero të të Fahrenheit, Celsiusit, vertete Datat kalendarike Rangimi i kualiteteve tëTë dhëna të Kategori të renditshme shërbimit, Rangimi i (rangimi, rregull )zakonshme studentëve në bazë të suksesitTë dhëna nominale Kategori (pa ndonjë rregull Statusi martesor, Tipi i apo drejtim) automobilit që posedojmë
  • 26. Shembull për të dhënat nominale/ të parenditshëm Variablat kualitative Kategoritë/ModalitetetPronarë i automobilit Po JoGjendja martesore I/e martuar; I/e pamartuar; I/e ve; I/e ndarëGjinia Mashkull; FemërVeprimtaritë ekonomike Industria dhe xehtaria; bujqësia; tregtia; pylltaria, ndërtimtaria; komunikacioni dhe lidhjet; etjFormat ligjore të Biznes individual, Partneritet,shoqërive tregtare Korporatë, etj 26
  • 27. Shembuj pët të dhënat ordinale/ të renditshme/tëzakonshme Variablat kualitative Kategoritë/ModalitetetKënaqja me produktin Shumë i pakënaqur; pak i pakënaqur; neutral, Pak i kënaqur; shumë i kënaqur (Shkallët e Likertit)Thirrjet akademike të Profesor i rregullt; Profesor i asocuar;profesorëve Profesor asistent; Assistent; Asistent i ri.Suksei i studentëve 10; 9; 8; 7; 6; 5. 27
  • 28. Shembuj të shkallës intervale dhe proporcionale tëdhënave Variablat kuantitative Niveli i matjeveTemperatura (në shkallë IntervaleCelsius ose Fafrenheit)Gjatësia (në metra dhe cm) Proporcionale/në formë raportiPesha (në litër ose kg) Proporcionale /në formë raportiPagat (në euro apo valutë Proporcionale/në formë raportitjerër) 28
  • 29. Shembull. Vrojtimi i punëtorëve të firmës “X”Njesite/Elem Variablat enteteEmri dhe Gjinia Mosha Pozita Pervoja Paga vjetorembiemri e punes (000)Albulena Z. F 30 Menaxhere 12 20Afrim T. M 25 Shefe e shitjes 13 15Vjollca M F 22.3 Financa 10 10Aferdita I. F 45 Marketing 2 8Agon T. M 32.5 Shites 5 6Genc M. M 23.8 Shites 8 6Adelina B. F 27 Shites 6 6Bardha M. F 19 Shites 14 6Yll T M 27 Shofer 12 5Valton K. M 28.6 Shofer 3 5 Të dhënat 29
  • 30. Të dhënat Elementet, Variablat, dhe Vrojtimet VariablatNjesite/elementet Statusi Shitjet Fitimi/ Firma Ligjor Vjetore($M) ($000) Dataram Individual 73.10 86 EnergyDrink SH.P.K 74.00 1.67 Dardania Ortakeri 365.70 86 Agroimpex SH.P.K 111.40 33 Psychemedics Individual 17.60 13 Të dhënat
  • 31. Burimet e të dhënave statistikore Primare Sekondare Mbledhja e të Të dhëna të dhënave grumbulluara Të printuara ose elektronikeVrojtimi Studimi Eksperimentimi Bazat e Statistikës 2010 Dr. Rahmije Mustafa -Topxhiu 31
  • 32. Burimet e të dhënave Burimet ekzistuese/Burimet sekondare Brenda firmës– gati çdo departament Agjencitë shtetërore- Enti statistikave,Doganat, Ministritë, etj Asociacionet e ndryshme– Organizata të specializuara të interesit– Interneti– më shumë e më shumë firma
  • 33. Burimet e të dhënave Të dhënat primare/Studimet statistikore Në studimet eksperimentale , së pari identifikohen variablat me interes. Mandej një apo dy faktorë mbahen nën kontroll, ashtu që të mund të sigurohen të dhëna nën ndikimin e këtyre faktorëve. P.sh. Një mënyrë e re e prodhimit - ndikimi i saj në sasinë e prodhuar. Ose- Një medikament i ri ,ndikimi i tij në tensionin e gjakut. (Eksperimentet janë shumë të kushtueshme, dhe shumë herë te pamundura Në vrojtime-studime(jo-eksperimentale) nuk tentohet që të kontrollohen ndikimet e faktorëve në variablat me interes. Mënyra më e shpeshtë e hulumtimit. Anketa është një shembull i mirë
  • 34. Statistikat zyrtareInstitucionet shtetëroe nxjerrin statistika sepse:1. Të dhënat janë pjesë e procesit administrativ;2. Ato nevojiten për matjen e efekteve të politikave shtetërore;3. Ato shërbejnë për të përcaktuar dhe kontrolluar efektet e faktorëve të jashtëm në politikat e qeverisë;4. Me anë të statistikave mund të përcaktohen prirjet, prognozat dhe politikat për të ardhmen; Në Kosovë institucioni kryesor shtetëror për statistika është Enti i Statistikave të Kosovës. www.esk.rks-gov.net 34
  • 35. Disa burime të dhënave www.esk.rks-gov.net www.ec.europa.eu/eurostat www.stats.oecd.org ………… 35
  • 36. Llojet e analizës statistikore Statistika Statistia Statistika Deskriptive AnalitikePërfshin Përfshin Mbledhjen  Bërjen e vlerësimeve Organizimin  Testimin e hipotezave Përmbledhjen  Përcaktimin e raporteve Prezantimin e  Bërjen e parashikimeve të dhënave (grafe,Tabela, mesatare,Tregues te variacionit, etj
  • 37. Llojet e analizës statistikore Univariate Bivariate Multivariate• Analiza e të • Analiza e lidhjes • Analiza e të dhënave që i në mes të dy dhënave në mes përkasin vetëm variablave të tri apo më një variabli shumë • P.sh. Regresioni variablave• P.sh. Mesataret, , korrelacioni, variacioni, etj tabelat e • P.sh.Tabelat e kryqëzuara, testi kryqëzuara dhe hi në katror, etj multivariate, regresioni dhe korrelacioni i shumëfishtë 37
  • 38. PËRFUNDIM/ KONKLUZION Përdorimi I të dhënave dhe informatave është pjesë e rëndësishme e zgjidhjes së problemeve Neve kemi nevojë edhe për të dhënat primare dhe sekondare Procesi I hulumtimit të dhënave mund të krijojë probleme të reja në brendësi dhe mundësi për kreativitet më të lartë. 38
  • 39. Konceptet kyçeAnaliza statistikore  Të dhëna nominalePopullimi/tërësia e  Të dhëna tëpërgjithshme renditshmeMostra/Zgjedhja  Të dhëna intervaloreNjësia statistikore,  Të dhëna në formëindividi raportiVariablat  Statistikë deskriptiveTë dhënat statistikore  Statistike analitikeModalitetet  Analizë univariateParameterStatistikë  Analizë bivariate  Analizë multivariate 39
  • 40. Detyrë Shpjego dallimin në mes të të dhënave kualitative dhe kuantitative dhe jep tre shembuj për secilën. Shpjego dallimin në mes të dhënave diskrete dhe të vazhdueshme dhe jep tre shembuj për secilën. 40
  • 41. DetyrëPërcakto se cilat nga variablat vijuese është kualitative e cila kuantitative. Nëse janë kuantitative përcaktoni se fenomeni me interes a është diskret apo kontinual:- Numri i telefonave në familje,- Lloji i telefonit,- Ngjyra e telefonit,- Pagesa mujore (në euro dhe cent) për thirrje telefonike,- Numri i thirrjeve lokale të bëra gjatë muajit,- Zgjatja (në minuta) e thirrjeve lokale gjatë muajit,- Fakultetet e Universitetit të Prishtinës. 41
  • 42. Shembull Në tabelën vijuese jepen të dhëna për pesë profesor të Fakultetit Ekonomik Emri Specializimi Gjinia Mosha Grada/titulli shkencor A.. S Ekonomiks F 45 Prof. i asocuar D.D Menaxhim F 37 Pro. i rregullt A.B Financë M 53 Prof. i rregullt D.A Kontabilitet F 29 Asistent F.T Marketing M 38 Prof. asistent a) Sa elemente përmban ky studim? b) Sa variabla janë? c) Sa vrojtime janë? d) Cila shkallë e matjes është përdorur për çdo variabël? 42
  • 43. UshtrimeUshtrim . “Jam shumë i stresuar” është një shprehje që shumë e shpeshtë në mes të studentëve. Çka ju streson juve.  Cili është populacioni me interes?  Identifikoni më së paku tri arsye për të marrë mostrën.  Identifikoni dy variabla ose karakteristika të anëtarëve të këtij populacioni që ju dëshironi të studioni. 43
  • 44. UshtrimeUshtrim . Dekani i fakultetit dëshiron të shoh se çfarë lloj aktiviteti dhe pune bëjnë studentët e diplomuar të fakultetit pas 5 vjet diplomimi.  Cili është populacioni me interes?  Identifikoni arsyet për të marrë mostrën për hulumtim.  Identifikoni dy variabla/karakteristika të anëtarëve të populacionit që ju dëshironi të studioni 44
  • 45. Ushtrime Ushtrim . Kryetari i një shteti dëshiron të shoh se sa është i popullarizuar pas dy vjetëve të mandatit të tij. Një mostër e votuesve të rritur janë pyetur se a do ta rizgjedhnin prapë atë në atë post.  A janë të dhënat kualitative apo kuantitative  Nëse të dhënat janë kualitative a janë ato nominale apo rendore/shkallore. Nëse janë numerike a janë ato diskrete apo kontinuale. 45
  • 46. UshtrimeUshtrim . Më poshtë janë të listuar disa pyetje nga anketa rreth virusit “Trojan horse”. Për çdo lloj të pyetjes identifikoni se çfarë lloj të dhënash duhet të grumbullohen. A është infektuar kompjuteri juaj me virusin “Trojan horse”  Po, kompjuteri im është infektuar me këtë virus.  Jo , kompjuteri im nuk është infektuar me këtë virus.  Nuk jam i sigurt se kompjuteri im është infektuar. A dini dikë tjetër që kompjuteri i është infektuar me virusin “Trojan Horse”  Po  Jo Sa shpesh ju me kujdes ekzaminoni subjektin e-mailit të juaj para se të hapni atachmentët.  Gjithmonë  Shpesh  Sipas rastit  Rrallë ose kurrë 46